|

مروری بر آلبوم «درجست‌وجو» اثر شروین عباسی

راه سوم

مرجان صائبی

«در جست‌وجو» در ژانر موسیقی کلاسیک قرار دارد. شروین عباسی درواقع قطعاتی برای آنسامبل‌های مجلسی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ نوشته است که از ‌نظر سبک‌شناسی دلبستگی وی را به سبک نئوکلاسیک می‌رساند و این آلبوم رنگِ موسیقی آهنگ‌سازانی چون «شوستاکوویچ» و البته رگه‌هایی از «استراوینسکی» در قطعات این آلبوم مشهود است. همچنین ایده‌هایی که در قالب آنسامبل‌های مجلسی چون کویینتت فلوت، کوارتت زهی و... تبلور یافته و به بار نشسته‌اند. فضای کوارتال در قطعات پیانویی و در «کوارتت‌ها» بارز است و لحظاتی موسیقی امپرسیونیست‌ها را برای شنونده تداعی می‌کند. آهنگ‌ساز بیشتر از تکنیک و هارمونی کوارتال و کوینتال (فاصله چهارم و پنجم) استفاده کرده، به‌طور مثال در قطعه یک و دو در کویینتت فلوت ما تفکر تونالِ آزاد را هم می‌شنویم. همچنین در قطعات 8 و 9 یعنی موومان سه و چهار آهنگ‌ساز سعی کرده نگاهی کنترپوانتیک به موسیقی داشته باشد و این چندلایگی از فواصل موسیقی ایرانی در یک آنسامبل غربی به راحتی درهم تنیده شده. البته نمی‌توان به‌طور مشخص به دستگاه یا فرم خاصی از موسیقی ایرانی اشاره کرد اما به‌طور مثال در موومان دوم، دوفضای متضاد داریم که یکی کاملا کلاسیک است و فضای دومی الهام گرفته‌شده از چهارگاه ایرانی است. همچنین نوازندگی‌های قابل اعتنایی در این آلبوم می‌شنویم؛ یعنی نوازندگان برای نواختن این قطعات باید سبقه شنیداری پُر و پیمانی داشته باشند. مهرداد غلامی، میثم مروستی، علی جعفری پویان، بهنام ابوالقاسم و... با اینکه با اثری همیشگی روبه‌رو نبودند اما نشان دادند که سابقه نوازندگی گسترده‌ای در نوازندگی قطعات کلاسیک دارند؛ زیرا برمبنای همان رپرتوارها می‌توانند این قطعات را بنوازند. ناگفته پیداست زمانی که بحث موسیقی جدی به مفهوم موسیقی‌ای که دارای بنیان‌های علمی و کلاسیک آهنگ‌سازی است در میان است، با شنونده‌های محدودی روبه‌رو خواهیم بود که موسیقی را به شکل حرفه‌ای و در قالب هنری‌اش دنبال می‌کنند. در شرایط حاضر که بخش خصوصی سرمایه خود را تنها در بازار پرفروش و تضمین‌شده پاپ به گردش می‌اندازد و بخش دولتی برنامه‌ای برای حمایت از آهنگ‌سازان جوان و تحصیلکرده ندارد، آهنگ‌ساز یا باید به ساخت موسیقی پاپ روی بیاورد یا به تولید آثار سفارشی و عامه‌پسند بپردازد. در این میان آهنگ‌ساز صاحب ایده و انگیزه چاره‌ای ندارد جز اینکه اقدام به تولید و انتشار اثرش با هزینه شخصی کند تا شاید از این طریق نبض ضعیف هنر اصیل را همچنان تپنده نگه دارد. آلبوم «در جست‌وجو» محصول چنین تفکری است و از این نظر قابل اعتنا و ارزشمند است که بر سختی‌های تولید و نشر یک اثر هنری جدی فائق آمده و توانسته ایده‌های خالقش را با جامعه موسیقی به اشتراک بگذارد. شروین عباسی، آهنگ‌ساز جوانی است که می‌توانست پاپ بنویسد و با یکی از ستارگان موسیقی ایرانی مثل قربانی یا عقیلی و حتی همایون شجریان کار کند، اما راه متفاوتی را برگزیده. او به سنت موسیقایی که در آن تحصیل کرده، وفادار است. در این روزگار وانفسا چنین تفکری را باید قدر نهاد و دعا کرد روزی این آثار تحت حمایت دولتی قرار بگیرند و بتوان آنها را به صورت آنسامبل ضبط و منتشر کرد.

«در جست‌وجو» در ژانر موسیقی کلاسیک قرار دارد. شروین عباسی درواقع قطعاتی برای آنسامبل‌های مجلسی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ نوشته است که از ‌نظر سبک‌شناسی دلبستگی وی را به سبک نئوکلاسیک می‌رساند و این آلبوم رنگِ موسیقی آهنگ‌سازانی چون «شوستاکوویچ» و البته رگه‌هایی از «استراوینسکی» در قطعات این آلبوم مشهود است. همچنین ایده‌هایی که در قالب آنسامبل‌های مجلسی چون کویینتت فلوت، کوارتت زهی و... تبلور یافته و به بار نشسته‌اند. فضای کوارتال در قطعات پیانویی و در «کوارتت‌ها» بارز است و لحظاتی موسیقی امپرسیونیست‌ها را برای شنونده تداعی می‌کند. آهنگ‌ساز بیشتر از تکنیک و هارمونی کوارتال و کوینتال (فاصله چهارم و پنجم) استفاده کرده، به‌طور مثال در قطعه یک و دو در کویینتت فلوت ما تفکر تونالِ آزاد را هم می‌شنویم. همچنین در قطعات 8 و 9 یعنی موومان سه و چهار آهنگ‌ساز سعی کرده نگاهی کنترپوانتیک به موسیقی داشته باشد و این چندلایگی از فواصل موسیقی ایرانی در یک آنسامبل غربی به راحتی درهم تنیده شده. البته نمی‌توان به‌طور مشخص به دستگاه یا فرم خاصی از موسیقی ایرانی اشاره کرد اما به‌طور مثال در موومان دوم، دوفضای متضاد داریم که یکی کاملا کلاسیک است و فضای دومی الهام گرفته‌شده از چهارگاه ایرانی است. همچنین نوازندگی‌های قابل اعتنایی در این آلبوم می‌شنویم؛ یعنی نوازندگان برای نواختن این قطعات باید سبقه شنیداری پُر و پیمانی داشته باشند. مهرداد غلامی، میثم مروستی، علی جعفری پویان، بهنام ابوالقاسم و... با اینکه با اثری همیشگی روبه‌رو نبودند اما نشان دادند که سابقه نوازندگی گسترده‌ای در نوازندگی قطعات کلاسیک دارند؛ زیرا برمبنای همان رپرتوارها می‌توانند این قطعات را بنوازند. ناگفته پیداست زمانی که بحث موسیقی جدی به مفهوم موسیقی‌ای که دارای بنیان‌های علمی و کلاسیک آهنگ‌سازی است در میان است، با شنونده‌های محدودی روبه‌رو خواهیم بود که موسیقی را به شکل حرفه‌ای و در قالب هنری‌اش دنبال می‌کنند. در شرایط حاضر که بخش خصوصی سرمایه خود را تنها در بازار پرفروش و تضمین‌شده پاپ به گردش می‌اندازد و بخش دولتی برنامه‌ای برای حمایت از آهنگ‌سازان جوان و تحصیلکرده ندارد، آهنگ‌ساز یا باید به ساخت موسیقی پاپ روی بیاورد یا به تولید آثار سفارشی و عامه‌پسند بپردازد. در این میان آهنگ‌ساز صاحب ایده و انگیزه چاره‌ای ندارد جز اینکه اقدام به تولید و انتشار اثرش با هزینه شخصی کند تا شاید از این طریق نبض ضعیف هنر اصیل را همچنان تپنده نگه دارد. آلبوم «در جست‌وجو» محصول چنین تفکری است و از این نظر قابل اعتنا و ارزشمند است که بر سختی‌های تولید و نشر یک اثر هنری جدی فائق آمده و توانسته ایده‌های خالقش را با جامعه موسیقی به اشتراک بگذارد. شروین عباسی، آهنگ‌ساز جوانی است که می‌توانست پاپ بنویسد و با یکی از ستارگان موسیقی ایرانی مثل قربانی یا عقیلی و حتی همایون شجریان کار کند، اما راه متفاوتی را برگزیده. او به سنت موسیقایی که در آن تحصیل کرده، وفادار است. در این روزگار وانفسا چنین تفکری را باید قدر نهاد و دعا کرد روزی این آثار تحت حمایت دولتی قرار بگیرند و بتوان آنها را به صورت آنسامبل ضبط و منتشر کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.