|

مصرف 1.8 میلیون بشکه در سال بزرگ‌ترین مانع افزایش صادرات

ایران هشتمین کشور صادرکننده نفت اوپک

سعیده شفیعی. پژوهشگر اقتصادی

براساس جدیدترین گزارش سالانه دبیرخانه اوپک، ایران از نظر تولید مقام چهارم و از نظر میزان صادرات مقام هشتم اوپک را در سال 2014 به خود اختصاص داده است.
مقام چهارم تولید نفت
تولید نفت‌خام ایران از دومیلیون‌و 673 هزار بشکه در سال 2013 به دومیلیون‌و 845 هزار بشکه در ماه می‌ سال ‌جاری افزایش نشان می‌دهد. این رقم نسبت به تولید سال 2014 حدود 79 هزار بشکه و نسبت به تولید سال 2013 معادل 227 هزار بشکه رشد داشته است. بر این اساس، ایران پس از عربستان، عراق و امارات مقام چهارم را بین تولیدکنندگان اوپک در اختیار دارد.
مقام هشتم صادرات نفت
براساس گزارش منتشرشده در بولتن آماری سالانه دبیرخانه اوپک (Annual Statistical Bulletin) - که به‌صورت سالانه به بررسی تحولات در کشورهای عضو این سازمان می‌پردازد- صادرات نفت ایران در چهار سال اخیر به کمتر از نصف رسیده است. بر این اساس، صادرات نفت‌خام ایران از دومیلیون‌و 248 هزار بشکه در سال 2010 به یک‌میلیون‌و 216 هزار بشکه در سال 2013 و یک‌میلیون‌و 109 هزار بشکه در سال 2014 سقوط کرده است. براساس این گزارش از این میزان، بالغ بر 992 هزار بشکه به مقصد آسیا و 117 هزار بشکه به اروپا (عمدتا ترکیه) ارسال شده است که بر این اساس، صادرات نفت ایران در سال 2014 نسبت به سال 2013، حدود 106 هزار بشکه کاهش نشان می‌دهد.
«عربستان سعودی» با هفت‌میلیون‌و 163 هزار بشکه، «عراق» با دومیلیون‌و 616 هزار بشکه، «امارات متحده عربی» با دومیلیون‌و 407 هزار بشکه، «نیجریه» با دومیلیون‌و 120 هزار بشکه، کویت با یک میلیون و 995 هزار بشکه، «ونزوئلا» با یک‌میلیون‌و 965 هزار بشکه و «آنگولا» با یک‌میلیون‌و 608 هزار بشکه در مقام‌های اول تا هفتم صادرات نفت اوپک قرار دارند. شایان ذکر است در سال مذکور (2014)، الجزایر با 623 هزار بشکه، قطر با 595 هزار بشکه، اکوادور با 422 هزار بشکه و لیبی با 41 هزار بشکه در روز در مکان‌های نهم تا دوازدهم اوپک از نظر میزان صادرات قرار داشته‌اند.

مصرف ‌روبه‌رشد داخلی
یکی از مواردی که سبب محدودشدن صادرات نفت می‌شود، میزان مصرف داخلی نفت توسط کشورهای تولیدکننده است. بدیهی است هرچه میزان مصرف داخلی هر کشور بیشتر باشد، از میزان صادرات کاسته خواهد شد و بالعکس. براساس گزارش دبیرخانه اوپک، در سال‌های اخیر عربستان بیشترین رشد مصرف نفت‌خام را بین کشورهای اوپک دارا بوده است. کویت، ایران و امارات در جایگاه‌های بعدی رشد مصرف نفت قرار دارند. بر این اساس، مصرف نفت و فراورده‌های نفتی در کشور در سال 2014 با رشد 3.9 درصدی نسبت به سال قبل از آن مواجه شد و به یک‌میلیون‌و 845 هزار بشکه در روز رسید. این در حالی است که در سال 2013 مصرف نفت و فراورده نفتی در کشور یک‌میلیون‌و 775 هزار بشکه در روز اعلام شده بود.
کشورهای عضو اوپک قریب به دوسوم ذخایر نفتی جهان را در اختیار دارند و حدود یک‌سوم تولید نفت جهان را برعهده دارند. جمهوری اسلامی ایران در بیش از پنج دهه که از عمر تشکیل این سازمان می‌گذرد، به‌طور معمول در مقام دوم اوپک از لحاظ تولید و صادرات قرار داشته است. براساس اهداف سند چشم‌انداز 20ساله (1404-1384) نیز حفظ مقام دومی در اوپک از اولویت‌های این بخش است. متأسفانه تشدید تحریم‌ها در کنار مدیریت غیراصولی و غیرحرفه‌ای دولت‌های نهم و دهم سبب شد تولید نفت ایران که در سال‌های دولت هشتم به بیش از چهارمیلیون‌و 200 هزار بشکه بالغ شده بود، به زیر سه میلیون بشکه برسد.
بخشی از این کاهش به‌دلیل تشدید تحریم‌ها و بخشی به علت افت طبیعی تولید مخازن کشور صورت گرفت. به نظر می‌رسد دولت یازدهم که با شعار بهبود شرایط صنعت نفت و گاز و بازگشت به جایگاه دومی در سازمان اوپک بر سر کار آمد، باید هم‌وغم بیشتری برای ارتقای این بخش داشته باشد. البته طبیعی است بخشی از مسائل این صنعت به علت سرمایه‌بربودن و ارزبربودن نیازمند بهبود روابط خارجی است.

براساس جدیدترین گزارش سالانه دبیرخانه اوپک، ایران از نظر تولید مقام چهارم و از نظر میزان صادرات مقام هشتم اوپک را در سال 2014 به خود اختصاص داده است.
مقام چهارم تولید نفت
تولید نفت‌خام ایران از دومیلیون‌و 673 هزار بشکه در سال 2013 به دومیلیون‌و 845 هزار بشکه در ماه می‌ سال ‌جاری افزایش نشان می‌دهد. این رقم نسبت به تولید سال 2014 حدود 79 هزار بشکه و نسبت به تولید سال 2013 معادل 227 هزار بشکه رشد داشته است. بر این اساس، ایران پس از عربستان، عراق و امارات مقام چهارم را بین تولیدکنندگان اوپک در اختیار دارد.
مقام هشتم صادرات نفت
براساس گزارش منتشرشده در بولتن آماری سالانه دبیرخانه اوپک (Annual Statistical Bulletin) - که به‌صورت سالانه به بررسی تحولات در کشورهای عضو این سازمان می‌پردازد- صادرات نفت ایران در چهار سال اخیر به کمتر از نصف رسیده است. بر این اساس، صادرات نفت‌خام ایران از دومیلیون‌و 248 هزار بشکه در سال 2010 به یک‌میلیون‌و 216 هزار بشکه در سال 2013 و یک‌میلیون‌و 109 هزار بشکه در سال 2014 سقوط کرده است. براساس این گزارش از این میزان، بالغ بر 992 هزار بشکه به مقصد آسیا و 117 هزار بشکه به اروپا (عمدتا ترکیه) ارسال شده است که بر این اساس، صادرات نفت ایران در سال 2014 نسبت به سال 2013، حدود 106 هزار بشکه کاهش نشان می‌دهد.
«عربستان سعودی» با هفت‌میلیون‌و 163 هزار بشکه، «عراق» با دومیلیون‌و 616 هزار بشکه، «امارات متحده عربی» با دومیلیون‌و 407 هزار بشکه، «نیجریه» با دومیلیون‌و 120 هزار بشکه، کویت با یک میلیون و 995 هزار بشکه، «ونزوئلا» با یک‌میلیون‌و 965 هزار بشکه و «آنگولا» با یک‌میلیون‌و 608 هزار بشکه در مقام‌های اول تا هفتم صادرات نفت اوپک قرار دارند. شایان ذکر است در سال مذکور (2014)، الجزایر با 623 هزار بشکه، قطر با 595 هزار بشکه، اکوادور با 422 هزار بشکه و لیبی با 41 هزار بشکه در روز در مکان‌های نهم تا دوازدهم اوپک از نظر میزان صادرات قرار داشته‌اند.

مصرف ‌روبه‌رشد داخلی
یکی از مواردی که سبب محدودشدن صادرات نفت می‌شود، میزان مصرف داخلی نفت توسط کشورهای تولیدکننده است. بدیهی است هرچه میزان مصرف داخلی هر کشور بیشتر باشد، از میزان صادرات کاسته خواهد شد و بالعکس. براساس گزارش دبیرخانه اوپک، در سال‌های اخیر عربستان بیشترین رشد مصرف نفت‌خام را بین کشورهای اوپک دارا بوده است. کویت، ایران و امارات در جایگاه‌های بعدی رشد مصرف نفت قرار دارند. بر این اساس، مصرف نفت و فراورده‌های نفتی در کشور در سال 2014 با رشد 3.9 درصدی نسبت به سال قبل از آن مواجه شد و به یک‌میلیون‌و 845 هزار بشکه در روز رسید. این در حالی است که در سال 2013 مصرف نفت و فراورده نفتی در کشور یک‌میلیون‌و 775 هزار بشکه در روز اعلام شده بود.
کشورهای عضو اوپک قریب به دوسوم ذخایر نفتی جهان را در اختیار دارند و حدود یک‌سوم تولید نفت جهان را برعهده دارند. جمهوری اسلامی ایران در بیش از پنج دهه که از عمر تشکیل این سازمان می‌گذرد، به‌طور معمول در مقام دوم اوپک از لحاظ تولید و صادرات قرار داشته است. براساس اهداف سند چشم‌انداز 20ساله (1404-1384) نیز حفظ مقام دومی در اوپک از اولویت‌های این بخش است. متأسفانه تشدید تحریم‌ها در کنار مدیریت غیراصولی و غیرحرفه‌ای دولت‌های نهم و دهم سبب شد تولید نفت ایران که در سال‌های دولت هشتم به بیش از چهارمیلیون‌و 200 هزار بشکه بالغ شده بود، به زیر سه میلیون بشکه برسد.
بخشی از این کاهش به‌دلیل تشدید تحریم‌ها و بخشی به علت افت طبیعی تولید مخازن کشور صورت گرفت. به نظر می‌رسد دولت یازدهم که با شعار بهبود شرایط صنعت نفت و گاز و بازگشت به جایگاه دومی در سازمان اوپک بر سر کار آمد، باید هم‌وغم بیشتری برای ارتقای این بخش داشته باشد. البته طبیعی است بخشی از مسائل این صنعت به علت سرمایه‌بربودن و ارزبربودن نیازمند بهبود روابط خارجی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.