بدون برنامه معجزهای اتفاق نمیافتد
امیرحسین علمالهدی
تحریم، واژهای است که بدونشک در تاریخ معاصر کشور میتوان بهعنوان یکی از ١٠ واژه پرمصرف ادبیات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اجتماعی، ورزشی و... از آن نام برد و چنان این واژه در عمق فرهنگ جامعه نهادینه شده که نمیتوان از اثرات اکثرا منفی و گاهی هم مثبت (بههرحال در زمان تحریم میتوان نوآوریهایی را داشت) این واژه در طول تاریخ معاصر و بالاخص سه دهه اخیر، بهراحتی گذشت. در حوزه فرهنگ و هنر نیز این اثرات کموبیش خود را نشان داده است و مراودات فرهنگی و هنری که عمدتا فاقد ارزآوری هستند، کمتر دچار مخاطره شدهاند و به دلیل فعالیت شخصی فعالان حوزه فرهنگ و هنر با خارج از کشور، سطح پایین مراودات این حوزه، کمتر دچار اثرات سوء تحریمهای بینالمللی شده است و با توجه به مصرف رایگان کالاهای فرهنگی و هنری خارجی در ایران توسط شبکههای قاچاق یا حتی رسمی و استفاده مردم از ماهوارهها و میلیاردها سایت و... که مشغول هجمه فرهنگی هستند، تحریمها خللی در مصارف مردم برای کالاهای فرهنگی خارجی نداشته است و درعوض، در کنار افزایش مصرف این محصولات و بالارفتن سطح قیمتهای کالاهای فرهنگی داخلی و کاهش قدرت خرید مردم، بالاخص طبقه متوسط بهدلیل کاهش فعالیتهای اقتصادی و... در زمان تحریم و فشار مضاعف به این طبقه، مصرف کالاهای فرهنگی بهویژه در سینما، سیر نزولی بهخود گرفت که بهطور مثال، در سال ٩٠ که مخاطبان سینمای ایران در کشور به ١٤ میلیون نفر رسیده بود، فقط در دوسال یعنی در سال ١٣٩١، این تعداد مخاطب به هفت میلیون نفر و در سال ٩٢ به 8.5 میلیون نفر رسید و در کنار تحریمها و افزایش سرسام آور تورم، طبیعی بود مصرف کالاهای فرهنگی بهشدت کاهش یابد و با آمدن دولت یازدهم و بهوجودآمدن فضای آرامش، مهار تورم و آغاز گفتوگوهای بینالمللی، سینمای ایران توانست در سال ١٣٩٣ به مخاطب 12.5میلیون نفری برسد و بدونشک کاهش تورم و ایجاد فضای بیتنش بینالمللی و همچنین پرهیز از وجود تنش در سینمای ایران، فاکتورهای مهمی در ارتباط با افزایش سطح مصرف فرهنگی مردم در سینما داشته است... .
و سؤال اساسی این است که سینمای ایران بعد از پایان تحریمها، چه حالوروزی خواهد داشت: معتقدم معجزهای در راه نیست و سینما در دوران پساتحریم اگر نتواند برنامه مدون توسعهای داشته باشد، نمیتواند از فضای توسعهای کشور، بعد از تحریم سهم خود را مشخص کند و بدون برنامه مدون و کاربردی امکان توسعه در سینما میسر نیست. بدونشک با افزایش فعالیت و ایجاد رونق و امکان مراودات بینالمللی فعالان اقتصادی و... کشور، افزایش رفاه عمومی حداقلی، دور از ذهن نیست و این افزایش حداقلی رفاه، امکان مناسبی برای افزایش مصرف مردم از کالاهای سینمایی فراهم میکند؛ مشروط به حذف انحصار نمایش تولید غیرکیفی داخلی از ویترین نمایش کشور و استفاده مطلوب از ظرفیت نمایش فیلم خارجی براساس مقتضیات فرهنگی کشور، میتواند باعث ارتقای سطح مراودات فرهنگی، از طریق کانالهای رسمی نمایشی کشور شود و در کنار این حیات طبیعی نمایش فیلم سینمایی کشور، میتوان به تولیدات مشترک با سایر کشورها اندیشید که بتوانیم بنبستهای کمبود نقدینگی را در سینمای ایران بگشاییم تا سینمای ایران نیز در حوزه تولید فیلم نیز به حیات طبیعی تولیدات مشترک سینمایی دست یابد؛ (سیاستی که سالیان سال است تمام کشورهای دارای تولید سینمایی حتی کشورهای ثروتمند، در دستور کار تولید مشترک خود قرار دادهاند) و براساس فرهنگ و هنر غنی خود بتوانیم در جهان با مشارکت کشورهای دوست، حرفی برای گفتن در بازارهای جهانی داشته باشیم... . دوران پساتحریم برای سینمای ایران میتواند دوران شکوفایی باشد؛ مشروط به وجود برنامه براساس نزدیکشدن به حیات طبیعی حوزه تولید، توزیع و نمایش سینما... و حیاتی مبتنی بر حمایت از تولیدات کیفی داخلی و احترام به سلیقه مردم با نمایش توأمان فیلم کیفی داخلی و خارجی... .
تحریم، واژهای است که بدونشک در تاریخ معاصر کشور میتوان بهعنوان یکی از ١٠ واژه پرمصرف ادبیات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اجتماعی، ورزشی و... از آن نام برد و چنان این واژه در عمق فرهنگ جامعه نهادینه شده که نمیتوان از اثرات اکثرا منفی و گاهی هم مثبت (بههرحال در زمان تحریم میتوان نوآوریهایی را داشت) این واژه در طول تاریخ معاصر و بالاخص سه دهه اخیر، بهراحتی گذشت. در حوزه فرهنگ و هنر نیز این اثرات کموبیش خود را نشان داده است و مراودات فرهنگی و هنری که عمدتا فاقد ارزآوری هستند، کمتر دچار مخاطره شدهاند و به دلیل فعالیت شخصی فعالان حوزه فرهنگ و هنر با خارج از کشور، سطح پایین مراودات این حوزه، کمتر دچار اثرات سوء تحریمهای بینالمللی شده است و با توجه به مصرف رایگان کالاهای فرهنگی و هنری خارجی در ایران توسط شبکههای قاچاق یا حتی رسمی و استفاده مردم از ماهوارهها و میلیاردها سایت و... که مشغول هجمه فرهنگی هستند، تحریمها خللی در مصارف مردم برای کالاهای فرهنگی خارجی نداشته است و درعوض، در کنار افزایش مصرف این محصولات و بالارفتن سطح قیمتهای کالاهای فرهنگی داخلی و کاهش قدرت خرید مردم، بالاخص طبقه متوسط بهدلیل کاهش فعالیتهای اقتصادی و... در زمان تحریم و فشار مضاعف به این طبقه، مصرف کالاهای فرهنگی بهویژه در سینما، سیر نزولی بهخود گرفت که بهطور مثال، در سال ٩٠ که مخاطبان سینمای ایران در کشور به ١٤ میلیون نفر رسیده بود، فقط در دوسال یعنی در سال ١٣٩١، این تعداد مخاطب به هفت میلیون نفر و در سال ٩٢ به 8.5 میلیون نفر رسید و در کنار تحریمها و افزایش سرسام آور تورم، طبیعی بود مصرف کالاهای فرهنگی بهشدت کاهش یابد و با آمدن دولت یازدهم و بهوجودآمدن فضای آرامش، مهار تورم و آغاز گفتوگوهای بینالمللی، سینمای ایران توانست در سال ١٣٩٣ به مخاطب 12.5میلیون نفری برسد و بدونشک کاهش تورم و ایجاد فضای بیتنش بینالمللی و همچنین پرهیز از وجود تنش در سینمای ایران، فاکتورهای مهمی در ارتباط با افزایش سطح مصرف فرهنگی مردم در سینما داشته است... .
و سؤال اساسی این است که سینمای ایران بعد از پایان تحریمها، چه حالوروزی خواهد داشت: معتقدم معجزهای در راه نیست و سینما در دوران پساتحریم اگر نتواند برنامه مدون توسعهای داشته باشد، نمیتواند از فضای توسعهای کشور، بعد از تحریم سهم خود را مشخص کند و بدون برنامه مدون و کاربردی امکان توسعه در سینما میسر نیست. بدونشک با افزایش فعالیت و ایجاد رونق و امکان مراودات بینالمللی فعالان اقتصادی و... کشور، افزایش رفاه عمومی حداقلی، دور از ذهن نیست و این افزایش حداقلی رفاه، امکان مناسبی برای افزایش مصرف مردم از کالاهای سینمایی فراهم میکند؛ مشروط به حذف انحصار نمایش تولید غیرکیفی داخلی از ویترین نمایش کشور و استفاده مطلوب از ظرفیت نمایش فیلم خارجی براساس مقتضیات فرهنگی کشور، میتواند باعث ارتقای سطح مراودات فرهنگی، از طریق کانالهای رسمی نمایشی کشور شود و در کنار این حیات طبیعی نمایش فیلم سینمایی کشور، میتوان به تولیدات مشترک با سایر کشورها اندیشید که بتوانیم بنبستهای کمبود نقدینگی را در سینمای ایران بگشاییم تا سینمای ایران نیز در حوزه تولید فیلم نیز به حیات طبیعی تولیدات مشترک سینمایی دست یابد؛ (سیاستی که سالیان سال است تمام کشورهای دارای تولید سینمایی حتی کشورهای ثروتمند، در دستور کار تولید مشترک خود قرار دادهاند) و براساس فرهنگ و هنر غنی خود بتوانیم در جهان با مشارکت کشورهای دوست، حرفی برای گفتن در بازارهای جهانی داشته باشیم... . دوران پساتحریم برای سینمای ایران میتواند دوران شکوفایی باشد؛ مشروط به وجود برنامه براساس نزدیکشدن به حیات طبیعی حوزه تولید، توزیع و نمایش سینما... و حیاتی مبتنی بر حمایت از تولیدات کیفی داخلی و احترام به سلیقه مردم با نمایش توأمان فیلم کیفی داخلی و خارجی... .
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.