وداع با «قوکاسیان»
اصفهان بیزاون نصف جهان نیست
شرق: اول اسفند 93 روز خوبی برای اهالی سینما نبود. اصفهان داغدار درگذشت مردی شد که پس از ماهها مبارزه با سرطان معده با جهان خداحافظی کرد. زاون قوکاسیان ساعت 14 روز جمعه در منزلش از دنیا رفت.
علی خدایی، نویسنده و از دوستان زاون قوکاسیان به «شرق» گفت: «بدترین حادثهای که امسال برایم اتفاق افتاد، درگذشت زاون بود، حتی درگذشت پدرم هم بهعنوان بدترین حادثه امسال برایم نبود. اصفهان امروز گریه کرد، چهارباغ امروز گریه کرد و سینما امروز به یاد زاون گریست.»
او با بیان اینکه آسمان اصفهان بارانی است، در مورد روزهای پایانی عمر این منتقد و نویسنده ادامه داد: «هرروز با هم صحبت میکردیم و جویای حالش بودم. چندروز قبل هم به دیدنش رفتم. دیروز کمی احوالش بهتر بود اما از صبح جمعه حال خوشی نداشت. نیمساعت قبل از فوتش، تندیسی از بهروز حشمت رسید که پرندههایی را درحال پرواز نشان میداد. خوشبختانه خود زاون هم موفق شد این تندیس را ببیند چون تمام آرزوهایی که داشت در این اثر جمع شده بود.»
غلامرضا مهیمن، فیلمساز اصفهانی و از دیگر دوستان قوکاسیان در تمام لحظههای روزهای آخر همراه او بوده است. او ساعتی پس از درگذشت زاون به «شرق» گفت: «یکروز قبل از فوت، خیلی سرحال بود و گفتوگویی هم با صداوسیما انجام داد اما از صبح جمعه حالش خوب نبود، ناراحتی تنفسی پیدا کرد و مانند روزهای گذشته به او خون تزریق کردیم که در نهایت ساعت 14:15 درگذشت. درحال حاضر هم پیکر او آماده انتقال به سردخانه است. برادرش از آمریکا راهی ایران شده و به محض رسیدن، جزییات مراسم تشییع پیکر زاون اعلام میشود.»
قوکاسیان مبتلا به بیماری سرطان معده بود و شهریور سال جاری برای انجام جراحی معده به اتریش رفت که بعد از چندماه بستری در بیمارستان وین، بهمن امسال به اصفهان بازگشت. احمد طالبینژاد، منتقد و نویسنده سینما چندروز پس از بازگشت همکار خود در یادداشتی که 12 بهمن در «شرق» منتشر شد، به دیدارش با قوکاسیان اشاره کرده بود: «بالاخره زاون قوکاسیان پس از نزدیک به پنجماه تحمل زجر و درد ناشی از عمل جراحی چندباره، در واپسین لحظههای روز چهارشنبه، هشتم بهمن با یک هواپیمای کوچک بههمراه تیم پزشکیاش به ایران برگشت تا به قول خودش در وطن باشد. پیکر زخمی دردمندش از فرودگاه مستقیم به بیمارستان الزهرای اصفهان منتقل و در بخش مراقبتهای ویژه بستری شد.»
او در ادامه این متن نوشته بود: «دوستی که از همراهان زاون بود، بلافاصله پس از خوابیدنش روی تخت با من تماس تلفنی برقرار کرد و گوشی را دست زاون داد. با گفتن نخستین جملهاش- سلام احمد- اشک از چشمانم سرازیر شد. همان شب راهی اصفهان شدم و بلافاصله به دیدارش رفتم. از آن پیکر شکوهمند، جثهای فرتوت با زخمهای عمیقی باقی مانده که توصیفش برایم دشوار است. جای عملش بهطرز هولناکی خبر از درد درونش میدهد. چه طاقتی داشته است.»
قوکاسیان عاشق اصفهان و ایران بود و این موضوع در یادداشت طالبینژاد هم مشهود است: «روحیهاش کاملا دگرگون شده. از اینکه به قول خودش از غربت اتریش نجات پیدا کرده و حالا در میان جمع دوستان است، نشاطی وصفناشدنی در چهرهاش هویدا بود. پس از احوالپرسی اولیه، زدیم به شوخی و بیخیالی و کلی خندیدیم. دلواپس بود. دلواپس همهچیز؛ حتی جشنواره فیلم فجر. پرسید چه کسانی فیلم دارند و چه کسانی غایبند که اطلاعاتی کلی به او دادم. برایش مهم بود که چرا فیلمهای سینایی و فرمانآرا در بخش مسابقه نیستند که گفتم داستانش مفصل است. گفتم زاونجان بیخیال فیلم و سینما و همهچیزهای دغدغهآور دیگر. الان فقطوفقط خودت مهمی.»
زاون قوکاسیان، فیلمساز، نویسنده، محقق و منتقد سینمای کشورمان در سال 1329 در اصفهان متولد شد و در دانشگاه اصفهان در رشته شیمی تحصیل کرد. او از سال 1350 فعالیت هنری خود را با کارگردانی فیلمهای هشت میلیمتری در سینمای آزاد آغاز کرد و مدتی سرپرست سینمای آزاد اصفهان بود. قوکاسیان کار تحقیق و تالیف کتابهای سینمایی را از سال 1350 با نگارش کتابی درباره فیلم «چشمه» ساخته آربی آوانسیان شروع کرد و تاکنون حدود 24 کتاب درباره سینماگران مختلفی همچون جمشید ارجمند، ارحام صدر، جعفری جوزانی، کیمیایی، کیارستمی، فرمانآرا، سینایی، گلاب آدینه، فاطمه معتمدآریا، مجید انتظامی و... تالیف و تدوین کرده است.
از آثار تصویری او میتوان به فیلمهای همه فرزندان من، فصلی دیگر، نقش خیال و خاجشویان اشاره کرد. داوری جشنوارههای فیلم در ایران، اتریش، ایتالیا و ارمنستان، دبیرهنری جشنواره ملی فیلم کوتاه حسنات، حضور مستمر در رویدادهای سینمایی از جمله جشنواره فیلم کودک و نگارش صدها مقاله، یادداشت و نقد سینمایی از دیگر فعالیتهای این منتقد شناختهشده است.
------------------------------------------------------------------------------------------
به او فکر خواهم کرد
خسرو سینایی . کارگردان سینما
زاون قوکاسیان از نجیبترین و دلسوزترین افرادی بود که در سینما سالها فعالیت کرد و همیشه نگاه او به سینما، هنر و بهخصوص جوانان قابلتحسین بود. قطعا به زاون بهعنوان یکانسان خوب و دلسوز که هرچه در توان داشت انجام میداد و در حیطه فعالیتش آدم موفقی بود، فکر میکنم و جای او خالی خواهد بود.
درواقع با ذهنیتی پر از محبت و روشنی به او فکر خواهم کرد و متاسفم که بهدلیل سفر نمیتوانم در مراسم خاکسپاری او شرکت کنم.
شرق: اول اسفند 93 روز خوبی برای اهالی سینما نبود. اصفهان داغدار درگذشت مردی شد که پس از ماهها مبارزه با سرطان معده با جهان خداحافظی کرد. زاون قوکاسیان ساعت 14 روز جمعه در منزلش از دنیا رفت.
علی خدایی، نویسنده و از دوستان زاون قوکاسیان به «شرق» گفت: «بدترین حادثهای که امسال برایم اتفاق افتاد، درگذشت زاون بود، حتی درگذشت پدرم هم بهعنوان بدترین حادثه امسال برایم نبود. اصفهان امروز گریه کرد، چهارباغ امروز گریه کرد و سینما امروز به یاد زاون گریست.»
او با بیان اینکه آسمان اصفهان بارانی است، در مورد روزهای پایانی عمر این منتقد و نویسنده ادامه داد: «هرروز با هم صحبت میکردیم و جویای حالش بودم. چندروز قبل هم به دیدنش رفتم. دیروز کمی احوالش بهتر بود اما از صبح جمعه حال خوشی نداشت. نیمساعت قبل از فوتش، تندیسی از بهروز حشمت رسید که پرندههایی را درحال پرواز نشان میداد. خوشبختانه خود زاون هم موفق شد این تندیس را ببیند چون تمام آرزوهایی که داشت در این اثر جمع شده بود.»
غلامرضا مهیمن، فیلمساز اصفهانی و از دیگر دوستان قوکاسیان در تمام لحظههای روزهای آخر همراه او بوده است. او ساعتی پس از درگذشت زاون به «شرق» گفت: «یکروز قبل از فوت، خیلی سرحال بود و گفتوگویی هم با صداوسیما انجام داد اما از صبح جمعه حالش خوب نبود، ناراحتی تنفسی پیدا کرد و مانند روزهای گذشته به او خون تزریق کردیم که در نهایت ساعت 14:15 درگذشت. درحال حاضر هم پیکر او آماده انتقال به سردخانه است. برادرش از آمریکا راهی ایران شده و به محض رسیدن، جزییات مراسم تشییع پیکر زاون اعلام میشود.»
قوکاسیان مبتلا به بیماری سرطان معده بود و شهریور سال جاری برای انجام جراحی معده به اتریش رفت که بعد از چندماه بستری در بیمارستان وین، بهمن امسال به اصفهان بازگشت. احمد طالبینژاد، منتقد و نویسنده سینما چندروز پس از بازگشت همکار خود در یادداشتی که 12 بهمن در «شرق» منتشر شد، به دیدارش با قوکاسیان اشاره کرده بود: «بالاخره زاون قوکاسیان پس از نزدیک به پنجماه تحمل زجر و درد ناشی از عمل جراحی چندباره، در واپسین لحظههای روز چهارشنبه، هشتم بهمن با یک هواپیمای کوچک بههمراه تیم پزشکیاش به ایران برگشت تا به قول خودش در وطن باشد. پیکر زخمی دردمندش از فرودگاه مستقیم به بیمارستان الزهرای اصفهان منتقل و در بخش مراقبتهای ویژه بستری شد.»
او در ادامه این متن نوشته بود: «دوستی که از همراهان زاون بود، بلافاصله پس از خوابیدنش روی تخت با من تماس تلفنی برقرار کرد و گوشی را دست زاون داد. با گفتن نخستین جملهاش- سلام احمد- اشک از چشمانم سرازیر شد. همان شب راهی اصفهان شدم و بلافاصله به دیدارش رفتم. از آن پیکر شکوهمند، جثهای فرتوت با زخمهای عمیقی باقی مانده که توصیفش برایم دشوار است. جای عملش بهطرز هولناکی خبر از درد درونش میدهد. چه طاقتی داشته است.»
قوکاسیان عاشق اصفهان و ایران بود و این موضوع در یادداشت طالبینژاد هم مشهود است: «روحیهاش کاملا دگرگون شده. از اینکه به قول خودش از غربت اتریش نجات پیدا کرده و حالا در میان جمع دوستان است، نشاطی وصفناشدنی در چهرهاش هویدا بود. پس از احوالپرسی اولیه، زدیم به شوخی و بیخیالی و کلی خندیدیم. دلواپس بود. دلواپس همهچیز؛ حتی جشنواره فیلم فجر. پرسید چه کسانی فیلم دارند و چه کسانی غایبند که اطلاعاتی کلی به او دادم. برایش مهم بود که چرا فیلمهای سینایی و فرمانآرا در بخش مسابقه نیستند که گفتم داستانش مفصل است. گفتم زاونجان بیخیال فیلم و سینما و همهچیزهای دغدغهآور دیگر. الان فقطوفقط خودت مهمی.»
زاون قوکاسیان، فیلمساز، نویسنده، محقق و منتقد سینمای کشورمان در سال 1329 در اصفهان متولد شد و در دانشگاه اصفهان در رشته شیمی تحصیل کرد. او از سال 1350 فعالیت هنری خود را با کارگردانی فیلمهای هشت میلیمتری در سینمای آزاد آغاز کرد و مدتی سرپرست سینمای آزاد اصفهان بود. قوکاسیان کار تحقیق و تالیف کتابهای سینمایی را از سال 1350 با نگارش کتابی درباره فیلم «چشمه» ساخته آربی آوانسیان شروع کرد و تاکنون حدود 24 کتاب درباره سینماگران مختلفی همچون جمشید ارجمند، ارحام صدر، جعفری جوزانی، کیمیایی، کیارستمی، فرمانآرا، سینایی، گلاب آدینه، فاطمه معتمدآریا، مجید انتظامی و... تالیف و تدوین کرده است.
از آثار تصویری او میتوان به فیلمهای همه فرزندان من، فصلی دیگر، نقش خیال و خاجشویان اشاره کرد. داوری جشنوارههای فیلم در ایران، اتریش، ایتالیا و ارمنستان، دبیرهنری جشنواره ملی فیلم کوتاه حسنات، حضور مستمر در رویدادهای سینمایی از جمله جشنواره فیلم کودک و نگارش صدها مقاله، یادداشت و نقد سینمایی از دیگر فعالیتهای این منتقد شناختهشده است.
------------------------------------------------------------------------------------------
به او فکر خواهم کرد
خسرو سینایی . کارگردان سینما
زاون قوکاسیان از نجیبترین و دلسوزترین افرادی بود که در سینما سالها فعالیت کرد و همیشه نگاه او به سینما، هنر و بهخصوص جوانان قابلتحسین بود. قطعا به زاون بهعنوان یکانسان خوب و دلسوز که هرچه در توان داشت انجام میداد و در حیطه فعالیتش آدم موفقی بود، فکر میکنم و جای او خالی خواهد بود.
درواقع با ذهنیتی پر از محبت و روشنی به او فکر خواهم کرد و متاسفم که بهدلیل سفر نمیتوانم در مراسم خاکسپاری او شرکت کنم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.