|

پایین آمده‌ایم؟!

کریم ارغنده‌پور

لطفا دوستان سینمایی از این یادداشت نرنجند، ابتدا آن را تا آخر بخوانند و اگر در درون خود با اصل سخن همراهند در اندیشه آن باشند که بر ما چه رفته است و اگر هم نه، می‌توانند قلم در دست گیرند و آن را نقد کنند. در روزهای گذشته به سببی، تعدادی از فیلم‌های منتخب تولیدی سال اخیر سینما را دیدم. بی‌اغراق و دردمندانه عرض می‌کنم در یک‌نگاه کلی سطح سینمای ما - بی‌در‌نظر‌گرفتن موارد استثنا- افول کرده است. بسیاری از کارگردان‌های بنام، فیلم‌های سطحی تولید کرده‌اند و سطح متوسط تولیدات سال گذشته قابل‌دفاع نیست. این موضوع در بخش فیلمنامه‌ها محسوس‌تر است. بیشتر داستان‌ها از ابعاد مختلف اشکال دارد و ضعیف است. اجازه می‌خواهم سطح بحث را کلی نگه دارم و در دام مصادیق فرونیفتم. نمی‌توانم علت آن را صرفا کمبود بودجه و امکانات یا در حد پاره‌ای اعمال نظرهای محدودکننده بدانم. در اوج سال‌های سخت جنگ، سینمای ایران درخشیده و سری در سرها بوده است. فیلم افتخارآفرین «جدایی نادر از سیمین» در میانه همین محدودیت‌ها تولید شده است. ضمن‌اینکه برخی از فیلم‌ها با حمایت‌های خاص ساخته شده‌اند. از سوی دیگر نمی‌توانم آن را جدا از سایر شئون جامعه فرض کنم. اگر وضع سینما چنین است به این معنی‌ است که بعید نیست وضعیت ما در سایر عرصه‌ها هم افول کرده باشد، هم در سایر بخش‌های حوزه فرهنگ، هم در سایر حوزه‌ها. مثلا وقتی به صنعت خودروسازی نگاه می‌کنم به‌نظرم می‌رسد دغدغه کیفیت نزد تولیدکنندگان -فارغ از محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها- در همان سطح سابق -مثلا 10سال پیش از این- نیست. اگر این احساس درست باشد واقعا علت آن چیست؟ طبیعتا این یادداشت کوتاه بیشتر درصدد به اشتراک‌گذاردن یک‌برداشت و طرح پرسش و دراندازی بحث دغدغه کیفیت است، نه علت‌یابی، ولی در یک‌نگاه کلی نمی‌توانم از گفتمان غالب دوران احمدی‌نژاد در کاستن از سطح کیفی نگاه‌ها در عرصه‌های مختلف به‌سادگی بگذرم. وقتی گفتمان غالب در یک‌پهنه وسیع و برای حدود یک‌دهه افول کند چطور می‌توان انتظار داشت این افت در عرصه‌های مختلف بی‌تاثیر باشد؟ نتیجه همین می‌شود که فردی که قبلا در کارش سیر صعودی طی‌کرده، به یک‌باره تنزل می‌یابد. برخی هم که در سطح‌یک ایستاده بودند، کار درجه‌دو ارایه می‌دهند. راهش البته این نیست که عامل را فقط بیرونی فرض‌کرده و از خود رفع مسوولیت کنیم، نه جامعه باید کیفیت پایین را از تولیدکنندگان بپذیرد و نه خود آنها باید نسبت‌به افت کیفیت بی‌تفاوت باشند. اگر به‌هر‌دلیلی کسی از بخش دیگری می‌آید و با رانت فیلم می‌سازد و می‌تواند با کارهای زیر متوسط از فروش خوب هم بهره‌مند باشد، دلیل نمی‌شود او مثال تولیدکنندگان برای توجیه کیفیت پایین کار خودشان باشد. سخت‌گیری در مرغوبیت تولید به‌نفع همه است، هم جامعه و هم تولیدکننده. منظورم از سخت‌گیری البته مانع‌تراشی بر سر تولید نیست. متاسفانه موانع خواه‌ناخواه بی‌اندازه در بخش‌های مختلف وجود دارد و ظاهرا کسی را یارای متوقف‌کردن آنها نیست. منظورم حداقلی از استاندارد حرفه‌ای است که بتواند سطح متوسط مجموعه کار را در حد قابل‌قبولی حفظ کند. جناب آقا، سرکار خانم! از شما انتظار بیشتری هست.

لطفا دوستان سینمایی از این یادداشت نرنجند، ابتدا آن را تا آخر بخوانند و اگر در درون خود با اصل سخن همراهند در اندیشه آن باشند که بر ما چه رفته است و اگر هم نه، می‌توانند قلم در دست گیرند و آن را نقد کنند. در روزهای گذشته به سببی، تعدادی از فیلم‌های منتخب تولیدی سال اخیر سینما را دیدم. بی‌اغراق و دردمندانه عرض می‌کنم در یک‌نگاه کلی سطح سینمای ما - بی‌در‌نظر‌گرفتن موارد استثنا- افول کرده است. بسیاری از کارگردان‌های بنام، فیلم‌های سطحی تولید کرده‌اند و سطح متوسط تولیدات سال گذشته قابل‌دفاع نیست. این موضوع در بخش فیلمنامه‌ها محسوس‌تر است. بیشتر داستان‌ها از ابعاد مختلف اشکال دارد و ضعیف است. اجازه می‌خواهم سطح بحث را کلی نگه دارم و در دام مصادیق فرونیفتم. نمی‌توانم علت آن را صرفا کمبود بودجه و امکانات یا در حد پاره‌ای اعمال نظرهای محدودکننده بدانم. در اوج سال‌های سخت جنگ، سینمای ایران درخشیده و سری در سرها بوده است. فیلم افتخارآفرین «جدایی نادر از سیمین» در میانه همین محدودیت‌ها تولید شده است. ضمن‌اینکه برخی از فیلم‌ها با حمایت‌های خاص ساخته شده‌اند. از سوی دیگر نمی‌توانم آن را جدا از سایر شئون جامعه فرض کنم. اگر وضع سینما چنین است به این معنی‌ است که بعید نیست وضعیت ما در سایر عرصه‌ها هم افول کرده باشد، هم در سایر بخش‌های حوزه فرهنگ، هم در سایر حوزه‌ها. مثلا وقتی به صنعت خودروسازی نگاه می‌کنم به‌نظرم می‌رسد دغدغه کیفیت نزد تولیدکنندگان -فارغ از محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها- در همان سطح سابق -مثلا 10سال پیش از این- نیست. اگر این احساس درست باشد واقعا علت آن چیست؟ طبیعتا این یادداشت کوتاه بیشتر درصدد به اشتراک‌گذاردن یک‌برداشت و طرح پرسش و دراندازی بحث دغدغه کیفیت است، نه علت‌یابی، ولی در یک‌نگاه کلی نمی‌توانم از گفتمان غالب دوران احمدی‌نژاد در کاستن از سطح کیفی نگاه‌ها در عرصه‌های مختلف به‌سادگی بگذرم. وقتی گفتمان غالب در یک‌پهنه وسیع و برای حدود یک‌دهه افول کند چطور می‌توان انتظار داشت این افت در عرصه‌های مختلف بی‌تاثیر باشد؟ نتیجه همین می‌شود که فردی که قبلا در کارش سیر صعودی طی‌کرده، به یک‌باره تنزل می‌یابد. برخی هم که در سطح‌یک ایستاده بودند، کار درجه‌دو ارایه می‌دهند. راهش البته این نیست که عامل را فقط بیرونی فرض‌کرده و از خود رفع مسوولیت کنیم، نه جامعه باید کیفیت پایین را از تولیدکنندگان بپذیرد و نه خود آنها باید نسبت‌به افت کیفیت بی‌تفاوت باشند. اگر به‌هر‌دلیلی کسی از بخش دیگری می‌آید و با رانت فیلم می‌سازد و می‌تواند با کارهای زیر متوسط از فروش خوب هم بهره‌مند باشد، دلیل نمی‌شود او مثال تولیدکنندگان برای توجیه کیفیت پایین کار خودشان باشد. سخت‌گیری در مرغوبیت تولید به‌نفع همه است، هم جامعه و هم تولیدکننده. منظورم از سخت‌گیری البته مانع‌تراشی بر سر تولید نیست. متاسفانه موانع خواه‌ناخواه بی‌اندازه در بخش‌های مختلف وجود دارد و ظاهرا کسی را یارای متوقف‌کردن آنها نیست. منظورم حداقلی از استاندارد حرفه‌ای است که بتواند سطح متوسط مجموعه کار را در حد قابل‌قبولی حفظ کند. جناب آقا، سرکار خانم! از شما انتظار بیشتری هست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.