طب و مشاهیر
بابک زمانی- متخصص مغز و اعصاب
طبابت و درمان مشاهیر، اعم از هنرمندان و سایر نخبگان، طبیب، بیمار و همراهان را در موقعیتی خاص با اخلاقیات و ظرایفی مخصوصبهخود درگیر میکند. بنده به جهت مدت و کثرت اشتغال به این مهم بارها خود را در اداره این موقعیات با مشکلاتی چند، رودررو دیدهام که بسیاری از این مسایل جنبه عام داشته و مطرحکردن آنها حتی بدون راهحلی شاید در جهت تنویر برخی نکات اخلاقی خاص که لازمه اخلاقیات مدرن است، بیفایده نباشد. مهمترین نکته آنکه مشاهیر هم در هنگام رویارویی با بیماری، انسانند و در لحظاتی که وجوه عمیقا انسانی آنها تنهاوتنها با بیماری روبهروست، نیازمند آنند که چون یک انسان مورد توجه قرار بگیرند نه چونان یک هنرمند یا یک سیاستمدار! اما بزرگترین مشکل در این لحظات دشوار، سایه سنگین عمری فعالیت فوقالعاده است که حالا بر این وجود بهشدتانسانی سایه انداخته و سدی است میان او با خودش، با طبیب و تیم معالجش و خانواده و مردم و دوستداران. برای اینان شهرت، آن شیء لذتبخشی که جوانان را میفریبد، نیست؛ ابتلایی چندینساله است که از آن گریزی ندارند! بهخصوص کمدینها که داستان قدیمی «لایملایت» (کمدین گریانی که ماسک خنده بهصورت زده است) در مورد بسیاری از آنها صدق میکند! این واقعیت که طبیب وظیفه دارد همه بیماران را به یک چشم بنگرد، دشواری خود را بیش از مواجهه با بیماران منفور و بیمارانی از جبهه دشمن در مواجهه با بیماران محبوب و مشهور نشان میدهد! طبیب ممکن است در مواجهه با کسی که عمری او را خندانده، به فکر فروبرده یا آمال و آرزویش بوده یا حتی میخواسته به او بگوید چقدر با او مخالف بوده است، عنان اختیار از دست داده، پوشش حرفهای چهره را به کنار زند و با بیماری که درد میکشد یا در اضطرابی عمیق فرورفته راجع به خاطرات دور، برخی رخدادهای خندهآور، آنچه هنرمند میگفته یا انجام میداده به گفتوگو بپردازد. بیمار و همراهان هم ممکن است در ابتدا برای جلبتوجه و دقت طبیب، او را متوجه ارزشهای والای بیمار کنند، اما این تنها برای شروع کار است! بیمار عمری را به بحثهای هنری و امضا برای علاقهمندان گذرانده، حالا در جستوجوی مداوا و همدردی است، همانطور که سایر بیماران هستند. اشارات مکرر توسط طبیب و بهخصوص پرسنل پزشکی به گذشته بیمار رفتهرفته رنجآور خواهند شد. کار دشواری است! اگر سابقه و موقعیت بیمار معروف را اصلا به حساب نیاورید، ممکن است نوعی بیاحترامی یا خشکاخلاقی به نظر آید؛ پس باید راهی در این میانه یافت!
مساله مهم دیگر در مورد این بیماران مساله «اسرار» است. طبیبان علیالقاعده جزییات بیماری بیماران معمول را بهخاطر نمیسپرند و دلیلی هم وجود ندارد که بخواهند اسرار بیماران را فاش کنند. اما در مورد مشاهیر، اولا خواهناخواه این حافظه شکل میگیرد و ثانیا عوامل بسیاری ممکن است باعث شوند که او درباره بیمارش صحبت کند: اول یک اشتیاق درونی مقاومتناپذیر که من فلانی را دیدم! دوم مردم و خبرنگاران که مشتاق خبری از بیمار هستند. اینجا گاه حفظ اسرار و اخلاقیات آن، راهی باریک و پردغدغه میشود که باید بسیار مراقب آن بود. بسیاری از مواقع بیماری مشاهیر یک راز شخصی بهنظر نمیرسد بلکه خود را چون رازی ملی یا گاه حتی بینالمللی مینمایاند! مواجهه با این جاذبههای درونی و بیرونی کار دشواری است که باید راهی برای کنترل آنها یافت و مراقب بود تا در بیان خاطرات یا در مصاحبه با اصحاب رسانه، خصوصیترین دقایق انسانی که در برابر مصایب شهرتی که سالها بر دوش کشیده و بهشدت آسیبپذیر است، مورد خدشه قرار نگیرند!
طبابت و درمان مشاهیر، اعم از هنرمندان و سایر نخبگان، طبیب، بیمار و همراهان را در موقعیتی خاص با اخلاقیات و ظرایفی مخصوصبهخود درگیر میکند. بنده به جهت مدت و کثرت اشتغال به این مهم بارها خود را در اداره این موقعیات با مشکلاتی چند، رودررو دیدهام که بسیاری از این مسایل جنبه عام داشته و مطرحکردن آنها حتی بدون راهحلی شاید در جهت تنویر برخی نکات اخلاقی خاص که لازمه اخلاقیات مدرن است، بیفایده نباشد. مهمترین نکته آنکه مشاهیر هم در هنگام رویارویی با بیماری، انسانند و در لحظاتی که وجوه عمیقا انسانی آنها تنهاوتنها با بیماری روبهروست، نیازمند آنند که چون یک انسان مورد توجه قرار بگیرند نه چونان یک هنرمند یا یک سیاستمدار! اما بزرگترین مشکل در این لحظات دشوار، سایه سنگین عمری فعالیت فوقالعاده است که حالا بر این وجود بهشدتانسانی سایه انداخته و سدی است میان او با خودش، با طبیب و تیم معالجش و خانواده و مردم و دوستداران. برای اینان شهرت، آن شیء لذتبخشی که جوانان را میفریبد، نیست؛ ابتلایی چندینساله است که از آن گریزی ندارند! بهخصوص کمدینها که داستان قدیمی «لایملایت» (کمدین گریانی که ماسک خنده بهصورت زده است) در مورد بسیاری از آنها صدق میکند! این واقعیت که طبیب وظیفه دارد همه بیماران را به یک چشم بنگرد، دشواری خود را بیش از مواجهه با بیماران منفور و بیمارانی از جبهه دشمن در مواجهه با بیماران محبوب و مشهور نشان میدهد! طبیب ممکن است در مواجهه با کسی که عمری او را خندانده، به فکر فروبرده یا آمال و آرزویش بوده یا حتی میخواسته به او بگوید چقدر با او مخالف بوده است، عنان اختیار از دست داده، پوشش حرفهای چهره را به کنار زند و با بیماری که درد میکشد یا در اضطرابی عمیق فرورفته راجع به خاطرات دور، برخی رخدادهای خندهآور، آنچه هنرمند میگفته یا انجام میداده به گفتوگو بپردازد. بیمار و همراهان هم ممکن است در ابتدا برای جلبتوجه و دقت طبیب، او را متوجه ارزشهای والای بیمار کنند، اما این تنها برای شروع کار است! بیمار عمری را به بحثهای هنری و امضا برای علاقهمندان گذرانده، حالا در جستوجوی مداوا و همدردی است، همانطور که سایر بیماران هستند. اشارات مکرر توسط طبیب و بهخصوص پرسنل پزشکی به گذشته بیمار رفتهرفته رنجآور خواهند شد. کار دشواری است! اگر سابقه و موقعیت بیمار معروف را اصلا به حساب نیاورید، ممکن است نوعی بیاحترامی یا خشکاخلاقی به نظر آید؛ پس باید راهی در این میانه یافت!
مساله مهم دیگر در مورد این بیماران مساله «اسرار» است. طبیبان علیالقاعده جزییات بیماری بیماران معمول را بهخاطر نمیسپرند و دلیلی هم وجود ندارد که بخواهند اسرار بیماران را فاش کنند. اما در مورد مشاهیر، اولا خواهناخواه این حافظه شکل میگیرد و ثانیا عوامل بسیاری ممکن است باعث شوند که او درباره بیمارش صحبت کند: اول یک اشتیاق درونی مقاومتناپذیر که من فلانی را دیدم! دوم مردم و خبرنگاران که مشتاق خبری از بیمار هستند. اینجا گاه حفظ اسرار و اخلاقیات آن، راهی باریک و پردغدغه میشود که باید بسیار مراقب آن بود. بسیاری از مواقع بیماری مشاهیر یک راز شخصی بهنظر نمیرسد بلکه خود را چون رازی ملی یا گاه حتی بینالمللی مینمایاند! مواجهه با این جاذبههای درونی و بیرونی کار دشواری است که باید راهی برای کنترل آنها یافت و مراقب بود تا در بیان خاطرات یا در مصاحبه با اصحاب رسانه، خصوصیترین دقایق انسانی که در برابر مصایب شهرتی که سالها بر دوش کشیده و بهشدت آسیبپذیر است، مورد خدشه قرار نگیرند!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.