|

بازار سرمایه و خطر ازدست‌رفتن اعتماد سرمایه‌گذاران

مجید سلیمی‌بروجنی

حرکت یکنواخت و کسل‌کننده بازار بورس تهران در چندروز و البته چند هفته اخیر، بار دیگر خاطرات روزهای سرد سال 93 را یادآوری می‌کند. اکثر تحلیلگران معتقدند حال‌وروز بازار سرمایه به اندازه‌ای نگران‌کننده است که به این ‌زودی‌ها، روزهای بهاری را نخواهد دید. اوضاع نه‌چندان‌خوب شاخص کل بورس تهران گویای این حقیقت است که بازار همچنان به مسیر خودش می‌رود و حمایت‌های دستوری دولت و دخالت بر روند بازار، کاری از پیش نخواهد برد. چندی پیش اخباری مبنی‌بر مأموریت حمایت از بازار سرمایه به پنج بانک کشور منتشر شد. ظاهرا قرار بر این بود بانک‌های موردنظر چهار هزار ‌میلیارد تومان نقدینگی را به بازار بورس تهران تزریق کنند.
اما عملا و با گذشت دو هفته، هیچ‌گونه حمایت ملموسی از بازار سرمایه نکردند و اگر هم حمایتی انجام دادند روی چند سهم خاص خود این‌کار را انجام داده‌اند که تأثیری بر روند کلی بورس نداشت، البته نباید فراموش کنیم عملی‌شدن حمایت بانک‌ها با تناقضاتی همراه است؛ از یک طرف بانک‌ها چندماهی است از کمبود نقدینگی می‌نالند و از سوی دیگر چطور ممکن است مأموریت حمایت و نجات بورس به بانک‌ها واگذار ‌شود، درحالی‌که مجلس بانک‌ها را تحت فشار گذاشته است که باید حداکثر ظرف سه سال از فعالیت‌های بنگاه‌داری خارج شوند و تنها به بانکداری بپردازند. بیشتر کارشناسان از همان روز اول مطمئن بودند که این‌گونه حمایت‌های دستوری راه به جایی نخواهد برد. واقعیت ماجرا این است که بورس تهران درحال‌حاضر به انتظار توافق نهایی ایران و 1+5 نشسته است و تنها مسئله‌ای که می‌تواند حال و احوال این روزهای بورس را دگرگون کند، اخبار خوش هسته‌ای و سیاسی است. درحال‌حاضر، بازار در شرایط رکود به‌سر می‌برد و کشش بازشدن دامنه نوسان را ندارد، زیرا تقاضایی در بازار وجود ندارد. متأسفانه بورس تهران در سال‌های اخیر شاهد رفتارهای هیجانی بسیاری بوده و با فاصله‌گرفتن از تحلیل، به‌سمت رفتارهایی چون سفته‌بازی و نوسان‌گیری سوق پیدا کرده است. دراین‌بین عرضه‌های اولیه هم در طول چند هفته گذشته با انتقادهای متعددی ازجمله اعلام‌های ناگهانی و نبود برنامه‌ای بلندمدت برای زمان‌بندی عرضه‌ها و نحوه اجرای کشف قیمت، صدای اعتراض سهام‌داران را بلند کرده است. به‌علاوه درحالی‌که بازار سهام در انتظار تأثیر‌پذیری از نتیجه جلسه شورای پول و اعتبار و اعلام کاهش نرخ سود بانکی بود، اما تصمیمات این جلسه هم نتوانست شرایط بازار سهام را تحت‌تأثیر قرار دهد. فصل مجامع نیز که غالبا با اخبار خوب و تقسیم سود مناسب همراه است و هرساله در این دوره زمانی بازار را با رونق همراه می‌کند، امسال برای فعالان بازار چندان جذاب و دل‌چسب نبوده و فعلا اثرگذاری چندانی بر شرایط بازار نداشته است.
اوضاع پیچیده و غامض این روزهای بورس که با چاشنی ابطال معاملات برخی نمادها همراه شده است، لزوم دقت بالاتر مدیران ارشد سازمان در ارتقای کیفیت و شفافیت زمین و صحنه بازی و البته چینش صحیح مهره‌ها در صفحه شطرنج سهام را، از سوی سرمایه‌گذاران می‌طلبد؛ جایی‌که یک حرکت اشتباه ممکن است تبعات تلخی، به‌ویژه برای تازه‌واردان به‌همراه داشته باشد. در چند ماه گذشته، معاملات بلوکی یک عامل محرک برای رشد شاخص محسوب می‌شوند، که به‌نوعی حمایت‌های پشت‌پرده سازمان از معاملات روزانه بورس بود، اما در چند روز اخیر شاهد آن هستیم که معاملات بلوکی کم‌رنگ‌تر از سابق در تالار شیشه‌ای روی تابلو می‌روند که این عامل اصلاح‌بخشی حمایتی سازمان است. این‌ روزها برخی سهام‌ها با قیمت مناسبی همراه شده‌اند که اگر سهام‌داران نگاه وسیع‌تری به بازار داشته باشند، می‌توانند انتخاب‌های خوبی برای خودداشته باشند. بازار بورس تهران به همان اندازه که در ابتدای سال جاری شاهد یک رشد هیجانی بود، اکنون نیز درگیر افت‌های پیاپی و البته هیجانی است. این روزها در حالی وارد سومین‌ماه سال 94 می‌شویم که بازار سرمایه همچنان اسیر رکود است و وعده‌های مسئولان درباره حمایت از بازار و بهبود شرایط موجود تأثیری در بورس نداشته است. تردیدی نیست که ادامه روند فعلی می‌تواند به اعتماد فعالان بازار آسیب بزند و شرایط بازار را وخیم‌ کند.

حرکت یکنواخت و کسل‌کننده بازار بورس تهران در چندروز و البته چند هفته اخیر، بار دیگر خاطرات روزهای سرد سال 93 را یادآوری می‌کند. اکثر تحلیلگران معتقدند حال‌وروز بازار سرمایه به اندازه‌ای نگران‌کننده است که به این ‌زودی‌ها، روزهای بهاری را نخواهد دید. اوضاع نه‌چندان‌خوب شاخص کل بورس تهران گویای این حقیقت است که بازار همچنان به مسیر خودش می‌رود و حمایت‌های دستوری دولت و دخالت بر روند بازار، کاری از پیش نخواهد برد. چندی پیش اخباری مبنی‌بر مأموریت حمایت از بازار سرمایه به پنج بانک کشور منتشر شد. ظاهرا قرار بر این بود بانک‌های موردنظر چهار هزار ‌میلیارد تومان نقدینگی را به بازار بورس تهران تزریق کنند.
اما عملا و با گذشت دو هفته، هیچ‌گونه حمایت ملموسی از بازار سرمایه نکردند و اگر هم حمایتی انجام دادند روی چند سهم خاص خود این‌کار را انجام داده‌اند که تأثیری بر روند کلی بورس نداشت، البته نباید فراموش کنیم عملی‌شدن حمایت بانک‌ها با تناقضاتی همراه است؛ از یک طرف بانک‌ها چندماهی است از کمبود نقدینگی می‌نالند و از سوی دیگر چطور ممکن است مأموریت حمایت و نجات بورس به بانک‌ها واگذار ‌شود، درحالی‌که مجلس بانک‌ها را تحت فشار گذاشته است که باید حداکثر ظرف سه سال از فعالیت‌های بنگاه‌داری خارج شوند و تنها به بانکداری بپردازند. بیشتر کارشناسان از همان روز اول مطمئن بودند که این‌گونه حمایت‌های دستوری راه به جایی نخواهد برد. واقعیت ماجرا این است که بورس تهران درحال‌حاضر به انتظار توافق نهایی ایران و 1+5 نشسته است و تنها مسئله‌ای که می‌تواند حال و احوال این روزهای بورس را دگرگون کند، اخبار خوش هسته‌ای و سیاسی است. درحال‌حاضر، بازار در شرایط رکود به‌سر می‌برد و کشش بازشدن دامنه نوسان را ندارد، زیرا تقاضایی در بازار وجود ندارد. متأسفانه بورس تهران در سال‌های اخیر شاهد رفتارهای هیجانی بسیاری بوده و با فاصله‌گرفتن از تحلیل، به‌سمت رفتارهایی چون سفته‌بازی و نوسان‌گیری سوق پیدا کرده است. دراین‌بین عرضه‌های اولیه هم در طول چند هفته گذشته با انتقادهای متعددی ازجمله اعلام‌های ناگهانی و نبود برنامه‌ای بلندمدت برای زمان‌بندی عرضه‌ها و نحوه اجرای کشف قیمت، صدای اعتراض سهام‌داران را بلند کرده است. به‌علاوه درحالی‌که بازار سهام در انتظار تأثیر‌پذیری از نتیجه جلسه شورای پول و اعتبار و اعلام کاهش نرخ سود بانکی بود، اما تصمیمات این جلسه هم نتوانست شرایط بازار سهام را تحت‌تأثیر قرار دهد. فصل مجامع نیز که غالبا با اخبار خوب و تقسیم سود مناسب همراه است و هرساله در این دوره زمانی بازار را با رونق همراه می‌کند، امسال برای فعالان بازار چندان جذاب و دل‌چسب نبوده و فعلا اثرگذاری چندانی بر شرایط بازار نداشته است.
اوضاع پیچیده و غامض این روزهای بورس که با چاشنی ابطال معاملات برخی نمادها همراه شده است، لزوم دقت بالاتر مدیران ارشد سازمان در ارتقای کیفیت و شفافیت زمین و صحنه بازی و البته چینش صحیح مهره‌ها در صفحه شطرنج سهام را، از سوی سرمایه‌گذاران می‌طلبد؛ جایی‌که یک حرکت اشتباه ممکن است تبعات تلخی، به‌ویژه برای تازه‌واردان به‌همراه داشته باشد. در چند ماه گذشته، معاملات بلوکی یک عامل محرک برای رشد شاخص محسوب می‌شوند، که به‌نوعی حمایت‌های پشت‌پرده سازمان از معاملات روزانه بورس بود، اما در چند روز اخیر شاهد آن هستیم که معاملات بلوکی کم‌رنگ‌تر از سابق در تالار شیشه‌ای روی تابلو می‌روند که این عامل اصلاح‌بخشی حمایتی سازمان است. این‌ روزها برخی سهام‌ها با قیمت مناسبی همراه شده‌اند که اگر سهام‌داران نگاه وسیع‌تری به بازار داشته باشند، می‌توانند انتخاب‌های خوبی برای خودداشته باشند. بازار بورس تهران به همان اندازه که در ابتدای سال جاری شاهد یک رشد هیجانی بود، اکنون نیز درگیر افت‌های پیاپی و البته هیجانی است. این روزها در حالی وارد سومین‌ماه سال 94 می‌شویم که بازار سرمایه همچنان اسیر رکود است و وعده‌های مسئولان درباره حمایت از بازار و بهبود شرایط موجود تأثیری در بورس نداشته است. تردیدی نیست که ادامه روند فعلی می‌تواند به اعتماد فعالان بازار آسیب بزند و شرایط بازار را وخیم‌ کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.