لزوم تکیه بر اصالت فرهنگی
حفظ هویت «بم»
فیروزه آزمون . کارشناسارشد معماری و مدرس دانشگاه آزاداسلامی، واحد بم
در مورد زلزله بم و مسایل پیرامون آن، بارها و بارها در محافل علمی صحبت شده است. چندسالی است که پنجمدی، سالروز زلزله بم، بهعنوان روز «ایمنی در برابر زلزله» مطرح شده. اما متاسفانه با حذف این روز از تقویم مواجه شدهایم؛ روزی که به بهانه آن، بحثهای تخصصی در مورد زلزله داغ و توجه ویژهای به آییننامههای مربوط به ایمنی و استانداردسازی ساختمان مطرح میشد. در شرایطی که ایران در منطقه زلزلهخیز قرار دارد، توجه به زلزله، اندیشیدن و آگاهکردن افراد ضروری است. از نتایج این روز میتوان به بررسی دستاوردهای کارشناسان و بالابردن سطح آگاهی جامعه و آمادگیشان در برابر زلزله اشاره داشت، هرچند تلنگری باشد تا عموم مردم به آن توجه کنند که حذف آن زمینهساز فراموشی تفکر مقاومسازی ابنیه نشود. با توجه به پیشینه تاریخی شهرهای ایران در توسعه شهری و ارتباطشان با مقوله زلزله، میتوان آنان را از دومنظر مورد بررسی قرار داد؛ از یکسو، افزایش جمعیت و توسعه آن، دگرگونیهایی را بر بافت تاریخی شهر به جای خواهد گذاشت که این دگرگونیها باید در راستای انطباق با گستره مناسب زمینشناسی و لرزهشناسی باشد در غیراینصورت تبعات آن غیرقابل
پیشبینی خواهد بود. با توجه به پهنه گسترده زلزله در ایران، لزوم ایجاد تشکیلات مناسبی در سطح کشور احساس میشود. در این راستا تلاشهای موفقی در پژوهشکده لرزهشناسی و زمینشناسی در حال تحقق است، در صورت گستردگی این پژوهشکده تحت عنوان پایگاههایی در شهرهای با خطرپذیری بالا میتوان در پایش محدودههای مناسب در خصوص توسعه شهری گام مناسبی برداشت. این موضوع در شهرهای تاریخی همچون بم که از حساسیت خاصی برخوردار است، قابلتامل است. از سوی دیگر، بافت ارزشمند تاریخی بم محدودهای را دربرمیگیرد که ساختار و عناصر تشکیلدهنده آن همچون ابنیه و گذرها دارای ارزش تاریخی معماری و شهرسازی است. از آنجایی که شهر بم، تنها شهر ثبتشده ایران در میراث جهانی یونسکو است و به عنوان باغشهر خودنمایی میکند، اینگونه به نظر میرسد محدوده ساختوساز جدید از بافت تاریخی و سنتی آن تفکیک شود تا ماهیت آن به عنوان یک اثر تاریخی حفظ شود. اما نکته بسیار حایزاهمیت، جهت مرمت و مقاومسازی بافتهای قدیمی، حفظ اصالت و هویت آنان است، چراکه شاید برخی تکنیکهای بهکار بردهشده در حیطه مقاومسازی آن را کاملا از هویتش خارج کرده و اثر نامطلوبی بر ابنیه سنتی
بگذارد. نهتنها در این زمینه، بلکه در دیگر حوزهها همچون طراحی نما نیز باید دقت لازم به عمل آید تا همگونی مناسبی بین بافت تاریخی و بافت جدید به لحاظ صور شهری ایجاد شود.
در مورد زلزله بم و مسایل پیرامون آن، بارها و بارها در محافل علمی صحبت شده است. چندسالی است که پنجمدی، سالروز زلزله بم، بهعنوان روز «ایمنی در برابر زلزله» مطرح شده. اما متاسفانه با حذف این روز از تقویم مواجه شدهایم؛ روزی که به بهانه آن، بحثهای تخصصی در مورد زلزله داغ و توجه ویژهای به آییننامههای مربوط به ایمنی و استانداردسازی ساختمان مطرح میشد. در شرایطی که ایران در منطقه زلزلهخیز قرار دارد، توجه به زلزله، اندیشیدن و آگاهکردن افراد ضروری است. از نتایج این روز میتوان به بررسی دستاوردهای کارشناسان و بالابردن سطح آگاهی جامعه و آمادگیشان در برابر زلزله اشاره داشت، هرچند تلنگری باشد تا عموم مردم به آن توجه کنند که حذف آن زمینهساز فراموشی تفکر مقاومسازی ابنیه نشود. با توجه به پیشینه تاریخی شهرهای ایران در توسعه شهری و ارتباطشان با مقوله زلزله، میتوان آنان را از دومنظر مورد بررسی قرار داد؛ از یکسو، افزایش جمعیت و توسعه آن، دگرگونیهایی را بر بافت تاریخی شهر به جای خواهد گذاشت که این دگرگونیها باید در راستای انطباق با گستره مناسب زمینشناسی و لرزهشناسی باشد در غیراینصورت تبعات آن غیرقابل
پیشبینی خواهد بود. با توجه به پهنه گسترده زلزله در ایران، لزوم ایجاد تشکیلات مناسبی در سطح کشور احساس میشود. در این راستا تلاشهای موفقی در پژوهشکده لرزهشناسی و زمینشناسی در حال تحقق است، در صورت گستردگی این پژوهشکده تحت عنوان پایگاههایی در شهرهای با خطرپذیری بالا میتوان در پایش محدودههای مناسب در خصوص توسعه شهری گام مناسبی برداشت. این موضوع در شهرهای تاریخی همچون بم که از حساسیت خاصی برخوردار است، قابلتامل است. از سوی دیگر، بافت ارزشمند تاریخی بم محدودهای را دربرمیگیرد که ساختار و عناصر تشکیلدهنده آن همچون ابنیه و گذرها دارای ارزش تاریخی معماری و شهرسازی است. از آنجایی که شهر بم، تنها شهر ثبتشده ایران در میراث جهانی یونسکو است و به عنوان باغشهر خودنمایی میکند، اینگونه به نظر میرسد محدوده ساختوساز جدید از بافت تاریخی و سنتی آن تفکیک شود تا ماهیت آن به عنوان یک اثر تاریخی حفظ شود. اما نکته بسیار حایزاهمیت، جهت مرمت و مقاومسازی بافتهای قدیمی، حفظ اصالت و هویت آنان است، چراکه شاید برخی تکنیکهای بهکار بردهشده در حیطه مقاومسازی آن را کاملا از هویتش خارج کرده و اثر نامطلوبی بر ابنیه سنتی
بگذارد. نهتنها در این زمینه، بلکه در دیگر حوزهها همچون طراحی نما نیز باید دقت لازم به عمل آید تا همگونی مناسبی بین بافت تاریخی و بافت جدید به لحاظ صور شهری ایجاد شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.