چرا انتخابات برای یونان مهم است و برای آمریکا نه؟
سودابه رخش: انتخابات قرار است نتایج و پیامدهای مشخصی داشته باشد. وقتی کشورها فرآیندهای انتخاباتی آزاد و کارآمدی را شکل میدهند و تثبیت میکنند تا اراده روشن مردم محقق شود، وقتی آرای مردم در یکانتخابات شمرده میشود و اکثریت قاطعی از رأیدهندگان را به پای صندوقها میکشد، این اراده چیزی است بیش از سرتیتر نیویورکتایمز یا هشدار فاکسنیوز. اراده مردم باید در رهبری یککشور، قوانین آن و حکومت خود را نشان دهد. حکومتها برای رسیدگی به فقر، نابرابری و بیعدالتی باید کارآمد باشند و اگر نیروهای خارجی مخالف این ابتکارها باشند، دولت باید به نمایندگی از منافع مشترک، آنها را به چالش بکشد. اصلا اگر تغییرات اقتصادی و اجتماعی معنادار با رایدادن بهدست نیاید، پس هدف یک انتخابات چیست؟
تردید درمورد انتخابات ایالاتمتحده امر رایجی است، جایی که روند سیاسی به ورطه انحطاط افتاده؛ آنهم با کمپینهای آغشته به پول و احتمال مشارکت پایین و دولت به بنبسترسیده. در آستانه انتخابات میاندورهای سال2014 ایالاتمتحده، نظرسنجی «گالوپ» نشان داد که درصد آمریکاییهای که میگفتند برای شرکت در انتخابات «بسیار باانگیزه» هستند از 50درصد در سال2010 به 32درصد در سال2012 رسیده بود. تحلیل اعداد و ارقام از سوی سردبیر گالوپ نشان میداد که آمریکاییها ممکن است به این نتیجه رسیده باشند که رای آنها به یکشخص یا حزبیخاص، قرار نیست تغییر زیادی در وضعیت ایجاد کند. البته نباید این نکته را فراموش کرد که چالش حکومتی منسجم و بینقص، چالشی به درازای عمر تجربه آمریکاییهاست. بااینحال، بیشک مشکلات در سالهایاخیر و با سیستم انعطافناپذیر انتخابات تشدید شده است؛ سیستمی که در آن دو حزب نهتنها بر سر رای بلکه برای بهدستآوردن کمک طبقه میلیاردر به کمپینهایشان رقابت میکنند و کاندیداها هم برای ثابتکردن سرسپردگیشان باید در تنظیم نرخ مالیات، آییننامه بانکها و اولویتهای بودجه منافع آنها را درنظر بگیرند. بااینحال حتی اگر
طراحی فرآیند سیاسی اجازه تشکیل دولت قاطعتری را میداد، سیاست ایالاتمتحده بازهم با هویوهوس و خشم میلیاردرها تعریف میشد نه با ایدهها و ایدهآلهای شهروندانش. زیرساختهای دموکراتیک ایالاتمتحده آنقدر پوسیده است که کمتر از یک سوم واجدان شرایط در انتخابات میاندورهای سال گذشته این کشور شرکت کردند.
هرچند درکشورهای دیگر، شرایط، سیستم و فرصتهای متفاوتی وجود دارد. آیا انتخابات آنها میتواند تغییری اساسی بهوجود آورد؟ آیا آنها میتوانند به بقیه جهان یاد دهند که چگونه انتخابات میتواند کارآمد باشد؟ این سوالها پس از انتخابات یونان جدیتر شده است؛ انتخاباتی که نه تنها پتانسیل دگرگونی یککشور را دارد بلکه دارای قابلیت تغییر منازعه جهانی در مورد سیاستهای ریاضتی است. حتی کسانی که ممکن است سیاستهای سیریزا را قبول نداشته باشند باید این نکته را درنظر بگیرند که مساله چیزی فراتر از سیاستهای اقتصادی است. سوال این است که آیا انگیزههای دموکراتیک در یونان میتواند در جهان مدرن، معنا و مفهومی داشته باشد.
نتایج انتخابات روز یکشنبه تایید کرد که سیریزا با تکیه بر احساسات ضد ریاضتی توانست در انتخابات پیروز شود و حالا در تدارک تشکیل دولت بعدی یونان است. تیتر روزنامه گاردین بعد از پیروزی حزب سیریزا این بود: «رایدهندگان یونانی با انتخاب آلترناتیوی رادیکال، سیاستهای ریاضتی اتحادیه اروپا را رد کردند.»
این نتایج در کشورهایی غیراروپایی هم جلبتوجه کرد؛ چراکه مبارزه سیاسی علیه ریاضت اقتصادی یک نگرانی جهانی است. برنی ساندرز، سناتور «ورمونت» در اینباره گفت: «پیروزی سیریزا در انتخابات یونان به ما میگوید که مردم سراسر جهان دیگر ریاضت خانوادههای کارگران را تحمل نمیکنند در حالی که ثروتمندان هر روز ثروتمندتر میشوند.» به گفته او: «یکدرصد جمعیت جهان به زودی ثروتی بیش از دارایی 99درصد پایین جامعه به دست میآورند. این امر از لحاظ اخلاقی، اقتصادی و سیاسی، اشتباه و غیرقابل تحمل است.»
آلترناتیو سیریزا برای کاهش وحشیانه خدمات اجتماعی، نرخ بالای بیکاری و ناامیدی و نابرابری- که از سوی تروییکای اتحادیه اروپا، بانک مرکزی اروپا و صندوق بینالمللی پول، پس از سقوط اقتصاد جهانی به یونان تحمیل شده است- به آسانی به دست نمیآید. میل پایان بخشیدن به سیاستهایی که یونان را به فقر رسانده، دولت جدید را به گفته روزنامه گاردین به «مسیر برخورد» با سیاستمداران و بانکدارانی میرساند که سیاستهای ریاضتی را تحمیل میکنند و تمرکز ثروت و قدرت را گسترش میدهند. اما درنهایت یونان دولتی دارد که آماده مبارزه برای مردمش است؛ مبارزهای که فراتر از یونان است. همانطور که یکی از سخنگویان حزب سیریزا گفته است: «پیروزی سیریزا نه تنها پیامی برای مردم یونان، بلکه برای همه اروپاییهاست.»
سودابه رخش: انتخابات قرار است نتایج و پیامدهای مشخصی داشته باشد. وقتی کشورها فرآیندهای انتخاباتی آزاد و کارآمدی را شکل میدهند و تثبیت میکنند تا اراده روشن مردم محقق شود، وقتی آرای مردم در یکانتخابات شمرده میشود و اکثریت قاطعی از رأیدهندگان را به پای صندوقها میکشد، این اراده چیزی است بیش از سرتیتر نیویورکتایمز یا هشدار فاکسنیوز. اراده مردم باید در رهبری یککشور، قوانین آن و حکومت خود را نشان دهد. حکومتها برای رسیدگی به فقر، نابرابری و بیعدالتی باید کارآمد باشند و اگر نیروهای خارجی مخالف این ابتکارها باشند، دولت باید به نمایندگی از منافع مشترک، آنها را به چالش بکشد. اصلا اگر تغییرات اقتصادی و اجتماعی معنادار با رایدادن بهدست نیاید، پس هدف یک انتخابات چیست؟
تردید درمورد انتخابات ایالاتمتحده امر رایجی است، جایی که روند سیاسی به ورطه انحطاط افتاده؛ آنهم با کمپینهای آغشته به پول و احتمال مشارکت پایین و دولت به بنبسترسیده. در آستانه انتخابات میاندورهای سال2014 ایالاتمتحده، نظرسنجی «گالوپ» نشان داد که درصد آمریکاییهای که میگفتند برای شرکت در انتخابات «بسیار باانگیزه» هستند از 50درصد در سال2010 به 32درصد در سال2012 رسیده بود. تحلیل اعداد و ارقام از سوی سردبیر گالوپ نشان میداد که آمریکاییها ممکن است به این نتیجه رسیده باشند که رای آنها به یکشخص یا حزبیخاص، قرار نیست تغییر زیادی در وضعیت ایجاد کند. البته نباید این نکته را فراموش کرد که چالش حکومتی منسجم و بینقص، چالشی به درازای عمر تجربه آمریکاییهاست. بااینحال، بیشک مشکلات در سالهایاخیر و با سیستم انعطافناپذیر انتخابات تشدید شده است؛ سیستمی که در آن دو حزب نهتنها بر سر رای بلکه برای بهدستآوردن کمک طبقه میلیاردر به کمپینهایشان رقابت میکنند و کاندیداها هم برای ثابتکردن سرسپردگیشان باید در تنظیم نرخ مالیات، آییننامه بانکها و اولویتهای بودجه منافع آنها را درنظر بگیرند. بااینحال حتی اگر
طراحی فرآیند سیاسی اجازه تشکیل دولت قاطعتری را میداد، سیاست ایالاتمتحده بازهم با هویوهوس و خشم میلیاردرها تعریف میشد نه با ایدهها و ایدهآلهای شهروندانش. زیرساختهای دموکراتیک ایالاتمتحده آنقدر پوسیده است که کمتر از یک سوم واجدان شرایط در انتخابات میاندورهای سال گذشته این کشور شرکت کردند.
هرچند درکشورهای دیگر، شرایط، سیستم و فرصتهای متفاوتی وجود دارد. آیا انتخابات آنها میتواند تغییری اساسی بهوجود آورد؟ آیا آنها میتوانند به بقیه جهان یاد دهند که چگونه انتخابات میتواند کارآمد باشد؟ این سوالها پس از انتخابات یونان جدیتر شده است؛ انتخاباتی که نه تنها پتانسیل دگرگونی یککشور را دارد بلکه دارای قابلیت تغییر منازعه جهانی در مورد سیاستهای ریاضتی است. حتی کسانی که ممکن است سیاستهای سیریزا را قبول نداشته باشند باید این نکته را درنظر بگیرند که مساله چیزی فراتر از سیاستهای اقتصادی است. سوال این است که آیا انگیزههای دموکراتیک در یونان میتواند در جهان مدرن، معنا و مفهومی داشته باشد.
نتایج انتخابات روز یکشنبه تایید کرد که سیریزا با تکیه بر احساسات ضد ریاضتی توانست در انتخابات پیروز شود و حالا در تدارک تشکیل دولت بعدی یونان است. تیتر روزنامه گاردین بعد از پیروزی حزب سیریزا این بود: «رایدهندگان یونانی با انتخاب آلترناتیوی رادیکال، سیاستهای ریاضتی اتحادیه اروپا را رد کردند.»
این نتایج در کشورهایی غیراروپایی هم جلبتوجه کرد؛ چراکه مبارزه سیاسی علیه ریاضت اقتصادی یک نگرانی جهانی است. برنی ساندرز، سناتور «ورمونت» در اینباره گفت: «پیروزی سیریزا در انتخابات یونان به ما میگوید که مردم سراسر جهان دیگر ریاضت خانوادههای کارگران را تحمل نمیکنند در حالی که ثروتمندان هر روز ثروتمندتر میشوند.» به گفته او: «یکدرصد جمعیت جهان به زودی ثروتی بیش از دارایی 99درصد پایین جامعه به دست میآورند. این امر از لحاظ اخلاقی، اقتصادی و سیاسی، اشتباه و غیرقابل تحمل است.»
آلترناتیو سیریزا برای کاهش وحشیانه خدمات اجتماعی، نرخ بالای بیکاری و ناامیدی و نابرابری- که از سوی تروییکای اتحادیه اروپا، بانک مرکزی اروپا و صندوق بینالمللی پول، پس از سقوط اقتصاد جهانی به یونان تحمیل شده است- به آسانی به دست نمیآید. میل پایان بخشیدن به سیاستهایی که یونان را به فقر رسانده، دولت جدید را به گفته روزنامه گاردین به «مسیر برخورد» با سیاستمداران و بانکدارانی میرساند که سیاستهای ریاضتی را تحمیل میکنند و تمرکز ثروت و قدرت را گسترش میدهند. اما درنهایت یونان دولتی دارد که آماده مبارزه برای مردمش است؛ مبارزهای که فراتر از یونان است. همانطور که یکی از سخنگویان حزب سیریزا گفته است: «پیروزی سیریزا نه تنها پیامی برای مردم یونان، بلکه برای همه اروپاییهاست.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.