برقراری ارتباط طبیعی با جامعه پزشکی دنیا
بابک زمانی. مدیرگروه نورولوژی دانشگاه علومپزشکی ایران
مشکلات ناشی از تحریمها در کار پزشکی بهخصوص آن بخش از خدمات پزشکی که وجه تعقلی آن بر وجه عملی و تکنولوژیک آن غلبه مییابد، بیش از آنکه سختافزاری باشد، نرمافزاری و بهتبع آن تا حدود زیادی روانی یا سایکولوژیک است. اگرچه در شرایط تحریم تهیه دستگاهها و تکنولوژی پزشکی با دشواریهای زیادی همراه است، اما مسائل نرمافزاری و مسائل فرهنگی ناشی از تحریم در بسیاری از موارد چارهناپذیرند! مشکل تنها این نیست که بهدلیل مشکلات ناشی از تحریم نمیتوانی کارت اعتباری داشته باشی و بهراحتی نمیتوانی در هر برنامه آموزشی در دنیا ثبتنام کنی، مشکل تنها این هم نیست که در هر کنگره یا بخشی میروی، با جیبی پر از اسکناس، عنصر مشکوک به پولشویی بهشمار میروی! بلکه موضوع اصلی این است که ارتباط با جامعه پزشکی دنیا نمیتواند ارتباطی متعارف و طبیعی باشد. تحریمها اوضاع داخل کشور را از بیرون بسیار آشفتهتر از آنچه که هست مینمایاند. امکان استخدام استادان خارجی از هر دوسو تقریبا به صفر رسیده و بهتبع آن مشاوران و مدیرانی هم که در ساماندهی سیستمهای بهداشتی و درمانی صاحب تجارب ارزندهای هستند، جذب سیستمهای درمانی ما نمیشوند. بهعلاوه
برنامههای آموزشی چرخشی که درحالحاضر دائما در تمام دنیا در حال اجرا هستند، سالهاست در کشور ما به شکل سیستماتیک اجرا نمیشوند. دستیاران و دانشجویان پزشکی در تمام دنیا میتوانند و در برخی مناطق باید بهصورت چرخشی بخشی از دوره آموزشی خود را در دانشگاهی دیگر و در کشوری دیگر بگذرانند. اعضای هیأتعلمی هم دائما فرصتهای آموزشی خود را در کشورهای دیگر میگذرانند و بعد به بخش مادر خود برمیگردند و این باعث چرخش اطلاعات و تجربیات در بخشهای مختلف دنیا و بینالمللیشدن دانش طب میشود، وضعیت بسته سیستمهای درمانی داخل کشور (که البته تنها بخشی از آن بهدلیل تحریمهاست) باعث میشود اکثریت پزشکان جوانی که برای ادامه تحصیل به خارج از کشور میروند دیگر بازنگردند و یک مسافرت علمی تبدیل به یک مهاجرت اجتماعی میشود. ممکن است خود این طبیبان جوان اطلاع نداشته باشند اما یکی از علل اصلی آن است که احساس میکنند اگر بازگردند امکان ارتباط مجدد به صفر میرسد و درگیر یا به عبارت بهتر آلوده کارها و مشکلات داخل میشوند و این سفر بیبازگشت به دلایلی که نیاز به بازگفتن ندارند، خسران عظیمی است که در سالهای اخیر گسترش بیشتری هم پیدا کرده
است و کسی نه آن را میبیند و در نتیجه کسی هم چارهای برای آن نمیاندیشد! اگرچه در بسیاری از موارد چارهای هم برای آن وجود ندارد. البته قطع ارتباط با مراکز علمی دنیا دامن پزشکان جوان ایرانی را هم که به خارج میروند، میگیرد. قطعنظر از تصویر فردی از کشوری بدون کارت با جیبهای متورم که به خودیخود ناراحتکننده است، بهدلیل قطع ارتباط مراکز آموزشی داخل و خارج از کشور و مهمتر از آن تفاوت روشها و دیدگاههای نظام آموزشی داخل و خارج کشور (که بخشی از آن هم بهدلیل همین تحریمهاست)، این جوانان مجبورند تنها از طریق امتحانات سنگین و تلاشهای طاقتفرسای فردی لیاقتهای خود را به اثبات برسانند و از امکانات مؤثری نظیر ارتباطات دانشگاهی و ارتباطات نزدیک استادان محروم هستند. در مطالعات بینالمللیای که توسط سازمانها و موسسات علمی و تحقیقاتی بینالمللی به انجام میرسد کشور ما معمولا یکی از بازوهای این تحقیقات نیست! تحریمها و مشکلات ناشی از آنها و هاله روانیای که آنها را احاطه کرده بیش از اشکالاتی که در عمل و اجرا ممکن است به دلیل همان تحریمها داشته باشیم مانع ما بودهاند. در حالیکه هرساله یا هرچند سال یکبار رقابتی
بین کشورهای مختلف برای میزبانی کنگرههای رسمی بینالمللی میشود. کشور ما هیچ جایی در این میزبانی و این رقابتها ندارد. چگونه میتوان در کشوری که در تحریمهای اقتصادی و بانکی است، میزبان کنگره فدراسیون جهانی مغز و اعصاب بود! پس اصلا کاندیدا نشو و بگذار آن دو کشور دیگر سر میزبانی دعوا کنند، ویدئوکلیپ تبلیغاتی نشان دهند، موافقت و امکانات دولتیشان را به رخ بکشند، با نمایندگان انجمنهای کشورها لابی کنند و گاه حتی نماینده وزارت بهداشتشان را که بههمینمنظور همراه آنان آمده، مأمور کنند سخنرانی کند و... . ما که میفهمیم، آنها نمیفهمند این ارتباطات بینالمللی اهمیت ندارد از سوی دیگر تعداد استادان ایرانی که در جوامع بینالمللی عضو هیأتمدیره یا از officerهای اصلی هستند، انگشتشمار است. بهعلاوه کنگرهها و انجمنهای منطقهای که قاعدتا ما باید بنیانگذار و ادارهکننده اصلیاش باشیم، وجود ندارند. این مقامات و این انجمنها در جهان امروز بخش قابلتوجهی از قدرت را در دست دارند. آنها میتوانند ترتیبات شرکت کشورها و بخشها را در مطالعات بینالمللی معلوم کنند، میتوانند در مورد بودجهای که برای مطالعات بینالمللی در نظر
گرفته شده، اظهارنظر کنند، میتوانند به شرکت دستیاران در بورسهای بینالمللی یاری رسانند، میتوانند برای اعضای هیأتعلمی موقعیتهای مناسب آموزشی پدید آورند و از طریق آشنایی نزدیکتر با تکنیکهای نگارش مقاله، چاپ مقالات ایرانی را در نشریات معتبر تسریع کنند. بیتردید پس از لغو تحریمها و برداشتهشدن سدهای نرمافزاری آن مثل ممانعتهای بانکی و رفع فیلتر مؤسساتی نظیر آمازون دولت، مردم و بهخصوص انجمنهای مردمنهاد باید هرچه در توان دارند بهکار بندند تا اثرات روانی این تحریمها نیز زائل شده و جامعه پزشکی کشور در جامعه جهانی پزشکی مثل جامعه پزشکی سایر کشورها ترکیب شود. البته فراموش نباید کرد همه اینها اقداماتی برای درمان بهتر بیماران کشور ماست تا قدر و منزلت بالاتر جامعه پزشکی کشورمان!
مشکلات ناشی از تحریمها در کار پزشکی بهخصوص آن بخش از خدمات پزشکی که وجه تعقلی آن بر وجه عملی و تکنولوژیک آن غلبه مییابد، بیش از آنکه سختافزاری باشد، نرمافزاری و بهتبع آن تا حدود زیادی روانی یا سایکولوژیک است. اگرچه در شرایط تحریم تهیه دستگاهها و تکنولوژی پزشکی با دشواریهای زیادی همراه است، اما مسائل نرمافزاری و مسائل فرهنگی ناشی از تحریم در بسیاری از موارد چارهناپذیرند! مشکل تنها این نیست که بهدلیل مشکلات ناشی از تحریم نمیتوانی کارت اعتباری داشته باشی و بهراحتی نمیتوانی در هر برنامه آموزشی در دنیا ثبتنام کنی، مشکل تنها این هم نیست که در هر کنگره یا بخشی میروی، با جیبی پر از اسکناس، عنصر مشکوک به پولشویی بهشمار میروی! بلکه موضوع اصلی این است که ارتباط با جامعه پزشکی دنیا نمیتواند ارتباطی متعارف و طبیعی باشد. تحریمها اوضاع داخل کشور را از بیرون بسیار آشفتهتر از آنچه که هست مینمایاند. امکان استخدام استادان خارجی از هر دوسو تقریبا به صفر رسیده و بهتبع آن مشاوران و مدیرانی هم که در ساماندهی سیستمهای بهداشتی و درمانی صاحب تجارب ارزندهای هستند، جذب سیستمهای درمانی ما نمیشوند. بهعلاوه
برنامههای آموزشی چرخشی که درحالحاضر دائما در تمام دنیا در حال اجرا هستند، سالهاست در کشور ما به شکل سیستماتیک اجرا نمیشوند. دستیاران و دانشجویان پزشکی در تمام دنیا میتوانند و در برخی مناطق باید بهصورت چرخشی بخشی از دوره آموزشی خود را در دانشگاهی دیگر و در کشوری دیگر بگذرانند. اعضای هیأتعلمی هم دائما فرصتهای آموزشی خود را در کشورهای دیگر میگذرانند و بعد به بخش مادر خود برمیگردند و این باعث چرخش اطلاعات و تجربیات در بخشهای مختلف دنیا و بینالمللیشدن دانش طب میشود، وضعیت بسته سیستمهای درمانی داخل کشور (که البته تنها بخشی از آن بهدلیل تحریمهاست) باعث میشود اکثریت پزشکان جوانی که برای ادامه تحصیل به خارج از کشور میروند دیگر بازنگردند و یک مسافرت علمی تبدیل به یک مهاجرت اجتماعی میشود. ممکن است خود این طبیبان جوان اطلاع نداشته باشند اما یکی از علل اصلی آن است که احساس میکنند اگر بازگردند امکان ارتباط مجدد به صفر میرسد و درگیر یا به عبارت بهتر آلوده کارها و مشکلات داخل میشوند و این سفر بیبازگشت به دلایلی که نیاز به بازگفتن ندارند، خسران عظیمی است که در سالهای اخیر گسترش بیشتری هم پیدا کرده
است و کسی نه آن را میبیند و در نتیجه کسی هم چارهای برای آن نمیاندیشد! اگرچه در بسیاری از موارد چارهای هم برای آن وجود ندارد. البته قطع ارتباط با مراکز علمی دنیا دامن پزشکان جوان ایرانی را هم که به خارج میروند، میگیرد. قطعنظر از تصویر فردی از کشوری بدون کارت با جیبهای متورم که به خودیخود ناراحتکننده است، بهدلیل قطع ارتباط مراکز آموزشی داخل و خارج از کشور و مهمتر از آن تفاوت روشها و دیدگاههای نظام آموزشی داخل و خارج کشور (که بخشی از آن هم بهدلیل همین تحریمهاست)، این جوانان مجبورند تنها از طریق امتحانات سنگین و تلاشهای طاقتفرسای فردی لیاقتهای خود را به اثبات برسانند و از امکانات مؤثری نظیر ارتباطات دانشگاهی و ارتباطات نزدیک استادان محروم هستند. در مطالعات بینالمللیای که توسط سازمانها و موسسات علمی و تحقیقاتی بینالمللی به انجام میرسد کشور ما معمولا یکی از بازوهای این تحقیقات نیست! تحریمها و مشکلات ناشی از آنها و هاله روانیای که آنها را احاطه کرده بیش از اشکالاتی که در عمل و اجرا ممکن است به دلیل همان تحریمها داشته باشیم مانع ما بودهاند. در حالیکه هرساله یا هرچند سال یکبار رقابتی
بین کشورهای مختلف برای میزبانی کنگرههای رسمی بینالمللی میشود. کشور ما هیچ جایی در این میزبانی و این رقابتها ندارد. چگونه میتوان در کشوری که در تحریمهای اقتصادی و بانکی است، میزبان کنگره فدراسیون جهانی مغز و اعصاب بود! پس اصلا کاندیدا نشو و بگذار آن دو کشور دیگر سر میزبانی دعوا کنند، ویدئوکلیپ تبلیغاتی نشان دهند، موافقت و امکانات دولتیشان را به رخ بکشند، با نمایندگان انجمنهای کشورها لابی کنند و گاه حتی نماینده وزارت بهداشتشان را که بههمینمنظور همراه آنان آمده، مأمور کنند سخنرانی کند و... . ما که میفهمیم، آنها نمیفهمند این ارتباطات بینالمللی اهمیت ندارد از سوی دیگر تعداد استادان ایرانی که در جوامع بینالمللی عضو هیأتمدیره یا از officerهای اصلی هستند، انگشتشمار است. بهعلاوه کنگرهها و انجمنهای منطقهای که قاعدتا ما باید بنیانگذار و ادارهکننده اصلیاش باشیم، وجود ندارند. این مقامات و این انجمنها در جهان امروز بخش قابلتوجهی از قدرت را در دست دارند. آنها میتوانند ترتیبات شرکت کشورها و بخشها را در مطالعات بینالمللی معلوم کنند، میتوانند در مورد بودجهای که برای مطالعات بینالمللی در نظر
گرفته شده، اظهارنظر کنند، میتوانند به شرکت دستیاران در بورسهای بینالمللی یاری رسانند، میتوانند برای اعضای هیأتعلمی موقعیتهای مناسب آموزشی پدید آورند و از طریق آشنایی نزدیکتر با تکنیکهای نگارش مقاله، چاپ مقالات ایرانی را در نشریات معتبر تسریع کنند. بیتردید پس از لغو تحریمها و برداشتهشدن سدهای نرمافزاری آن مثل ممانعتهای بانکی و رفع فیلتر مؤسساتی نظیر آمازون دولت، مردم و بهخصوص انجمنهای مردمنهاد باید هرچه در توان دارند بهکار بندند تا اثرات روانی این تحریمها نیز زائل شده و جامعه پزشکی کشور در جامعه جهانی پزشکی مثل جامعه پزشکی سایر کشورها ترکیب شود. البته فراموش نباید کرد همه اینها اقداماتی برای درمان بهتر بیماران کشور ماست تا قدر و منزلت بالاتر جامعه پزشکی کشورمان!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.