|

رتبه‌بندی وزارتخانه‌ها بر اساس لایحه بودجه 94مشخص کرد

وزارت علوم؛ قعرنشین افزایش بودجه

محمدحسین نجاتی

بودجه انقباضی امسال هم گریبان دانشگاه‌های ایرانی را گرفت. بررسی بودجه پیشنهادی دولت برای سال 1394 نشان می‌دهد، وزارت علوم قعرنشین جدول افزایش بودجه وزارتخانه‌های دولت است و با رشد هفت درصدی بودجه سال 94 نسبت به سال قبل کمترین میزان افزایش بودجه نسبت به تمامی وزارتخانه‌های ایران را داراست. علاوه‌بر این رشد منفی بودجه پژوهشی در سال‌جاری نیز یکی از مهم‌ترین مشکلات پیش‌آمده در بودجه‌نویسی دانشگاه است؛ مساله‌ای که در صورت تصویب این رشد منفی از سوی مجلس، می‌تواند دانشگاه‌های ایران را در زمینه تولید علم با چالش‌های جدی مواجه کند. با این حال معاون پژوهشی وزارت علوم روز گذشته در این رابطه اعلام کرد: «امسال مقرر شده تخصیص بودجه دانشگاه‌ها براساس شاخص‌های مدون باشد و به همین منظور ما توقع داشتیم بر اساس شاخص‌های مدون، بودجه سال آینده دانشگاه‌ها نسبت به سال‌جاری که حدود پنج‌هزار‌میلیاردو‌900‌میلیون‌تومان است، تقریبا دوبرابر شود و به 9‌میلیارد‌و‌300میلیون‌تومان برسد ولی در لایحه تنظیم‌شده، کل بودجه‌ دانشگاه‌ها فقط پنج‌هزار‌میلیاردو900‌میلیون‌تومان است.» او همچنین تاکید کرد: «پیشنهاد کردیم بودجه حداقل 800 تا 900میلیاردتومان شود، اما نسبت به سال گذشته هفت تا هشت درصد کاهش یافته است، به شکلی که بودجه پژوهشی مراکز و دانشگاه‌ها سال گذشته 215میلیاردتومان بود، اما امسال این بودجه 200میلیاردتومان شده که باید در مذاکرات با مجلس فکری برای آن صورت گیرد.» این اتفاقات در شرایطی است که امسال براساس تکلیف برنامه پنجم توسعه بودجه کل کشور، دولت مکلف به تنظیم بودجه کشور برمبنای عملکرد بوده و پیش‌بینی اعتبارات وزارت علوم هم برمبنای سرانه دانشجویی باید انجام می‌گرفت. اما بررسی‌های مقدماتی نشان می‌دهد که دولت این برنامه را به‌طور کامل اجرا نکرده و مبنای پیش‌بینی کاملا شفاف نیست به‌طوری‌که سهم وزارت علوم با 227/370/12میلیاردریال در رشد بودجه تنها 8/7درصد و جهاد کشاورزی با 2/9درصد کمترین رشد و رتبه آخر از نظر رشد بودجه را به خود اختصاص داده‌اند و این در حالی است که وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با 8/70 رشد و وزارت ورزش‌وجوانان با 5/53 بیشترین رشد را دارند.
سال 94، سال سخت پژوهش دانشگاهی
نکته حایزاهمیت دیگر در بودجه امسال دانشگاه‌ها، الزام دانشگاه‌ها به هزینه‌کرد حداقل 15درصد از کل اعتبارات خود به اعتبارات پژوهشی است. این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که دولت در تخصیص اعتبار به ردیف‌های مختلف در وزارت علوم اعتبار پژوهشی را نه‌تنها رشدی نداده بلکه درصد رشد منفی نیز برای این بخش در نظر گرفته است. در صورتی‌که انتظار وزارت علوم بر این بود که این ردیف رشدی تا ۲۰درصد داشته باشد؛ اتفاقی که می‌تواند منجر به تحمیل آثار منفی بر حمایت از طرح‌ها، پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی، چاپ کتاب، حمایت نشریات، حق اشتراک نشریات و سایت‌های علمی، شرکت فرصت‌های مطالعاتی و شرکت همایش‌های ملی و بین‌المللی و... شود و زمینه‌ساز رکود فعالیت‌های پژوهشی و رشد علمی شود. علاوه‌براین معاون پژوهشی وزارت علوم نیز اعلام کرده: «هیچ دانشگاهی حق ندارد اعتبار پژوهشی خود را در سال ۹۴ کمتر از ۱۵درصد کل اعتبارات خود لحاظ کند.» با این حال به نظر می‌رسد رشد منفی بودجه پژوهشی و محدودکردن دانشگاه‌ها در هزینه‌کرد اعتبارات پژوهشی می‌تواند سال 1394 را به سال سختی برای دانشگاه‌های ایران تبدیل کند.
رییس دانشگاه امیرکبیر: این کمبود بودجه، سطح کیفی دانشگاه‌ها را کاهش می‌دهد
اگرچه؛ هنوز مجلس در حال بررسی بودجه سال 94 کشور است و احتمال دارد نمایندگان نسبت به افزایش سهم دانشگاه‌ها در بودجه اقداماتی را انجام دهند، اما روسای دانشگاه‌های بزرگ کشور که سهم بالایی در تولید علم کشور دارند، یکی از مهم‌ترین معترضان بودجه سال 1394 دانشگاه‌ها هستند.
به طوری‌که سیداحمد معتمدی، رییس دانشگاه امیرکبیر در این‌باره به ایسنا می‌گوید: در حال حاضر ضرورت دارد دولت نسبت به تخصیص بودجه به دانشگاه‌های برتر توجه زیادی داشته باشد چرا که صرف بودجه در هزینه‌های جاری می‌تواند سبب کاهش سطح کیفی دانشگاه‌ها شود.
وی تصریح کرد: «از میان دانشگاه‌های کل کشور 10 دانشگاه برتر وجود دارد که نه تنها در حوزه آموزشی فعال هستند بلکه فعالیت‌های چشمگیری در زمینه تولید علم و اقدامات پژوهشی انجام می‌دهند.» وی درخصوص مدل توزیع بودجه سال آینده گفت: «دانشگاه‌های برتر باید با شاخص‌های خاصی سنجیده شوند و برای بررسی نیاز مالی آنها تنها نمی‌توان به شاخص‌های عادی اکتفا کرد.» معتمدی با تاکید بر اینکه «نبود منابع مالی کافی سبب می‌شود که دانشگاه‌های برتر بسیاری از فعالیت‌های پژوهشی و تحقیقاتی خود را کاهش دهند،» اظهار کرد: «دانشگاه‌های برتر کشور خدمات مهمی در حوزه تولید علم، ارتباط علم با صنعت و ساخت تکنولوژی‌های پیشرفته انجام می‌دهند. بنابراین در توزیع بودجه باید به این موارد هم توجه کرد.» او همچنین افزود: «بودجه تخصیص‌یافته به دانشگاه‌ها در شرایط کنونی تنها برای پرداخت هزینه‌های جاری دانشگاه و همچنین هزینه‌های آموزشی مصرف می‌شود و این کمبود بودجه می‌تواند سطح کیفی دانشگاه‌ها به خصوص دانشگاه‌های برتر را کاهش دهد.»
رییس دانشگاه علم و صنعت: کاهش بودجه به فعالیت‌های علمی و پژوهشی ضربه می‌زند
دیگر منتقد بودجه سال 1394 دانشگاه‌ها، محمد علی برخورداری رییس کارکشته دانشگاه علم و صنعت است. برخورداری با اشاره به کسری بودجه این دانشگاه در سال‌جاری و با انتقاد از بودجه 94 گفت: «کاهش بودجه دانشگاه‌ها به فعالیت علمی و پژوهشی ضربه می‌زند. » او در پاسخ به سوالی درخصوص بودجه در نظر گرفته‌شده برای این دانشگاه در سال 94 گفت: «باید اعلام کنم خوشبختانه همه دانشگاه‌ها با معیارهای مشابهی بررسی می‌شوند به همین دلیل ممکن نیست دانشگاهی راضی باشد و دانشگاه دیگر راضی نباشد. البته درست است که دانشگاه‌ها با یکدیگر فرق دارند اما معیارهایی بوده که کما بیش همه به آن تن دادیم.» وی افزود: «در مجموع؛ بودجه‌هایی که در نظر گرفته شده کم است. آنچه برای سال 94 در نظر گرفته شده با اعدادی که توافق کردیم، تفاوت دارد و اعداد و ارقام بودجه در لحظه آخر کاهش یافت که این موضوع مشکلات را بیشتر می‌کند.» رییس دانشگاه علم و صنعت در ادامه اظهار کرد: «مهم‌ترین بخش در دانشگاه، فعالیت‌های علمی و پژوهشی است که مقام معظم رهبری بارها بر آن تاکید داشتند. در حالی که دانشگاه‌ها وارد عرصه پژوهش به مفهوم تبدیل پژوهش‌ها به فناوری و تولید شده‌اند متاسفانه این کاهش اعتبار مشکلاتی را درحوزه پژوهش به وجود می‌آورد.» برخورداری با اشاره به کسری بودجه این دانشگاه در سال‌جاری گفت: «آنچه ما درباره کسری بودجه سال 93 محاسبه کردیم، حدود چهار تا پنج‌میلیارد است. این فقط هزینه‌های ضروری و اجتناب‌ناپذیر را شامل می‌شود و شامل هزینه‌هایی که لازم هست اما اگر تامین هم نشد مشکلی پیش نمی‌آید، نمی‌شود.»
بودجه انقباضی امسال هم گریبان دانشگاه‌های ایرانی را گرفت. بررسی بودجه پیشنهادی دولت برای سال 1394 نشان می‌دهد، وزارت علوم قعرنشین جدول افزایش بودجه وزارتخانه‌های دولت است و با رشد هفت درصدی بودجه سال 94 نسبت به سال قبل کمترین میزان افزایش بودجه نسبت به تمامی وزارتخانه‌های ایران را داراست. علاوه‌بر این رشد منفی بودجه پژوهشی در سال‌جاری نیز یکی از مهم‌ترین مشکلات پیش‌آمده در بودجه‌نویسی دانشگاه است؛ مساله‌ای که در صورت تصویب این رشد منفی از سوی مجلس، می‌تواند دانشگاه‌های ایران را در زمینه تولید علم با چالش‌های جدی مواجه کند. با این حال معاون پژوهشی وزارت علوم روز گذشته در این رابطه اعلام کرد: «امسال مقرر شده تخصیص بودجه دانشگاه‌ها براساس شاخص‌های مدون باشد و به همین منظور ما توقع داشتیم بر اساس شاخص‌های مدون، بودجه سال آینده دانشگاه‌ها نسبت به سال‌جاری که حدود پنج‌هزار‌میلیاردو‌900‌میلیون‌تومان است، تقریبا دوبرابر شود و به 9‌میلیارد‌و‌300میلیون‌تومان برسد ولی در لایحه تنظیم‌شده، کل بودجه‌ دانشگاه‌ها فقط پنج‌هزار‌میلیاردو900‌میلیون‌تومان است.» او همچنین تاکید کرد: «پیشنهاد کردیم بودجه حداقل 800 تا 900میلیاردتومان شود، اما نسبت به سال گذشته هفت تا هشت درصد کاهش یافته است، به شکلی که بودجه پژوهشی مراکز و دانشگاه‌ها سال گذشته 215میلیاردتومان بود، اما امسال این بودجه 200میلیاردتومان شده که باید در مذاکرات با مجلس فکری برای آن صورت گیرد.» این اتفاقات در شرایطی است که امسال براساس تکلیف برنامه پنجم توسعه بودجه کل کشور، دولت مکلف به تنظیم بودجه کشور برمبنای عملکرد بوده و پیش‌بینی اعتبارات وزارت علوم هم برمبنای سرانه دانشجویی باید انجام می‌گرفت. اما بررسی‌های مقدماتی نشان می‌دهد که دولت این برنامه را به‌طور کامل اجرا نکرده و مبنای پیش‌بینی کاملا شفاف نیست به‌طوری‌که سهم وزارت علوم با 227/370/12میلیاردریال در رشد بودجه تنها 8/7درصد و جهاد کشاورزی با 2/9درصد کمترین رشد و رتبه آخر از نظر رشد بودجه را به خود اختصاص داده‌اند و این در حالی است که وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با 8/70 رشد و وزارت ورزش‌وجوانان با 5/53 بیشترین رشد را دارند.
سال 94، سال سخت پژوهش دانشگاهی
نکته حایزاهمیت دیگر در بودجه امسال دانشگاه‌ها، الزام دانشگاه‌ها به هزینه‌کرد حداقل 15درصد از کل اعتبارات خود به اعتبارات پژوهشی است. این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که دولت در تخصیص اعتبار به ردیف‌های مختلف در وزارت علوم اعتبار پژوهشی را نه‌تنها رشدی نداده بلکه درصد رشد منفی نیز برای این بخش در نظر گرفته است. در صورتی‌که انتظار وزارت علوم بر این بود که این ردیف رشدی تا ۲۰درصد داشته باشد؛ اتفاقی که می‌تواند منجر به تحمیل آثار منفی بر حمایت از طرح‌ها، پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی، چاپ کتاب، حمایت نشریات، حق اشتراک نشریات و سایت‌های علمی، شرکت فرصت‌های مطالعاتی و شرکت همایش‌های ملی و بین‌المللی و... شود و زمینه‌ساز رکود فعالیت‌های پژوهشی و رشد علمی شود. علاوه‌براین معاون پژوهشی وزارت علوم نیز اعلام کرده: «هیچ دانشگاهی حق ندارد اعتبار پژوهشی خود را در سال ۹۴ کمتر از ۱۵درصد کل اعتبارات خود لحاظ کند.» با این حال به نظر می‌رسد رشد منفی بودجه پژوهشی و محدودکردن دانشگاه‌ها در هزینه‌کرد اعتبارات پژوهشی می‌تواند سال 1394 را به سال سختی برای دانشگاه‌های ایران تبدیل کند.
رییس دانشگاه امیرکبیر: این کمبود بودجه، سطح کیفی دانشگاه‌ها را کاهش می‌دهد
اگرچه؛ هنوز مجلس در حال بررسی بودجه سال 94 کشور است و احتمال دارد نمایندگان نسبت به افزایش سهم دانشگاه‌ها در بودجه اقداماتی را انجام دهند، اما روسای دانشگاه‌های بزرگ کشور که سهم بالایی در تولید علم کشور دارند، یکی از مهم‌ترین معترضان بودجه سال 1394 دانشگاه‌ها هستند.
به طوری‌که سیداحمد معتمدی، رییس دانشگاه امیرکبیر در این‌باره به ایسنا می‌گوید: در حال حاضر ضرورت دارد دولت نسبت به تخصیص بودجه به دانشگاه‌های برتر توجه زیادی داشته باشد چرا که صرف بودجه در هزینه‌های جاری می‌تواند سبب کاهش سطح کیفی دانشگاه‌ها شود.
وی تصریح کرد: «از میان دانشگاه‌های کل کشور 10 دانشگاه برتر وجود دارد که نه تنها در حوزه آموزشی فعال هستند بلکه فعالیت‌های چشمگیری در زمینه تولید علم و اقدامات پژوهشی انجام می‌دهند.» وی درخصوص مدل توزیع بودجه سال آینده گفت: «دانشگاه‌های برتر باید با شاخص‌های خاصی سنجیده شوند و برای بررسی نیاز مالی آنها تنها نمی‌توان به شاخص‌های عادی اکتفا کرد.» معتمدی با تاکید بر اینکه «نبود منابع مالی کافی سبب می‌شود که دانشگاه‌های برتر بسیاری از فعالیت‌های پژوهشی و تحقیقاتی خود را کاهش دهند،» اظهار کرد: «دانشگاه‌های برتر کشور خدمات مهمی در حوزه تولید علم، ارتباط علم با صنعت و ساخت تکنولوژی‌های پیشرفته انجام می‌دهند. بنابراین در توزیع بودجه باید به این موارد هم توجه کرد.» او همچنین افزود: «بودجه تخصیص‌یافته به دانشگاه‌ها در شرایط کنونی تنها برای پرداخت هزینه‌های جاری دانشگاه و همچنین هزینه‌های آموزشی مصرف می‌شود و این کمبود بودجه می‌تواند سطح کیفی دانشگاه‌ها به خصوص دانشگاه‌های برتر را کاهش دهد.»
رییس دانشگاه علم و صنعت: کاهش بودجه به فعالیت‌های علمی و پژوهشی ضربه می‌زند
دیگر منتقد بودجه سال 1394 دانشگاه‌ها، محمد علی برخورداری رییس کارکشته دانشگاه علم و صنعت است. برخورداری با اشاره به کسری بودجه این دانشگاه در سال‌جاری و با انتقاد از بودجه 94 گفت: «کاهش بودجه دانشگاه‌ها به فعالیت علمی و پژوهشی ضربه می‌زند. » او در پاسخ به سوالی درخصوص بودجه در نظر گرفته‌شده برای این دانشگاه در سال 94 گفت: «باید اعلام کنم خوشبختانه همه دانشگاه‌ها با معیارهای مشابهی بررسی می‌شوند به همین دلیل ممکن نیست دانشگاهی راضی باشد و دانشگاه دیگر راضی نباشد. البته درست است که دانشگاه‌ها با یکدیگر فرق دارند اما معیارهایی بوده که کما بیش همه به آن تن دادیم.» وی افزود: «در مجموع؛ بودجه‌هایی که در نظر گرفته شده کم است. آنچه برای سال 94 در نظر گرفته شده با اعدادی که توافق کردیم، تفاوت دارد و اعداد و ارقام بودجه در لحظه آخر کاهش یافت که این موضوع مشکلات را بیشتر می‌کند.» رییس دانشگاه علم و صنعت در ادامه اظهار کرد: «مهم‌ترین بخش در دانشگاه، فعالیت‌های علمی و پژوهشی است که مقام معظم رهبری بارها بر آن تاکید داشتند. در حالی که دانشگاه‌ها وارد عرصه پژوهش به مفهوم تبدیل پژوهش‌ها به فناوری و تولید شده‌اند متاسفانه این کاهش اعتبار مشکلاتی را درحوزه پژوهش به وجود می‌آورد.» برخورداری با اشاره به کسری بودجه این دانشگاه در سال‌جاری گفت: «آنچه ما درباره کسری بودجه سال 93 محاسبه کردیم، حدود چهار تا پنج‌میلیارد است. این فقط هزینه‌های ضروری و اجتناب‌ناپذیر را شامل می‌شود و شامل هزینه‌هایی که لازم هست اما اگر تامین هم نشد مشکلی پیش نمی‌آید، نمی‌شود.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.