|

نقد نمایش «پرواز بر فراز شهر» از ارمنستان

فرافکنی فانتزی عاشقانه

ستاره جاوید

«پرواز بر فراز شهر» به کارگردانی نارینه گرگوریان؛ فانتزی آرام عاشقانه‌ای است که با خلاقیت کودکانه‌ای در طراحی صحنه و زبان بدن تک‌پرسوناژ پرده‌اول نمایش، کوشیده است مخاطبان ایرانی خود را در قالب یک‌نمایش ملودرام فانتزی به وجد آورد؛ عاشقانه‌ای که با تکنیک‌های مبتکرانه‌ای در خلق افکت‌های صوتی و تکنولوژی‌های پنهان پشت‌پرده- که کمتر در ذوق مخاطب می‌زند- در طول نمایش، مفهوم نه‌چندان فلسفی عشق رنجبار زنی را به تصویر می‌کشد که در دنیای تاریک حاصل از نابینایی خود؛ به هردیواری می‌ساید تا یادی از عشقی دور را در ذهن خود مجسم کند و صدالبته در مسیر تجسم این رویای دور از دسترس، مخاطب را با خود به سفری اجتماعی می‌برد و در قالب زبان بدن، زبان طنز، زبان انتقاد و زبان ساده زنانه، عشقی را تصویر می‌کند که در دنیای امروز به نظر آرمانی دست‌نیافتنی می‌رسد. می‌توان گفت این فانتزی ملودرام؛ با خلق دنیایی کودکانه، درصدد برآمده نقبی به دنیای پرتنش بزرگسالانی بزند که در تاروپود زندگی سیاه‌وسفید روزمره غرق شده‌ و دنیای رنگ‌رنگ عشق‌ورزی را از یاد برده‌‌اند؛ دنیای رنگ‌رنگی که می‌تواند در تعیین سطح کیفیت زندگی یک‌زن، حرف آخر را بزند و او را تا دنیای تاریک «ندیدن» سوق دهد. نابینابودن زن در این نمایش و عبور او از مراحل مختلف دنیای ذهنی‌اش و نگاهی که از پس پرده نابینایی به پیرامون خود دارد؛ اندیشه سمبلیکی است از کسانی که چشم را بر واقعیت زندگی پوشیده نگاه داشته و قادر به درک زیبایی‌های زندگی نیستند؛ زیبایی‌هایی که شاید به دلیل وافربودن و در دسترس‌بودن، محکوم به دیده‌نشدن هستند و در سایه سنگین مشکلات و خلأهای روحی و اجتماعی فرد، رنگ می‌بازند و دیده نمی‌شوند.
گرگوریان، در نمایش خود مولفه‌های هنر مدرن را به خدمت گرفته و فضایی که خلق کرده، بی‌شباهت به هنر مدرن کشورهای بلوک شرق نیست. نگاهی به تاریخ تئاتر ارمنستان و خاستگاه این هنر در این کشور برادر؛ تاثیرپذیری هنرمندان این عرصه را از تئاتر نوین کشورهای بلوک شرق قبل از فروپاشی اتحادجماهیر شوروی نمایان می‌کند و بر این تاثیر صحه می‌گذارد، فضایی سرد و در عین‌حال دراماتیک که می‌کوشد فانتزی خیال‌آلود عاشقانه‌ای را به تصویر بکشد که در سال‌های پس از جنگ‌سرد، به آرمانی دست‌نیافتنی در ذهن مردان و زنان تنها تبدیل شده بود؛ عشقی که همچون ملاطی شاعرانه به زندگی اجتماعی زنان و مردان تزریق می‌شود و کیفیت زندگی عاطفی و زندگی جمعی آنان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد؛ عشقی که می‌آید و طوفان تنهایی و معضلات روحی حاصل از این «تنهایی پرهیاهو» را نیست‌ونابود می‌کند. صرفنظر از جایگاه کیفی این نمایش در جشنواره‎ بین‌المللی تئاتر فجر و رو به بالاگرفتن نوک پیکان انتقادها نسبت به جشنواره‌ای که بخش بین‌الملل آن، موفق نشده تماشاگر متخصص تئاتر حرفه‌ای را راضی نگاه دارد؛ از منظر طراحی صحنه و طراحی حرکات بدن، ابتکارعمل‌های شاعرانه‌ای در این نمایش نهفته بود که می‌توان گفت بی‌تاثیر از نگاه زنانه کارگردان نیست. کارگردان نمایش در اصل کوشیده به دور از فضای شعارزده فمنیستی، از مشکلات زنانی بگوید که در دنیای تاریک کور عاشقانه، غرق می‌شوند.

«پرواز بر فراز شهر» به کارگردانی نارینه گرگوریان؛ فانتزی آرام عاشقانه‌ای است که با خلاقیت کودکانه‌ای در طراحی صحنه و زبان بدن تک‌پرسوناژ پرده‌اول نمایش، کوشیده است مخاطبان ایرانی خود را در قالب یک‌نمایش ملودرام فانتزی به وجد آورد؛ عاشقانه‌ای که با تکنیک‌های مبتکرانه‌ای در خلق افکت‌های صوتی و تکنولوژی‌های پنهان پشت‌پرده- که کمتر در ذوق مخاطب می‌زند- در طول نمایش، مفهوم نه‌چندان فلسفی عشق رنجبار زنی را به تصویر می‌کشد که در دنیای تاریک حاصل از نابینایی خود؛ به هردیواری می‌ساید تا یادی از عشقی دور را در ذهن خود مجسم کند و صدالبته در مسیر تجسم این رویای دور از دسترس، مخاطب را با خود به سفری اجتماعی می‌برد و در قالب زبان بدن، زبان طنز، زبان انتقاد و زبان ساده زنانه، عشقی را تصویر می‌کند که در دنیای امروز به نظر آرمانی دست‌نیافتنی می‌رسد. می‌توان گفت این فانتزی ملودرام؛ با خلق دنیایی کودکانه، درصدد برآمده نقبی به دنیای پرتنش بزرگسالانی بزند که در تاروپود زندگی سیاه‌وسفید روزمره غرق شده‌ و دنیای رنگ‌رنگ عشق‌ورزی را از یاد برده‌‌اند؛ دنیای رنگ‌رنگی که می‌تواند در تعیین سطح کیفیت زندگی یک‌زن، حرف آخر را بزند و او را تا دنیای تاریک «ندیدن» سوق دهد. نابینابودن زن در این نمایش و عبور او از مراحل مختلف دنیای ذهنی‌اش و نگاهی که از پس پرده نابینایی به پیرامون خود دارد؛ اندیشه سمبلیکی است از کسانی که چشم را بر واقعیت زندگی پوشیده نگاه داشته و قادر به درک زیبایی‌های زندگی نیستند؛ زیبایی‌هایی که شاید به دلیل وافربودن و در دسترس‌بودن، محکوم به دیده‌نشدن هستند و در سایه سنگین مشکلات و خلأهای روحی و اجتماعی فرد، رنگ می‌بازند و دیده نمی‌شوند.
گرگوریان، در نمایش خود مولفه‌های هنر مدرن را به خدمت گرفته و فضایی که خلق کرده، بی‌شباهت به هنر مدرن کشورهای بلوک شرق نیست. نگاهی به تاریخ تئاتر ارمنستان و خاستگاه این هنر در این کشور برادر؛ تاثیرپذیری هنرمندان این عرصه را از تئاتر نوین کشورهای بلوک شرق قبل از فروپاشی اتحادجماهیر شوروی نمایان می‌کند و بر این تاثیر صحه می‌گذارد، فضایی سرد و در عین‌حال دراماتیک که می‌کوشد فانتزی خیال‌آلود عاشقانه‌ای را به تصویر بکشد که در سال‌های پس از جنگ‌سرد، به آرمانی دست‌نیافتنی در ذهن مردان و زنان تنها تبدیل شده بود؛ عشقی که همچون ملاطی شاعرانه به زندگی اجتماعی زنان و مردان تزریق می‌شود و کیفیت زندگی عاطفی و زندگی جمعی آنان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد؛ عشقی که می‌آید و طوفان تنهایی و معضلات روحی حاصل از این «تنهایی پرهیاهو» را نیست‌ونابود می‌کند. صرفنظر از جایگاه کیفی این نمایش در جشنواره‎ بین‌المللی تئاتر فجر و رو به بالاگرفتن نوک پیکان انتقادها نسبت به جشنواره‌ای که بخش بین‌الملل آن، موفق نشده تماشاگر متخصص تئاتر حرفه‌ای را راضی نگاه دارد؛ از منظر طراحی صحنه و طراحی حرکات بدن، ابتکارعمل‌های شاعرانه‌ای در این نمایش نهفته بود که می‌توان گفت بی‌تاثیر از نگاه زنانه کارگردان نیست. کارگردان نمایش در اصل کوشیده به دور از فضای شعارزده فمنیستی، از مشکلات زنانی بگوید که در دنیای تاریک کور عاشقانه، غرق می‌شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.