«خرازی» در مناظره «با زاکانی»
دولت نهم پرونده هستهای را امنیتی کرد
شرق: در اوج روزهای مذاکره هستهای، صداوسیما مناظرهای برگزار کرد که نمیشود به راحتی از کنارش رد شد. مناظرهای که بین صادق خرازی بهعنوان یک دیپلمات کارکشته و نزدیک به تیم مذاکرهکننده هستهای و علیرضا زاکانی، نماینده مخالف تیم مذاکرهکننده هستهای در مجلس برگزار شد. برخی اطلاعات مطرحشده در این مناظره از سوی زاکانی از داخل مذاکرات و حتی اطلاعات جلسات غیررسمی بود که روی آنتن زنده تلویزیون منتشر میشد. در طرف مقابل اما دیپلماتی نشسته بود که برای اظهاراتش، اطلاعات و اخبار موثق کم بروز نداد. صادق خرازی، سفیر سابق ایران در فرانسه بوده و علیرضا زاکانی، نماینده مجلس و دبیرکل جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی. در ادامه بخشهایی از مناظره شنبهشب برنامه «نگاه یک» را به گزارش سایت «دیپلماسی ایرانی» میخوانید.
صادق خرازی: آمریکا ابعاد مختلفی دارد:مثل؛ بعد رسانهای یا سیستم سیاسی یا تصمیمگیر ایالاتمتحده. براساس آنچه سازمان امنیتملی آمریکا که متشکل از 21 نهاد امنیتی آمریکاست، رسما اعلام کرد ایران بهدنبال سلاح هستهای نیست اما بخشی از کنگره که تحتتاثیر لابی صهیونیستی یا اعراب هستند، میگویند هدف ایران دستیابی به سلاحهای نامتعارف است. مقاممعظمرهبری که واضع استراتژی کلان ایران هستند، تاکید کردهاند سلاح هستهای جایگاهی در دکترین جمهوری اسلامی ندارد. وزارت خارجه آمریکا و شخص جان کری، وزیر خارجه معتقدند که ایران بهدنبال سلاح هستهای نیست اما فشارهایی در حال تحمیل است که امتیازاتی از ایران بگیرند.
زاکانی: اصل مساله ماجرای هستهای یک پرونده سیاسی است و نه فنی و دلیل آن این است که سال87 بعد از هفتماه آژانس که چارچوبی در شش سرفصل تنظیم کرد، ایران توانست به آنها پاسخ دهد و البرادعی آن پاسخها را قانعکننده دانست، اما چهارروز بعد، شورای امنیت دومین قطعنامه خود را علیه ایران صادر کرد. پاسخ سوال جلیلی توسط سولانا این بود که پرونده شما سیاسی است. گفته بودند که این قطعنامه دوم را برای مجلس هشتم دادیم. از خرداد82 تا امروز همه برخوردها با ما سیاسی بوده است. سال82-83 آقای دکتر روحانی با طرف اروپایی سه بار دیدار کرد، ما همهچیز را تعطیل کردیم اما شورای حکام شش قطعنامه را علیه ایران صادر کرد.
خرازی: تفاوتی بین قطعنامه شورای امنیت و بیانیه شورای حکام است. 85درصد قطعنامهها قبل از 88 و 89 صادر شده و اتفاقی که در دولت نهم رخ داد پرونده ایران را از تکنیکی به امنیتی تبدیل کرد. پرونده ایران یک پرونده حقوقی و سیاسی و امنیتی بوده است. بعد از آقای لاریجانی مذاکراتی انجام نشد. باور من این است که مذاکره نکردیم. امروز چانهزنی میکنند. پرونده هستهای ایران در دولت قبل از پرونده سیاسی تبدیل به پرونده امنیتی شد که در حال تبدیل به پرونده نظامی بود بهخاطر برخی شعارها.
زاکانی: در مرداد84، یوسیاف بازگشایی شد و نطنز در مهر84 بازگشایی شد که آنهم طبق الزام دولت به انجام غنیسازی بود. شورای حکام در 82 و 83 که همهچیز را تعطیل کردیم، شش قطعنامه علیه ایران صادر کرد. در مهر84 شورای امنیت اولین قطعنامه خود را علیه ایران صادر کرد. در اولین سفر آقای احمدینژاد به نیویورک که آقایان لاریجانی، متکی و جلیلی ایشان را همراهی میکردند، آقای فیشر وزیرخارجه آلمان گفت ما با آقای روحانی توافق کردیم، باید همهچیز را نابود میکردید.
خرازی: سندی برای این حرف شما وجود دارد؟... قطعنامه شورای امنیت مربوط به سال85 است که مربوط به سه اتفاق بود: در روزهای آخر دولت آقای خاتمی به فرمان آقای دکتر روحانی تعلیق را تعلیق کردیم. دوم تحریک مواضع بود که غرب در مواجهه خود از موضع تکنیکی، حقوقی و سیاسی، به موضع امنیتی رسید؛ مواضعی مثل هولوکاست و غیره. مردم در پرونده هستهای دارند ایثار میکنند و همه هزینهها را پذیرفتند.
زاکانی و نقد مجلس ششم
زاکانی: بیدلیل نبود قبلا مورد شماتت قرار میگرفتیم، بهخاطر دوچیز بود یکی اطلاعات غلط منافقین و دوم چراغ سبزی که از داخل کشور به آنها داده میشد. در نشست سعدآباد وزیرخارجه انگلیس اعتراض کرده بود که مجلس ششم در حال طرح سهفوریتی برای عبور از داشتههای هستهای است. این چیزی نبود که کسی کتمان کند. از مجلس دایما این صدا به گوش میرسید. تعجب میکنم آقای دکتر میفرمایند از اواخر دوره خاتمی این تعلیق را شکستیم. ما در بیانیه تهران در 28مهر82 رسما پذیرفتیم برنامه هستهای را تعلیق کنیم و توسعه ندهیم. چه چیزی داشتیم که توسعه ندهیم؟ ما اولین غنیسازی 5/3درصد را 15خرداد85 انجام دادیم. وقتی این دولت، کار را شروع کرد این قطعنامه را دریافت کردیم. روند هستهای با اظهارات آقای احمدینژاد تفاوت دارد. آقای جلیلی 9 دور مذاکره انجام داده است، مهمترین مذاکرات ما در سالهای 86 تا 92 است. تعجب کردم آقای دکتر فرمودند مذاکرهای صورت نگرفته است.
خرازی: در اواخر دولت دهم عمانیها پیامی آوردند برای جمهوریاسلامی که آمریکاییها مایل هستند همکاری بیشتری درباره مساله هستهای داشته باشند. در شورایعالی امنیتملی مصوب شد و گروهی موظف شدند با آمریکاییها مذاکره کنند که در مسقط توسط آقای «خاجی» معاون وقت وزیرخارجه صورت گرفت... مذاکرات ایران و ایالاتمتحده از دولت دهم شروع شده است. دولت یازدهم توانست آن را نقد کند.
زاکانی: پیشنهاد آمریکاییها در آلماتی
زاکانی: ما از گسل اروپا و آمریکا استفاده کردیم و پیش رفتیم. با ورود چین و روسیه ما زمان گرفتیم و برنامه هستهای را توسعه دادیم. آقای جلیلی بیان کرد که آمریکاییها چه چیزی به ما میدهند که میخواهند وارد مذاکرات شوند. ایران برای آمریکاییها شرط گذاشت. سوم خرداد91 آمریکاییها برای اولین بار پیشنهاد معامله کردند؛ بستن فوردو و خروج اورانیوم 20درصد که ایران، آن را نامتوازن خواند. در مسکو، ایران یک پیشنهاد ارایه داد که یکی از بندهای آن هستهای بود، در آلماتی، آمریکاییها پیشنهادشان را تعدیل کردند که فوردو به کارش ادامه دهد و تولید 20درصد را کم کند. ایران پرسید در ازای آن چه میدهید؟ گفتند ما از محدودیت پتروشیمی و کشتیرانی، شما را معاف میکنیم درحالیکه پتروشیمی و کشتیرانی ما مشکلی نداشت.
خرازی: مذاکرات استانبول یکی از بدترین نمونههای تاریخ مذاکرات هستهای بود که رهبری تذکر دادند و جلوی این کار را گرفتند. یکی از اشتباهات استراتژیک دولت نهم و دهم تبدیل سه کشور طرف مذاکره به شش کشور بود که آمریکا همراه چین و روسیه وارد شد. از همان لحظهای که دامنه گفتوگوهای ایران و تروییکای اروپایی تبدیل به ایران با 1+5 شد، به صلاح مذاکرات هستهای ایران نبود. آمریکا در آن مقطع موضع محوری نداشت. ما از چین و روسیه خدمتی در این قضیه ندیدیم. در ژنو آقای جلیلی با طرف آمریکایی دیدار کرد، روزنامه کیهان نوشت که آمریکاییها کشانکشان صندلی خود را پیش جلیلی بردند. در همان ژنو به آقای جلیلی تذکر داده شد که شما بیش از حد جلو رفتید. اینها قبل از پیام ویژه عمان بود. در تمام ادوار مذاکره با آمریکاییها، رهبری کف و سقف گذاشتند. معظمله میدانند که نمیشود به آمریکاییها اعتماد کرد. رییس دولت قبل در همان زمان موضع متفاوتی داشت که میخواست در چارچوب آن، مسایل دیگری را حلوفصل کند.
من با آقای دکتر ظریف 27سال است که آشنایی دارم. ایشان را متدین و مخلص و وفادار میدانم و کسی میدانم که خلاف نظر رهبری یک گام بر نمیدارد. آقای دکترظریف در اولین دور مذاکرات با فرانسویها که کار را مشکل کردند، مذاکرات ژنو را عقب انداختند.
زاکانی: پس حرف آقای روحانی که گفتند اینکه باید دم کدخدا را ببینیم حرف اشتباهی بود؟
خرازی: من چنین چیزی نشنیدم. خیلی از همفکران شما مثل آقای احمدینژاد همین اعتقاد را دارند. کشور هزینهپرداز آقای احمدینژاد بود. اولین غنیسازی در سال83 انجام شد نه 85.
زاکانی: دقیقا 15خرداد85 بود. نگاه دقیق آقای دکتر خرازی این است که چین و روسیه با منافع خود وارد مذاکره میشوند.
خرازی: آمریکاییها از روبهرو با شما میجنگند، چینیها از پشت به شما خنجر میزنند.
زاکانی: آقای دکتر میفرمایند باید به آمریکا اعتماد کرد؟
خرازی: من چنین چیزی را نگفتم شما حرف در دهان من میگذارید.
زاکانی: ما باید از گسل بین کشورهای 1+5 بهره بگیریم. آقای دکتر میفرمایند این غلط است، من میگویم اینکه همه تخممرغها را در یک سبد بگذاریم غلط است. آمریکا هم تغییر کرده است... همه دنبال منافع خود هستند. چه کسی گفته بیانات آقای احمدینژاد عین بیانات اصولگرایان است.
خرازی: امروز این را میگویید.
زاکانی: من از سال84 این را میگفتم. نقادش ما بودیم.
خرازی: این وقایع در دولت اصولگرای آقای احمدینژاد هم صورت گرفت. ای کاش مجلس همان موقع بیانیه میداد و مسایل امروز، آن زمان با صدای بلند گفته میشود.
مزایای توافق ژنو از زبان زاکانی
زاکانی: بیبیسی مستندی درباره مذاکرات پاریس پخش کرد که طرف غربی به آقای ظریف گفت شما لیاقت داشتن یک سانتریفیوژ را هم ندارید. مسیر طیشده تا امروز حاصل جانفشانی و فداکاری است. ما تا بغداد پیشنهاد معامله نداشتیم، ما 195کیلوگرم اورانیوم 20درصد تولید کردیم. آنها ترسیده بودند. آنها قدرت را در این معنایش میفهمند چون خودشان جنایتکارند میفهمند یعنی چه. توافق ژنو محصول تمام زحماتی بود که سال قبل امضا شد. توافق ژنو مسیر جدیدی شروع کرد که خاصیت مختلفی داشت، از جمله پروژه ایرانهراسی و تثبیت نظام چندقطبی بود یا زمینه راستیآزمایی غرب خاصه آمریکا را فراهم کرد، ایجاد آرامش نسبی در داخل کشور را فراهم کرد، زمان خرید برای اجرای اقتصاد مقاومتی.
خرازی: مذاکرات ما با 1+5 طولانی خواهد بود. برداشت ما این است که شاید سالها طول بکشد تا تضمین برای دو طرف بهوجود آید. توافق ژنو یک توافق کلی است. 80 جای قرارداد موکول شده به مذاکره. در مذاکرات وین آمریکاییها عقبنشینی کردند.
زاکانی: متاسفانه توافق ژنو کلی است که جای بهانه را باز میگذارد، این هنر دیپلماتیک نیست که کلینویسی کند. آمریکاییها دایم وعده دادند و به وعدهشان عمل نکردند و گفتند 30سال بعد تحریمها را برمیداریم. بعد آمدند پایین گفتند هشت، 9سال بعد تحریمها را برمیداریم و 4500دستگاه سانتریفیوژ را اجازه میدهیم. در دوره آقای لاریجانی و خاصه جلیلی سیاست ما گامبهگام بود. بنده منکر خصوصیات آقای ظریف نیستم، ولی ایشان را دارای اشکالاتی میبینم. زیادهروی هم کردند. مقاممعظمرهبری تذکر دادند به آقای ظریف درباره مذاکراتی که در نیویورک با جان کری داشت. ما آرزومندیم توافق انجام شود.
خرازی: آن تذکر در مورد دیدار آقای ظریف و کری نبود، در مورد گفتوگوی تلفنی بود. باید واقعبین باشیم نه خوشبین باشیم نه بدبین. باید مسیرهایی را در مذاکره تعیین کنیم که تضمین عینی بگیریم... هرگونه فرسایشیشدن مذاکرات به ضرر ماست که قدرت بازدارندگی ما را کاهش میدهد.
زاکانی: این 700میلیوندلار که وارد کشور میشود سربسته بگویم که مشکلاتی دارد. در مجلس شرایط تلخی را در این چندروزه درباره این موضوعات داشتیم.
خرازی: آمریکاییها در مناسبات داخلی خود دچار بحران هستند. آنها ناچارند مانور دهند ما هم مانور خودمان را میدهیم. آقای دکترظریف چندبار به نتیجه نرسید و برگشت. دوبار تهدید کرد که با شما حرفی ندارم، جای دیگر صحبت میکنیم.
زاکانی: بحث برد- برد، خوشبینی است و واقعبینانه نیست. آنها نگاه میانمدت دارند. ما آرزومندیم که این تیم هستهای موفق شود در چارچوب تعیینشده عمل کند که ما از آن حمایت میکنیم. 190هزار سو که مقاممعظمرهبری تاکید فرمودند، کف نیاز کشور ماست.
خرازی: اگر میخواهیم ملی فکر کنیم نباید مسایل ملی خودمان را به کف مباحثات داخلی بکشانیم، چون بیشترین بهرهبرداری را طرفهای خارجی از این دعواهای داخلی میبرند. باید از مذاکرهکنندگان دفاع کنیم. دولت روحانی دولت مظلومی است.
زاکانی: ما علیه خودمان جنگ روانی میکنیم. یکی از اشکالات جدی ما به دوستان مذاکرهکننده این است که آنها چرا ما را تهدید میکنند؛ اما ما آنها را تهدید نمیکنیم. خوب است که آقای ظریف در داووس به مجلس اشاره کردند.
خرازی: هوشمندی نظام سیاسی ما این است که گزک دست دشمنان ندهیم. حرف ما این بود که نباید به شورای امنیت میرفتیم.
زاکانی: آقای دکتر آرزوهایشان را بیان میکنند. طبق استدلال آقای دکتر رفع تحریمها به آرزو شبیه است. نیک آهنگ کوثر نکتهای مطرح کرد که فردی که پدرش در داخل حاکمیت است به طرف غربی میگوید شما تحریم کنید.
خرازی: آیا اظهارات او میتواند مبنای شما برای کوبیدن یکی از بزرگان کشور شود؟ من نه با جشنهای زنجیرهای هستهای دولت قبل، موافقم نه با حرفهای بیدروپیکر آن دولت و نه با برخی اظهارات خوشبینانه فعلی، بلکه باید با مذاکرهکنندگان این دولت همراهی کرد.
زاکانی: ما هم در مجلس طرحهایی داریم. ما هم نقدهایی داریم و هم از تیم مذاکرهکننده حمایت میکنیم.
------------------------------------------------
کتمان واقعیت
«علیرضا زاکانی» نماینده مجلس، در قسمتی از مناظره با صادق خرازی، گفت که «شورای حکام در 82 و 83- که همهچیز را تعطیل کردیم- شش قطعنامه علیه ایران صادر کرد.» اما واقعیت چه بود؟ شورای حکام سازمان انرژی اتمی در طول این مدت، چهاربار قطعنامه انتقادی از ایران داشته است. 21شهریور1382، 23اسفند1382، 29خرداد1383 و 28 شهریور 1383، چهار قطعنامهای بود که در این شورا صادر شد. دو قطعنامه اخیر شورای حکام به پیشنهاد اتحادیه اروپا بوده است اما در 9آذر1383 (نوامبر 2004) هم شورای حکام قطعنامهای صادر کرد که هیچ محکومیتی در مورد ایران در آن مشاهده نمیشود. ایران پس از صدور آن، از مفاد قطعنامه استقبال کرد. طبق این قطعنامه که پس از توافق «پاریس» صادر شد، پرونده هستهای ایران از حالت اضطراری خارج و در آن، مدیرکل آژانس موظف شد که هر زمان لازم باشد، به شورای حکام گزارش دهد؛ امری که اتفاقی معمول است. پس از آن در مارس و ژوئن 2005 (اواخر 1383 و بهار 1384) شورای حکام واکنشی در قالب قطعنامه نسبت به برنامه هستهای ایران نداشت، بلکه در آگوست 2005 (تابستان 1384) قطعنامه دیگری از سوی شورای حکام صادر شد که آن هم به بازگشایی مجتمع UCF اصفهان
بازمیگردد. بنابر قطعنامههای شورای حکام، شش قطعنامه علیه ایران را نمیتوان یافت.
زاکانی همچنین این را مطرح کرد که «مجتمع نطنز» پس از تعلیق صورتگرفته در دوره اصلاحات، مهر 1384 بازگشایی شد. از طرفی او گفت که اولین غنیسازی ایران در خرداد ماه 1385 انجام شده است. اما آنطور که «حسن روحانی» مذاکرهکننده وقت ایران، در کتاب خاطراتش نوشته، تعلیق غنیسازی در «نطنز» تا فروردین 1385 در دولت نهم ادامه داشت. از سوی دیگر درحالیکه تعلیق غنیسازی در «نطنز» در زمان رویکارآمدن دولت اصولگرا تا فروردین سال1385 ادامه داشت، پرونده هستهای ایران در بهمن1384 به شورای امنیت سازمانملل ارسال میشود. از طرفی، این سوال پیش میآید که اگر قایل به تعلیق غنیسازی ایران باشیم، تا زمان مورد نظر «زاکانی»، چه فعالیتی تعلیق بوده است؟ همچنین سال1383 سه وزیر اروپایی (آلمان، انگلیس و فرانسه) و وزیرخارجه روسیه در دو نامه خواستار تعلیق غنیسازی ایران شده بودند و اگر تا سال1385 غنیسازی انجام نمیشده، آنها خواستار تعلیق چه فعالیتی بودند؟
شرق: در اوج روزهای مذاکره هستهای، صداوسیما مناظرهای برگزار کرد که نمیشود به راحتی از کنارش رد شد. مناظرهای که بین صادق خرازی بهعنوان یک دیپلمات کارکشته و نزدیک به تیم مذاکرهکننده هستهای و علیرضا زاکانی، نماینده مخالف تیم مذاکرهکننده هستهای در مجلس برگزار شد. برخی اطلاعات مطرحشده در این مناظره از سوی زاکانی از داخل مذاکرات و حتی اطلاعات جلسات غیررسمی بود که روی آنتن زنده تلویزیون منتشر میشد. در طرف مقابل اما دیپلماتی نشسته بود که برای اظهاراتش، اطلاعات و اخبار موثق کم بروز نداد. صادق خرازی، سفیر سابق ایران در فرانسه بوده و علیرضا زاکانی، نماینده مجلس و دبیرکل جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی. در ادامه بخشهایی از مناظره شنبهشب برنامه «نگاه یک» را به گزارش سایت «دیپلماسی ایرانی» میخوانید.
صادق خرازی: آمریکا ابعاد مختلفی دارد:مثل؛ بعد رسانهای یا سیستم سیاسی یا تصمیمگیر ایالاتمتحده. براساس آنچه سازمان امنیتملی آمریکا که متشکل از 21 نهاد امنیتی آمریکاست، رسما اعلام کرد ایران بهدنبال سلاح هستهای نیست اما بخشی از کنگره که تحتتاثیر لابی صهیونیستی یا اعراب هستند، میگویند هدف ایران دستیابی به سلاحهای نامتعارف است. مقاممعظمرهبری که واضع استراتژی کلان ایران هستند، تاکید کردهاند سلاح هستهای جایگاهی در دکترین جمهوری اسلامی ندارد. وزارت خارجه آمریکا و شخص جان کری، وزیر خارجه معتقدند که ایران بهدنبال سلاح هستهای نیست اما فشارهایی در حال تحمیل است که امتیازاتی از ایران بگیرند.
زاکانی: اصل مساله ماجرای هستهای یک پرونده سیاسی است و نه فنی و دلیل آن این است که سال87 بعد از هفتماه آژانس که چارچوبی در شش سرفصل تنظیم کرد، ایران توانست به آنها پاسخ دهد و البرادعی آن پاسخها را قانعکننده دانست، اما چهارروز بعد، شورای امنیت دومین قطعنامه خود را علیه ایران صادر کرد. پاسخ سوال جلیلی توسط سولانا این بود که پرونده شما سیاسی است. گفته بودند که این قطعنامه دوم را برای مجلس هشتم دادیم. از خرداد82 تا امروز همه برخوردها با ما سیاسی بوده است. سال82-83 آقای دکتر روحانی با طرف اروپایی سه بار دیدار کرد، ما همهچیز را تعطیل کردیم اما شورای حکام شش قطعنامه را علیه ایران صادر کرد.
خرازی: تفاوتی بین قطعنامه شورای امنیت و بیانیه شورای حکام است. 85درصد قطعنامهها قبل از 88 و 89 صادر شده و اتفاقی که در دولت نهم رخ داد پرونده ایران را از تکنیکی به امنیتی تبدیل کرد. پرونده ایران یک پرونده حقوقی و سیاسی و امنیتی بوده است. بعد از آقای لاریجانی مذاکراتی انجام نشد. باور من این است که مذاکره نکردیم. امروز چانهزنی میکنند. پرونده هستهای ایران در دولت قبل از پرونده سیاسی تبدیل به پرونده امنیتی شد که در حال تبدیل به پرونده نظامی بود بهخاطر برخی شعارها.
زاکانی: در مرداد84، یوسیاف بازگشایی شد و نطنز در مهر84 بازگشایی شد که آنهم طبق الزام دولت به انجام غنیسازی بود. شورای حکام در 82 و 83 که همهچیز را تعطیل کردیم، شش قطعنامه علیه ایران صادر کرد. در مهر84 شورای امنیت اولین قطعنامه خود را علیه ایران صادر کرد. در اولین سفر آقای احمدینژاد به نیویورک که آقایان لاریجانی، متکی و جلیلی ایشان را همراهی میکردند، آقای فیشر وزیرخارجه آلمان گفت ما با آقای روحانی توافق کردیم، باید همهچیز را نابود میکردید.
خرازی: سندی برای این حرف شما وجود دارد؟... قطعنامه شورای امنیت مربوط به سال85 است که مربوط به سه اتفاق بود: در روزهای آخر دولت آقای خاتمی به فرمان آقای دکتر روحانی تعلیق را تعلیق کردیم. دوم تحریک مواضع بود که غرب در مواجهه خود از موضع تکنیکی، حقوقی و سیاسی، به موضع امنیتی رسید؛ مواضعی مثل هولوکاست و غیره. مردم در پرونده هستهای دارند ایثار میکنند و همه هزینهها را پذیرفتند.
زاکانی و نقد مجلس ششم
زاکانی: بیدلیل نبود قبلا مورد شماتت قرار میگرفتیم، بهخاطر دوچیز بود یکی اطلاعات غلط منافقین و دوم چراغ سبزی که از داخل کشور به آنها داده میشد. در نشست سعدآباد وزیرخارجه انگلیس اعتراض کرده بود که مجلس ششم در حال طرح سهفوریتی برای عبور از داشتههای هستهای است. این چیزی نبود که کسی کتمان کند. از مجلس دایما این صدا به گوش میرسید. تعجب میکنم آقای دکتر میفرمایند از اواخر دوره خاتمی این تعلیق را شکستیم. ما در بیانیه تهران در 28مهر82 رسما پذیرفتیم برنامه هستهای را تعلیق کنیم و توسعه ندهیم. چه چیزی داشتیم که توسعه ندهیم؟ ما اولین غنیسازی 5/3درصد را 15خرداد85 انجام دادیم. وقتی این دولت، کار را شروع کرد این قطعنامه را دریافت کردیم. روند هستهای با اظهارات آقای احمدینژاد تفاوت دارد. آقای جلیلی 9 دور مذاکره انجام داده است، مهمترین مذاکرات ما در سالهای 86 تا 92 است. تعجب کردم آقای دکتر فرمودند مذاکرهای صورت نگرفته است.
خرازی: در اواخر دولت دهم عمانیها پیامی آوردند برای جمهوریاسلامی که آمریکاییها مایل هستند همکاری بیشتری درباره مساله هستهای داشته باشند. در شورایعالی امنیتملی مصوب شد و گروهی موظف شدند با آمریکاییها مذاکره کنند که در مسقط توسط آقای «خاجی» معاون وقت وزیرخارجه صورت گرفت... مذاکرات ایران و ایالاتمتحده از دولت دهم شروع شده است. دولت یازدهم توانست آن را نقد کند.
زاکانی: پیشنهاد آمریکاییها در آلماتی
زاکانی: ما از گسل اروپا و آمریکا استفاده کردیم و پیش رفتیم. با ورود چین و روسیه ما زمان گرفتیم و برنامه هستهای را توسعه دادیم. آقای جلیلی بیان کرد که آمریکاییها چه چیزی به ما میدهند که میخواهند وارد مذاکرات شوند. ایران برای آمریکاییها شرط گذاشت. سوم خرداد91 آمریکاییها برای اولین بار پیشنهاد معامله کردند؛ بستن فوردو و خروج اورانیوم 20درصد که ایران، آن را نامتوازن خواند. در مسکو، ایران یک پیشنهاد ارایه داد که یکی از بندهای آن هستهای بود، در آلماتی، آمریکاییها پیشنهادشان را تعدیل کردند که فوردو به کارش ادامه دهد و تولید 20درصد را کم کند. ایران پرسید در ازای آن چه میدهید؟ گفتند ما از محدودیت پتروشیمی و کشتیرانی، شما را معاف میکنیم درحالیکه پتروشیمی و کشتیرانی ما مشکلی نداشت.
خرازی: مذاکرات استانبول یکی از بدترین نمونههای تاریخ مذاکرات هستهای بود که رهبری تذکر دادند و جلوی این کار را گرفتند. یکی از اشتباهات استراتژیک دولت نهم و دهم تبدیل سه کشور طرف مذاکره به شش کشور بود که آمریکا همراه چین و روسیه وارد شد. از همان لحظهای که دامنه گفتوگوهای ایران و تروییکای اروپایی تبدیل به ایران با 1+5 شد، به صلاح مذاکرات هستهای ایران نبود. آمریکا در آن مقطع موضع محوری نداشت. ما از چین و روسیه خدمتی در این قضیه ندیدیم. در ژنو آقای جلیلی با طرف آمریکایی دیدار کرد، روزنامه کیهان نوشت که آمریکاییها کشانکشان صندلی خود را پیش جلیلی بردند. در همان ژنو به آقای جلیلی تذکر داده شد که شما بیش از حد جلو رفتید. اینها قبل از پیام ویژه عمان بود. در تمام ادوار مذاکره با آمریکاییها، رهبری کف و سقف گذاشتند. معظمله میدانند که نمیشود به آمریکاییها اعتماد کرد. رییس دولت قبل در همان زمان موضع متفاوتی داشت که میخواست در چارچوب آن، مسایل دیگری را حلوفصل کند.
من با آقای دکتر ظریف 27سال است که آشنایی دارم. ایشان را متدین و مخلص و وفادار میدانم و کسی میدانم که خلاف نظر رهبری یک گام بر نمیدارد. آقای دکترظریف در اولین دور مذاکرات با فرانسویها که کار را مشکل کردند، مذاکرات ژنو را عقب انداختند.
زاکانی: پس حرف آقای روحانی که گفتند اینکه باید دم کدخدا را ببینیم حرف اشتباهی بود؟
خرازی: من چنین چیزی نشنیدم. خیلی از همفکران شما مثل آقای احمدینژاد همین اعتقاد را دارند. کشور هزینهپرداز آقای احمدینژاد بود. اولین غنیسازی در سال83 انجام شد نه 85.
زاکانی: دقیقا 15خرداد85 بود. نگاه دقیق آقای دکتر خرازی این است که چین و روسیه با منافع خود وارد مذاکره میشوند.
خرازی: آمریکاییها از روبهرو با شما میجنگند، چینیها از پشت به شما خنجر میزنند.
زاکانی: آقای دکتر میفرمایند باید به آمریکا اعتماد کرد؟
خرازی: من چنین چیزی را نگفتم شما حرف در دهان من میگذارید.
زاکانی: ما باید از گسل بین کشورهای 1+5 بهره بگیریم. آقای دکتر میفرمایند این غلط است، من میگویم اینکه همه تخممرغها را در یک سبد بگذاریم غلط است. آمریکا هم تغییر کرده است... همه دنبال منافع خود هستند. چه کسی گفته بیانات آقای احمدینژاد عین بیانات اصولگرایان است.
خرازی: امروز این را میگویید.
زاکانی: من از سال84 این را میگفتم. نقادش ما بودیم.
خرازی: این وقایع در دولت اصولگرای آقای احمدینژاد هم صورت گرفت. ای کاش مجلس همان موقع بیانیه میداد و مسایل امروز، آن زمان با صدای بلند گفته میشود.
مزایای توافق ژنو از زبان زاکانی
زاکانی: بیبیسی مستندی درباره مذاکرات پاریس پخش کرد که طرف غربی به آقای ظریف گفت شما لیاقت داشتن یک سانتریفیوژ را هم ندارید. مسیر طیشده تا امروز حاصل جانفشانی و فداکاری است. ما تا بغداد پیشنهاد معامله نداشتیم، ما 195کیلوگرم اورانیوم 20درصد تولید کردیم. آنها ترسیده بودند. آنها قدرت را در این معنایش میفهمند چون خودشان جنایتکارند میفهمند یعنی چه. توافق ژنو محصول تمام زحماتی بود که سال قبل امضا شد. توافق ژنو مسیر جدیدی شروع کرد که خاصیت مختلفی داشت، از جمله پروژه ایرانهراسی و تثبیت نظام چندقطبی بود یا زمینه راستیآزمایی غرب خاصه آمریکا را فراهم کرد، ایجاد آرامش نسبی در داخل کشور را فراهم کرد، زمان خرید برای اجرای اقتصاد مقاومتی.
خرازی: مذاکرات ما با 1+5 طولانی خواهد بود. برداشت ما این است که شاید سالها طول بکشد تا تضمین برای دو طرف بهوجود آید. توافق ژنو یک توافق کلی است. 80 جای قرارداد موکول شده به مذاکره. در مذاکرات وین آمریکاییها عقبنشینی کردند.
زاکانی: متاسفانه توافق ژنو کلی است که جای بهانه را باز میگذارد، این هنر دیپلماتیک نیست که کلینویسی کند. آمریکاییها دایم وعده دادند و به وعدهشان عمل نکردند و گفتند 30سال بعد تحریمها را برمیداریم. بعد آمدند پایین گفتند هشت، 9سال بعد تحریمها را برمیداریم و 4500دستگاه سانتریفیوژ را اجازه میدهیم. در دوره آقای لاریجانی و خاصه جلیلی سیاست ما گامبهگام بود. بنده منکر خصوصیات آقای ظریف نیستم، ولی ایشان را دارای اشکالاتی میبینم. زیادهروی هم کردند. مقاممعظمرهبری تذکر دادند به آقای ظریف درباره مذاکراتی که در نیویورک با جان کری داشت. ما آرزومندیم توافق انجام شود.
خرازی: آن تذکر در مورد دیدار آقای ظریف و کری نبود، در مورد گفتوگوی تلفنی بود. باید واقعبین باشیم نه خوشبین باشیم نه بدبین. باید مسیرهایی را در مذاکره تعیین کنیم که تضمین عینی بگیریم... هرگونه فرسایشیشدن مذاکرات به ضرر ماست که قدرت بازدارندگی ما را کاهش میدهد.
زاکانی: این 700میلیوندلار که وارد کشور میشود سربسته بگویم که مشکلاتی دارد. در مجلس شرایط تلخی را در این چندروزه درباره این موضوعات داشتیم.
خرازی: آمریکاییها در مناسبات داخلی خود دچار بحران هستند. آنها ناچارند مانور دهند ما هم مانور خودمان را میدهیم. آقای دکترظریف چندبار به نتیجه نرسید و برگشت. دوبار تهدید کرد که با شما حرفی ندارم، جای دیگر صحبت میکنیم.
زاکانی: بحث برد- برد، خوشبینی است و واقعبینانه نیست. آنها نگاه میانمدت دارند. ما آرزومندیم که این تیم هستهای موفق شود در چارچوب تعیینشده عمل کند که ما از آن حمایت میکنیم. 190هزار سو که مقاممعظمرهبری تاکید فرمودند، کف نیاز کشور ماست.
خرازی: اگر میخواهیم ملی فکر کنیم نباید مسایل ملی خودمان را به کف مباحثات داخلی بکشانیم، چون بیشترین بهرهبرداری را طرفهای خارجی از این دعواهای داخلی میبرند. باید از مذاکرهکنندگان دفاع کنیم. دولت روحانی دولت مظلومی است.
زاکانی: ما علیه خودمان جنگ روانی میکنیم. یکی از اشکالات جدی ما به دوستان مذاکرهکننده این است که آنها چرا ما را تهدید میکنند؛ اما ما آنها را تهدید نمیکنیم. خوب است که آقای ظریف در داووس به مجلس اشاره کردند.
خرازی: هوشمندی نظام سیاسی ما این است که گزک دست دشمنان ندهیم. حرف ما این بود که نباید به شورای امنیت میرفتیم.
زاکانی: آقای دکتر آرزوهایشان را بیان میکنند. طبق استدلال آقای دکتر رفع تحریمها به آرزو شبیه است. نیک آهنگ کوثر نکتهای مطرح کرد که فردی که پدرش در داخل حاکمیت است به طرف غربی میگوید شما تحریم کنید.
خرازی: آیا اظهارات او میتواند مبنای شما برای کوبیدن یکی از بزرگان کشور شود؟ من نه با جشنهای زنجیرهای هستهای دولت قبل، موافقم نه با حرفهای بیدروپیکر آن دولت و نه با برخی اظهارات خوشبینانه فعلی، بلکه باید با مذاکرهکنندگان این دولت همراهی کرد.
زاکانی: ما هم در مجلس طرحهایی داریم. ما هم نقدهایی داریم و هم از تیم مذاکرهکننده حمایت میکنیم.
------------------------------------------------
کتمان واقعیت
«علیرضا زاکانی» نماینده مجلس، در قسمتی از مناظره با صادق خرازی، گفت که «شورای حکام در 82 و 83- که همهچیز را تعطیل کردیم- شش قطعنامه علیه ایران صادر کرد.» اما واقعیت چه بود؟ شورای حکام سازمان انرژی اتمی در طول این مدت، چهاربار قطعنامه انتقادی از ایران داشته است. 21شهریور1382، 23اسفند1382، 29خرداد1383 و 28 شهریور 1383، چهار قطعنامهای بود که در این شورا صادر شد. دو قطعنامه اخیر شورای حکام به پیشنهاد اتحادیه اروپا بوده است اما در 9آذر1383 (نوامبر 2004) هم شورای حکام قطعنامهای صادر کرد که هیچ محکومیتی در مورد ایران در آن مشاهده نمیشود. ایران پس از صدور آن، از مفاد قطعنامه استقبال کرد. طبق این قطعنامه که پس از توافق «پاریس» صادر شد، پرونده هستهای ایران از حالت اضطراری خارج و در آن، مدیرکل آژانس موظف شد که هر زمان لازم باشد، به شورای حکام گزارش دهد؛ امری که اتفاقی معمول است. پس از آن در مارس و ژوئن 2005 (اواخر 1383 و بهار 1384) شورای حکام واکنشی در قالب قطعنامه نسبت به برنامه هستهای ایران نداشت، بلکه در آگوست 2005 (تابستان 1384) قطعنامه دیگری از سوی شورای حکام صادر شد که آن هم به بازگشایی مجتمع UCF اصفهان
بازمیگردد. بنابر قطعنامههای شورای حکام، شش قطعنامه علیه ایران را نمیتوان یافت.
زاکانی همچنین این را مطرح کرد که «مجتمع نطنز» پس از تعلیق صورتگرفته در دوره اصلاحات، مهر 1384 بازگشایی شد. از طرفی او گفت که اولین غنیسازی ایران در خرداد ماه 1385 انجام شده است. اما آنطور که «حسن روحانی» مذاکرهکننده وقت ایران، در کتاب خاطراتش نوشته، تعلیق غنیسازی در «نطنز» تا فروردین 1385 در دولت نهم ادامه داشت. از سوی دیگر درحالیکه تعلیق غنیسازی در «نطنز» در زمان رویکارآمدن دولت اصولگرا تا فروردین سال1385 ادامه داشت، پرونده هستهای ایران در بهمن1384 به شورای امنیت سازمانملل ارسال میشود. از طرفی، این سوال پیش میآید که اگر قایل به تعلیق غنیسازی ایران باشیم، تا زمان مورد نظر «زاکانی»، چه فعالیتی تعلیق بوده است؟ همچنین سال1383 سه وزیر اروپایی (آلمان، انگلیس و فرانسه) و وزیرخارجه روسیه در دو نامه خواستار تعلیق غنیسازی ایران شده بودند و اگر تا سال1385 غنیسازی انجام نمیشده، آنها خواستار تعلیق چه فعالیتی بودند؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.