ترجمه و آگاهی
خسرو پارسا، نویسنده و مترجمی است که فعالیت خود را از سالهای دور و مبارزه سیاسی عملی علیه رژیم شاه در «کنفدراسیون دانشجویان ایرانی» و «جبهه ملی» آغاز کرد. او در سال 1315 در تهران متولد شد و در سال 1340 پس از اتمام مقطع دکترا در رشته پزشکی دانشگاه تهران برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت و همزمان با انقلاب به ایران بازگشت. پارسا باوجود همه گرفتاریها و مشغلههایش، بهعنوان یک متخصص حاذق مغز و اعصاب در ایران همچنان دغدغههای گذشته خود را در نوشتهها و ترجمههایش پی میگیرد و آرام و پیوسته پروژه فکری خود را دنبال میکند. او همواره در ترجمه آثار کلاسیک مارکسیستی و شناسایی آنها به خوانندگان ایرانی تلاش ویژهای داشته است. سابقه مترجمی او به سالهای قبل از انقلاب و ترجمه کتابهای جلد سفید مثل «صورتبندیهای ماقبل سرمایهداری»، «انقلاب دموکراتیک یا سوسیالیستی» و «منشاء خانواده، مالکیت خصوصی و دولت» فریدریش انگلس بازمیگردد؛ کتابی که پارسا آن را در زمان انتشار به زندهیاد مسعود احمدزاده تقدیم کرده بود و تا مدتها به اشتباه نام احمدزاده را بهعنوان مترجم بر جلد خود داشت و در سال 1384 توسط «نشر آگه» تجدید چاپ شد.
«صورتبندیهای اقتصادی پیشاسرمایهداری» اثر مهم مارکس نیز که در سال 1353 در خارج از کشور ترجمه و منتشر شده بود دوباره در سال 1378 توسط نشر دیگر منتشر شد. در این کتاب که تعمدا تا سالهای متمادی پس از استقرار اتحاد جماهیر شوروی منتشر نشده بود رویکرد بدیع مارکس به تحول تاریخی را درمییابیم که چگونه و برخلاف نظر چپ سنتی، جوامع نه از روی جبر خطی که هر یک بر حسب ویژگیهای خود و ناشی از خصوصیات فرهنگی و روانی افراد اجتماع، شرایط جغرافیایی و حوادث طبیعی، حول عامل زیربنایی اقتصاد تکامل مییابند.
در کتاب «درباره تکامل مادی تاریخ: دو رساله و 28 نامه» که توسط نشر دیگر منتشر شده علاوه بر پیشگفتار پارسا مراحل رشد و تکامل انسان از دوران آغازین تا زمانی که اندکاندک از دست خود برای ابزارسازی، دامداری، کشاورزی و ابداع شیوههای تولید و تقسیم سود جست، نشان داده میشود. همچنین در رساله «درباره ماتریالیسم تاریخی» شرحی را درباره تاریخ اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور انگلستان که پیشتر ذیل کتابی با عنوان سوسیالیسم تخیلی و علمی منتشر شده بود، میخوانیم. در بخش انتهایی کتاب نیز متن مکاتبات مارکس و انگلس را درباره برداشتهای نادرست از ماتریالیسم تاریخی و نحوه شکلگیری و تکوین سوسیالیسم علمی میخوانیم که طی آن مهمترین اصول و وظایف سیاسی طبقه کارگر در موقعیتهای بسیار متفاوت و لحظات تاریخی تبیین میشود. از دیگر آثار پارسا که به صورت گروهی ترجمه شده، میتوان به این کتابها اشاره کرد: «خاستگاه آگاهی در فروپاشی ذهن دوجایگاهی» اثر جولیان جینز، «شکلگیری حافظه از مولکول تا ذهن» نوشته استیون رز، گردآوری و ترجمه مجموعه مقالات «پسامدرنیسم در بوته نقد» و «جامعه انفورماتیک و سرمایهداری» نام برد.
خسرو پارسا، نویسنده و مترجمی است که فعالیت خود را از سالهای دور و مبارزه سیاسی عملی علیه رژیم شاه در «کنفدراسیون دانشجویان ایرانی» و «جبهه ملی» آغاز کرد. او در سال 1315 در تهران متولد شد و در سال 1340 پس از اتمام مقطع دکترا در رشته پزشکی دانشگاه تهران برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت و همزمان با انقلاب به ایران بازگشت. پارسا باوجود همه گرفتاریها و مشغلههایش، بهعنوان یک متخصص حاذق مغز و اعصاب در ایران همچنان دغدغههای گذشته خود را در نوشتهها و ترجمههایش پی میگیرد و آرام و پیوسته پروژه فکری خود را دنبال میکند. او همواره در ترجمه آثار کلاسیک مارکسیستی و شناسایی آنها به خوانندگان ایرانی تلاش ویژهای داشته است. سابقه مترجمی او به سالهای قبل از انقلاب و ترجمه کتابهای جلد سفید مثل «صورتبندیهای ماقبل سرمایهداری»، «انقلاب دموکراتیک یا سوسیالیستی» و «منشاء خانواده، مالکیت خصوصی و دولت» فریدریش انگلس بازمیگردد؛ کتابی که پارسا آن را در زمان انتشار به زندهیاد مسعود احمدزاده تقدیم کرده بود و تا مدتها به اشتباه نام احمدزاده را بهعنوان مترجم بر جلد خود داشت و در سال 1384 توسط «نشر آگه» تجدید چاپ شد.
«صورتبندیهای اقتصادی پیشاسرمایهداری» اثر مهم مارکس نیز که در سال 1353 در خارج از کشور ترجمه و منتشر شده بود دوباره در سال 1378 توسط نشر دیگر منتشر شد. در این کتاب که تعمدا تا سالهای متمادی پس از استقرار اتحاد جماهیر شوروی منتشر نشده بود رویکرد بدیع مارکس به تحول تاریخی را درمییابیم که چگونه و برخلاف نظر چپ سنتی، جوامع نه از روی جبر خطی که هر یک بر حسب ویژگیهای خود و ناشی از خصوصیات فرهنگی و روانی افراد اجتماع، شرایط جغرافیایی و حوادث طبیعی، حول عامل زیربنایی اقتصاد تکامل مییابند.
در کتاب «درباره تکامل مادی تاریخ: دو رساله و 28 نامه» که توسط نشر دیگر منتشر شده علاوه بر پیشگفتار پارسا مراحل رشد و تکامل انسان از دوران آغازین تا زمانی که اندکاندک از دست خود برای ابزارسازی، دامداری، کشاورزی و ابداع شیوههای تولید و تقسیم سود جست، نشان داده میشود. همچنین در رساله «درباره ماتریالیسم تاریخی» شرحی را درباره تاریخ اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور انگلستان که پیشتر ذیل کتابی با عنوان سوسیالیسم تخیلی و علمی منتشر شده بود، میخوانیم. در بخش انتهایی کتاب نیز متن مکاتبات مارکس و انگلس را درباره برداشتهای نادرست از ماتریالیسم تاریخی و نحوه شکلگیری و تکوین سوسیالیسم علمی میخوانیم که طی آن مهمترین اصول و وظایف سیاسی طبقه کارگر در موقعیتهای بسیار متفاوت و لحظات تاریخی تبیین میشود. از دیگر آثار پارسا که به صورت گروهی ترجمه شده، میتوان به این کتابها اشاره کرد: «خاستگاه آگاهی در فروپاشی ذهن دوجایگاهی» اثر جولیان جینز، «شکلگیری حافظه از مولکول تا ذهن» نوشته استیون رز، گردآوری و ترجمه مجموعه مقالات «پسامدرنیسم در بوته نقد» و «جامعه انفورماتیک و سرمایهداری» نام برد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.