انتخابات پارلمانی ترکیه و فرصت شستن چشمها
محمد معراج. کارشناس روابط بینالملل
انتخابات پارلمانی ترکیه با پیروزی قاطع «آک پارتی» به اتمام رسید و آک پارتی توانست حکومت تکحزبی 13 سالهاش را که از پنج ماه پیش در پی انتخابات 17 خرداد از کف داده بود، مجددا به دست آورد و با اطمینان و اعتمادبهنفس بیشتر به سوی تحقق اهداف چشمانداز ترکیه 2023 حرکت کند.
این نتیجه، شگفتی و حیرت تمامی محافل سیاسی، تحلیلگران، شرکتهای نظرسنجی، افکار عمومی ترکیه و بلکه بیش از همه مقامات حزب عدالت و توسعه را برانگیخت. از میان قریب به 50 نظرسنجی انجامشده در ترکیه در دو ماه اخیر، هیچکدام چنین پیروزی قاطعی را پیشبینی نمیکردند. برعکس، اکثر آنها شانس ائتلافیشدن حکومت را قویتر از شانس تکحزبی میدیدند. حتی نظرسنجیهای نزدیک به دولت و حزب عدالت و توسعه، آرای حزب عدالت و توسعه را در مرز ارزیابی کرده و نتوانستند قاطعانه از تشکیل حکومت تکحزبی سخن بگویند.
بررسی مقالات و گزارشهای رسانههای منطقهای و جهانی پس از برگزاری این انتخابات نشان میدهد که این رویداد و تحول مثبت و دموکراتیک در یک کشور مسلمان، از سوی آنان با یک رویکرد مثبت و بیطرفانه موردارزیابی قرار نمیگیرد و تحلیلها و ارزیابیها پر از پیشفرضها و ذهنیتهای منفی نسبت به ترکیه و دولت حزب عدالت و توسعه است، این ذهنیت و پیشفرض منفی تا حدودی هم ریشه در نگاه منفی غربیها نسبت به تقویت روندهای مردمسالارانه در کشورهای اسلامی و تلاش آنها برای سایهانداختن بر موفقیت مردمسالاری در یک کشور اسلامی دارد. ممکن است از نظر ما برخی روشهای اجرائی جای بحث داشته باشد اما مشارکت بالای مردم و نمایش مردمسالاری جای تردید ندارد. متأسفانه برخی رسانههای ایرانی نیز این اصل را نادیده گرفته و انتقادات به سیاستهای دولت ترکیه را با موضوع مثبت برگزاری انتخابات در آن کشور خلط میکنند. البته و متأسفانه چنین خطاهایی را در رسانههای ترکیه نیز نسبت به ارزیابی تحولات مثبت در ایران و ارزیابی واقعیتهای دیدگاه ایران به ترکیه و مسائل منطقهای مشاهده میکنیم. غلتیدن رسانههای دو کشور به این ورطه، در شرایطی که از آنها انتظار
میرود نقش کمکی برای توسعه روابط ایران و ترکیه و تقویت اعتماد بین دو کشور ایفا کنند، موجب میشود از ایفای چنین نقشی عقب بمانند.
اگر به توصیه مرحوم سهراب سپهری عمل کنیم و چشمهای خویش را شسته و جور دیگری نگاه کنیم، یک واقعیت فراموششده در رابطه ایران و ترکیه را خواهیم دید. درست است که مردم ایران از سیاستهای اشتباه دولت حزب عدالت و توسعه در قبال سوریه، عراق، بحرین، یمن و هزینههای سنگینی که این سیاستها بر جهان اسلام و ملتهای منطقه تحمیل کرده است، ناراحتاند، اما همه میدانند که کلید حل این بحرانها نیز در دست ایران و ترکیه است. ایران و ترکیه دو کشور قدرتمند، مسلمان و دارای سابقه تمدنی و دولتمداری ریشهدار در منطقه هستند و از چنان تجربه و ظرفیتی برخوردارند که بتوانند اختلافنظرهای منطقهای را بهگونهای مدیریت کنند که منافع مشترک دو کشور و مصالح جهان اسلام، قربانی این اختلافات نشود.
امنیت ایران و ترکیه به یکدیگر و امنیت هر کدام از آنها نیز به امنیت محیط پیرامونی آنها مخصوصا عراق و سوریه وابسته است. تضعیف وحدت ملی و تمامیت ارضی در عراق و سوریه در نتیجه رشد گروههای تروریستی، امنیت ملی دو کشور را مستقیما تحتتأثیر قرار میدهد. طرح بلندمدت برخی نیروهای منطقهای و فرامنطقهای برای ترسیم نقشه سیاسی جدید در خاورمیانه، مبتنی بر بیثباتسازی و ایجاد خلأ قدرت در منطقه است و هیچ کشوری در منطقه از این تهدید مصون نیست.
ناخشنودی رسانههای غربی از نتیجه این انتخابات که منجر به استقرار یک دولت تکحزبی در ترکیه خواهد شد، ناشی از نقش برآبشدن امید آنان به پیشرفت طرح بیثباتسازی در ترکیه است. استقرار یک دولت تکحزبی در ترکیه موجب تقویت ثبات و آرامش در این کشور خواهد شد و بهنفع منافع مشترک منطقهای ایران و ترکیه است.
از بعد اقتصادی هم دو کشور منافع مشترک قابلتوجهی دارند. ایران و ترکیه دو کشور درحالتوسعه در منطقهاند و اقتصاد آنها یکدیگر را تکمیل میکند. ایران دروازه ترکیه به سوی شرق و ترکیه، دروازه ایران به سوی غرب است. هرگونه بیثباتی اقتصادی در هر یک از این دو کشور، روند رشد و توسعه دیگری را تحت تأثیر منفی قرار میدهد و برعکس تقویت رشد و توسعه اقتصادی یکی بر دیگری نیز اثرات مثبت دارد. از این جهت نیز استقرار حکومت تکحزبی باثبات، با منافع مشترک دو کشور در توسعه همکاریهای اقتصادی سازگارتر است و میتوان امیدوار بود که نتیجه این انتخابات با تحکیم ثبات و آرامش اقتصادی در ترکیه، به رشد و توسعه روابط اقتصادی و تجاری ایران و ترکیه کمک خواهد کرد.
انتخابات پارلمانی ترکیه با پیروزی قاطع «آک پارتی» به اتمام رسید و آک پارتی توانست حکومت تکحزبی 13 سالهاش را که از پنج ماه پیش در پی انتخابات 17 خرداد از کف داده بود، مجددا به دست آورد و با اطمینان و اعتمادبهنفس بیشتر به سوی تحقق اهداف چشمانداز ترکیه 2023 حرکت کند.
این نتیجه، شگفتی و حیرت تمامی محافل سیاسی، تحلیلگران، شرکتهای نظرسنجی، افکار عمومی ترکیه و بلکه بیش از همه مقامات حزب عدالت و توسعه را برانگیخت. از میان قریب به 50 نظرسنجی انجامشده در ترکیه در دو ماه اخیر، هیچکدام چنین پیروزی قاطعی را پیشبینی نمیکردند. برعکس، اکثر آنها شانس ائتلافیشدن حکومت را قویتر از شانس تکحزبی میدیدند. حتی نظرسنجیهای نزدیک به دولت و حزب عدالت و توسعه، آرای حزب عدالت و توسعه را در مرز ارزیابی کرده و نتوانستند قاطعانه از تشکیل حکومت تکحزبی سخن بگویند.
بررسی مقالات و گزارشهای رسانههای منطقهای و جهانی پس از برگزاری این انتخابات نشان میدهد که این رویداد و تحول مثبت و دموکراتیک در یک کشور مسلمان، از سوی آنان با یک رویکرد مثبت و بیطرفانه موردارزیابی قرار نمیگیرد و تحلیلها و ارزیابیها پر از پیشفرضها و ذهنیتهای منفی نسبت به ترکیه و دولت حزب عدالت و توسعه است، این ذهنیت و پیشفرض منفی تا حدودی هم ریشه در نگاه منفی غربیها نسبت به تقویت روندهای مردمسالارانه در کشورهای اسلامی و تلاش آنها برای سایهانداختن بر موفقیت مردمسالاری در یک کشور اسلامی دارد. ممکن است از نظر ما برخی روشهای اجرائی جای بحث داشته باشد اما مشارکت بالای مردم و نمایش مردمسالاری جای تردید ندارد. متأسفانه برخی رسانههای ایرانی نیز این اصل را نادیده گرفته و انتقادات به سیاستهای دولت ترکیه را با موضوع مثبت برگزاری انتخابات در آن کشور خلط میکنند. البته و متأسفانه چنین خطاهایی را در رسانههای ترکیه نیز نسبت به ارزیابی تحولات مثبت در ایران و ارزیابی واقعیتهای دیدگاه ایران به ترکیه و مسائل منطقهای مشاهده میکنیم. غلتیدن رسانههای دو کشور به این ورطه، در شرایطی که از آنها انتظار
میرود نقش کمکی برای توسعه روابط ایران و ترکیه و تقویت اعتماد بین دو کشور ایفا کنند، موجب میشود از ایفای چنین نقشی عقب بمانند.
اگر به توصیه مرحوم سهراب سپهری عمل کنیم و چشمهای خویش را شسته و جور دیگری نگاه کنیم، یک واقعیت فراموششده در رابطه ایران و ترکیه را خواهیم دید. درست است که مردم ایران از سیاستهای اشتباه دولت حزب عدالت و توسعه در قبال سوریه، عراق، بحرین، یمن و هزینههای سنگینی که این سیاستها بر جهان اسلام و ملتهای منطقه تحمیل کرده است، ناراحتاند، اما همه میدانند که کلید حل این بحرانها نیز در دست ایران و ترکیه است. ایران و ترکیه دو کشور قدرتمند، مسلمان و دارای سابقه تمدنی و دولتمداری ریشهدار در منطقه هستند و از چنان تجربه و ظرفیتی برخوردارند که بتوانند اختلافنظرهای منطقهای را بهگونهای مدیریت کنند که منافع مشترک دو کشور و مصالح جهان اسلام، قربانی این اختلافات نشود.
امنیت ایران و ترکیه به یکدیگر و امنیت هر کدام از آنها نیز به امنیت محیط پیرامونی آنها مخصوصا عراق و سوریه وابسته است. تضعیف وحدت ملی و تمامیت ارضی در عراق و سوریه در نتیجه رشد گروههای تروریستی، امنیت ملی دو کشور را مستقیما تحتتأثیر قرار میدهد. طرح بلندمدت برخی نیروهای منطقهای و فرامنطقهای برای ترسیم نقشه سیاسی جدید در خاورمیانه، مبتنی بر بیثباتسازی و ایجاد خلأ قدرت در منطقه است و هیچ کشوری در منطقه از این تهدید مصون نیست.
ناخشنودی رسانههای غربی از نتیجه این انتخابات که منجر به استقرار یک دولت تکحزبی در ترکیه خواهد شد، ناشی از نقش برآبشدن امید آنان به پیشرفت طرح بیثباتسازی در ترکیه است. استقرار یک دولت تکحزبی در ترکیه موجب تقویت ثبات و آرامش در این کشور خواهد شد و بهنفع منافع مشترک منطقهای ایران و ترکیه است.
از بعد اقتصادی هم دو کشور منافع مشترک قابلتوجهی دارند. ایران و ترکیه دو کشور درحالتوسعه در منطقهاند و اقتصاد آنها یکدیگر را تکمیل میکند. ایران دروازه ترکیه به سوی شرق و ترکیه، دروازه ایران به سوی غرب است. هرگونه بیثباتی اقتصادی در هر یک از این دو کشور، روند رشد و توسعه دیگری را تحت تأثیر منفی قرار میدهد و برعکس تقویت رشد و توسعه اقتصادی یکی بر دیگری نیز اثرات مثبت دارد. از این جهت نیز استقرار حکومت تکحزبی باثبات، با منافع مشترک دو کشور در توسعه همکاریهای اقتصادی سازگارتر است و میتوان امیدوار بود که نتیجه این انتخابات با تحکیم ثبات و آرامش اقتصادی در ترکیه، به رشد و توسعه روابط اقتصادی و تجاری ایران و ترکیه کمک خواهد کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.