|

نومحافظه‌کاران با بوش سوم بازمی‌‌گردند

هرمز برادران

«جب بوش» با ایران سر ناسازگاری گذاشته، با روس‌ها از در دعوا وارد شده؛ اما با اسرائیل مهربان است؛ درست مثل برادرش، «جرج دبلیو بوش». او با این بحث‌های تهاجمی و تصمیم‌گیری درباره جنگ و جدال سر میز شام؛ غریبه نیست زیرا فرزند «جرج اچ بوش» (معروف به بوش پدر) است؛ رئیس‌جمهوری که حمله آمریکا به پاناما و جنگ اول خلیج‌فارس، به نام او ثبت شده است. برادرش هم به عراق و افغانستان یورش برد.
جب، مهم‌ترین کاندیدای احتمالی جمهوری‌خواهان برای حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری 2016 است. خانواده‌اش او را بدرقه مبارزه‌ای سیاسی می‌کنند تا در رقابت با خاندان کلینتون، هیلاری را از میدان به در کند و سه‌گانه بوش‌ها را در کاخ سفید تکمیل کند. پدر جب، رئیس‌جمهور شماره 41 آمریکا و برادرش، رئیس‌جمهور شماره 43 بود. او به نمره 45 چشم دوخته است؛ ولی تمام هم‌و‌غم «جب» این است که نشان دهد باوجود پیوند خونی، چشم‌وگوش بسته پا جای پای آنها نمی‌گذارد و هویت متفاوتی دارد و از ایدئولوژی دیگری الهام می‌گیرد.
جب می‌گوید: «پدر و برادرم را دوست دارم؛ اما من آدم خودم هستم و اندیشه و تجربه خودم دیدگاه‌هایم را شکل می‌دهد». واقعیت و شواهد، ادعای استقلال فکری او را تأیید نمی‌کند. شگفت آنکه جب، در جلسه‌ای خصوصی گفته است برادرش جرج مشاور اصلی سیاست خارجی او، به ویژه در خاورمیانه است. همچنین، گروه دوستان و مشاورانی که جب به رسانه‌ها معرفی کرده‌ است نشان از آن دارد که او همان راه بزرگ‌ترهایش را در پیش گرفته است. او 21 مشاور و استراتژیست در زمینه سیاست‌خارجی برگزیده است که 20 نفر آنها در یک، دو یا هر سه دولت جمهوری‌خواه «رونالد ریگان»، «بوش پدر» و «بوش پسر» کار کرده‌اند. نومحافظه‌کاران نامداری چون«پل ولفوویتس»، «مایکل چرتوف»، «جان نگروپونته» و «کاندولیزا رایس» در کنار «جیمز بیکر»، «مایکل موکیسی»، «مایکل هایدن»، «رابرت زولیک»، «ریچارد هاس»، «جان هانا»، «استفان هادلی» و «جرج شولتس»، برخی مشاوران رسمی و غیررسمی «جب» هستند. بعضی از آنها در مدیریت جنگ مهارت بیشتری دارند تا سیاست. شمار زیادی از همین نومحافظه‌کاران بودند که جنگ‌های عراق و افغانستان را به راه انداختند.
«جب» اخیرا طرح و نقشه خود در عرصه سیاست خارجی را در چهار هزار کلمه و با تپق‌ها و غلط‌های دستور زبانی، چنین بیان کرد: «اشتباه سیاست خارجی دولت اوباما شاید در رویکرد آینده به عراق... ببخشید... ایران، بهتر دیده می‌شود». او در یک جمله غلط دیگر گفت: «ایران تهدیدی وجودی «روی» اسرائیل ایجاد می‌کند». نشریه آمریکایی آتلانتیک اشتباه بعدی او را چنین ذکر می‌کند: «آمریکا باید کمک کند تا استقلالی که روسیه «بر سر» اروپا دارد کم شود». این جمله‌ها، هرچند اشتباه است؛ اما رویکرد تهاجمی او را نشان می‌دهد.
تاثیر مشاورانی که سابقه جنگ یا میل به استفاده از زور دارند آنگاه نمایان‌تر شد که جب بوش در همان سخنرانی بوی باروت به فضا پراکند و گفت: «طنز تلخ ریاست‌جمهوری اوباما این است که او با وعده مشارکت بیشتر در امور جهانی بر سر کار آمد؛ اما آمریکا را کم‌نفوذتر کرده است». او با اشاره به انصراف اوباما از حمله به سوریه افزود: «خط قرمز می‌کشند و بعد پاکش می‌کنند». نومحافظه‌کاران در دولت بوش پسر به دنبال حفظ «نظم نوین جهانی» بودند که بوش پدر در سال 1991 در کنگره آغاز آن را خبر داده بود. در این اظهارات کاملا مشهود است که جب از رویکردها و بیان تهاجمی نومحافظه‌کاران وام گرفته و لحن و شاید نقشه جنگ دارد.
در رأی‌گیری مقدماتی انتخابات آمریکا که هر حزبی کنکاشی درونی برای یافتن بهترین کاندیدا را آغاز می‌کند، مسائل داخلی آمریکا و اقتصاد بر سایر موضوعات از جمله سیاست خارجی اولویت دارد. اما در مورد جب، هویت او و نگاهش به خارج برای رأی‌دهندگان مهم‌تر است. پرونده خاندان بوش با جنگ باز و با جنگ بسته می‌شود؛ بنابراین جب در این اندیشه بوده تا با برافراشتن تابلو یک مسیر متفاوت، ثابت کند که همچون جرج پدر و جرج پسر به فکر راه ‌انداختن یک جنگ بزرگ دیگر نیست؛ در حالی که نام مشاورانش با جنگ گره‌ای‌کور خورده است.
جب برای آنکه نومحافظه‌کاران را به آرزوهایشان برساند نیاز به شناسایی تهدیدهای جدید و ماجراجویی سیاسی و نظامی دارد. در شرایط جاری، این تهدید افراط‌گرایی است که آمریکایی‌ها را در وضعیت جنگی قرار داده است. فراتر از آن، در جمع جمهوری‌خواهان، کسانی هستند که با الهام از ساموئل هانتینگتون از جنگ‌های تمدنی سخن می‌گویند. این دسته «جنگ مذهبی» و «جنگ مقدس» را شاخصه جهان امروز قلمداد می‌کنند. حتی افرادی مثل «مایک هاکبی»، کاندیدای ناکام در انتخابات پیشین ریاست‌جمهوری، بر این باورند که اوباما هر کاری که می‌کند خلاف مسیحیت است و او از یهودیان بدش می‌آید. جب راه خود را از آنان جدا کرده و از پرداختن به مفاهیم هانتینگتونی پرهیز کرد اما نابودی داعش را امری ضروری می‌داند؛ نابودی از طریق توسل به نیروی نظامی فربه.
جب، فرماندار سابق ایالت فلوریدا، در راه بازگشت به آرمان‌های نومحافظه‌کاری و پیش از آنکه بلیت سفر به واشنگتن را تهیه کند وعده ضیافت با اعراب را در کاخ سفید داده است. او مشتاقانه برای بازسازی روابط با متحدان و شرکای کلیدی آمریکا در خاورمیانه از جمله اعراب حاشیه خلیج‌فارس و مصر برنامه ریخته است. اوباما در گرماگرم بهار عربی از حمایت دیکتاتورهایی که با شعار «سقوط نظام»‌شان روبه‌رو بودند، دست برداشت. اما جرج پسر از قماش دیگری بود که امروز الگوی جب شده است. برای نمونه، بوش پسر به مصر درس می‌داد تا فضای سیاسی را باز کند؛ اما زمانی که اخوان‌المسلمین، 86 کرسی پارلمان را کسب کرد، به «حسنی مبارک»، رئیس جمهوری سابق مصر، اختیار تام داد تا اخوانی‌ها را از متن به حاشیه بازگرداند. جهان فکری جب شباهت‌های زیادی به برادرش دارد، اما برای آنکه آرای مردم را به صندوق خود بکشد سعی کرده اندک نقاط افتراقی را با برادر و پدر و اوباما تعیین کند؛ زیرا او می‌داند شرایط امروز با آنچه در آخرین دهه قرن بیستم و دهه نخست قرن بیست‌ویکم گذشت، یکسان نیست. بنابراین او دست‌کم در سخنرانی‌ها و مقابل دوربین‌ها سعی می‌کند فیگور صلح‌طلبی بگیرد. با این همه، جب در هر لباسی که درآید کردارش نشان می‌دهد اندیشه و سلوک او ریشه در هویت جنگی بوش‌ها و ایدئولوژی تهاجمی نومحافظه‌کاران دارد. از این روست که جب گلویی برای فریاد نومحافظه‌کاران شده و همانند آنان با لحنی تهاجمی به بدگویی از ایران و روسیه پرداخته و زیر باران انتقادات از بدبینی «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر اسرائیل به توافق هسته‌ای با تهران، چتری دونفره برای خود و اسرائیل باز کرده است. زبان تبلیغاتی او شاید اشاره به راهی متفاوت داشته باشد؛ اما فحوای کلامش خبر می‌دهد که اگر چهل‌و‌پنجمین رئیس‌جمهور آمریکا بوش سوم باشد، دوره دیگری از تهدیدهای بی‌پایان علیه مخالفان آمریکا آغاز خواهد شد.

«جب بوش» با ایران سر ناسازگاری گذاشته، با روس‌ها از در دعوا وارد شده؛ اما با اسرائیل مهربان است؛ درست مثل برادرش، «جرج دبلیو بوش». او با این بحث‌های تهاجمی و تصمیم‌گیری درباره جنگ و جدال سر میز شام؛ غریبه نیست زیرا فرزند «جرج اچ بوش» (معروف به بوش پدر) است؛ رئیس‌جمهوری که حمله آمریکا به پاناما و جنگ اول خلیج‌فارس، به نام او ثبت شده است. برادرش هم به عراق و افغانستان یورش برد.
جب، مهم‌ترین کاندیدای احتمالی جمهوری‌خواهان برای حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری 2016 است. خانواده‌اش او را بدرقه مبارزه‌ای سیاسی می‌کنند تا در رقابت با خاندان کلینتون، هیلاری را از میدان به در کند و سه‌گانه بوش‌ها را در کاخ سفید تکمیل کند. پدر جب، رئیس‌جمهور شماره 41 آمریکا و برادرش، رئیس‌جمهور شماره 43 بود. او به نمره 45 چشم دوخته است؛ ولی تمام هم‌و‌غم «جب» این است که نشان دهد باوجود پیوند خونی، چشم‌وگوش بسته پا جای پای آنها نمی‌گذارد و هویت متفاوتی دارد و از ایدئولوژی دیگری الهام می‌گیرد.
جب می‌گوید: «پدر و برادرم را دوست دارم؛ اما من آدم خودم هستم و اندیشه و تجربه خودم دیدگاه‌هایم را شکل می‌دهد». واقعیت و شواهد، ادعای استقلال فکری او را تأیید نمی‌کند. شگفت آنکه جب، در جلسه‌ای خصوصی گفته است برادرش جرج مشاور اصلی سیاست خارجی او، به ویژه در خاورمیانه است. همچنین، گروه دوستان و مشاورانی که جب به رسانه‌ها معرفی کرده‌ است نشان از آن دارد که او همان راه بزرگ‌ترهایش را در پیش گرفته است. او 21 مشاور و استراتژیست در زمینه سیاست‌خارجی برگزیده است که 20 نفر آنها در یک، دو یا هر سه دولت جمهوری‌خواه «رونالد ریگان»، «بوش پدر» و «بوش پسر» کار کرده‌اند. نومحافظه‌کاران نامداری چون«پل ولفوویتس»، «مایکل چرتوف»، «جان نگروپونته» و «کاندولیزا رایس» در کنار «جیمز بیکر»، «مایکل موکیسی»، «مایکل هایدن»، «رابرت زولیک»، «ریچارد هاس»، «جان هانا»، «استفان هادلی» و «جرج شولتس»، برخی مشاوران رسمی و غیررسمی «جب» هستند. بعضی از آنها در مدیریت جنگ مهارت بیشتری دارند تا سیاست. شمار زیادی از همین نومحافظه‌کاران بودند که جنگ‌های عراق و افغانستان را به راه انداختند.
«جب» اخیرا طرح و نقشه خود در عرصه سیاست خارجی را در چهار هزار کلمه و با تپق‌ها و غلط‌های دستور زبانی، چنین بیان کرد: «اشتباه سیاست خارجی دولت اوباما شاید در رویکرد آینده به عراق... ببخشید... ایران، بهتر دیده می‌شود». او در یک جمله غلط دیگر گفت: «ایران تهدیدی وجودی «روی» اسرائیل ایجاد می‌کند». نشریه آمریکایی آتلانتیک اشتباه بعدی او را چنین ذکر می‌کند: «آمریکا باید کمک کند تا استقلالی که روسیه «بر سر» اروپا دارد کم شود». این جمله‌ها، هرچند اشتباه است؛ اما رویکرد تهاجمی او را نشان می‌دهد.
تاثیر مشاورانی که سابقه جنگ یا میل به استفاده از زور دارند آنگاه نمایان‌تر شد که جب بوش در همان سخنرانی بوی باروت به فضا پراکند و گفت: «طنز تلخ ریاست‌جمهوری اوباما این است که او با وعده مشارکت بیشتر در امور جهانی بر سر کار آمد؛ اما آمریکا را کم‌نفوذتر کرده است». او با اشاره به انصراف اوباما از حمله به سوریه افزود: «خط قرمز می‌کشند و بعد پاکش می‌کنند». نومحافظه‌کاران در دولت بوش پسر به دنبال حفظ «نظم نوین جهانی» بودند که بوش پدر در سال 1991 در کنگره آغاز آن را خبر داده بود. در این اظهارات کاملا مشهود است که جب از رویکردها و بیان تهاجمی نومحافظه‌کاران وام گرفته و لحن و شاید نقشه جنگ دارد.
در رأی‌گیری مقدماتی انتخابات آمریکا که هر حزبی کنکاشی درونی برای یافتن بهترین کاندیدا را آغاز می‌کند، مسائل داخلی آمریکا و اقتصاد بر سایر موضوعات از جمله سیاست خارجی اولویت دارد. اما در مورد جب، هویت او و نگاهش به خارج برای رأی‌دهندگان مهم‌تر است. پرونده خاندان بوش با جنگ باز و با جنگ بسته می‌شود؛ بنابراین جب در این اندیشه بوده تا با برافراشتن تابلو یک مسیر متفاوت، ثابت کند که همچون جرج پدر و جرج پسر به فکر راه ‌انداختن یک جنگ بزرگ دیگر نیست؛ در حالی که نام مشاورانش با جنگ گره‌ای‌کور خورده است.
جب برای آنکه نومحافظه‌کاران را به آرزوهایشان برساند نیاز به شناسایی تهدیدهای جدید و ماجراجویی سیاسی و نظامی دارد. در شرایط جاری، این تهدید افراط‌گرایی است که آمریکایی‌ها را در وضعیت جنگی قرار داده است. فراتر از آن، در جمع جمهوری‌خواهان، کسانی هستند که با الهام از ساموئل هانتینگتون از جنگ‌های تمدنی سخن می‌گویند. این دسته «جنگ مذهبی» و «جنگ مقدس» را شاخصه جهان امروز قلمداد می‌کنند. حتی افرادی مثل «مایک هاکبی»، کاندیدای ناکام در انتخابات پیشین ریاست‌جمهوری، بر این باورند که اوباما هر کاری که می‌کند خلاف مسیحیت است و او از یهودیان بدش می‌آید. جب راه خود را از آنان جدا کرده و از پرداختن به مفاهیم هانتینگتونی پرهیز کرد اما نابودی داعش را امری ضروری می‌داند؛ نابودی از طریق توسل به نیروی نظامی فربه.
جب، فرماندار سابق ایالت فلوریدا، در راه بازگشت به آرمان‌های نومحافظه‌کاری و پیش از آنکه بلیت سفر به واشنگتن را تهیه کند وعده ضیافت با اعراب را در کاخ سفید داده است. او مشتاقانه برای بازسازی روابط با متحدان و شرکای کلیدی آمریکا در خاورمیانه از جمله اعراب حاشیه خلیج‌فارس و مصر برنامه ریخته است. اوباما در گرماگرم بهار عربی از حمایت دیکتاتورهایی که با شعار «سقوط نظام»‌شان روبه‌رو بودند، دست برداشت. اما جرج پسر از قماش دیگری بود که امروز الگوی جب شده است. برای نمونه، بوش پسر به مصر درس می‌داد تا فضای سیاسی را باز کند؛ اما زمانی که اخوان‌المسلمین، 86 کرسی پارلمان را کسب کرد، به «حسنی مبارک»، رئیس جمهوری سابق مصر، اختیار تام داد تا اخوانی‌ها را از متن به حاشیه بازگرداند. جهان فکری جب شباهت‌های زیادی به برادرش دارد، اما برای آنکه آرای مردم را به صندوق خود بکشد سعی کرده اندک نقاط افتراقی را با برادر و پدر و اوباما تعیین کند؛ زیرا او می‌داند شرایط امروز با آنچه در آخرین دهه قرن بیستم و دهه نخست قرن بیست‌ویکم گذشت، یکسان نیست. بنابراین او دست‌کم در سخنرانی‌ها و مقابل دوربین‌ها سعی می‌کند فیگور صلح‌طلبی بگیرد. با این همه، جب در هر لباسی که درآید کردارش نشان می‌دهد اندیشه و سلوک او ریشه در هویت جنگی بوش‌ها و ایدئولوژی تهاجمی نومحافظه‌کاران دارد. از این روست که جب گلویی برای فریاد نومحافظه‌کاران شده و همانند آنان با لحنی تهاجمی به بدگویی از ایران و روسیه پرداخته و زیر باران انتقادات از بدبینی «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر اسرائیل به توافق هسته‌ای با تهران، چتری دونفره برای خود و اسرائیل باز کرده است. زبان تبلیغاتی او شاید اشاره به راهی متفاوت داشته باشد؛ اما فحوای کلامش خبر می‌دهد که اگر چهل‌و‌پنجمین رئیس‌جمهور آمریکا بوش سوم باشد، دوره دیگری از تهدیدهای بی‌پایان علیه مخالفان آمریکا آغاز خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.