گفتوگوی «شرق» با کاشف دومین اسکلت باستانی در جنوب تهران
اسکلتهای 7 هزار ساله تهرانی
صدرا محقق
دیماه سال گذشته بود که سرپرست گروه باستانشناسی در برنامه پژوهش باستانشناسی در جنوب بازار تهران، از کشف اسکلت یک انسان با قدمت هزاره پنجم پیش از میلاد در حفاریهای فاضلاب خیابان مولوی خبر داد. در ادامه همان کاوشها، روز گذشته نیز خبر رسید بقایای یک اسکلت دیگر در نزدیکی اسکلت پیشتریافته کشف شده است. پس از کشف اسکلت اول اعلام شده بود «این کشفِ منحصربهفرد سابقه سکونت در محدوده شهری تهران را تا هفت هزار سال به عقب میبرد».
در رابطه با کشف بقایای دومین اسکلت هفتهزارساله تهران، محمداسماعیل اسماعیلی جلودار، سرپرست گروه باستانشناسی طرح پژوهش باستانشناسی در جنوب بازار تهران که این اسکلتها را کشف کردهاند، در گفتوگویی با «شرق» اعلام کرد: «دومین اسکلتی که روز گذشته کشف شد کامل نیست و بقایای یک اسکلت است، ما همچنان در حال کاوش هستیم و هنوز برای تحلیل دقیق و جزئی ماجرا زود است، اما با این کشف میتوان گفت دوره فرهنگی در تهران به هزاره پنجم پیش از میلاد برمیگردد، چراکه در کاوش جدید شواهد بیشتری دال بر اینکه تمدن فرهنگیای با این قدمت در تهران وجود داشته، به دست آمده است».
وی میافزاید: «اینکه میگوییم دوره فرهنگی، الزاما به معنای سابقه شهرنشینی یا تمدنی در تهران نیست، منظور این است که سابقه سکونت در محدوده شهری تهران به هزاره پنجم پیش از میلاد -هفت هزار سال پیش- میرسد، برهمیناساس باید گفت با این کشفها استقرار در این جغرافیا با این پیشینه اثبات شده است، اما اینکه این استقرار دائم یا فصلی بوده هنوز معلوم نیست».
اسماعیلی جلودار همچنین درباره ویژگیهای محوطه در حال کاوش نیز به «شرق» اینگونه توضیح داد: «فعلا محوطه مورد کاوش ترانشهای به مساحت پنج متر در سه متر است و بهدلیل سازههای شهری و...، محدودیتهایی برای توسعه محل مورد کاوش داریم».
طبق گفتههای این باستانشناس: «پس از شروع طرح لولهگذاری شرکت فاضلاب تهران در خیابان مولوی (حدفاصل میدانهای محمدیه و قیام) و کشف آثار پرشمار و گوناگون زیرسطحی و همچنین نظارت بر روند اجرای عملیات عمرانی و مستندسازی شواهد گذشته عملیات گمانهزنی باستانشناختی در کنار اسکلت هفت هزارساله قبلی، بقایای دومین اسکلت انسانی که احتمالا مربوط به همان بازه زمانی است کشف شد».
وی افزود: «براساس تصمیم پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، میراث فرهنگی استان تهران و تصویب پژوهشکده باستانشناسی و با هدف بهدستآوردن آگاهیهای بیشتر و ایجاد سایت موزه در محل، کاوش در ترانشه یکم برای پاسخ به پرسشهای پژوهشی، از اواخر سال گذشته شروع و هماکنون ادامه دارد. نخستین دستاوردهای دور جدید کاوش، موارد فرهنگی دوران اسلامی (صفوی-قاجار) و پیشاتاریخی است».
بهگفته این باستانشناس، کشف ابزارآلات سنگی شامل سنگساب، مشته و تراشه بههمراه بقایایی از کف و سازههای حرارتی و در کنار آن تدفین انسان دوم، تأییدی بر وجود محوطه باستانی مدفون در نزدیکی چهارراه مولوی تهران است. در این دوره از کاوش، راهروی انتقال آب قنات مربوط به دوران اسلامی در عمق ششونیم متری از سطح خیابان کشف شد».سرپرست برنامه پژوهشی همچنین افزود: «با همکاری شرکت فاضلاب تهران، بخشی از اعتبارات مالی توسط شرکت یادشده تأمین شده و درحالحاضر مشغول رایزنی در ارتباط با تأمین مابقی اعتبار و شیوه ادامه کار و رفع موانع اجرایی هستیم».
مشاهده تکههای سفال، تعدادی جوش کوره و...، توسط مهسا وهابی، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته باستانشناسی، در میان حفاریهای فاضلاب میدان محمدیه در سال گذشته، کاوشهای باستانشناسی را بههمراه داشت که به کشف اسکلت زن هفتهزارساله منجر شد.
این اسکلت پس از شناسایی ژنتیک، مستندسازی، اسکن نوری و تحکیمسازی در یک محفظه شیشهای قرار گرفت. قرار است این مکان با همکاری پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و سازمان زیباسازی شهرداری به یک سایت موزه تبدیل شود.
دیماه سال گذشته بود که سرپرست گروه باستانشناسی در برنامه پژوهش باستانشناسی در جنوب بازار تهران، از کشف اسکلت یک انسان با قدمت هزاره پنجم پیش از میلاد در حفاریهای فاضلاب خیابان مولوی خبر داد. در ادامه همان کاوشها، روز گذشته نیز خبر رسید بقایای یک اسکلت دیگر در نزدیکی اسکلت پیشتریافته کشف شده است. پس از کشف اسکلت اول اعلام شده بود «این کشفِ منحصربهفرد سابقه سکونت در محدوده شهری تهران را تا هفت هزار سال به عقب میبرد».
در رابطه با کشف بقایای دومین اسکلت هفتهزارساله تهران، محمداسماعیل اسماعیلی جلودار، سرپرست گروه باستانشناسی طرح پژوهش باستانشناسی در جنوب بازار تهران که این اسکلتها را کشف کردهاند، در گفتوگویی با «شرق» اعلام کرد: «دومین اسکلتی که روز گذشته کشف شد کامل نیست و بقایای یک اسکلت است، ما همچنان در حال کاوش هستیم و هنوز برای تحلیل دقیق و جزئی ماجرا زود است، اما با این کشف میتوان گفت دوره فرهنگی در تهران به هزاره پنجم پیش از میلاد برمیگردد، چراکه در کاوش جدید شواهد بیشتری دال بر اینکه تمدن فرهنگیای با این قدمت در تهران وجود داشته، به دست آمده است».
وی میافزاید: «اینکه میگوییم دوره فرهنگی، الزاما به معنای سابقه شهرنشینی یا تمدنی در تهران نیست، منظور این است که سابقه سکونت در محدوده شهری تهران به هزاره پنجم پیش از میلاد -هفت هزار سال پیش- میرسد، برهمیناساس باید گفت با این کشفها استقرار در این جغرافیا با این پیشینه اثبات شده است، اما اینکه این استقرار دائم یا فصلی بوده هنوز معلوم نیست».
اسماعیلی جلودار همچنین درباره ویژگیهای محوطه در حال کاوش نیز به «شرق» اینگونه توضیح داد: «فعلا محوطه مورد کاوش ترانشهای به مساحت پنج متر در سه متر است و بهدلیل سازههای شهری و...، محدودیتهایی برای توسعه محل مورد کاوش داریم».
طبق گفتههای این باستانشناس: «پس از شروع طرح لولهگذاری شرکت فاضلاب تهران در خیابان مولوی (حدفاصل میدانهای محمدیه و قیام) و کشف آثار پرشمار و گوناگون زیرسطحی و همچنین نظارت بر روند اجرای عملیات عمرانی و مستندسازی شواهد گذشته عملیات گمانهزنی باستانشناختی در کنار اسکلت هفت هزارساله قبلی، بقایای دومین اسکلت انسانی که احتمالا مربوط به همان بازه زمانی است کشف شد».
وی افزود: «براساس تصمیم پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، میراث فرهنگی استان تهران و تصویب پژوهشکده باستانشناسی و با هدف بهدستآوردن آگاهیهای بیشتر و ایجاد سایت موزه در محل، کاوش در ترانشه یکم برای پاسخ به پرسشهای پژوهشی، از اواخر سال گذشته شروع و هماکنون ادامه دارد. نخستین دستاوردهای دور جدید کاوش، موارد فرهنگی دوران اسلامی (صفوی-قاجار) و پیشاتاریخی است».
بهگفته این باستانشناس، کشف ابزارآلات سنگی شامل سنگساب، مشته و تراشه بههمراه بقایایی از کف و سازههای حرارتی و در کنار آن تدفین انسان دوم، تأییدی بر وجود محوطه باستانی مدفون در نزدیکی چهارراه مولوی تهران است. در این دوره از کاوش، راهروی انتقال آب قنات مربوط به دوران اسلامی در عمق ششونیم متری از سطح خیابان کشف شد».سرپرست برنامه پژوهشی همچنین افزود: «با همکاری شرکت فاضلاب تهران، بخشی از اعتبارات مالی توسط شرکت یادشده تأمین شده و درحالحاضر مشغول رایزنی در ارتباط با تأمین مابقی اعتبار و شیوه ادامه کار و رفع موانع اجرایی هستیم».
مشاهده تکههای سفال، تعدادی جوش کوره و...، توسط مهسا وهابی، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته باستانشناسی، در میان حفاریهای فاضلاب میدان محمدیه در سال گذشته، کاوشهای باستانشناسی را بههمراه داشت که به کشف اسکلت زن هفتهزارساله منجر شد.
این اسکلت پس از شناسایی ژنتیک، مستندسازی، اسکن نوری و تحکیمسازی در یک محفظه شیشهای قرار گرفت. قرار است این مکان با همکاری پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و سازمان زیباسازی شهرداری به یک سایت موزه تبدیل شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.