|

آرامش گمشده

کریم ارغنده‌پور

یکی از مهم‌ترین آموخته‌های من پس از سال‌ها تجربه در حرفه روزنامه‌نگاری این است که مردم همواره در بلندمدت، آرامش و متانت در کار رسانه‌ای را بر هیجان منفی، فریاد، خشونت، دعوا، نفرین و ناسزا ترجیح می‌دهند. با این فرض، پاره‌ای از رسانه‌ها که اصرار دارند بر طبل منفی بکوبند و گویی حیاتشان با درگیری گره‌خورده، در مخاطبان نوعی دلزدگی ایجاد می‌کنند که درنظر نخست، برخلاف هدف تبلیغاتی اولیه خود آنها به‌نظر می‌رسد ولی با اصرار آنها بر ادامه روش قهری به‌نظر می‌رسد آنها بیش از اثبات خود در پی تخریب دیگران هستند و بنابراین به‌جای تقویت همگرایی و چسبندگی در جامعه، واگرایی و شکاف‌ها را گسترش می‌دهند. این روش از زاویه کلان سیاسی بیش از هر چیز جامعه را قطبی یا سیاست‌زدا می‌کند. وقتی روزنامه همشهری در اوایل دهه70 شکل گرفت، موجی مثبت در فضای رسانه‌ای ایجاد شد که سرآغاز پاره‌ای تحولات بعدی در زمینه فرم و محتوا به‌ویژه در روزنامه‌نگاری اجتماعی شد. اولا همشهری رنگ را وارد متن روزنامه کرد و ثانیا به‌جای آنکه مثل سایر روزنامه‌های آن زمان سیاست را بر صدر خود بنشاند، به ابعاد مختلف «زندگی» بها داد و فرهنگ و اجتماع را از زاویه مثبت خود برجسته کرد. این رویه در ادامه همان راهی بود که کرباسچی در مدیریت تهران در پیش گرفته بود. بخش مهمی از استقبال گسترده از همشهری آن دوران به همین رویکرد بازمی‌گشت. به‌جز روزنامه‌نگاری، در سایر عرصه‌ها هم فرضیه نخست این یادداشت صادق است. روش‌های آرامش‌بخش معمولا بیش از راه‌و‌روش‌های دیگر با اقبال عمومی مواجه می‌شوند. در همین انتخابات گذشته انتخاب مردم به فردی تعلق گرفت که لبخندش بیش از سایرین هویدا بود و می‌خواست امکان زندگی بهتر و کیفی‌تری را عرضه کند ضمن آنکه پیش‌تر هم نشان داده بود راه مواجهه‌اش با سایر کشورها، تنش‌زدایی خواهد بود. من مهم‌ترین عامل محبوبیت طولانی‌مدت و گسترده خاتمی را هم در شخصیت آشتی‌جو، مهربان و صبور او می‌دانم. متاسفانه بسیاری از رسانه‌های غالب ما از این آموزه -که به‌نظر نمی‌رسد فهم آن چندان سخت و دشوار باشد- فاصله دارند. اینکه ویترین یک رسانه پر باشد از تهدید و تقاضای مداوم حذف رقبا یا حتی مجازات شدید آنها و در مقابل، خودبرتربینی و تلاش برای تحمیل آن، عملا جز ناپیوستگی با جامعه نتیجه‌ای ندارد. شکاف‌های جامعه جز با مداراجویی بیشتر، کم نمی‌شود. بنابراین ترمیم این شکاف‌ها جز با برنشاندن مولفه‌های زندگی‌بخش و شادی‌آفرین ممکن نیست.

یکی از مهم‌ترین آموخته‌های من پس از سال‌ها تجربه در حرفه روزنامه‌نگاری این است که مردم همواره در بلندمدت، آرامش و متانت در کار رسانه‌ای را بر هیجان منفی، فریاد، خشونت، دعوا، نفرین و ناسزا ترجیح می‌دهند. با این فرض، پاره‌ای از رسانه‌ها که اصرار دارند بر طبل منفی بکوبند و گویی حیاتشان با درگیری گره‌خورده، در مخاطبان نوعی دلزدگی ایجاد می‌کنند که درنظر نخست، برخلاف هدف تبلیغاتی اولیه خود آنها به‌نظر می‌رسد ولی با اصرار آنها بر ادامه روش قهری به‌نظر می‌رسد آنها بیش از اثبات خود در پی تخریب دیگران هستند و بنابراین به‌جای تقویت همگرایی و چسبندگی در جامعه، واگرایی و شکاف‌ها را گسترش می‌دهند. این روش از زاویه کلان سیاسی بیش از هر چیز جامعه را قطبی یا سیاست‌زدا می‌کند. وقتی روزنامه همشهری در اوایل دهه70 شکل گرفت، موجی مثبت در فضای رسانه‌ای ایجاد شد که سرآغاز پاره‌ای تحولات بعدی در زمینه فرم و محتوا به‌ویژه در روزنامه‌نگاری اجتماعی شد. اولا همشهری رنگ را وارد متن روزنامه کرد و ثانیا به‌جای آنکه مثل سایر روزنامه‌های آن زمان سیاست را بر صدر خود بنشاند، به ابعاد مختلف «زندگی» بها داد و فرهنگ و اجتماع را از زاویه مثبت خود برجسته کرد. این رویه در ادامه همان راهی بود که کرباسچی در مدیریت تهران در پیش گرفته بود. بخش مهمی از استقبال گسترده از همشهری آن دوران به همین رویکرد بازمی‌گشت. به‌جز روزنامه‌نگاری، در سایر عرصه‌ها هم فرضیه نخست این یادداشت صادق است. روش‌های آرامش‌بخش معمولا بیش از راه‌و‌روش‌های دیگر با اقبال عمومی مواجه می‌شوند. در همین انتخابات گذشته انتخاب مردم به فردی تعلق گرفت که لبخندش بیش از سایرین هویدا بود و می‌خواست امکان زندگی بهتر و کیفی‌تری را عرضه کند ضمن آنکه پیش‌تر هم نشان داده بود راه مواجهه‌اش با سایر کشورها، تنش‌زدایی خواهد بود. من مهم‌ترین عامل محبوبیت طولانی‌مدت و گسترده خاتمی را هم در شخصیت آشتی‌جو، مهربان و صبور او می‌دانم. متاسفانه بسیاری از رسانه‌های غالب ما از این آموزه -که به‌نظر نمی‌رسد فهم آن چندان سخت و دشوار باشد- فاصله دارند. اینکه ویترین یک رسانه پر باشد از تهدید و تقاضای مداوم حذف رقبا یا حتی مجازات شدید آنها و در مقابل، خودبرتربینی و تلاش برای تحمیل آن، عملا جز ناپیوستگی با جامعه نتیجه‌ای ندارد. شکاف‌های جامعه جز با مداراجویی بیشتر، کم نمی‌شود. بنابراین ترمیم این شکاف‌ها جز با برنشاندن مولفه‌های زندگی‌بخش و شادی‌آفرین ممکن نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.