بلوطها سوخت تنور محرومان
صدرا محقق
زمستان در راه است و مردم مناطق سختگذر و محروم استانهای زاگرسی مانند کهگیلویهوبویراحمد، چهارمحالوبختیاری و... در حال آمادهکردن خانههایشان برای فصل سرما هستند. بخشی از مراحل این آمادگی تأمین سوخت مورد نیاز برای گذران این فصل است. تأمین سوخت برای بسیاری از روستاییان و عشایر این استانها یعنی قطع درختان و بریدن شاخههای آنها برای درامانماندن از سوز سخت سرما.
در حوزههای نفتخیز شهرستان گچساران استان کهگیلویهوبویراحمد اگرچه حدود یکچهارم نفت کشور تأمین میشود، اما در همین استان که 330هزار نفر از جمعیت 630هزارنفریاش روستانشین هستند، روستاهای بسیاری را میتوان دید که خبری از گاز لولهکشیشده و نفترسانی آسان در آنها نیست. بخشی از مشکل به کوهستانیبودن راههای دسترسی آنها برمیگردد، اما علت بخش بزرگی از ماجرا چیزی نیست جز محرومیت؛ محرومیتی که باعث شده اهالی بسیاری از این روستاها حتی با حدنصاب خط فقر هم فاصلهای معنادار داشته باشند.
عکسهای این گزارش را حسن غفاری، عکاس شناختهشده اهل همین استان، چندروز پیش در یکی از مناطق کهگیلویهوبویراحمد گرفته است. جنبوجوش آمادگی برای زمستان در روستاهای محروم این منطقه آغاز شده است و طبق سنتی دیرینه، زنان، دختران و دختربچههای کمسنوسال راهی بلندیهای کوهها میشوند تا چوب درختان بلوط را برای زمستانشان جمعآوری کرده، به کول بکشند و به خانه بیاورند؛ چوبهایی که بهناچار با قطعکردن شاخ و برگ درختان جوان یا کهنسال بلوط تأمین میشود. آنطور که عکسهای غفاری نشان میدهد در این روستاها هر خانه برای رفتن به پیشواز زمستان حجم بسیار بزرگی از چوب را جمع کرده است؛ چوبهایی که تا چندی پیش بلوطزاران تاریخی زاگرس بودهاند. این عکاس در رابطه با این مجموعهعکس خود نوشتهای را ضمیمه کرده است که روایتی از اصل ماجراست، نوشتهای که اینگونه آغاز میشود: «مدیون و بدهکار هر دو عالمی اگر فکر کنی این صحنهها ساختگی است و آن دختربچه ششساله برای قرارگرفتن جلو دوربین عکاسی هیزم به پشت خود دارد، واقعیت این است اگر این دختربچه در همین سن عادت نکند و برای آوردن هیزم از جنگلهای اطراف آموزش نبیند، در آینده نمیتواند
ادامهدهنده سنت دیرین جمعآوری هیزم توسط زنان برای مصرف روزانه و تولید گرمای نجاتبخش در زمستان شود. اینجا سرزمین شاهغالبیهاست (منطقهای در استان کهگیلویهوبویراحمد)، در همسایگی بختیاریها. شاهغالبیها همچون سایر طوایف تامرادی و زیلایی در مناطق مورزرد زیلایی، موشمی، اوچندار، سیلوکله وار و... . حیاطهایی ساختهشده و انباشتهشده از ساقه و تنه درختان بلوط دارند: در این مناطق یارانههای نقدی علاوه بر اینکه نتوانست به رونق سوخت نفت و گاز تحت عنوان یارانه سوخت کمکی کند زحمت سه دهه تلاش برای جایگزینی سوخت فسیلی به جای سوخت نباتی را هدر داد و هیزمشکنان بیشتری را در نبود خدمات نفت و گازرسانی به روستاها به سوی جنگلها کشاند. این وضعیت سودجویان و فرصتطلبان را در مسیر فروش هیزم و تولید زغال قرار داده است و بیشرمانه سرمای زمستان را بهانه کار خود میکنند». غفاری در ادامه مطلب خود به مسئولان هم نهیب زده و نوشته است: «مسئول محترم استانی و ملی، نه تنها دیدن هیزم به پشت این زنان مسلمان هموطن برای شما باید دردآور باشد بلکه بریدهشدن شاخه درختان و نابودی شرایط زیستمحیطی این مرزوبوم در سرزمین نفت و گاز استان
کهگیلویهوبویراحمد نیز».
در رابطه با قطع درختان جنگلی برای سوخت که یکی از اصلیترین عوامل ازبینبردن پوشش جنگلی در کشور است، هادی کیادلیری، رئیس انجمن علمی جنگلبانی ایران و رئیس دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی علوم و تحقیقات تهران در گفتوگویی با «شرق» میگوید: «طبق آماری که مسئولان سازمان جنگلها و منابع طبیعی کشور اعلام کردند، سال گذشته هشت میلیون مترمکعب چوب به شکل سوخت در کشور مصرف شده است، در حالی که این آمار پیش از اجرای طرح هدفمندی یارانهها حدود پنج میلیون مترمکعب بوده و این موضوع حکایت از افزایش دوباره حجم استفاده از چوب بهعنوان سوخت در مناطق مختلف کشور دارد». طبق گفته کیادلیری: «رساندن سوخت به مناطق روستایی و محروم کشور وظیفه وزارت نفت و دیگر دستگاههای مسئول در این زمینه است و سازمان جنگلها کاری نمیتواند بکند، اما وقتی آنها وظایفشان را درست انجام نمیدهند عواقب و تبعات آن متوجه جنگلهای کشور میشود».
رئیس دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی علوم و تحقیقات تهران همچنین میگوید: «با اجرای طرح هدفمندی یارانهها و آزادسازی قیمت سوخت و همچنین افزایش تورم در کشور وضعیت به گونهای شد که اگر بهعنوان مثال پیش از آن قطع درخت برای استفاده از سوخت برای روستاییان و عشایر صدهزار تومان سود داشت، حالا این سود چند برابر شده و ساکنان این مناطق دلیلی نمیبینند یارانه دریافتی خود را صرف تأمین سوخت کنند و ترجیح میدهند آن را برای نیازهای دیگرشان خرج کنند، همین موضوع باعث افزایش بسیار زیاد قطع درختان برای تأمین سوخت زمستانی شده است».
کیادلیری همچنین در پاسخ به این سؤال که در این شرایط راهکار حل این معضل چیست نیز اینطور توضیح داد: «در شرایطی که دنیا در حال عبور از سوخت فسیلی به سمت سوختها و انرژیهای پاک است، وضعیت در کشور ما بهگونهای شده که باید تلاش کنیم سوخت مردم این مناطق را از چوب به سوخت فسیلی تغییر دهیم و این نشان میدهد ما متأسفانه دچار پسرفت شدهایم. در این سالها، در شرایطی که کشور ما کشور آفتاب و انرژیهای پاک است و با هزینهای کم میتوان برای مردم مناطق محروم انرژیهای پاک مانند انرژی خورشیدی برای تأمین نیازهای گرمایشی و انرژی تأمین کرد، به نظر من در این شرایط ما راهی نداریم جز اینکه میانبر بزنیم و از سوخت چوبی به سمت انرژیهای پاک برویم تا این مشکل به سمت حلشدن برود».
زمستان در راه است و مردم مناطق سختگذر و محروم استانهای زاگرسی مانند کهگیلویهوبویراحمد، چهارمحالوبختیاری و... در حال آمادهکردن خانههایشان برای فصل سرما هستند. بخشی از مراحل این آمادگی تأمین سوخت مورد نیاز برای گذران این فصل است. تأمین سوخت برای بسیاری از روستاییان و عشایر این استانها یعنی قطع درختان و بریدن شاخههای آنها برای درامانماندن از سوز سخت سرما.
در حوزههای نفتخیز شهرستان گچساران استان کهگیلویهوبویراحمد اگرچه حدود یکچهارم نفت کشور تأمین میشود، اما در همین استان که 330هزار نفر از جمعیت 630هزارنفریاش روستانشین هستند، روستاهای بسیاری را میتوان دید که خبری از گاز لولهکشیشده و نفترسانی آسان در آنها نیست. بخشی از مشکل به کوهستانیبودن راههای دسترسی آنها برمیگردد، اما علت بخش بزرگی از ماجرا چیزی نیست جز محرومیت؛ محرومیتی که باعث شده اهالی بسیاری از این روستاها حتی با حدنصاب خط فقر هم فاصلهای معنادار داشته باشند.
عکسهای این گزارش را حسن غفاری، عکاس شناختهشده اهل همین استان، چندروز پیش در یکی از مناطق کهگیلویهوبویراحمد گرفته است. جنبوجوش آمادگی برای زمستان در روستاهای محروم این منطقه آغاز شده است و طبق سنتی دیرینه، زنان، دختران و دختربچههای کمسنوسال راهی بلندیهای کوهها میشوند تا چوب درختان بلوط را برای زمستانشان جمعآوری کرده، به کول بکشند و به خانه بیاورند؛ چوبهایی که بهناچار با قطعکردن شاخ و برگ درختان جوان یا کهنسال بلوط تأمین میشود. آنطور که عکسهای غفاری نشان میدهد در این روستاها هر خانه برای رفتن به پیشواز زمستان حجم بسیار بزرگی از چوب را جمع کرده است؛ چوبهایی که تا چندی پیش بلوطزاران تاریخی زاگرس بودهاند. این عکاس در رابطه با این مجموعهعکس خود نوشتهای را ضمیمه کرده است که روایتی از اصل ماجراست، نوشتهای که اینگونه آغاز میشود: «مدیون و بدهکار هر دو عالمی اگر فکر کنی این صحنهها ساختگی است و آن دختربچه ششساله برای قرارگرفتن جلو دوربین عکاسی هیزم به پشت خود دارد، واقعیت این است اگر این دختربچه در همین سن عادت نکند و برای آوردن هیزم از جنگلهای اطراف آموزش نبیند، در آینده نمیتواند
ادامهدهنده سنت دیرین جمعآوری هیزم توسط زنان برای مصرف روزانه و تولید گرمای نجاتبخش در زمستان شود. اینجا سرزمین شاهغالبیهاست (منطقهای در استان کهگیلویهوبویراحمد)، در همسایگی بختیاریها. شاهغالبیها همچون سایر طوایف تامرادی و زیلایی در مناطق مورزرد زیلایی، موشمی، اوچندار، سیلوکله وار و... . حیاطهایی ساختهشده و انباشتهشده از ساقه و تنه درختان بلوط دارند: در این مناطق یارانههای نقدی علاوه بر اینکه نتوانست به رونق سوخت نفت و گاز تحت عنوان یارانه سوخت کمکی کند زحمت سه دهه تلاش برای جایگزینی سوخت فسیلی به جای سوخت نباتی را هدر داد و هیزمشکنان بیشتری را در نبود خدمات نفت و گازرسانی به روستاها به سوی جنگلها کشاند. این وضعیت سودجویان و فرصتطلبان را در مسیر فروش هیزم و تولید زغال قرار داده است و بیشرمانه سرمای زمستان را بهانه کار خود میکنند». غفاری در ادامه مطلب خود به مسئولان هم نهیب زده و نوشته است: «مسئول محترم استانی و ملی، نه تنها دیدن هیزم به پشت این زنان مسلمان هموطن برای شما باید دردآور باشد بلکه بریدهشدن شاخه درختان و نابودی شرایط زیستمحیطی این مرزوبوم در سرزمین نفت و گاز استان
کهگیلویهوبویراحمد نیز».
در رابطه با قطع درختان جنگلی برای سوخت که یکی از اصلیترین عوامل ازبینبردن پوشش جنگلی در کشور است، هادی کیادلیری، رئیس انجمن علمی جنگلبانی ایران و رئیس دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی علوم و تحقیقات تهران در گفتوگویی با «شرق» میگوید: «طبق آماری که مسئولان سازمان جنگلها و منابع طبیعی کشور اعلام کردند، سال گذشته هشت میلیون مترمکعب چوب به شکل سوخت در کشور مصرف شده است، در حالی که این آمار پیش از اجرای طرح هدفمندی یارانهها حدود پنج میلیون مترمکعب بوده و این موضوع حکایت از افزایش دوباره حجم استفاده از چوب بهعنوان سوخت در مناطق مختلف کشور دارد». طبق گفته کیادلیری: «رساندن سوخت به مناطق روستایی و محروم کشور وظیفه وزارت نفت و دیگر دستگاههای مسئول در این زمینه است و سازمان جنگلها کاری نمیتواند بکند، اما وقتی آنها وظایفشان را درست انجام نمیدهند عواقب و تبعات آن متوجه جنگلهای کشور میشود».
رئیس دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی علوم و تحقیقات تهران همچنین میگوید: «با اجرای طرح هدفمندی یارانهها و آزادسازی قیمت سوخت و همچنین افزایش تورم در کشور وضعیت به گونهای شد که اگر بهعنوان مثال پیش از آن قطع درخت برای استفاده از سوخت برای روستاییان و عشایر صدهزار تومان سود داشت، حالا این سود چند برابر شده و ساکنان این مناطق دلیلی نمیبینند یارانه دریافتی خود را صرف تأمین سوخت کنند و ترجیح میدهند آن را برای نیازهای دیگرشان خرج کنند، همین موضوع باعث افزایش بسیار زیاد قطع درختان برای تأمین سوخت زمستانی شده است».
کیادلیری همچنین در پاسخ به این سؤال که در این شرایط راهکار حل این معضل چیست نیز اینطور توضیح داد: «در شرایطی که دنیا در حال عبور از سوخت فسیلی به سمت سوختها و انرژیهای پاک است، وضعیت در کشور ما بهگونهای شده که باید تلاش کنیم سوخت مردم این مناطق را از چوب به سوخت فسیلی تغییر دهیم و این نشان میدهد ما متأسفانه دچار پسرفت شدهایم. در این سالها، در شرایطی که کشور ما کشور آفتاب و انرژیهای پاک است و با هزینهای کم میتوان برای مردم مناطق محروم انرژیهای پاک مانند انرژی خورشیدی برای تأمین نیازهای گرمایشی و انرژی تأمین کرد، به نظر من در این شرایط ما راهی نداریم جز اینکه میانبر بزنیم و از سوخت چوبی به سمت انرژیهای پاک برویم تا این مشکل به سمت حلشدن برود».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.