|

مشاجره بر سر فلسفه وجودی اوپک

ترجمه: شهرام زرندار

می‌گویند اوپک مانند «تی‌بَگ» [چای کیسه‌ای] است، تنها در آب داغ به درد می‌خورد. با چنین فرضی و با توجه به اینکه قیمت‌ها به پایین‌ترین حد خود در هفت‌‌سال گذشته (یعنی نزدیک به بشکه‌ای 40 دلار) رسیده‌ است، بدترشدن شرایط بازار جهانی نفت به‌سختی متصور است. بااین‌همه به‌جای حفظ نظر اعضا، اوپک در حال دریافت این واقعیت است که در یک نبرد شدید برای سهمی از بازار که به‌واسطه تضادهای منطقه‌ای بین عربستان‌سعودی و ایران بدتر هم شده، اعضایش هرچه‌بیشتر از هم دور می‌شوند. در میانه جلسه شش‌ساعته جمعه، مشاجره‌ای دور از انتظار بر سر تعریف فلسفه وجودی این کارتل در گرفت. در حرکتی که منابع خبری می‌گویند به وسیله عربستان‌سعودی طراحی و اجرا شده بود، وزیران نفت عضو اوپک نهایتا برای اولین‌بار در یک دهه اخیر توافق کردند که درباره سقف تولید 13 عضو این سازمان چیزی را به تصویب نرسانند. نقطه اتکایی که نه‌تنها بازارها بلکه برخی از مقامات اپک را متعجب کرد به نظر می‌رسد حاصل پاسخ مستقیم به رقیب اصلی عربستان یعنی ایران بود. ایران روشن کرده که قصد دارد در سال آینده به‌سرعت به بازارهای جهانی نفت بازگردد، هم‌زمان با اینکه تحریم‌های مربوط به برنامه هسته‌ای‌اش برداشته می‌شود. از آنجایی که تهران خواستار افزودن یک ‌میلیون بشکه نفت در روز به بازار اشباع‌شده با عرضه اضافی است، افزایش حدود یک‌درصدی در عرضه جهانی نفت تلاش برای ایجاد محدودیت اوپک گزینه موردنظر ریاض نبود. یک منبع خبری آگاه به مباحثات درون جلسه اوپک می‌گوید: «مسئله سقف تولید بسیار جنجال‌برانگیز بود و اعضا نمی‌توانستند در مورد آن تصمیم‌گیری کنند. هیچ‌کس خوشحال نبود». قبل از اجلاسیه اخیر اوپک یک منبع مطلع دیگر گفته: «عدم توافق و مشاجره‌ای عظیم در بین اعضا وجود داشت، حالا حتی این مشاجره درحالی‌که عرضه بیشتر از حد، دیگر از سوی نمایندگان کشورهای خلیج‌فارس مطرح نبوده بلکه از سوی ایران بوده و بزرگ‌تر هم شده است». بعد از اجلاس اخیر اوپک، نتیجه جلسه جمعه احتمالا تفاوت اندکی در بازارهای جهانی نفت به‌وجود می‌آورد. از سال گذشته تاکنون بیشتر اعضا به تولید بی‌محدودیت خود به‌منظور دفاع از بازارهایشان در برابر رقبایی مانند ایالات‌متحده ادامه داده‌اند، به‌هرحال سقف 30‌میلیون بشکه در روز اوپک عمدتا سمبلیک و نمادین بوده و در عمل انکار شده است. تحلیلگران می‌گویند با وجود رها‌کردن محدودیت‌های تولید، این محدودیت‌ها تهدیدی برای متشنج‌کردن امر قیمت‌گذاری در بین اعضای اوپک به‌شمار می‌آید و محتمل است که آنها در مورد اقدامات خاص برای مهارکردن بازار به توافق نرسند و در نتیجه فشار بر قیمت‌های بازار تشدید شود.

اهداف اپک
از زمانی که اوپک در 55 سال پیش برای تعیین قیمت جهانی نفت تشکیل شد، (اوپک یک‌سوم نفت جهان را تولید می‌کند) هدف و فلسفه وجودی‌اش، برقراری اهداف تولید به‌منظور اعمال نفوذ بر قیمت‌های جهانی نفت بوده است. اوپک در این سال‌ها نزاع و منازعه داخلی در بین اعضا را تجربه کرده و این شامل جنگ در بین اعضایش هم بوده است؛ جنگ بین ایران و عراق 1980 و تهاجم عراق به کویت. اما منازعات فرقه‌ای، عربستان‌سعودی و ایران را در منازعه‌ای شدید درگیر کرده است، مخصوصا در سوریه و یمن این منازعات رابطه بین دو قدرت اوپک را وخیم‌تر کرده است.
«رابرت مینتر»، استراتژیست مؤسسه دارایی و سرمایه‌گذاری آبردین، می‌گوید: اپک در حال خیزبرداری برای یک منازعه بر سر مسائل اصلی است و این در حالی رخ می‌دهد که ایران خواستار بازگشت به سهمیه قبل از تحریم خود است و دولت‌های حاشیه خلیج‌فارس خواهان حفظ حجم تولید خود نیستند، درحالی‌که درد کسری بودجه خود را که ناشی از قیمت‌های کاهش‌یافته است حس می‌کنند و خواهان افزایش تولید و سقف آن هستند. برعکس جلسه شش‌ماه پیش اپک که در آن قیمت‌های نفت شواهدی دال بر ثبات در حول‌وحوش 65 دلار برای هر بشکه را نشان می‌داد، مقدر بود که جلسه هفته گذشته پرتنش‌تر باشد و این به خاطر سقوط ناگهانی و به‌درازاکشیده‌شدن عمیق و غیرقابل‌انتظار قیمت‌هایی بود که اقتصادهایشان را تضعیف کرده بنابراین شرایطی را فراهم آورده که آنها خواستار افزایش سقف تولید خود باشند و مسئله عرضه و تقاضا را رعایت نکنند.

می‌گویند اوپک مانند «تی‌بَگ» [چای کیسه‌ای] است، تنها در آب داغ به درد می‌خورد. با چنین فرضی و با توجه به اینکه قیمت‌ها به پایین‌ترین حد خود در هفت‌‌سال گذشته (یعنی نزدیک به بشکه‌ای 40 دلار) رسیده‌ است، بدترشدن شرایط بازار جهانی نفت به‌سختی متصور است. بااین‌همه به‌جای حفظ نظر اعضا، اوپک در حال دریافت این واقعیت است که در یک نبرد شدید برای سهمی از بازار که به‌واسطه تضادهای منطقه‌ای بین عربستان‌سعودی و ایران بدتر هم شده، اعضایش هرچه‌بیشتر از هم دور می‌شوند. در میانه جلسه شش‌ساعته جمعه، مشاجره‌ای دور از انتظار بر سر تعریف فلسفه وجودی این کارتل در گرفت. در حرکتی که منابع خبری می‌گویند به وسیله عربستان‌سعودی طراحی و اجرا شده بود، وزیران نفت عضو اوپک نهایتا برای اولین‌بار در یک دهه اخیر توافق کردند که درباره سقف تولید 13 عضو این سازمان چیزی را به تصویب نرسانند. نقطه اتکایی که نه‌تنها بازارها بلکه برخی از مقامات اپک را متعجب کرد به نظر می‌رسد حاصل پاسخ مستقیم به رقیب اصلی عربستان یعنی ایران بود. ایران روشن کرده که قصد دارد در سال آینده به‌سرعت به بازارهای جهانی نفت بازگردد، هم‌زمان با اینکه تحریم‌های مربوط به برنامه هسته‌ای‌اش برداشته می‌شود. از آنجایی که تهران خواستار افزودن یک ‌میلیون بشکه نفت در روز به بازار اشباع‌شده با عرضه اضافی است، افزایش حدود یک‌درصدی در عرضه جهانی نفت تلاش برای ایجاد محدودیت اوپک گزینه موردنظر ریاض نبود. یک منبع خبری آگاه به مباحثات درون جلسه اوپک می‌گوید: «مسئله سقف تولید بسیار جنجال‌برانگیز بود و اعضا نمی‌توانستند در مورد آن تصمیم‌گیری کنند. هیچ‌کس خوشحال نبود». قبل از اجلاسیه اخیر اوپک یک منبع مطلع دیگر گفته: «عدم توافق و مشاجره‌ای عظیم در بین اعضا وجود داشت، حالا حتی این مشاجره درحالی‌که عرضه بیشتر از حد، دیگر از سوی نمایندگان کشورهای خلیج‌فارس مطرح نبوده بلکه از سوی ایران بوده و بزرگ‌تر هم شده است». بعد از اجلاس اخیر اوپک، نتیجه جلسه جمعه احتمالا تفاوت اندکی در بازارهای جهانی نفت به‌وجود می‌آورد. از سال گذشته تاکنون بیشتر اعضا به تولید بی‌محدودیت خود به‌منظور دفاع از بازارهایشان در برابر رقبایی مانند ایالات‌متحده ادامه داده‌اند، به‌هرحال سقف 30‌میلیون بشکه در روز اوپک عمدتا سمبلیک و نمادین بوده و در عمل انکار شده است. تحلیلگران می‌گویند با وجود رها‌کردن محدودیت‌های تولید، این محدودیت‌ها تهدیدی برای متشنج‌کردن امر قیمت‌گذاری در بین اعضای اوپک به‌شمار می‌آید و محتمل است که آنها در مورد اقدامات خاص برای مهارکردن بازار به توافق نرسند و در نتیجه فشار بر قیمت‌های بازار تشدید شود.

اهداف اپک
از زمانی که اوپک در 55 سال پیش برای تعیین قیمت جهانی نفت تشکیل شد، (اوپک یک‌سوم نفت جهان را تولید می‌کند) هدف و فلسفه وجودی‌اش، برقراری اهداف تولید به‌منظور اعمال نفوذ بر قیمت‌های جهانی نفت بوده است. اوپک در این سال‌ها نزاع و منازعه داخلی در بین اعضا را تجربه کرده و این شامل جنگ در بین اعضایش هم بوده است؛ جنگ بین ایران و عراق 1980 و تهاجم عراق به کویت. اما منازعات فرقه‌ای، عربستان‌سعودی و ایران را در منازعه‌ای شدید درگیر کرده است، مخصوصا در سوریه و یمن این منازعات رابطه بین دو قدرت اوپک را وخیم‌تر کرده است.
«رابرت مینتر»، استراتژیست مؤسسه دارایی و سرمایه‌گذاری آبردین، می‌گوید: اپک در حال خیزبرداری برای یک منازعه بر سر مسائل اصلی است و این در حالی رخ می‌دهد که ایران خواستار بازگشت به سهمیه قبل از تحریم خود است و دولت‌های حاشیه خلیج‌فارس خواهان حفظ حجم تولید خود نیستند، درحالی‌که درد کسری بودجه خود را که ناشی از قیمت‌های کاهش‌یافته است حس می‌کنند و خواهان افزایش تولید و سقف آن هستند. برعکس جلسه شش‌ماه پیش اپک که در آن قیمت‌های نفت شواهدی دال بر ثبات در حول‌وحوش 65 دلار برای هر بشکه را نشان می‌داد، مقدر بود که جلسه هفته گذشته پرتنش‌تر باشد و این به خاطر سقوط ناگهانی و به‌درازاکشیده‌شدن عمیق و غیرقابل‌انتظار قیمت‌هایی بود که اقتصادهایشان را تضعیف کرده بنابراین شرایطی را فراهم آورده که آنها خواستار افزایش سقف تولید خود باشند و مسئله عرضه و تقاضا را رعایت نکنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.