|

انتخاب با شماست: کالای ارزانِ قاچاق یا سلامتی

حبیب‌اله فصیحی . کارشناس

مقوله بهداشت و سلامت جامعه یکی از ابعاد مهم تأثیرپذیر از پدیده قاچاق کالا و به‌یقین حساس‌ترین آنهاست.
هرکس آشنایی مختصری با رویه واردات کالا داشته باشد، به‌خوبی می‌داند که در مبادی رسمی ورود کالا به کشور، نمایندگانی از وزارت بهداشت، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان استاندارد حضور دارند. ایشان کالاهای ورودی را برحسب مورد، از نظر انطباق با استانداردهای ایمنی و بهداشتی و سایر مسائلی که به‌نحوی با بهداشت انسان، دام و گیاه یا محیط‌زیست مربوطند، کنترل می‌کنند و درصورت مغایرت، اجازه ترخیص نمی‌دهند. اما در مسیر قاچاق چنین فیلترهایی وجود ندارند. کالاهای بی‌کیفیت و تهیه‌شده از مواد نامرغوب، خطرناک، غیرمؤثر و زیان‌آور می‌توانند از مبادی غیررسمی گذر کنند و حتی در مبادی رسمی با شگردهایی قوانین و فیلترهای کنترلی را دور بزنند و به‌عنوان کالای قاچاق راهی مراکز عرضه شوند. پیشرفت در تجهیزات کپی و اسکن و نرم‌افزارهای گرافیکی مربوطه، همراه با سهولت فراهم‌سازی آن و نیز ابزارهای فنی پیشرفته بسته‌بندی سبب شده است که جعل نشان‌های تجاری به‌سهولت انجام پذیرد؛ به‌همین‌علت، بسیاری از کالاهای قاچاق در پوشش و لفاف جعلی، دفترک‌های (بروشورهای) غیرواقعی، تاریخ‌مصرف‌های دستکاری‌شده و به نام برندهای معروف در بازار مصرف وجود دارند. بسته‌بندی‌ها شکیلند و ظواهری اغواکننده دارند و البته به‌مناسبت کاربرد ارزان‌ترین مواد خام و مواد اولیه؛ تهیه و تولید در کارگاه‌های زیرزمینی در خارج و داخل کشور انتخاب ارزان‌ترین شیوه حمل؛ انبار، دپو و نقل‌وانتقال و شامل‌نشدنِ عوارض گمرکی و مالیات و عوارض مربوط به مراکز عرضه رسمی، با قیمتی به‌مراتب پایین‌تر از نمونه قانونی آنها عرضه می‌شوند.
بسیاری از کالاها که برای بار نخست در داخل کشور و در کشورهای مجاور با ضمانت به فروش رسیده و به‌علت نقص به شرکت واردکننده بازگردانده شده‌اند، ضمن رفع غیراصولی و موقت نقص، توسط شبکه‌هایی مجددا بسته‌بندی و قاچاقی راهی بازار می‌شوند.
کالاهای قاچاق، مخفیانه از مسیرها و گذرهای سخت و در شرایط حملِ نامناسب جابه‌جا می‌شوند. ممکن است این کالاها به‌اجبار چندین هفته در زیر آفتاب و رطوبت قرار گیرند؛ بارها از وسیله‌ای به وسیله‌ای دیگری انتقال یابند؛ در حمل با خودروهای بیابانی و در گذرهای مالرو صدمه ببینند یا ضمن جاسازی در خودروها، در جاهایی که گاه گرم، پُرلرزش و در معرض رطوبتند فاسد شوند.
کالاهای ممنوع دارویی، بیشتر داروهای جنسی، روان‌گردان‌ها، مکمل‌ها و آنهایی هستند که در بدن‌سازی‌ها استفاده می‌شوند. اینها عموما باعث عوارض و بیماری‌هایی نظیر: تخریب کبد، مشکلات جدی پوست، واکنش‌های حساسیتی اعضای مختلف بدن و مشکلات جدی گوارشی و حتی مرگ آنی می‌شود. پاره‌ای از این قبیل کالاها فاقد ماده مؤثرند و ترکیبات خطرناک و نامربوط دارند. داروهای غیرممنوع قاچاق نیز وضعیت مشابهی دارند. بسیاری از آنها فاقد ماده مؤثرند؛ تاریخ مصرف برخی از داروهای قاچاق نیز گذشته، اما در لفاف و بسته‌بندی‌ها، تاریخ انقضای دیگری بر آنها ثبت شده است. چه‌بسا که این داروها به‌همین‌علت، ماده مؤثرشان حالت سمّی پیدا کرده باشند. در بسیاری موارد، شرایط ضروری نگهداری مانند: نبودِ نور، حرارت و رطوبت درخصوص داروهای قاچاق رعایت نشده و ازاین‌رو، خواص آنها ازبین رفته یا اینکه ترکیباتشان نه‌تنها غیرمؤثر، بلکه خطرناک شده است.
بیش از 50 درصد لوازم آرایشی و بهداشتی، کرم‌پودرها و مواد ساخت ریمل‌های آرایشی تقلبی است و حرفه‌ای‌ها با ترفندهای بسیار، با افزودنی‌های غیرمجاز آنها را تولید کرده‌اند. حساسیت، قرمزی، تورم، خارش و تاول‌های آبدار، کهیر، عفونت پوست، تغییر رنگ پوست، آکنه، تغییر رنگ ناخن و آسیب آن، عفونت ریشه یا سوختن موها، سوختن پیاز مو، ریزش مو، طاسی بازگشت‌ناپذیر، مسمومیت با سرب و آرسنیک و جیوه، رشد تومورهای سرطانی، پرخاشگری، عدم یادگیری، اختلالات رفتاری و کلامی، پایین‌آمدن بهره هوشی و آسیب به جنین را از مهم‌ترین عوارض استفاده از لوازم آرایشی تقلبی بی‌کیفیت دانسته‌اند.
یکی از مواد خوراکی که نوع قاچاق آنها سلامت مردم را به‌شدت به‌مخاطره می‌اندازد چای است. بسیاری ازمحموله‌های چای که به‌صورت غیرقانونی و قاچاق به کشور وارد می‌شوند، شرایط فرآوری، بسته‌بندی و حمل غیربهداشتی دارند؛ اما در بسته‌های شکیل و جذاب و با مارک‌ها و برندهای معروف تقلبی، وارد بازار می‌شوند. اغلب این محصولات به اسانس‌ها، رنگ‌ها، طعم‌ها و افزودنی‌های غیرمجاز زیان‌آور آغشته‌اند؛ رنگ و طعم این محصولات به هیچ‌وجه طبیعی نیست و مصرف آنها معمولا زیان‌آور است.
سیگارهای قاچاق معمولا از توتون و مواد زائد، همراه با رنگ‌های غیرمجاز تولید می‌شوند؛ در ماه‌های گذشته اتهاماتی همچون: آلوده‌بودن به فضولات حیوانی، خون خوک یا اورانیوم ضعیف‌شده به سیگارهای قاچاق نسبت داده شده و بررسی‌ها حاکی از وجود برخی مواد ممنوع و سمّی در برخی سیگارهای قاچاق است. درخصوص پوشاک نیز بسیار احتمال دارد که پوشاک و پارچه قاچاق از الیاف و رنگ‌های نامناسب و غیربهداشتی تولید شده باشند. مارک‌های تجاری الصاقی بر روی پوشاک هم اغلب جعلی و تقلبی‌اند. کالاهای بادوام غیرپزشکی قاچاق نیز آسیب‌زا و خطرآفرین هستند. برای مثال استفاده از لامپ‌های غیراستاندارد و انفجار آنها در حین استفاده، صدماتی را به‌بار آورده و استفاده از ابزارهای برقی نیز موجب ایجاد احتراق در آنها و آسیب‌رسانی به شخص استفاده‌کننده شده است؛ بسیاری از حوادث رانندگی به‌سبب وجود قطعات بی‌کیفیت در خودرو به‌وجود آمده است؛ استفاده از لاستیک‌های انباری تاریخ‌مصرف‌گذشته که با شگرد خاصی تاریخ آن دستکاری شده نیز در خودروها، حادثه به‌بار آورده‌ است؛ اسباب‌بازی‌های قاچاق نیز غالبا از مواد ارزان و غیربهداشتی تولید شده‌اند و تماس کودک با آنها موجب مسمومیت و ضایعات پوستی و جسمی شده است.
... و این رشته سرِ دراز دارد. حال به نظر شما انسان آگاه خردمند کدام یک را برمی‌گزیند: «کالای ارزان قاچاق یا سلامتی»؟

مقوله بهداشت و سلامت جامعه یکی از ابعاد مهم تأثیرپذیر از پدیده قاچاق کالا و به‌یقین حساس‌ترین آنهاست.
هرکس آشنایی مختصری با رویه واردات کالا داشته باشد، به‌خوبی می‌داند که در مبادی رسمی ورود کالا به کشور، نمایندگانی از وزارت بهداشت، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان استاندارد حضور دارند. ایشان کالاهای ورودی را برحسب مورد، از نظر انطباق با استانداردهای ایمنی و بهداشتی و سایر مسائلی که به‌نحوی با بهداشت انسان، دام و گیاه یا محیط‌زیست مربوطند، کنترل می‌کنند و درصورت مغایرت، اجازه ترخیص نمی‌دهند. اما در مسیر قاچاق چنین فیلترهایی وجود ندارند. کالاهای بی‌کیفیت و تهیه‌شده از مواد نامرغوب، خطرناک، غیرمؤثر و زیان‌آور می‌توانند از مبادی غیررسمی گذر کنند و حتی در مبادی رسمی با شگردهایی قوانین و فیلترهای کنترلی را دور بزنند و به‌عنوان کالای قاچاق راهی مراکز عرضه شوند. پیشرفت در تجهیزات کپی و اسکن و نرم‌افزارهای گرافیکی مربوطه، همراه با سهولت فراهم‌سازی آن و نیز ابزارهای فنی پیشرفته بسته‌بندی سبب شده است که جعل نشان‌های تجاری به‌سهولت انجام پذیرد؛ به‌همین‌علت، بسیاری از کالاهای قاچاق در پوشش و لفاف جعلی، دفترک‌های (بروشورهای) غیرواقعی، تاریخ‌مصرف‌های دستکاری‌شده و به نام برندهای معروف در بازار مصرف وجود دارند. بسته‌بندی‌ها شکیلند و ظواهری اغواکننده دارند و البته به‌مناسبت کاربرد ارزان‌ترین مواد خام و مواد اولیه؛ تهیه و تولید در کارگاه‌های زیرزمینی در خارج و داخل کشور انتخاب ارزان‌ترین شیوه حمل؛ انبار، دپو و نقل‌وانتقال و شامل‌نشدنِ عوارض گمرکی و مالیات و عوارض مربوط به مراکز عرضه رسمی، با قیمتی به‌مراتب پایین‌تر از نمونه قانونی آنها عرضه می‌شوند.
بسیاری از کالاها که برای بار نخست در داخل کشور و در کشورهای مجاور با ضمانت به فروش رسیده و به‌علت نقص به شرکت واردکننده بازگردانده شده‌اند، ضمن رفع غیراصولی و موقت نقص، توسط شبکه‌هایی مجددا بسته‌بندی و قاچاقی راهی بازار می‌شوند.
کالاهای قاچاق، مخفیانه از مسیرها و گذرهای سخت و در شرایط حملِ نامناسب جابه‌جا می‌شوند. ممکن است این کالاها به‌اجبار چندین هفته در زیر آفتاب و رطوبت قرار گیرند؛ بارها از وسیله‌ای به وسیله‌ای دیگری انتقال یابند؛ در حمل با خودروهای بیابانی و در گذرهای مالرو صدمه ببینند یا ضمن جاسازی در خودروها، در جاهایی که گاه گرم، پُرلرزش و در معرض رطوبتند فاسد شوند.
کالاهای ممنوع دارویی، بیشتر داروهای جنسی، روان‌گردان‌ها، مکمل‌ها و آنهایی هستند که در بدن‌سازی‌ها استفاده می‌شوند. اینها عموما باعث عوارض و بیماری‌هایی نظیر: تخریب کبد، مشکلات جدی پوست، واکنش‌های حساسیتی اعضای مختلف بدن و مشکلات جدی گوارشی و حتی مرگ آنی می‌شود. پاره‌ای از این قبیل کالاها فاقد ماده مؤثرند و ترکیبات خطرناک و نامربوط دارند. داروهای غیرممنوع قاچاق نیز وضعیت مشابهی دارند. بسیاری از آنها فاقد ماده مؤثرند؛ تاریخ مصرف برخی از داروهای قاچاق نیز گذشته، اما در لفاف و بسته‌بندی‌ها، تاریخ انقضای دیگری بر آنها ثبت شده است. چه‌بسا که این داروها به‌همین‌علت، ماده مؤثرشان حالت سمّی پیدا کرده باشند. در بسیاری موارد، شرایط ضروری نگهداری مانند: نبودِ نور، حرارت و رطوبت درخصوص داروهای قاچاق رعایت نشده و ازاین‌رو، خواص آنها ازبین رفته یا اینکه ترکیباتشان نه‌تنها غیرمؤثر، بلکه خطرناک شده است.
بیش از 50 درصد لوازم آرایشی و بهداشتی، کرم‌پودرها و مواد ساخت ریمل‌های آرایشی تقلبی است و حرفه‌ای‌ها با ترفندهای بسیار، با افزودنی‌های غیرمجاز آنها را تولید کرده‌اند. حساسیت، قرمزی، تورم، خارش و تاول‌های آبدار، کهیر، عفونت پوست، تغییر رنگ پوست، آکنه، تغییر رنگ ناخن و آسیب آن، عفونت ریشه یا سوختن موها، سوختن پیاز مو، ریزش مو، طاسی بازگشت‌ناپذیر، مسمومیت با سرب و آرسنیک و جیوه، رشد تومورهای سرطانی، پرخاشگری، عدم یادگیری، اختلالات رفتاری و کلامی، پایین‌آمدن بهره هوشی و آسیب به جنین را از مهم‌ترین عوارض استفاده از لوازم آرایشی تقلبی بی‌کیفیت دانسته‌اند.
یکی از مواد خوراکی که نوع قاچاق آنها سلامت مردم را به‌شدت به‌مخاطره می‌اندازد چای است. بسیاری ازمحموله‌های چای که به‌صورت غیرقانونی و قاچاق به کشور وارد می‌شوند، شرایط فرآوری، بسته‌بندی و حمل غیربهداشتی دارند؛ اما در بسته‌های شکیل و جذاب و با مارک‌ها و برندهای معروف تقلبی، وارد بازار می‌شوند. اغلب این محصولات به اسانس‌ها، رنگ‌ها، طعم‌ها و افزودنی‌های غیرمجاز زیان‌آور آغشته‌اند؛ رنگ و طعم این محصولات به هیچ‌وجه طبیعی نیست و مصرف آنها معمولا زیان‌آور است.
سیگارهای قاچاق معمولا از توتون و مواد زائد، همراه با رنگ‌های غیرمجاز تولید می‌شوند؛ در ماه‌های گذشته اتهاماتی همچون: آلوده‌بودن به فضولات حیوانی، خون خوک یا اورانیوم ضعیف‌شده به سیگارهای قاچاق نسبت داده شده و بررسی‌ها حاکی از وجود برخی مواد ممنوع و سمّی در برخی سیگارهای قاچاق است. درخصوص پوشاک نیز بسیار احتمال دارد که پوشاک و پارچه قاچاق از الیاف و رنگ‌های نامناسب و غیربهداشتی تولید شده باشند. مارک‌های تجاری الصاقی بر روی پوشاک هم اغلب جعلی و تقلبی‌اند. کالاهای بادوام غیرپزشکی قاچاق نیز آسیب‌زا و خطرآفرین هستند. برای مثال استفاده از لامپ‌های غیراستاندارد و انفجار آنها در حین استفاده، صدماتی را به‌بار آورده و استفاده از ابزارهای برقی نیز موجب ایجاد احتراق در آنها و آسیب‌رسانی به شخص استفاده‌کننده شده است؛ بسیاری از حوادث رانندگی به‌سبب وجود قطعات بی‌کیفیت در خودرو به‌وجود آمده است؛ استفاده از لاستیک‌های انباری تاریخ‌مصرف‌گذشته که با شگرد خاصی تاریخ آن دستکاری شده نیز در خودروها، حادثه به‌بار آورده‌ است؛ اسباب‌بازی‌های قاچاق نیز غالبا از مواد ارزان و غیربهداشتی تولید شده‌اند و تماس کودک با آنها موجب مسمومیت و ضایعات پوستی و جسمی شده است.
... و این رشته سرِ دراز دارد. حال به نظر شما انسان آگاه خردمند کدام یک را برمی‌گزیند: «کالای ارزان قاچاق یا سلامتی»؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.