مسئله زمان ورود به مباحث انتخاباتی، باز هم به ترجیعبند کلام اصولگرایان بدل شده است
پرداختن به موضوع انتخابات؛ زودهنگام یا بهنگام
حسین سخندان: سال انتخابات مجلس دهم و مجلس خبرگان به اندازهای اهمیت دارد که از اواخر سال گذشته و البته در همین هفتههای آغازین سال 94، مباحثی را بهدنبال داشته باشد. سخنگفتن از اهمیت این دوره از انتخابات مجلس، برای برخی یادآور جملاتی است که در همه انتخاباتها از ریاستجمهوری گرفته تا مجلس و شورای شهر، بیان میشود اما بهدلیل فضای خاص سیاسی شش سال گذشته کشور، موضوع انتخابات مجلس دهم، تفاوتهای جدیای با موارد گذشته دارد. مجموعه دلایل و عواملی که منجر به شکلگیری رخداد 24 خرداد سال 92 شد، با گستره و دامنه بیشتری در جامعه به چشم میخورد؛ محدودشدن تندروهایی که مانع توسعه کشور در سالهای اخیر بودهاند، حضور چهرههای باتجربه و امتحانپسداده برای گذر کشور از شرایط موجود، اهمیت تریبون مجلس برای شنیدهشدن صدای اکثریت مردم، ایجاد فضا برای حضور همه سلیقهها و افزایش قدرت انتخاب مردم و رویکردهای عقلانی برای تصویب و اصلاح قوانین برای جبران کاستیهای هشت سال پیش از دولت یازدهم، پیش از انتخابات ریاستجمهوری یازدهم مطرح بود و امروز هم همان رویکرد وجود دارد. شاید به همین دلیل است که معاون اول رئیسجمهور بهعنوان یک چهره
سیاسی باتجربه که دارای سابقه کار حزبی قابلتوجهی است، اخیرا در جلسه شورای مرکزی حزب متبوع خود یعنی کارگزاران درباره اهمیت انتخابات مجلس سخن گفته است: «اگر مجلس خوبی شکل نگیرد، کار دولت ناتمام خواهد بود. برخی منافع حزبی و شخصی خود را بر منافع ملی ترجیح میدهند که نتیجه آن این است که انسجام ملی از بین میرود تا منافع گروه و افرادی در قدرت حفظ شود، اما در این دولت ما بهدنبال منافع ملی هستیم. احزاب نیز باید منافع ملی را بر منافع شخصی و گروهی خود ترجیح دهند و آن را دنبال کنند. مهمترین پیام انتخابات سال 92 همگرایی بود. اکنون نیز نیاز به این کار داریم. باید به یک همگرایی بین اصلاحطلبان معتدل و اصولگرایان اصیل اندیشید. باید بهدنبال یک مجلس معتدل بود. اگر هدف این باشد، برای پیداکردن کاندیداها به مشکل برنمیخوریم. همه گروههای سیاسی درون کشور حق شرکت در انتخابات را دارند و این حق برای آنها محفوظ است. خبرهایی که به ما میرسد، این است که مخالفان دولت و وزرای پیشین بهصورت جدی در اغلب استانها مشغول فعالیتهای انتخاباتی شدهاند. این هیچ ایرادی ندارد و حق آنهاست، اما متأسفانه روش نامأنوسی را در پیش گرفتهاند که
این نهتنها خوب نیست که مضر منافع ملی است. مخالفان دولت بهصورت جدی بهدنبال ایجاد نگرانی در بین نیروهای معتدل هستند. تهدیدات مختلفی صورت میگیرد. تلاش میشود نیروهای مردمی و معتدل شهرستانها از کاندیداتوری رویگردان شوند. به آنها القا میشود اگر در انتخابات کاندیدا شوند یا فعالیتهای خود را آغاز کنند با آنها برخورد میشود. اصلاحطلبان و نیروهای معتدل و حامیان دولت توجه داشته باشند که نباید فریب این جوسازیها را بخورند. باید مقاومت کرد».
سخنان اسحاق جهانگیری، از هدفگیری یک جریان سیاسی برای ممانعت از ایجاد فضای رقابتی در چارچوب قانون برای بالابردن قدرت انتخاب مردم حکایت دارد. موضوعی که نیازمند برنامهریزی جدی و کار تشکیلاتی سنگین برای مواجهه با آن است و این مسئله حتما زمانبر خواهد بود و باید برنامهریزیهای ابتدایی آن از هماکنون آغاز شود. بااینحال این سؤال مطرح میشود که با توجه به مسائل روز کشور که تا تیرماه همچنان روی مسئله هستهای و مذاکرات ایران و شش قدرت جهانی برای رسیدن به توافق جامع بر سر «برنامه جامع اقدام مشترک» تمرکز کرده و مسائل اقتصادی با نظر به کسری بودجه قابلتوجه دولت در اثر کاهش درآمدهای نفتی، نیازمند توجه ویژه است، آیا از هماکنون یعنی ماه دوم سال، باید به موضوع انتخابات هم پرداخت؟ عبدالله ناصری از اعضای شورای مشورتی اصلاحطلبان که اخیرا به عضویت در کارگروه انتخابات این جریان سیاسی هم درآمده است، اخیرا در گفتوگویی که با «شرق» درباره نوع پوشش مذاکرات هستهای در رسانه عمومی و سایتها و جراید منتسب به نیروهای تندرو داشت، به نکتهای اشاره کرد که محل تأمل است: «در مسائل مختلف داخلی مثل انتخابات بهویژه سال ٩٢، این را دیدیم
که رسانههای بزرگ جهانی در مسائل ملی ما به رسانههای مکتوب و روزنامههای مستقل ما استناد میکنند. به نظرم روزنامهنگاران و رسانههای مستقل مجازی میتوانند این دو هفته تعطیلی و خلأ ارائه تحلیل به جامعه را جبران کنند. بیانیه سوئیس، مقدمه توافق برنامه جامع اقدام مشترک خواهد بود و من بهعنوان کارشناسی کوچک در این حوزه، به دوستان و روزنامهنگاران مستقل اعلام میکنم این چهارماه بسیار هوشمندانه نسبت به ادامه کار تیم مذاکرهکننده عمل کنند و البته مراقب باشند، چراکه ممکن است تدابیری از سوی برخی محافل رسانهای تندرو دیده شده باشد که فضاهای جدیدی ایجاد کنند و ما را از مسئله هستهای و آگاهیدادن به مردم غافل کنند». اشاره تلویحی این فعال سیاسی، به طرح مباحث انتخابات مجلس در برخی رسانهها بود. حال میتوان بار دیگر این موضوع را طرح کرد که اساسا باید برای پرداختن به مسائل سیاسی مانند انتخابات، زمان تعیین کرد؟
کنش طبیعی سیاسی
احزاب و تشکلهای سیاسی در همه نقاط دنیا، برنامههای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت را در دستور کار دارند. عضوگیری، آموزشهای حزبی و تشکیلاتی برای موضوع راهبردی «کادرسازی»، رصدکردن نیروهای همسو یا رقیب در دولت و پارلمان و البته نیمنگاهی به تدوین برنامههای جدید برای انتخابات پیشرو، همهوهمه در حوزه وظایف سیاسی احزاب طبقهبندی میشود. در ایران با توجه به موانع متعدد نهادینهشدن تحزب، به ناچار فعالیتهای «موسمی» در دستور کار تشکلها قرار دارد. موعد انتخابات، زمانی است که امکان پیشبرد برنامههای حزبی بیش از سایر مقاطع مهیاست و محدودیتها و حساسیتها به حداقل ممکن میرسد. البته در این زمینه، میان احزاب و تشکلهای منتقد و تحولخواه که به لایههایی از اصلاحطلبان نزدیک هستند با تشکلها و احزاب جریان اصولگرا، تفاوتهای جدیای وجود دارد. اصولگرایان بهدلیل دراختیارداشتن تربیونهای متعدد بهویژه صداوسیما و دارابودن امکان مانور بیشتر در رسانههای پرتعداد جریان خود و طرح مسائل گوناگون بدون نگرانی از تبعات آن، فضای مناسبتری برای فعالیت در همه زمانها دارا هستند. اصلاحطلبان همواره از این نابرابری، ابراز نارضایتی
کردهاند و اگرچه تلاش کردهاند با ابزارهای جدید ارتباطی، این کاستی را پوشش دهند؛ اما همچنان برد رسانهای مانند صداوسیما در برخی نقاط کشور، قابلکتمان نیست. اگرچه در مقاطعی که اصلاحطلبان با راهبرد واحد و با پتانسیل چهرههای شناختهشده وارد انتخابات شدهاند، اقبال اکثریت جامعه را کسب کردهاند. این جمله چهرههایی چون صادق زیباکلام استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران که «اگر صداوسیما و تبلیغات آن، مورد توجه جامعه بود، امروز سعید جلیلی رئیسجمهور شده بود نه حسن روحانی» اگرچه ناظر بر افزایش آگاهی در لایههای مختلف جامعه و کارکرد رسانههای غیررسمی در میان مردم است؛ اما فضای غیرمنصفانه رسانهای، موضوعی است که اصلاحطلبان برای غلبه بر آن همواره ناگزیر از آغاز فعالیتهای انتخاباتی با فاصله چند ماه تا موعد برگزاری آن بودهاند. طرفه اینکه اصولگرایان با وجود نداشتن این مسائل، اتفاقا مشابه اصلاحطلبان عمل میکنند. آنها چند ماه پس از انتخابات ریاستجمهوری یازدهم، از جلسات متعدد برای رسیدن به «انسجام» در میان خود و غلبه بر شکافهای میان تشکلهای مختلف اصولگرا سخن گفتند و هدف خود را انتخابات مجلس عنوان کردند. نمونه آن، اظهارات
اخیر غلامرضا مصباحیمقدم نماینده مجلس و عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز است: «درباره اینکه آیتالله مصباح علاوهبر جامعه مدرسین و جامعه روحانیت، ضلع سوم تشکلهای محوری اصولگرایی است؛ این یک ادعا است و نه چیزی بیشتر. من موضع جامعه روحانیت مبارز را بهصورت قاطع میگویم گرچه از موضع جامعه مدرسین حوزه علمیه قم هم بیخبر نیستم، ولی ما بنایمان این است که در قالب دو جامعه مسائل را پیش ببریم و ضلع سومی را قبول نداریم. آیتالله مصباح نیز عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم هستند و ازاینجهت ما نگرانی نداریم؛ البته معتقدیم بهعنوان یک شخصیت اثرگذار باید سعی و تلاش کنیم تا جایی که ممکن است نظرات و دیدگاهها و آرمانهای وی را در جریان فعالیتهای سیاسی حفظ کنیم و داشته باشیم ولی در یک حرکت جمعی ذیل جامعتین تعریف شوند نه اینکه بخواهیم اضلاع متعددی را برایش بهوجود بیاوریم. این قالببندی که اصولگرایان را به سنتی و تندرو و مدرن تقسیم میکند، قبول نداریم. اینها قالببندیهایی است که بیشتر آقای بهزاد نبوی و افرادی مثل او برای جریان اصولگرا مطرح کردهاند و ما زیر بار چنین تحلیلها و تفسیرها نمیرویم. آنچه برای ما مطرح است
همان اصول، مبانی و شاخصهاست. هرکس در این قالب کار میکند ما او را اصولگرا میدانیم. تندرویها و کندرویها بیشتر فردی است و نه احیانا جریانی. با توجه به شناختی که از مردم کشورمان دارم تحلیل میکنم جریان اصولگرا جریان غالب در مجلس آینده است، مردم ما مردم متدین و همنوا با اصول و مبانی هستند. جریان اصولگرا نیز جریانی است که اصول و مبانی انقلاب اسلامی را مبنا و معیار قرار داده است و دنبال میکند. اگر این اصول یعنی اسلام، انقلاب اسلامی و قانون اساسی و رهنمودهای امام(ره) و مقاممعظمرهبری - ولایت فقیه- را مبنا قرار دهیم، هرکسی زیر این چتر قرار گیرد، اصولگراست. توده مردم و بخش مهمی از نخبگان جامعه این مواضع را میپسندند و ترجیح میدهند. پیشبینی ما این است که مجلس آینده مجلس اصولگراست البته با تغییر نسبت. زیرا اصلاحطلبان به انسجام نزدیک شدهاند و ممکن است به لیست واحدی برسند و این به جایگاه آنها از نظر سیاسی در انتخابات آینده کمک میکند؛ بااینحال احتمال میدهم اصلاحطلبان درصد بیشتری از نمایندگان را به نسبت مجلس فعلی داشته باشند». اظهارنظر این فعال سیاسی باسابقه اصولگرا و اظهارت دیگر کنشگران این جریان سیاسی
نشان میدهد موضوع انتخابات برای آنها نیز دارای اهمیت است و اساسا فرصت 10 ماهه تا انتخابات نمیتواند مانع از سخنگفتن درباره آن شود.
بازی رسانهای - سیاسی
از دید برخی تحلیلگران، ایجاد این شائبه که یک جریان سیاسی بهدنبال «انتخاباتیکردن» فضای کشور است، به این دلیل فاقد پشتوانه لازم است که بههرحال همه جریانات برای رخدادهای پیشرو، به برنامهریزی و تعیین راهبرد میپردازند و انتخابات مجلسشورایاسلامی و خبرگان رهبری هم بهدلیل گستردگی بسیار زیاد و وجود مؤلفههای سیاسی، استانی، قومی، صنفی و... به جلسات مختلف، فعالشدن شاخههای استانی، رایزنی با نامزدهای بالقوه در حوزههای انتخابیه بسیار زیاد کشور پهناور ایران و... نیاز دارد. بنابراین این سخن که در فاصله 10 ماه تا زمان انتخابات، نباید دست به هیچ اقدامی زد نمیتواند قابل پذیرش باشد و بیشتر به یک بازی سیاسی - رسانهای برای محدودکردن همین فعالیتهای «نیمبند» اصلاحطلبان شبیه است. البته برخی اصولگرایان سنتی و باتجربه، این مسئله را تا حدی طبیعی میدانند. بهعنوان مثال جواد آرین منش از نمایندگان سابق مجلس که عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه است اخیرا در گفتوگو با یکی از پایگاههای خبری اصولگرا، با اشاره به کلیدخوردن فعالیتهای حزبی و انتخاباتی برخی دولتمردان بیش از یکسال مانده به انتخابات مجلسشورایاسلامی، اینگونه
تحلیل کرد: «این امر جدیدی نیست و هماکنون هم که حدود یک سال به انتخابات مجلس فرصت باقی مانده است. به نظر میرسد فعالیتهای حزبی، سیاسی و تشکیلاتی در حال شروعشدن است و همه تشکلها کمکم زمینه ورود به عرصه انتخابات را مهیا میکنند اما نکتهای که بهطور کلی در همه دولتها مورد تأکید بوده این است که از امکانات دولت نباید در این زمینه استفاده شود، همانگونه که از امکانات سایر نهادها نباید در ارتباط با انتخابات بهنفع یک گروه، جریان یا فرد خاصی استفاده شود. طبیعتا هر چقدر به فضای انتخابات، ورود زودهنگام داشته باشیم احتمال آسیب بیشتر است؛ قطعا ورود زودهنگام به فضای انتخابات بهنفع کشور نیست و هرچقدر بتوانیم با آرامش و با عقلانیت بیشتر و حفظ مواضع گروهها، جریانها و با رقابتهای سالم و سازنده وارد عرصه انتخابات شویم بهنظر میرسد که مفیدتر و مناسبتر باشد». روزنامه آرمان -نزدیک به اصلاحطلبان- هم اخیرا گفتوگویی با محمدرضا خباز، معاون تقنینی معاون پارلمانی رئیسجمهور درباره فعالیتهای انتخاباتی داشته است که وی گفته: «لازم است دولت توجه ویژهای به انتخابات مجلس داشته باشد. اگر در انتخابات ریاستجمهوری صحبت از
مثلث بود و روحانی انتخاب شد اگر این بار همت کنند و مربع هاشمی، رئیسدولت اصلاحات، لاریجانی و ناطقنوری شکل بگیرد و اصولگرایان و اصلاحطلبان معتدل گرد هم جمع شوند و فهرستی مشترک ارائه دهند. میتوان امید داشت که مجلس آینده مجلسی مترقی و همگام با دولت باشد که در این صورت قطعا دولت خواهد توانست گامهایی بلندتر و مؤثرتر در راستای رسیدن به مقاصد و اهداف خود بردارد.» اگر این استراتژی که از سوی برخی دیگر از اصلاحطلبان هم مطرح شده بهعنوان یکی از گزینهها روی میز قرار گیرد، هماهنگی و رایزنیهای آن به زمان قابلتوجهی نیاز دارد. مسئله اینجاست که چرا فعالیتهای معمول احزاب و تشکلها در سال انتخابات، باید این میزان بازتاب داشته باشد؟ بههرحال فضای رسانههای مجازی که صدها سایت خبری را شامل میشود و همینطور فضای رسانههای مکتوب، محلی برای اظهارات سیاسیون است و بهطور طبیعی، نمیتوان به این حوزه «جهت» داد. هر جریان سیاسی و رسانهای به فراخور رویکرد خود، به طرح برخی موضوعات میپردازد. در این میان برخی هم کارکرد کاملا سیاسی داشته و برای محدودسازی رقیب سیاسی، به طرح برخی اخبار یا انجام گفتوگو و نگارش گزارش اقدام
میکنند. مسئله آنجاست که فعالان سیاسی نیز در این مسئله دخیل هستند و اگر واقعا در حال حاضر نیازی به بازگو شدن همه فعالیتهای طبیعی یک تشکل در سال انتخابات نیست، میتوان از آن چشمپوشی کرد. درعینحال آمادهسازی فضای ذهنی جامعه نیز نیازمند کلیدخوردن طرح مباحث انتخاباتی است و این «دوگانه» نیازمند راهبرد منطقی و مشخص سیاسی و رسانهای است. اینکه چه میزان از موضعگیریها به مسائل روز که برای کشور و منافع ملی بسیار مهم هستند، اختصاص داده شود و چه مقدار به مسائل میانمدت مانند انتخابات مجلس و خبرگان، موضوعی است که حتما اهالی سیاسی و رسانه براساس فهم و رویکردهای خود درباره آن تصمیم میگیرند و پیچیدن «نسخه واحد» برای آن امکانپذیر نیست؛ برای مثال دبیرکل حزب مؤتلفه اسلامی در شرایطی ورود اصلاحطلبان به مسائل انتخابات را نقد کرده است که با نیمنگاهی به اخبار خبرگزاریها، روزنامهها و سایتهای پرتعداد اصولگرا، میتوان «خط خبری» جلسات سیاسی برای رسیدن به فهرست واحد در انتخابات مجلس را از همان ماههای میانی سال 92، به وضوح مشاهده کرد. محمدنبی حبیبی گفته «عدهای در تلاشند مشکلات تورم و اشتغال و رکود را که مهمترین دغدغه
مردم است تحتالشعاع موضوعات حاشیهای و دعوا سر صحت و سقم خاطرات منتسب به بیت امام(ره) قرار دهند تا گفتمان انتخاباتی از گفتمان اصلی انقلاب منحرف شود». اما این مسئله یعنی پرداختن به مسئله انتخابات مجلس دهم در میان نمایندگان مجلس هم مشهود است. بههرحال اکثریت قاطع مجلس نهم را اصولگرایان تشکیل میدهند و از هماکنون، بهدنبال آمادهسازی فضا برای حضور دوباره در انتخابات هستند. مشخص نیست اگر این مسئله مورد نکوهش قرار گیرد، چرا اصولگرایان از نمایندگان نزدیک به خود نمیخواهند که در این خصوص، تأمل کنند؟ اخیرا نماینده مردم بهشهر، گلوگاه و نکا در مجلس در شورای اداری گفته: «انتخاباتیکردن فضای شهرها در فاصله زمانی باقیمانده بیش از یک سال تا زمان انتخابات، خسارت زیادی به شهرها و به خصوص مردم تحمیل میکند. این فعالیتها و اقدامات زودهنگام، خیانتی آشکار به روند روبهرشد و توسعه شهرستانها است. اگر این شرایط در شهرستانها فراگیر شود، همه فعالیتهای شهرها در نگاه همگانی به چشم فعالیتهای انتخاباتی دیده شده و نتیجه اصلی خود را به همراه ندارد». فرماندار سراب هم آبان سال گذشته به این مسئله اشاره کرده بود که «با وجود اینکه
یکسالونیم به زمان انتخابات مجلسشورایاسلامی باقی مانده است، متأسفانه برخی افراد با فعالیت زودهنگام انتخاباتی فضای کار و تلاش را غبارآلود میکنند. برخی نامزدهای احتمالی در سراب از همان دوره قبل فعالیت انتخاباتی میکنند و برخی نیز از ماه محرم وارد انتخابات شدند». حسین طلا، نماینده اصولگرای مردم تهران، شمیرانات، اسلامشهر و ری نیز با اشاره به نزدیکی انتخابات مجلس دهم میگوید: «متأسفانه موضوع انتخابات مجلس دهم زودتر از موعد مقرر مطرح شده است. باید نمایندگان فارغ از کارهای انتخاباتی صرفا به امورات نمایندگی رسیدگی کنند». این یعنی صرف نظر از شهرهای بزرگ و تهران، مدتهاست که در شهرستانها و بخشهای کشور، موضوع انتخابات مجلس عملا کلید خورده است و از بخشدار و فرماندار تا نماینده، متوجه آن شدهاند!
اظهارنظر میکنیم اما کار انتخاباتی نمیکنیم
به راهبرد تخریب غیرمستقیم، در سالهای اخیر هم توجه بسیاری شده است. در روزهای اخیر محمدرضا باهنر، دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین، از ورود زودهنگام برخی افراد که انتخابات زودهنگام مجلس را کلید زدهاند، گله کرده است؛ چراکه بحث سیاسی در شرایط فعلی برای کشور را زودهنگام میداند. وی با اشاره به اینکه دولت یازدهم در سال پرمشغله و خطیری قرار دارد و در بعد خارجی و داخلی همچون سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دغدغههای بسیاری وجود دارد این امر را به صلاح کشور نمیداند.
اما امیر محبیان از نظریهپردازان اصولگرا در اینباره به یکی از روزنامههای اصولگرا میگوید: «ما نمیتوانیم تقویم ورود به انتخابات را برای گروهها و جریانهای سیاسی تنظیم کنیم. هر گروهی براساس تنظیمات و برنامههای خود یک تقویم کاری را برای خود تعریف میکند. باوجوداین، ورود زودهنگام به صحنه انتخابات و تبدیل فضای کشور به فضای انتخاباتی، عملا آثار و تبعات منفی را از خود بر جای میگذارد. ورود نمایندگان رقیب فعلی به دور جدید انتخابات باعث میشود که برای خیلی از فعالیتها حساب تازهای باز کرد. وقتی فضا، فضای انتخاباتی میشود، دیگر فعالیتها و اقدامات نمایندگان زیر سؤال میرود و اثری منفی روی افکار عمومیمیگذارد. از سوی دیگر وقتی در کشور فضا حالت انتخاباتی میگیرد، حاشیهها به متن تبدیل میشود و ذهن جامعه درگیر مسائلی میشود که زمان آن فرا نرسیده است». عباس سلیمینمین هم در گفتوگو با همان روزنامه، دلیل بالارفتن هزینههای انتخاباتی را فعالیتهای زودهنگام انتخاباتی دانسته؛ اما آن را فقط متوجه یک جریان سیاسی نمیداند: «این امر بعضا مصالح کشور را به چالش میکشد و به یک جناح خاص هم برنمیگردد. فعالیتهای زودهنگام
گاهی بهنفع گروههای سیاسی و گاه به ضرر آنهاست. در برخی انتخابات، این اقدام برای مردم حساسیتزا میشود و مردم فرصت تدبیر و تحمل بیشتری پیدا کرده و با عمق رأی میدهند و در نتیجه، مردم به یک جریان سیاسی رأی نمیدهند. ما در گذشته شاهد بودیم آقای ناطقنوری که با جریان مقابل خود خیلی زود هنگام شروع به فعالیت کرد و در انتخابات سال 76 که شاید نزدیک به دوسال قبلتر برمیگشت ایشان در قالب سفرهای استانی و ... فعالیت خود را شروع کرده بود و به هر بهانه در صداوسیما حضور مییافت که این امر موجب شد تا جامعه حساسیتی به ایشان پیدا کند و رأی نیاورد. برعکس، رقیب ایشان خیلی دیرهنگام آمد و توانست رأی بیاورد. این امر مشکل یک جریان نیست. زمانی که آقای ناطقنوری دو سال قبل از انتخابات شروع به فعالیت کرده بود، یک تنش در انتخابات ایجاد کرد، احساس جامعه این شد که این کاندیدای موردحمایت نظام است و نظام میخواهد او را بر مردم تحمیل کند. عباسعلی منصوریآرانی نماینده مردم شهرستانهای کاشان و آران و بیدگل هم چندی قبل با اشاره به یک جناح سیاسی خاص، از فعالیت زودهنگام انتخاباتی آنان خبر داده بود: «کسانی که با ایجاد فضاهای تبلیغاتی
زودهنگام دلشان برای مردم سوخته است، زمانی که ۷۰۰ الی ۸۰۰ هزار میلیارد تومان بودجه مملکت بود، واقعا چه مقدار از این بودجه را در استانهای خود هزینه کردهاند. وضعیت مالی دولت قبل به گونهای بود که وزرا و معاونان آنها به نمایندگان فشار میآوردند تا اعتبارات زیادی که وجود داشت، جایی را برای هزینهکردن آن پیدا کنند. افرادی که مردم و مسئولان منطقهای را ترغیب به چنین کارهایی میکنند، مطمئن باشید دنبال خدمت به مردم نیستند؛ بلکه افرادی کارکشته سیاسی هستند که از هماکنون کار تبلیغاتی انتخاباتی را با این روشها شروع کردهاند. وقتی من نماینده میبینم رقبایم درحالی که بیش از یکسال به تبلیغات انتخابات مانده، وارد فضای تبلیغاتی میشوند، بهجای خدمت به مردم وارد کار سیاسی میشوم». بااینوصف بهنظر میرسد هرچه به سمت میانه سال حرکت کنیم، فضای انتخاباتی هم پررنگتر خواهد شد و دراینمیان، نقش رسانهها، مسئولان و فعالان سیاسی برای دادن نسبت متناسب به موضوعات مبتلا به کشور، تعیینکننده است؛ موضوعاتی که انتخابات مجلس دهم و خبرگان با وجود اهمیت آن، فقط یکی از آنهاست. معاون سیاسی وزیر کشور اخیرا با اشاره به در پیشبودن
انتخابات مجلس گفته است: «فعالبودن احزاب در جامعه دارای فواید فراوانی است. احزاب در جامعه نقش مؤثری دارند که بانشاطکردن جامعه یکی از مهمترین فواید فعالیت احزاب است. انتخابات مجلسشورایاسلامی و انتخابات مجلس خبرگان رهبری امسال در سراسر کشور برگزار میشود که حضور فعال احزاب در این عرصه سبب بانشاطکردن این رویداد سیاسی- اجتماعی میشود. نقش مهم و مؤثر احزاب سیاسی در پرشورترکردن انتخابات، قابلکتمان نیست و توقع داریم احزاب در کشور فعال شوند. فرمانداران و بخشداران هم باید در برگزاری انتخاباتی سالم و بدون دخالت در آن تلاش کنند و دراینراستا، ضمن اینکه اموال دولتی در اختیار هیچ کاندیدایی قرار نگیرد در بیطرفی نسبت به کاندیداهای انتخابات دقت شود. بخشداران نشاط سیاسی را در شهر، روستا و مناطق عشایری بیشتر کنند و دراینراستا، از احزاب سیاسی شناسنامهدار بهره برده شود». دو روز پیش بود که با حکم وزیر کشور، اعضای ستاد انتخابات کشور برای دو انتخابات پیشرو مشخص شدند. در چنین شرایطی است که مسئله انتخابات هم به ادبیات سیاسی روز کشور وارد شده است و بهطور حتم نمیتوان برای پرداختن یا نپرداختن به آن تعیینتکلیف کرد؛ اما
اولویتبندی مسائل و سهم مشخصدادن به هرکدام براساس میزان اهمیت، راهحل سیاسی و رسانهای است که فعالان سیاسی و رسانهای توصیه میکنند.
حسین سخندان: سال انتخابات مجلس دهم و مجلس خبرگان به اندازهای اهمیت دارد که از اواخر سال گذشته و البته در همین هفتههای آغازین سال 94، مباحثی را بهدنبال داشته باشد. سخنگفتن از اهمیت این دوره از انتخابات مجلس، برای برخی یادآور جملاتی است که در همه انتخاباتها از ریاستجمهوری گرفته تا مجلس و شورای شهر، بیان میشود اما بهدلیل فضای خاص سیاسی شش سال گذشته کشور، موضوع انتخابات مجلس دهم، تفاوتهای جدیای با موارد گذشته دارد. مجموعه دلایل و عواملی که منجر به شکلگیری رخداد 24 خرداد سال 92 شد، با گستره و دامنه بیشتری در جامعه به چشم میخورد؛ محدودشدن تندروهایی که مانع توسعه کشور در سالهای اخیر بودهاند، حضور چهرههای باتجربه و امتحانپسداده برای گذر کشور از شرایط موجود، اهمیت تریبون مجلس برای شنیدهشدن صدای اکثریت مردم، ایجاد فضا برای حضور همه سلیقهها و افزایش قدرت انتخاب مردم و رویکردهای عقلانی برای تصویب و اصلاح قوانین برای جبران کاستیهای هشت سال پیش از دولت یازدهم، پیش از انتخابات ریاستجمهوری یازدهم مطرح بود و امروز هم همان رویکرد وجود دارد. شاید به همین دلیل است که معاون اول رئیسجمهور بهعنوان یک چهره
سیاسی باتجربه که دارای سابقه کار حزبی قابلتوجهی است، اخیرا در جلسه شورای مرکزی حزب متبوع خود یعنی کارگزاران درباره اهمیت انتخابات مجلس سخن گفته است: «اگر مجلس خوبی شکل نگیرد، کار دولت ناتمام خواهد بود. برخی منافع حزبی و شخصی خود را بر منافع ملی ترجیح میدهند که نتیجه آن این است که انسجام ملی از بین میرود تا منافع گروه و افرادی در قدرت حفظ شود، اما در این دولت ما بهدنبال منافع ملی هستیم. احزاب نیز باید منافع ملی را بر منافع شخصی و گروهی خود ترجیح دهند و آن را دنبال کنند. مهمترین پیام انتخابات سال 92 همگرایی بود. اکنون نیز نیاز به این کار داریم. باید به یک همگرایی بین اصلاحطلبان معتدل و اصولگرایان اصیل اندیشید. باید بهدنبال یک مجلس معتدل بود. اگر هدف این باشد، برای پیداکردن کاندیداها به مشکل برنمیخوریم. همه گروههای سیاسی درون کشور حق شرکت در انتخابات را دارند و این حق برای آنها محفوظ است. خبرهایی که به ما میرسد، این است که مخالفان دولت و وزرای پیشین بهصورت جدی در اغلب استانها مشغول فعالیتهای انتخاباتی شدهاند. این هیچ ایرادی ندارد و حق آنهاست، اما متأسفانه روش نامأنوسی را در پیش گرفتهاند که
این نهتنها خوب نیست که مضر منافع ملی است. مخالفان دولت بهصورت جدی بهدنبال ایجاد نگرانی در بین نیروهای معتدل هستند. تهدیدات مختلفی صورت میگیرد. تلاش میشود نیروهای مردمی و معتدل شهرستانها از کاندیداتوری رویگردان شوند. به آنها القا میشود اگر در انتخابات کاندیدا شوند یا فعالیتهای خود را آغاز کنند با آنها برخورد میشود. اصلاحطلبان و نیروهای معتدل و حامیان دولت توجه داشته باشند که نباید فریب این جوسازیها را بخورند. باید مقاومت کرد».
سخنان اسحاق جهانگیری، از هدفگیری یک جریان سیاسی برای ممانعت از ایجاد فضای رقابتی در چارچوب قانون برای بالابردن قدرت انتخاب مردم حکایت دارد. موضوعی که نیازمند برنامهریزی جدی و کار تشکیلاتی سنگین برای مواجهه با آن است و این مسئله حتما زمانبر خواهد بود و باید برنامهریزیهای ابتدایی آن از هماکنون آغاز شود. بااینحال این سؤال مطرح میشود که با توجه به مسائل روز کشور که تا تیرماه همچنان روی مسئله هستهای و مذاکرات ایران و شش قدرت جهانی برای رسیدن به توافق جامع بر سر «برنامه جامع اقدام مشترک» تمرکز کرده و مسائل اقتصادی با نظر به کسری بودجه قابلتوجه دولت در اثر کاهش درآمدهای نفتی، نیازمند توجه ویژه است، آیا از هماکنون یعنی ماه دوم سال، باید به موضوع انتخابات هم پرداخت؟ عبدالله ناصری از اعضای شورای مشورتی اصلاحطلبان که اخیرا به عضویت در کارگروه انتخابات این جریان سیاسی هم درآمده است، اخیرا در گفتوگویی که با «شرق» درباره نوع پوشش مذاکرات هستهای در رسانه عمومی و سایتها و جراید منتسب به نیروهای تندرو داشت، به نکتهای اشاره کرد که محل تأمل است: «در مسائل مختلف داخلی مثل انتخابات بهویژه سال ٩٢، این را دیدیم
که رسانههای بزرگ جهانی در مسائل ملی ما به رسانههای مکتوب و روزنامههای مستقل ما استناد میکنند. به نظرم روزنامهنگاران و رسانههای مستقل مجازی میتوانند این دو هفته تعطیلی و خلأ ارائه تحلیل به جامعه را جبران کنند. بیانیه سوئیس، مقدمه توافق برنامه جامع اقدام مشترک خواهد بود و من بهعنوان کارشناسی کوچک در این حوزه، به دوستان و روزنامهنگاران مستقل اعلام میکنم این چهارماه بسیار هوشمندانه نسبت به ادامه کار تیم مذاکرهکننده عمل کنند و البته مراقب باشند، چراکه ممکن است تدابیری از سوی برخی محافل رسانهای تندرو دیده شده باشد که فضاهای جدیدی ایجاد کنند و ما را از مسئله هستهای و آگاهیدادن به مردم غافل کنند». اشاره تلویحی این فعال سیاسی، به طرح مباحث انتخابات مجلس در برخی رسانهها بود. حال میتوان بار دیگر این موضوع را طرح کرد که اساسا باید برای پرداختن به مسائل سیاسی مانند انتخابات، زمان تعیین کرد؟
کنش طبیعی سیاسی
احزاب و تشکلهای سیاسی در همه نقاط دنیا، برنامههای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت را در دستور کار دارند. عضوگیری، آموزشهای حزبی و تشکیلاتی برای موضوع راهبردی «کادرسازی»، رصدکردن نیروهای همسو یا رقیب در دولت و پارلمان و البته نیمنگاهی به تدوین برنامههای جدید برای انتخابات پیشرو، همهوهمه در حوزه وظایف سیاسی احزاب طبقهبندی میشود. در ایران با توجه به موانع متعدد نهادینهشدن تحزب، به ناچار فعالیتهای «موسمی» در دستور کار تشکلها قرار دارد. موعد انتخابات، زمانی است که امکان پیشبرد برنامههای حزبی بیش از سایر مقاطع مهیاست و محدودیتها و حساسیتها به حداقل ممکن میرسد. البته در این زمینه، میان احزاب و تشکلهای منتقد و تحولخواه که به لایههایی از اصلاحطلبان نزدیک هستند با تشکلها و احزاب جریان اصولگرا، تفاوتهای جدیای وجود دارد. اصولگرایان بهدلیل دراختیارداشتن تربیونهای متعدد بهویژه صداوسیما و دارابودن امکان مانور بیشتر در رسانههای پرتعداد جریان خود و طرح مسائل گوناگون بدون نگرانی از تبعات آن، فضای مناسبتری برای فعالیت در همه زمانها دارا هستند. اصلاحطلبان همواره از این نابرابری، ابراز نارضایتی
کردهاند و اگرچه تلاش کردهاند با ابزارهای جدید ارتباطی، این کاستی را پوشش دهند؛ اما همچنان برد رسانهای مانند صداوسیما در برخی نقاط کشور، قابلکتمان نیست. اگرچه در مقاطعی که اصلاحطلبان با راهبرد واحد و با پتانسیل چهرههای شناختهشده وارد انتخابات شدهاند، اقبال اکثریت جامعه را کسب کردهاند. این جمله چهرههایی چون صادق زیباکلام استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران که «اگر صداوسیما و تبلیغات آن، مورد توجه جامعه بود، امروز سعید جلیلی رئیسجمهور شده بود نه حسن روحانی» اگرچه ناظر بر افزایش آگاهی در لایههای مختلف جامعه و کارکرد رسانههای غیررسمی در میان مردم است؛ اما فضای غیرمنصفانه رسانهای، موضوعی است که اصلاحطلبان برای غلبه بر آن همواره ناگزیر از آغاز فعالیتهای انتخاباتی با فاصله چند ماه تا موعد برگزاری آن بودهاند. طرفه اینکه اصولگرایان با وجود نداشتن این مسائل، اتفاقا مشابه اصلاحطلبان عمل میکنند. آنها چند ماه پس از انتخابات ریاستجمهوری یازدهم، از جلسات متعدد برای رسیدن به «انسجام» در میان خود و غلبه بر شکافهای میان تشکلهای مختلف اصولگرا سخن گفتند و هدف خود را انتخابات مجلس عنوان کردند. نمونه آن، اظهارات
اخیر غلامرضا مصباحیمقدم نماینده مجلس و عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز است: «درباره اینکه آیتالله مصباح علاوهبر جامعه مدرسین و جامعه روحانیت، ضلع سوم تشکلهای محوری اصولگرایی است؛ این یک ادعا است و نه چیزی بیشتر. من موضع جامعه روحانیت مبارز را بهصورت قاطع میگویم گرچه از موضع جامعه مدرسین حوزه علمیه قم هم بیخبر نیستم، ولی ما بنایمان این است که در قالب دو جامعه مسائل را پیش ببریم و ضلع سومی را قبول نداریم. آیتالله مصباح نیز عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم هستند و ازاینجهت ما نگرانی نداریم؛ البته معتقدیم بهعنوان یک شخصیت اثرگذار باید سعی و تلاش کنیم تا جایی که ممکن است نظرات و دیدگاهها و آرمانهای وی را در جریان فعالیتهای سیاسی حفظ کنیم و داشته باشیم ولی در یک حرکت جمعی ذیل جامعتین تعریف شوند نه اینکه بخواهیم اضلاع متعددی را برایش بهوجود بیاوریم. این قالببندی که اصولگرایان را به سنتی و تندرو و مدرن تقسیم میکند، قبول نداریم. اینها قالببندیهایی است که بیشتر آقای بهزاد نبوی و افرادی مثل او برای جریان اصولگرا مطرح کردهاند و ما زیر بار چنین تحلیلها و تفسیرها نمیرویم. آنچه برای ما مطرح است
همان اصول، مبانی و شاخصهاست. هرکس در این قالب کار میکند ما او را اصولگرا میدانیم. تندرویها و کندرویها بیشتر فردی است و نه احیانا جریانی. با توجه به شناختی که از مردم کشورمان دارم تحلیل میکنم جریان اصولگرا جریان غالب در مجلس آینده است، مردم ما مردم متدین و همنوا با اصول و مبانی هستند. جریان اصولگرا نیز جریانی است که اصول و مبانی انقلاب اسلامی را مبنا و معیار قرار داده است و دنبال میکند. اگر این اصول یعنی اسلام، انقلاب اسلامی و قانون اساسی و رهنمودهای امام(ره) و مقاممعظمرهبری - ولایت فقیه- را مبنا قرار دهیم، هرکسی زیر این چتر قرار گیرد، اصولگراست. توده مردم و بخش مهمی از نخبگان جامعه این مواضع را میپسندند و ترجیح میدهند. پیشبینی ما این است که مجلس آینده مجلس اصولگراست البته با تغییر نسبت. زیرا اصلاحطلبان به انسجام نزدیک شدهاند و ممکن است به لیست واحدی برسند و این به جایگاه آنها از نظر سیاسی در انتخابات آینده کمک میکند؛ بااینحال احتمال میدهم اصلاحطلبان درصد بیشتری از نمایندگان را به نسبت مجلس فعلی داشته باشند». اظهارنظر این فعال سیاسی باسابقه اصولگرا و اظهارت دیگر کنشگران این جریان سیاسی
نشان میدهد موضوع انتخابات برای آنها نیز دارای اهمیت است و اساسا فرصت 10 ماهه تا انتخابات نمیتواند مانع از سخنگفتن درباره آن شود.
بازی رسانهای - سیاسی
از دید برخی تحلیلگران، ایجاد این شائبه که یک جریان سیاسی بهدنبال «انتخاباتیکردن» فضای کشور است، به این دلیل فاقد پشتوانه لازم است که بههرحال همه جریانات برای رخدادهای پیشرو، به برنامهریزی و تعیین راهبرد میپردازند و انتخابات مجلسشورایاسلامی و خبرگان رهبری هم بهدلیل گستردگی بسیار زیاد و وجود مؤلفههای سیاسی، استانی، قومی، صنفی و... به جلسات مختلف، فعالشدن شاخههای استانی، رایزنی با نامزدهای بالقوه در حوزههای انتخابیه بسیار زیاد کشور پهناور ایران و... نیاز دارد. بنابراین این سخن که در فاصله 10 ماه تا زمان انتخابات، نباید دست به هیچ اقدامی زد نمیتواند قابل پذیرش باشد و بیشتر به یک بازی سیاسی - رسانهای برای محدودکردن همین فعالیتهای «نیمبند» اصلاحطلبان شبیه است. البته برخی اصولگرایان سنتی و باتجربه، این مسئله را تا حدی طبیعی میدانند. بهعنوان مثال جواد آرین منش از نمایندگان سابق مجلس که عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه است اخیرا در گفتوگو با یکی از پایگاههای خبری اصولگرا، با اشاره به کلیدخوردن فعالیتهای حزبی و انتخاباتی برخی دولتمردان بیش از یکسال مانده به انتخابات مجلسشورایاسلامی، اینگونه
تحلیل کرد: «این امر جدیدی نیست و هماکنون هم که حدود یک سال به انتخابات مجلس فرصت باقی مانده است. به نظر میرسد فعالیتهای حزبی، سیاسی و تشکیلاتی در حال شروعشدن است و همه تشکلها کمکم زمینه ورود به عرصه انتخابات را مهیا میکنند اما نکتهای که بهطور کلی در همه دولتها مورد تأکید بوده این است که از امکانات دولت نباید در این زمینه استفاده شود، همانگونه که از امکانات سایر نهادها نباید در ارتباط با انتخابات بهنفع یک گروه، جریان یا فرد خاصی استفاده شود. طبیعتا هر چقدر به فضای انتخابات، ورود زودهنگام داشته باشیم احتمال آسیب بیشتر است؛ قطعا ورود زودهنگام به فضای انتخابات بهنفع کشور نیست و هرچقدر بتوانیم با آرامش و با عقلانیت بیشتر و حفظ مواضع گروهها، جریانها و با رقابتهای سالم و سازنده وارد عرصه انتخابات شویم بهنظر میرسد که مفیدتر و مناسبتر باشد». روزنامه آرمان -نزدیک به اصلاحطلبان- هم اخیرا گفتوگویی با محمدرضا خباز، معاون تقنینی معاون پارلمانی رئیسجمهور درباره فعالیتهای انتخاباتی داشته است که وی گفته: «لازم است دولت توجه ویژهای به انتخابات مجلس داشته باشد. اگر در انتخابات ریاستجمهوری صحبت از
مثلث بود و روحانی انتخاب شد اگر این بار همت کنند و مربع هاشمی، رئیسدولت اصلاحات، لاریجانی و ناطقنوری شکل بگیرد و اصولگرایان و اصلاحطلبان معتدل گرد هم جمع شوند و فهرستی مشترک ارائه دهند. میتوان امید داشت که مجلس آینده مجلسی مترقی و همگام با دولت باشد که در این صورت قطعا دولت خواهد توانست گامهایی بلندتر و مؤثرتر در راستای رسیدن به مقاصد و اهداف خود بردارد.» اگر این استراتژی که از سوی برخی دیگر از اصلاحطلبان هم مطرح شده بهعنوان یکی از گزینهها روی میز قرار گیرد، هماهنگی و رایزنیهای آن به زمان قابلتوجهی نیاز دارد. مسئله اینجاست که چرا فعالیتهای معمول احزاب و تشکلها در سال انتخابات، باید این میزان بازتاب داشته باشد؟ بههرحال فضای رسانههای مجازی که صدها سایت خبری را شامل میشود و همینطور فضای رسانههای مکتوب، محلی برای اظهارات سیاسیون است و بهطور طبیعی، نمیتوان به این حوزه «جهت» داد. هر جریان سیاسی و رسانهای به فراخور رویکرد خود، به طرح برخی موضوعات میپردازد. در این میان برخی هم کارکرد کاملا سیاسی داشته و برای محدودسازی رقیب سیاسی، به طرح برخی اخبار یا انجام گفتوگو و نگارش گزارش اقدام
میکنند. مسئله آنجاست که فعالان سیاسی نیز در این مسئله دخیل هستند و اگر واقعا در حال حاضر نیازی به بازگو شدن همه فعالیتهای طبیعی یک تشکل در سال انتخابات نیست، میتوان از آن چشمپوشی کرد. درعینحال آمادهسازی فضای ذهنی جامعه نیز نیازمند کلیدخوردن طرح مباحث انتخاباتی است و این «دوگانه» نیازمند راهبرد منطقی و مشخص سیاسی و رسانهای است. اینکه چه میزان از موضعگیریها به مسائل روز که برای کشور و منافع ملی بسیار مهم هستند، اختصاص داده شود و چه مقدار به مسائل میانمدت مانند انتخابات مجلس و خبرگان، موضوعی است که حتما اهالی سیاسی و رسانه براساس فهم و رویکردهای خود درباره آن تصمیم میگیرند و پیچیدن «نسخه واحد» برای آن امکانپذیر نیست؛ برای مثال دبیرکل حزب مؤتلفه اسلامی در شرایطی ورود اصلاحطلبان به مسائل انتخابات را نقد کرده است که با نیمنگاهی به اخبار خبرگزاریها، روزنامهها و سایتهای پرتعداد اصولگرا، میتوان «خط خبری» جلسات سیاسی برای رسیدن به فهرست واحد در انتخابات مجلس را از همان ماههای میانی سال 92، به وضوح مشاهده کرد. محمدنبی حبیبی گفته «عدهای در تلاشند مشکلات تورم و اشتغال و رکود را که مهمترین دغدغه
مردم است تحتالشعاع موضوعات حاشیهای و دعوا سر صحت و سقم خاطرات منتسب به بیت امام(ره) قرار دهند تا گفتمان انتخاباتی از گفتمان اصلی انقلاب منحرف شود». اما این مسئله یعنی پرداختن به مسئله انتخابات مجلس دهم در میان نمایندگان مجلس هم مشهود است. بههرحال اکثریت قاطع مجلس نهم را اصولگرایان تشکیل میدهند و از هماکنون، بهدنبال آمادهسازی فضا برای حضور دوباره در انتخابات هستند. مشخص نیست اگر این مسئله مورد نکوهش قرار گیرد، چرا اصولگرایان از نمایندگان نزدیک به خود نمیخواهند که در این خصوص، تأمل کنند؟ اخیرا نماینده مردم بهشهر، گلوگاه و نکا در مجلس در شورای اداری گفته: «انتخاباتیکردن فضای شهرها در فاصله زمانی باقیمانده بیش از یک سال تا زمان انتخابات، خسارت زیادی به شهرها و به خصوص مردم تحمیل میکند. این فعالیتها و اقدامات زودهنگام، خیانتی آشکار به روند روبهرشد و توسعه شهرستانها است. اگر این شرایط در شهرستانها فراگیر شود، همه فعالیتهای شهرها در نگاه همگانی به چشم فعالیتهای انتخاباتی دیده شده و نتیجه اصلی خود را به همراه ندارد». فرماندار سراب هم آبان سال گذشته به این مسئله اشاره کرده بود که «با وجود اینکه
یکسالونیم به زمان انتخابات مجلسشورایاسلامی باقی مانده است، متأسفانه برخی افراد با فعالیت زودهنگام انتخاباتی فضای کار و تلاش را غبارآلود میکنند. برخی نامزدهای احتمالی در سراب از همان دوره قبل فعالیت انتخاباتی میکنند و برخی نیز از ماه محرم وارد انتخابات شدند». حسین طلا، نماینده اصولگرای مردم تهران، شمیرانات، اسلامشهر و ری نیز با اشاره به نزدیکی انتخابات مجلس دهم میگوید: «متأسفانه موضوع انتخابات مجلس دهم زودتر از موعد مقرر مطرح شده است. باید نمایندگان فارغ از کارهای انتخاباتی صرفا به امورات نمایندگی رسیدگی کنند». این یعنی صرف نظر از شهرهای بزرگ و تهران، مدتهاست که در شهرستانها و بخشهای کشور، موضوع انتخابات مجلس عملا کلید خورده است و از بخشدار و فرماندار تا نماینده، متوجه آن شدهاند!
اظهارنظر میکنیم اما کار انتخاباتی نمیکنیم
به راهبرد تخریب غیرمستقیم، در سالهای اخیر هم توجه بسیاری شده است. در روزهای اخیر محمدرضا باهنر، دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین، از ورود زودهنگام برخی افراد که انتخابات زودهنگام مجلس را کلید زدهاند، گله کرده است؛ چراکه بحث سیاسی در شرایط فعلی برای کشور را زودهنگام میداند. وی با اشاره به اینکه دولت یازدهم در سال پرمشغله و خطیری قرار دارد و در بعد خارجی و داخلی همچون سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دغدغههای بسیاری وجود دارد این امر را به صلاح کشور نمیداند.
اما امیر محبیان از نظریهپردازان اصولگرا در اینباره به یکی از روزنامههای اصولگرا میگوید: «ما نمیتوانیم تقویم ورود به انتخابات را برای گروهها و جریانهای سیاسی تنظیم کنیم. هر گروهی براساس تنظیمات و برنامههای خود یک تقویم کاری را برای خود تعریف میکند. باوجوداین، ورود زودهنگام به صحنه انتخابات و تبدیل فضای کشور به فضای انتخاباتی، عملا آثار و تبعات منفی را از خود بر جای میگذارد. ورود نمایندگان رقیب فعلی به دور جدید انتخابات باعث میشود که برای خیلی از فعالیتها حساب تازهای باز کرد. وقتی فضا، فضای انتخاباتی میشود، دیگر فعالیتها و اقدامات نمایندگان زیر سؤال میرود و اثری منفی روی افکار عمومیمیگذارد. از سوی دیگر وقتی در کشور فضا حالت انتخاباتی میگیرد، حاشیهها به متن تبدیل میشود و ذهن جامعه درگیر مسائلی میشود که زمان آن فرا نرسیده است». عباس سلیمینمین هم در گفتوگو با همان روزنامه، دلیل بالارفتن هزینههای انتخاباتی را فعالیتهای زودهنگام انتخاباتی دانسته؛ اما آن را فقط متوجه یک جریان سیاسی نمیداند: «این امر بعضا مصالح کشور را به چالش میکشد و به یک جناح خاص هم برنمیگردد. فعالیتهای زودهنگام
گاهی بهنفع گروههای سیاسی و گاه به ضرر آنهاست. در برخی انتخابات، این اقدام برای مردم حساسیتزا میشود و مردم فرصت تدبیر و تحمل بیشتری پیدا کرده و با عمق رأی میدهند و در نتیجه، مردم به یک جریان سیاسی رأی نمیدهند. ما در گذشته شاهد بودیم آقای ناطقنوری که با جریان مقابل خود خیلی زود هنگام شروع به فعالیت کرد و در انتخابات سال 76 که شاید نزدیک به دوسال قبلتر برمیگشت ایشان در قالب سفرهای استانی و ... فعالیت خود را شروع کرده بود و به هر بهانه در صداوسیما حضور مییافت که این امر موجب شد تا جامعه حساسیتی به ایشان پیدا کند و رأی نیاورد. برعکس، رقیب ایشان خیلی دیرهنگام آمد و توانست رأی بیاورد. این امر مشکل یک جریان نیست. زمانی که آقای ناطقنوری دو سال قبل از انتخابات شروع به فعالیت کرده بود، یک تنش در انتخابات ایجاد کرد، احساس جامعه این شد که این کاندیدای موردحمایت نظام است و نظام میخواهد او را بر مردم تحمیل کند. عباسعلی منصوریآرانی نماینده مردم شهرستانهای کاشان و آران و بیدگل هم چندی قبل با اشاره به یک جناح سیاسی خاص، از فعالیت زودهنگام انتخاباتی آنان خبر داده بود: «کسانی که با ایجاد فضاهای تبلیغاتی
زودهنگام دلشان برای مردم سوخته است، زمانی که ۷۰۰ الی ۸۰۰ هزار میلیارد تومان بودجه مملکت بود، واقعا چه مقدار از این بودجه را در استانهای خود هزینه کردهاند. وضعیت مالی دولت قبل به گونهای بود که وزرا و معاونان آنها به نمایندگان فشار میآوردند تا اعتبارات زیادی که وجود داشت، جایی را برای هزینهکردن آن پیدا کنند. افرادی که مردم و مسئولان منطقهای را ترغیب به چنین کارهایی میکنند، مطمئن باشید دنبال خدمت به مردم نیستند؛ بلکه افرادی کارکشته سیاسی هستند که از هماکنون کار تبلیغاتی انتخاباتی را با این روشها شروع کردهاند. وقتی من نماینده میبینم رقبایم درحالی که بیش از یکسال به تبلیغات انتخابات مانده، وارد فضای تبلیغاتی میشوند، بهجای خدمت به مردم وارد کار سیاسی میشوم». بااینوصف بهنظر میرسد هرچه به سمت میانه سال حرکت کنیم، فضای انتخاباتی هم پررنگتر خواهد شد و دراینمیان، نقش رسانهها، مسئولان و فعالان سیاسی برای دادن نسبت متناسب به موضوعات مبتلا به کشور، تعیینکننده است؛ موضوعاتی که انتخابات مجلس دهم و خبرگان با وجود اهمیت آن، فقط یکی از آنهاست. معاون سیاسی وزیر کشور اخیرا با اشاره به در پیشبودن
انتخابات مجلس گفته است: «فعالبودن احزاب در جامعه دارای فواید فراوانی است. احزاب در جامعه نقش مؤثری دارند که بانشاطکردن جامعه یکی از مهمترین فواید فعالیت احزاب است. انتخابات مجلسشورایاسلامی و انتخابات مجلس خبرگان رهبری امسال در سراسر کشور برگزار میشود که حضور فعال احزاب در این عرصه سبب بانشاطکردن این رویداد سیاسی- اجتماعی میشود. نقش مهم و مؤثر احزاب سیاسی در پرشورترکردن انتخابات، قابلکتمان نیست و توقع داریم احزاب در کشور فعال شوند. فرمانداران و بخشداران هم باید در برگزاری انتخاباتی سالم و بدون دخالت در آن تلاش کنند و دراینراستا، ضمن اینکه اموال دولتی در اختیار هیچ کاندیدایی قرار نگیرد در بیطرفی نسبت به کاندیداهای انتخابات دقت شود. بخشداران نشاط سیاسی را در شهر، روستا و مناطق عشایری بیشتر کنند و دراینراستا، از احزاب سیاسی شناسنامهدار بهره برده شود». دو روز پیش بود که با حکم وزیر کشور، اعضای ستاد انتخابات کشور برای دو انتخابات پیشرو مشخص شدند. در چنین شرایطی است که مسئله انتخابات هم به ادبیات سیاسی روز کشور وارد شده است و بهطور حتم نمیتوان برای پرداختن یا نپرداختن به آن تعیینتکلیف کرد؛ اما
اولویتبندی مسائل و سهم مشخصدادن به هرکدام براساس میزان اهمیت، راهحل سیاسی و رسانهای است که فعالان سیاسی و رسانهای توصیه میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.