|

مفسد فی‌الارض‌شدن اختلاسگران

هرچندوقت یک‌بار خبری در رسانه‌های مجازی منتشر می‌شود که رنگ‌وبویی از واقعیت دارد مثلا رئیس‌جمهور یا نخست‌وزیر فلان کشور اروپایی به‌دلیل اینکه از دفتر خود سه‌تا تلفن خانوادگی داشته، قرار است استعفا دهد یا دیگر مسئول اروپایی به‌دلیل آنکه شغل خاصی طراحی کرده که در منفعتش شریک است یا اینکه از بودجه تبلیغاتی خود استفاده‌ای غیرمرسوم داشته، از گردونه سیاسی حذف می‌شود. اما وقتی به سراغ سمت دیگر کره زمین می‌رویم، همه‌چیز رنگ‌وبوی دیگری می‌گیرد. به‌راحتی می‌توان از کشورهایی نظیر چین و کره‌شمالی به دلیل مشخصات خاص و حادشان گذشت اما مثلا مدیرعامل سابق شرکت نفتی روسی، «میخائیل خودوروفسکی» به‌همراه شریکش «لبدف»، به اتهام سرقت و فروش ۲۱۸‌ میلیون‌تن نفت از سال ۲۰۰۹ به دادگاه می‌روند یا «سوهارتو»، دیکتاتور اندونزی در سه دهه حکومت خود در اندونزی، مبلغ ۳۵‌ میلیارد دلار اختلاس کرد که 500 ‌میلیون دلار آن پول‌هایی بود که برای کمک به مردم فقیر اندونزی در نظر گرفته شده بود. شیوه او پول‌شویی و انتقال آن به بانک‌های خارج از کشورش بوده است. یا مبلغ ۶۵۷‌ میلیون دلار از دارایی‌های «فردیناند مارکوس»، رئیس‌جمهوری که 14 سال در فیلیپین بر سرکار بود و همسرش به‌دلیل داشتن سه ‌هزار جفت کفش مشهور شد بعد از مرگش به مقامات فیلیپینی بازگردانده شد. «موبوتو سه‌سه‌سکو»، که بعد از 37سال زمامداری - تغییر نام کشور از کنگو به زئیر، ممنوع‌کردن دادن شیرخشک به نوزادان و پیشنهاددادن کرم به نوزادان - به مراکش فرار کرده بود، به روایتی سه ‌میلیارد و به روایتی 12‌میلیارد دلار از کمک‌های صندوق بین‌المللی پول را برای منافع شخصی خود هزینه کرده بود. در ایران نیز برخی پرونده‌های اختلاس بیش از بقیه مشهور شدند. نمونه‌اش موضوع اختلاس هزارو800میلیاردتومانی مربوط به «شرکت توسعه سرمایه‌گذاری امیرمنصور آریا» یا بیمه ایران، یا ماجرای «ب.ز» یا ماجراهایی نظیر خاوری، اختلاس 123‌میلیاردتومانی در بانک صادرات که البته هرکدام سرنوشت متفاوتی داشتند اما در اتهام «مفسد فی‌الارض» مشترک بودند. مثلا در ماجرای اختلاس 123‌میلیاردی بانک صادرات، فاضل خداداد مفسد فی‌الارض شناخته و اعدام شد و همکارش مرتضی رفیق‌دوست، برادر محسن رفیق‌دوست، به حبس ابد محکوم ولی پنج‌سال بعد آزاد شد. هرچند کل میانگین پولی که از بانک خارج شده بود، یک‌میلیارد تومان در سال 1371 بوده است. شهرام جزایری که اعلام شده بود مجموع مبلغ وام‌های بازپس‌نداده او حدود 80‌میلیارد تومان بود، سال پیش آزاد شد. او با 50 شریک جرم در سال 81 به زندان افتاد و حتی یک‌بار هم گفتند قصد فرار از زندان را هم داشته است. در حکم 11 ساله محکومیت او رد مبلغ 48‌میلیون‌و 600‌ هزار و 158 دلار آمریکا و پرداخت جزای نقدی معادل دوبرابر مبلغ یادشده (97‌میلیون و 200‌هزار و 370 دلار آمریکا) نیز گنجانده شده بود. به گزارش 55 آنلاین در گزارشی که 13 آذر 1392 به ‌عنوان گزارش هیأت تحقیق‌وتفحص از تریبون مجلس خوانده شد، سعید مرتضوی در مقام ریاست سازمان تأمین اجتماعی به تخلفات زیادی مانند فروش غیرقانونی 138 شرکت زیرمجموعه شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) به بابک زنجانی، پرداخت پاداش‌های شگفت‌انگیز به مدیران میانی و عالی‌رتبه تأمین اجتماعی و نیز پرداخت پول‌های مشکوک، به ‌شمار قابل‌توجهی از مقام‌های دولتی و نمایندگان مجلس متهم شد.
بابک زنجانی در تاریخ 9 دی 1392 توسط دادستانی کل کشور به اتهام اختلاس 8.5‌میلیاردتومانی (بیش از 2.5‌میلیاردیورو) دستگیر شد و غلامحسین محسنی‌اژه‌ای در بهمن 1392 از توقیف تمامی اموال زنجانی در داخل و خارج از ایران خبر داد که با همکاری خود زنجانی در معرفی این دارایی‌ها همراه بوده است. به‌هرحال طبق دادخواست دادستان، او مفسد فی‌الارض شناخته شده است. به‌هرحال این‌روزها در هر گوشه‌ای درباره پرونده‌های اختلاس سخن گفته می‌شود و به نظر می‌رسد فضا برای بررسی این موارد فراهم باشد. به‌هرحال هنوز این علامت سؤال مطرح است که این اتفاقات چگونه رخ می‌دهد و چرا با وجود تمام پیشرفت‌ها نمی‌توان جلو اختلاس‌ها را گرفت.

هرچندوقت یک‌بار خبری در رسانه‌های مجازی منتشر می‌شود که رنگ‌وبویی از واقعیت دارد مثلا رئیس‌جمهور یا نخست‌وزیر فلان کشور اروپایی به‌دلیل اینکه از دفتر خود سه‌تا تلفن خانوادگی داشته، قرار است استعفا دهد یا دیگر مسئول اروپایی به‌دلیل آنکه شغل خاصی طراحی کرده که در منفعتش شریک است یا اینکه از بودجه تبلیغاتی خود استفاده‌ای غیرمرسوم داشته، از گردونه سیاسی حذف می‌شود. اما وقتی به سراغ سمت دیگر کره زمین می‌رویم، همه‌چیز رنگ‌وبوی دیگری می‌گیرد. به‌راحتی می‌توان از کشورهایی نظیر چین و کره‌شمالی به دلیل مشخصات خاص و حادشان گذشت اما مثلا مدیرعامل سابق شرکت نفتی روسی، «میخائیل خودوروفسکی» به‌همراه شریکش «لبدف»، به اتهام سرقت و فروش ۲۱۸‌ میلیون‌تن نفت از سال ۲۰۰۹ به دادگاه می‌روند یا «سوهارتو»، دیکتاتور اندونزی در سه دهه حکومت خود در اندونزی، مبلغ ۳۵‌ میلیارد دلار اختلاس کرد که 500 ‌میلیون دلار آن پول‌هایی بود که برای کمک به مردم فقیر اندونزی در نظر گرفته شده بود. شیوه او پول‌شویی و انتقال آن به بانک‌های خارج از کشورش بوده است. یا مبلغ ۶۵۷‌ میلیون دلار از دارایی‌های «فردیناند مارکوس»، رئیس‌جمهوری که 14 سال در فیلیپین بر سرکار بود و همسرش به‌دلیل داشتن سه ‌هزار جفت کفش مشهور شد بعد از مرگش به مقامات فیلیپینی بازگردانده شد. «موبوتو سه‌سه‌سکو»، که بعد از 37سال زمامداری - تغییر نام کشور از کنگو به زئیر، ممنوع‌کردن دادن شیرخشک به نوزادان و پیشنهاددادن کرم به نوزادان - به مراکش فرار کرده بود، به روایتی سه ‌میلیارد و به روایتی 12‌میلیارد دلار از کمک‌های صندوق بین‌المللی پول را برای منافع شخصی خود هزینه کرده بود. در ایران نیز برخی پرونده‌های اختلاس بیش از بقیه مشهور شدند. نمونه‌اش موضوع اختلاس هزارو800میلیاردتومانی مربوط به «شرکت توسعه سرمایه‌گذاری امیرمنصور آریا» یا بیمه ایران، یا ماجرای «ب.ز» یا ماجراهایی نظیر خاوری، اختلاس 123‌میلیاردتومانی در بانک صادرات که البته هرکدام سرنوشت متفاوتی داشتند اما در اتهام «مفسد فی‌الارض» مشترک بودند. مثلا در ماجرای اختلاس 123‌میلیاردی بانک صادرات، فاضل خداداد مفسد فی‌الارض شناخته و اعدام شد و همکارش مرتضی رفیق‌دوست، برادر محسن رفیق‌دوست، به حبس ابد محکوم ولی پنج‌سال بعد آزاد شد. هرچند کل میانگین پولی که از بانک خارج شده بود، یک‌میلیارد تومان در سال 1371 بوده است. شهرام جزایری که اعلام شده بود مجموع مبلغ وام‌های بازپس‌نداده او حدود 80‌میلیارد تومان بود، سال پیش آزاد شد. او با 50 شریک جرم در سال 81 به زندان افتاد و حتی یک‌بار هم گفتند قصد فرار از زندان را هم داشته است. در حکم 11 ساله محکومیت او رد مبلغ 48‌میلیون‌و 600‌ هزار و 158 دلار آمریکا و پرداخت جزای نقدی معادل دوبرابر مبلغ یادشده (97‌میلیون و 200‌هزار و 370 دلار آمریکا) نیز گنجانده شده بود. به گزارش 55 آنلاین در گزارشی که 13 آذر 1392 به ‌عنوان گزارش هیأت تحقیق‌وتفحص از تریبون مجلس خوانده شد، سعید مرتضوی در مقام ریاست سازمان تأمین اجتماعی به تخلفات زیادی مانند فروش غیرقانونی 138 شرکت زیرمجموعه شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) به بابک زنجانی، پرداخت پاداش‌های شگفت‌انگیز به مدیران میانی و عالی‌رتبه تأمین اجتماعی و نیز پرداخت پول‌های مشکوک، به ‌شمار قابل‌توجهی از مقام‌های دولتی و نمایندگان مجلس متهم شد.
بابک زنجانی در تاریخ 9 دی 1392 توسط دادستانی کل کشور به اتهام اختلاس 8.5‌میلیاردتومانی (بیش از 2.5‌میلیاردیورو) دستگیر شد و غلامحسین محسنی‌اژه‌ای در بهمن 1392 از توقیف تمامی اموال زنجانی در داخل و خارج از ایران خبر داد که با همکاری خود زنجانی در معرفی این دارایی‌ها همراه بوده است. به‌هرحال طبق دادخواست دادستان، او مفسد فی‌الارض شناخته شده است. به‌هرحال این‌روزها در هر گوشه‌ای درباره پرونده‌های اختلاس سخن گفته می‌شود و به نظر می‌رسد فضا برای بررسی این موارد فراهم باشد. به‌هرحال هنوز این علامت سؤال مطرح است که این اتفاقات چگونه رخ می‌دهد و چرا با وجود تمام پیشرفت‌ها نمی‌توان جلو اختلاس‌ها را گرفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.