|

چند سطری درباره تقدیربازان

جدایی و گریز از دیگری

رضا آشفته

تقدیربازان را به‌دلیل پرداختن به مسئله طلاق‌های بسیاری که این‌روزها در کلان‌شهرها اتفاق می‌افتد، باید دید.
شاید بشود این اثر نمایشی را درخور یک مسئله و اتفاق اجتماعی حائزاهمیت دانست و اینکه چگونه روابط این باسوادان و روشنفکران، تحت‌الشعاع طلاق و جدایی و دورافتادن از هم شده است، اهمیت آن را بیشتر نمایان می‌کند.
تقدیربازان از بازی‌های قابل‌اعتنایی برخوردار است، چون سیما تیرانداز در مقام کارگردان، خودش یک بازیگر خلاق و پویاست و حتما با همین سرسختی توانسته در هدایت بازیگرانش بکوشد و هریک به‌نوعی تحت‌الشعاع این هدایت درست واقع شده‌اند که بتوانند با ریزودرشت بازی و ارائه حس و برقراری ژست و رفتارهای راستین و طبیعی، ما را به ماجراجویی در لابه‌لای اتفاقات این متن و نمایش سوق دهند.
قلم هاله مشتاقی‌نیا این‌بار هم با بریده‌هایی از زندگی نابسامان، ما را متوجه یک وضعیت بغرنج و مشوش می‌کند، یعنی او همچون نگاهش معطوف به جامعه است و ما را پیرامون این آدم‌ها و مسائل مشترکشان، به کنکاش و تفکر وامی‌دارد.
او چند زوج را مثال می‌زند که هر یک به‌نوعی از جفت خود دل کنده و حتی دچار آدم دیگری شده و باز هم شرایط بهبود نیافته و پریشان‌تر از قبل، به‌دنبال جدایی و گریز از دیگری برآمده است. این سوژه‌ای است که بسیار دیده می‌شود و هر یک از ما، دست‌به‌نقد، مثال‌های روشن و مبرهنی را برایش خواهیم گفت.
نگاه در طراحی هم موجز و مینی‌مال بوده که این آپارتمان‌های مدرن و دور از هم، در یک فضای مشترک نمایان شود که بیشتر تأکید بر هم‌مکانی این دردها و مسائل شده باشد.
شاید تا اینجا هم بشود گفت این تصویر هم گویای فضایی درخود تأمل است و این هم دلیلی است که به لحاظ بصری می‌شود گفت اثری نمایشی به تماشا گذاشته می‌شود.
اما شاید یکنواختی همین تصویر است که آزار‌دهنده می‌شود. همه چیز روی همین سطح بدون افت‌وخیز بسیار نور می‌گذرد و شاید با نحوه بازی‌ها بشود طوری پیش رود که این سطح را تصویری پر از بالاروندگی و سراشیبی کند، اما درحال‌حاضر این صحنه بی‌تحرک، چشم را دچار خستگی مفرط می‌کند.
اینکه دلبسته یک مفهوم در تصویر شده‌ایم کاملا درست است، اما اینکه از آن‌ ‌طوری دیگری استفاده کنیم که تکراری و یکنواخت به‌نظر نرسد، فن و تمهید دیگری است که از آن چشم‌پوشی شده است.
داستان طراحی متناقض‌
‌نماست؛ هم خوب است و هم کسالت‌بار! بنابراین باید از آن به شکل دیگری بهره‌مند شوند، چون این تصویر در درازمدت -یعنی در طول اجرا- فرومی‌پاشد.
روند روبه‌رشد داستان هم با توجه به یکتایی موضوع و نداشتن جدل به معنای دراماتیکش، باعث یکنواختی وضعیت‌ها می‌شود و این‌بار هم شاهد تحول و دگرگونی و تشدید اتفاقات نیستیم و بازهم فرصتی برای ورود به نکته‌های تازه‌تر ممکن نمی‌شود؛ یعنی نمایش هم ما را جاهایی از دست می‌دهد و ضد ضرباهنگ می‌شود و از حوصله بیرون می‌رود.
اما اینها دلیل نمی‌شود که بی‌خیال تقدیربازان شویم؛ حتی دیدن یک‌بارش هم می‌تواند ما را متوجه خودمان کند.

تقدیربازان را به‌دلیل پرداختن به مسئله طلاق‌های بسیاری که این‌روزها در کلان‌شهرها اتفاق می‌افتد، باید دید.
شاید بشود این اثر نمایشی را درخور یک مسئله و اتفاق اجتماعی حائزاهمیت دانست و اینکه چگونه روابط این باسوادان و روشنفکران، تحت‌الشعاع طلاق و جدایی و دورافتادن از هم شده است، اهمیت آن را بیشتر نمایان می‌کند.
تقدیربازان از بازی‌های قابل‌اعتنایی برخوردار است، چون سیما تیرانداز در مقام کارگردان، خودش یک بازیگر خلاق و پویاست و حتما با همین سرسختی توانسته در هدایت بازیگرانش بکوشد و هریک به‌نوعی تحت‌الشعاع این هدایت درست واقع شده‌اند که بتوانند با ریزودرشت بازی و ارائه حس و برقراری ژست و رفتارهای راستین و طبیعی، ما را به ماجراجویی در لابه‌لای اتفاقات این متن و نمایش سوق دهند.
قلم هاله مشتاقی‌نیا این‌بار هم با بریده‌هایی از زندگی نابسامان، ما را متوجه یک وضعیت بغرنج و مشوش می‌کند، یعنی او همچون نگاهش معطوف به جامعه است و ما را پیرامون این آدم‌ها و مسائل مشترکشان، به کنکاش و تفکر وامی‌دارد.
او چند زوج را مثال می‌زند که هر یک به‌نوعی از جفت خود دل کنده و حتی دچار آدم دیگری شده و باز هم شرایط بهبود نیافته و پریشان‌تر از قبل، به‌دنبال جدایی و گریز از دیگری برآمده است. این سوژه‌ای است که بسیار دیده می‌شود و هر یک از ما، دست‌به‌نقد، مثال‌های روشن و مبرهنی را برایش خواهیم گفت.
نگاه در طراحی هم موجز و مینی‌مال بوده که این آپارتمان‌های مدرن و دور از هم، در یک فضای مشترک نمایان شود که بیشتر تأکید بر هم‌مکانی این دردها و مسائل شده باشد.
شاید تا اینجا هم بشود گفت این تصویر هم گویای فضایی درخود تأمل است و این هم دلیلی است که به لحاظ بصری می‌شود گفت اثری نمایشی به تماشا گذاشته می‌شود.
اما شاید یکنواختی همین تصویر است که آزار‌دهنده می‌شود. همه چیز روی همین سطح بدون افت‌وخیز بسیار نور می‌گذرد و شاید با نحوه بازی‌ها بشود طوری پیش رود که این سطح را تصویری پر از بالاروندگی و سراشیبی کند، اما درحال‌حاضر این صحنه بی‌تحرک، چشم را دچار خستگی مفرط می‌کند.
اینکه دلبسته یک مفهوم در تصویر شده‌ایم کاملا درست است، اما اینکه از آن‌ ‌طوری دیگری استفاده کنیم که تکراری و یکنواخت به‌نظر نرسد، فن و تمهید دیگری است که از آن چشم‌پوشی شده است.
داستان طراحی متناقض‌
‌نماست؛ هم خوب است و هم کسالت‌بار! بنابراین باید از آن به شکل دیگری بهره‌مند شوند، چون این تصویر در درازمدت -یعنی در طول اجرا- فرومی‌پاشد.
روند روبه‌رشد داستان هم با توجه به یکتایی موضوع و نداشتن جدل به معنای دراماتیکش، باعث یکنواختی وضعیت‌ها می‌شود و این‌بار هم شاهد تحول و دگرگونی و تشدید اتفاقات نیستیم و بازهم فرصتی برای ورود به نکته‌های تازه‌تر ممکن نمی‌شود؛ یعنی نمایش هم ما را جاهایی از دست می‌دهد و ضد ضرباهنگ می‌شود و از حوصله بیرون می‌رود.
اما اینها دلیل نمی‌شود که بی‌خیال تقدیربازان شویم؛ حتی دیدن یک‌بارش هم می‌تواند ما را متوجه خودمان کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.