روحانی در همایش «جهان علیه خشونت»:
خشونت به نام دین شرمآور است
شرق: در میانه خطر «داعش» و منطقهای که هر روز خبرهای ناخوش از یکسویش میرسد ایران دنبال «جهان علیه خشونت» است. سالن اجلاس سران روز گذشته میزبان سران بیش از 50کشور جهان بود تا همگی انزجارشان را از خشونت اعلام کنند و دنبال راهی برای ساخت جهانی باشند که علیه خشونت و افراطیگری است. در راهروی سالن هنوز بیلبورد سمینار روز قبل به چشم میخورد؛ سمینار «ارتقای سلامت اداری و مبارزه با فساد» که در آن حرفهای مهمی علیه فساد در ساختار بانکی و اداری کشور مطرح شده بود، حالا رییسجمهوری ایران بهدنبال بسیج جهان علیه خشونت است. میزبان، وزارتخارجه است و جواد ظریف از صبح در نقطه مرکزی سالن اصلی ایستاده و در حال استقبال از میهمانان است. خارجیها سرجاهایشان نشستهاند؛ «ولید معلم» سوری با کت و شلوار طوسی و «ابراهیم جعفری» عراقی با کت و شلوار مشکی که در ردیف پشتی دولتیهای ایران نشستهاند. آنسوی سالن، «گری سیمور» نماینده دفتر سازمانملل در تهران نشسته که از روی حرفهای روحانی یادداشت برمیدارد و چند نفر دیگر از کشورهای اروپایی و آسیایی که بعضیها در حال عکس «سلفی»گرفتن از خود یا عکاسی از فضای سالن هستند. علیاکبر ناطقنوری،
که وارد سالن میشود، کسی در گوش جواد ظریف که در میانه ایستاده، چیزی میگوید و ظریف بهسمت ناطق به راه میافتد و از او استقبال میکند. محمود دعایی، مدیرمسوول روزنامه اطلاعات که از معممین محبوب است از در دیگری وارد سالن شده و همان ردیفهای پشتی نشسته است اما جواد ظریف میرود تا او را از حاشیه به متن بیاورد؛ دعایی خم میشود به نشانه دستبوسی از ظریف، اما وزیر خارجه مانعش میشود. همهچیز بهسرعت میگذرد، میهمانها خود را از اتوبان شلوغ چمران بهسرعت به محله خوش آب و هوای ولنجک رساندهاند؛ از هتل آزادی در نبش محله اوین که همسایه ولنجک است. برف شبانه، کلاه سپیدی بر سر کوههای تهران گذاشته و تصویری زمستانی از شمال تهران ساخته شده است. ردیف جلوی سالن به دولتیها اختصاص دارد؛ وزیر فرهنگ، وزیر خارجه، مشاور اقوام رییسجمهوری، معاون حقوقی و معاون رییسجمهوری در امور زنان و البته سیدعلی خمینی که در کنار ناطق نوری سوژه پر«شات» تصویربرداران میشود. همین سالن اولینبار در همین تاریخ (18آذر1376) میزبان اجلاس سران کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی بود که ابتدای روی کارآمدن دولت سیدمحمد خاتمی برگزار شد؛ دولتی که دنبال
گفتوگوی تمدنها بود مانند این دولت که بهدنبال جهان عاری از خشونت است.
درجه تفاهم خود را به حداکثر برسانیم
اجلاس با قرائت قرآن آغاز شد و خود جواد ظریف، نقش مدیر «پنل» افتتاحیه را برعهده داشت. سخنان حسن روحانی مشابه سخنانش در مجمععمومی سازمانملل بود. او سال گذشته از نیاز به جهان عاری از خشونت سخن گفته بود و امسال این کنفرانس همان زمانی برگزار میشد که پیشنهاد رییسجمهوری ایران مورد تایید اعضای مجمععمومی سازمانملل قرار گرفت.
حسن روحانی در سخنرانیاش یادآوری کرد که «استقبال جهانی از ایده جهان علیه خشونت و افراطیگری و تشویق آن در مجمععمومی سازمانمللمتحد با رای قاطع کشورهای جهان، میزان ضرورت و اهمیت پرداختن به مقوله خشونت در جهان را نشان میدهد.» او که از روی متنی با سرعت میخواند، میگوید: «من 25سپتامبر2013 در شصتوهشتمین اجلاس مجمععمومی سازمانمللمتحد ایده جهان عاری از خشونت و افراطیگری را ارایه کردم و در همان مجمع، ایده مطرحشده تبدیل به قطعنامه شد. در آن سخنرانی من از رهگذر احساس و فهم خود به تبیین بیمها و امیدهایی پرداختم که در سطح منطقهای و بینالمللی به چشم میخورد.» حسن روحانی به وجود خشونت در منطقه خاورمیانه اشاره کرد که روزانه جان دهها کودک و زن و مرد را میگیرد. او در ابتدای کار خواستار بهحداکثررساندن درجه تفاهم، هماهنگی و جدیت کشورها و جریانهای حامی صلح در مبارزه با خشونت و افراطیگری شد: «نظام دانشگاهی، مراکز تحقیقاتی و رسانهها به هر میزانی که در فهم افراطیگری و خشونت به نظرات مشترک برسند به سیاستگذاریها و اجرای موفق سیاستها منتهی خواهد شد.»
او یادآوری کرد که جنگ و درگیریهای نظامی در نظام بینالملل امروز جز تولید هزینه و تنش و از همگسیختگی زندگی اجتماعی و اقتصادی شهروندان هیچ نفعی ندارد و به تجربه اروپاییها بعد از قرنها درگیری و نزاع دو جنگ جهانی اشاره کرد: «اروپاییها در نهایت به همکاریهای به هم تنیده اقتصادی گردن نهادند و با همگرایی اقتصادی، سیاسی و امنیتی دستاوردی بزرگ برای صلح و امنیت منطقه خود به ارمغان آوردند.»
رییسجمهوری افزود: «من از این فرصت استفاده میکنم و از عموم کشورهای منطقه درخواست میکنم که با همفکری، هماهنگی و ایجاد ائتلاف و سیاستگذاریهای منطقی و عقلانی به سوی خاورمیانهای در صلح و امنیت سوق پیدا کنیم. طبیعی است که دولتهای این منطقه به مراتب علاقهمندتر و دلسوزانهتر در پی آرامش و مبارزه با خشونت هستند و هیچ ضرورتی دیده نمیشود که بازیگران فرامنطقهای که منافع خاص خود را دنبال میکنند سرنوشت مردم این منطقه را رقم بزنند.»
او تحقق جهان عاری از خشونت را مستلزم همکاری دولتها و هماهنگی در سیاستگذاریها دانست، «وقتی دولتها هماهنگ باشند جریانهای افراطی در حاشیه قرار خواهند گرفت. دولتهای مقتدر اگر با همسایگان خود به سیاست مشترکی دست یابند، میتوانند در مدتزمان کوتاهی ریشههای خشونت را بخشکانند. این نوع همکاریها در منطقه آسیا و اروپا و آمریکای لاتین به وضوح قابل مشاهده است و زمینهساز کاهش افراطیگری شده است.»
خشونت به نام دین شرمآور است
او به رویکرد جدید دولت جمهوری اسلامی یعنی تاکید بر ثبات و آرامش و مبارزه با خشونت اشاره کرد و در مورد خشونتی که اکنون در خاورمیانه فراگیر شده، گفت: «در صورتی که کشورهای منطقه با یکدیگر به تفاهم برسند، میتوانند جریانهای
ضداسلامی مانند «داعش» را در مدتزمان کوتاهی به حاشیه رانده و هزاران زن و مرد و کودک را که بهواسطه اعمال وحشیانه این جریان ضدانسانی بیخانمان و اسیر شدهاند، آزاد کنند. در چنین شرایطی هیچ نیازی به حضور بیگانگان و نفوذ تدریجی آنها نیست.»
او به اصول دین رحمانی اسلام اشاره و اضافه کرد: «این واقعیتی تلخ و شرمآور است که تروریستها انواع خشونتها مانند کشتار انسانها، تخریب اماکن مقدس و آثار باستانی و خرید و فروش زنان را به نام دین انجام میدهند. بیتردید قتلعام انسانها جفای آشکار در حد آموزههای صلحآمیز همه ادیان است که بر اساس آن کشتن یک انسان بیگناه همانند کشتن همه انسانهاست.» روحانی اضافه کرد: «تفکرهای غلط و افراطی فقط یکی از مسیرهای منتهی به خشونت است، توسعهنیافتگی و نیازهای مادی پاسخ داده نشده، بیکاری، فقر، نبودن امکانات زندگی و ناامیدی و ازدستدادن امید به آینده قابل تحمل و ارزشمند، بسط خشونتطلبی است و این همان بلایی است که خاورمیانه و بخش مهمی از جهان گرفتار آن شدهاند.» او تقسیم کشورها بهخودی و غیرخودی را زمینهساز خشونت دانست همانطور که تحریم و تحدید را نیز ناقض حقوق بشر و آزادیهای اساسی و چالشی جدی برای امنیت در نظام بینالملل ارزیابی کرد. وی در ادامه با بیان اینکه جهان امروز دستخوش فرآیندهایی است که به نابرابریها دامن میزنند، اضافه کرد: «مساله توسعهطلبیها و انحصارگریهای سیاسی و ژئوپلتیک نیز نقش مهمی در پیدایش خشونتها دارند.»
سازمانملل کاستی دارد
روحانی به سازمانملل نیز اشاره کرد و گفت: «واقعیت ناخوشایند این است که سازمانمللمتحد با همه موفقیتهایش در برابر مسایل بزرگی که جهان ما با آن روبهرو است کاستیهای قابلتوجهی دارد.» رییسجمهور با بیان اینکه سزاوار است در کنار یکدیگر اندیشهورزی درباره اشکال آشکار خشونت و صورتهای بارز بیعدالتی و سازوکارهای غلبه بر آنها را تقویت کنیم، اضافه کرد: «ما توان آن را داریم که دهها فیلسوف، هنرمند، جامعهشناس، سیاستمدار، فعال جامعه مدنی و شماری دیگر از شخصیتهای جهان را برای اندیشیدن درباره رفع خشونت و بیعدالتی و استقرار عدالت گرد هم آوریم و جامعه بشری را به درپیشگرفتن راه و روشی مطابق خردورزی همگانی برآمده از اندیشه عدالت و نفی افراطیگری فرا بخوانیم.» روحانی پیشنهاد داد 18دسامبر بهعنوان روز جهان علیه خشونت نامگذاری شود و این کنفرانس بتواند پیشنهادهای موثر و عملی برای اعتلای فرهنگ صلح و مدارا و مبارزه با خشونت و افراطیگری ارایه کند. با پایان سخنرانی روحانی، او به همراهی جواد ظریف از سالن خارج شد تا دیدارهای دوجانبهاش را در اتاقی در حاشیه سالن اصلی اجلاس انجام دهد. در حالیکه دیدارهای رییسجمهور در حال انجام بود اجلاس جهان علیه خشونت نیز با سخنرانیهایش ادامه داشت.
سیدعلی خمینی: به امید روزی که گزینه نظامی روی هیچ میزی نباشد
سیدعلی خمینی که سرتاپا سیاه پوشیده بود، شمرده سخن میگفت. او از دغدغه افراطگرایی در حیطه اندیشه و نظر ابراز نگرانی کرد و گفت: «مادامی که ریشه اندیشه افراطگرایی در خاک زمین وجود دارد شجره خبیثه افراطگرایی از آن رشد میکند که میوه آن جز خشونت نخواهد بود.» سیدعلی خمینی با تقسیم افراطیگری به دو ساحت نظری و عملی، گفت: «سازمانهای بینالمللی و قدرتهای نظامی و سیاسی جهان مثل شورای امنیت وجه غالب همت خود را بر این گذاشتند که با افراطیگری فعلی و عملی در جهان مبارزه کنند. البته در اینکه همه آنها واقعا از سر صدق در این معرکه وارد شدهاند تردید است و مقاممعظمرهبری در سخنرانی اخیر خود نسبت به این موضوع مطالبی را بیان کردند.» نوه بنیانگذار جمهوری اسلامی گفت: «این کنفرانسها میتواند برای این باشد که بنیان اندیشه افراطگرایی را با جهادی فرهنگی ساکت کند. مادامی که دنیا با سیاست دوگانه به کشورهایی نگاه میکند که مرکز تفکر تکفیری هستند و آنها را محکوم نمیکند، چشماندازی از صلح پایدار دیده نمیشود و هر اقدامی در حیطه مبارزه عملی و میدانی دفعی و تدریجی خواهد بود.» او سخنانش را با این جمله به پایان رساند: «به امید روزی که گزینه نظامی روی هیچ میزی نباشد.»
ناآرامی پاکستان وابسته به افغانستان
آصف علی زرداری، رییسجمهور پیشین پاکستان در سخنرانیاش گفت: «برخورد با تروریسم و مقابله با آن پاسخ به یک نیاز جدی جهانی است و پاکستان از کشورهایی است که هزینه فراوانی در مواجهه با افراطیگری پرداخته است. خشونت در کشور من توسط جوامع بینالمللی حمایت شده است و سیاستهای گمراهکننده در دنیا توانسته این ایده را پیش ببرد. تا وقتی ثبات سیاسی در افغانستان نباشد پاکستان نیز روی آرامش نخواهد دید.»
تاکید بر نقش ایران
دومینیک دوویلپین، نخستوزیر پیشین فرانسه با اشاره به موضوع تحریم ایران از سوی قدرتهای بزرگ، گفت: «ایران میتواند در مقابل «داعش» نقش اساسی ایفا کند.» او اضافه کرد: «برداشتهشدن تحریمها برای اقتصاد ایران یک ضرورت است و البته موضوع مذاکرات تنها بهخاطر سانتریفیوژها نیست بلکه به دلیل موضوع قدرت در منطقه است.»
درجه تفاهم خود را به حداکثر برسانیم
اجلاس با قرائت قرآن آغاز شد و خود جواد ظریف، نقش مدیر «پنل» افتتاحیه را برعهده داشت. سخنان حسن روحانی مشابه سخنانش در مجمععمومی سازمانملل بود. او سال گذشته از نیاز به جهان عاری از خشونت سخن گفته بود و امسال این کنفرانس همان زمانی برگزار میشد که پیشنهاد رییسجمهوری ایران مورد تایید اعضای مجمععمومی سازمانملل قرار گرفت.
حسن روحانی در سخنرانیاش یادآوری کرد که «استقبال جهانی از ایده جهان علیه خشونت و افراطیگری و تشویق آن در مجمععمومی سازمانمللمتحد با رای قاطع کشورهای جهان، میزان ضرورت و اهمیت پرداختن به مقوله خشونت در جهان را نشان میدهد.» او که از روی متنی با سرعت میخواند، میگوید: «من 25سپتامبر2013 در شصتوهشتمین اجلاس مجمععمومی سازمانمللمتحد ایده جهان عاری از خشونت و افراطیگری را ارایه کردم و در همان مجمع، ایده مطرحشده تبدیل به قطعنامه شد. در آن سخنرانی من از رهگذر احساس و فهم خود به تبیین بیمها و امیدهایی پرداختم که در سطح منطقهای و بینالمللی به چشم میخورد.» حسن روحانی به وجود خشونت در منطقه خاورمیانه اشاره کرد که روزانه جان دهها کودک و زن و مرد را میگیرد. او در ابتدای کار خواستار بهحداکثررساندن درجه تفاهم، هماهنگی و جدیت کشورها و جریانهای حامی صلح در مبارزه با خشونت و افراطیگری شد: «نظام دانشگاهی، مراکز تحقیقاتی و رسانهها به هر میزانی که در فهم افراطیگری و خشونت به نظرات مشترک برسند به سیاستگذاریها و اجرای موفق سیاستها منتهی خواهد شد.»
او یادآوری کرد که جنگ و درگیریهای نظامی در نظام بینالملل امروز جز تولید هزینه و تنش و از همگسیختگی زندگی اجتماعی و اقتصادی شهروندان هیچ نفعی ندارد و به تجربه اروپاییها بعد از قرنها درگیری و نزاع دو جنگ جهانی اشاره کرد: «اروپاییها در نهایت به همکاریهای به هم تنیده اقتصادی گردن نهادند و با همگرایی اقتصادی، سیاسی و امنیتی دستاوردی بزرگ برای صلح و امنیت منطقه خود به ارمغان آوردند.»
رییسجمهوری افزود: «من از این فرصت استفاده میکنم و از عموم کشورهای منطقه درخواست میکنم که با همفکری، هماهنگی و ایجاد ائتلاف و سیاستگذاریهای منطقی و عقلانی به سوی خاورمیانهای در صلح و امنیت سوق پیدا کنیم. طبیعی است که دولتهای این منطقه به مراتب علاقهمندتر و دلسوزانهتر در پی آرامش و مبارزه با خشونت هستند و هیچ ضرورتی دیده نمیشود که بازیگران فرامنطقهای که منافع خاص خود را دنبال میکنند سرنوشت مردم این منطقه را رقم بزنند.»
او تحقق جهان عاری از خشونت را مستلزم همکاری دولتها و هماهنگی در سیاستگذاریها دانست، «وقتی دولتها هماهنگ باشند جریانهای افراطی در حاشیه قرار خواهند گرفت. دولتهای مقتدر اگر با همسایگان خود به سیاست مشترکی دست یابند، میتوانند در مدتزمان کوتاهی ریشههای خشونت را بخشکانند. این نوع همکاریها در منطقه آسیا و اروپا و آمریکای لاتین به وضوح قابل مشاهده است و زمینهساز کاهش افراطیگری شده است.»
خشونت به نام دین شرمآور است
او به رویکرد جدید دولت جمهوری اسلامی یعنی تاکید بر ثبات و آرامش و مبارزه با خشونت اشاره کرد و در مورد خشونتی که اکنون در خاورمیانه فراگیر شده، گفت: «در صورتی که کشورهای منطقه با یکدیگر به تفاهم برسند، میتوانند جریانهای
ضداسلامی مانند «داعش» را در مدتزمان کوتاهی به حاشیه رانده و هزاران زن و مرد و کودک را که بهواسطه اعمال وحشیانه این جریان ضدانسانی بیخانمان و اسیر شدهاند، آزاد کنند. در چنین شرایطی هیچ نیازی به حضور بیگانگان و نفوذ تدریجی آنها نیست.»
او به اصول دین رحمانی اسلام اشاره و اضافه کرد: «این واقعیتی تلخ و شرمآور است که تروریستها انواع خشونتها مانند کشتار انسانها، تخریب اماکن مقدس و آثار باستانی و خرید و فروش زنان را به نام دین انجام میدهند. بیتردید قتلعام انسانها جفای آشکار در حد آموزههای صلحآمیز همه ادیان است که بر اساس آن کشتن یک انسان بیگناه همانند کشتن همه انسانهاست.» روحانی اضافه کرد: «تفکرهای غلط و افراطی فقط یکی از مسیرهای منتهی به خشونت است، توسعهنیافتگی و نیازهای مادی پاسخ داده نشده، بیکاری، فقر، نبودن امکانات زندگی و ناامیدی و ازدستدادن امید به آینده قابل تحمل و ارزشمند، بسط خشونتطلبی است و این همان بلایی است که خاورمیانه و بخش مهمی از جهان گرفتار آن شدهاند.» او تقسیم کشورها بهخودی و غیرخودی را زمینهساز خشونت دانست همانطور که تحریم و تحدید را نیز ناقض حقوق بشر و آزادیهای اساسی و چالشی جدی برای امنیت در نظام بینالملل ارزیابی کرد. وی در ادامه با بیان اینکه جهان امروز دستخوش فرآیندهایی است که به نابرابریها دامن میزنند، اضافه کرد: «مساله توسعهطلبیها و انحصارگریهای سیاسی و ژئوپلتیک نیز نقش مهمی در پیدایش خشونتها دارند.»
سازمانملل کاستی دارد
روحانی به سازمانملل نیز اشاره کرد و گفت: «واقعیت ناخوشایند این است که سازمانمللمتحد با همه موفقیتهایش در برابر مسایل بزرگی که جهان ما با آن روبهرو است کاستیهای قابلتوجهی دارد.» رییسجمهور با بیان اینکه سزاوار است در کنار یکدیگر اندیشهورزی درباره اشکال آشکار خشونت و صورتهای بارز بیعدالتی و سازوکارهای غلبه بر آنها را تقویت کنیم، اضافه کرد: «ما توان آن را داریم که دهها فیلسوف، هنرمند، جامعهشناس، سیاستمدار، فعال جامعه مدنی و شماری دیگر از شخصیتهای جهان را برای اندیشیدن درباره رفع خشونت و بیعدالتی و استقرار عدالت گرد هم آوریم و جامعه بشری را به درپیشگرفتن راه و روشی مطابق خردورزی همگانی برآمده از اندیشه عدالت و نفی افراطیگری فرا بخوانیم.» روحانی پیشنهاد داد 18دسامبر بهعنوان روز جهان علیه خشونت نامگذاری شود و این کنفرانس بتواند پیشنهادهای موثر و عملی برای اعتلای فرهنگ صلح و مدارا و مبارزه با خشونت و افراطیگری ارایه کند. با پایان سخنرانی روحانی، او به همراهی جواد ظریف از سالن خارج شد تا دیدارهای دوجانبهاش را در اتاقی در حاشیه سالن اصلی اجلاس انجام دهد. در حالیکه دیدارهای رییسجمهور در حال انجام بود اجلاس جهان علیه خشونت نیز با سخنرانیهایش ادامه داشت.
سیدعلی خمینی: به امید روزی که گزینه نظامی روی هیچ میزی نباشد
سیدعلی خمینی که سرتاپا سیاه پوشیده بود، شمرده سخن میگفت. او از دغدغه افراطگرایی در حیطه اندیشه و نظر ابراز نگرانی کرد و گفت: «مادامی که ریشه اندیشه افراطگرایی در خاک زمین وجود دارد شجره خبیثه افراطگرایی از آن رشد میکند که میوه آن جز خشونت نخواهد بود.» سیدعلی خمینی با تقسیم افراطیگری به دو ساحت نظری و عملی، گفت: «سازمانهای بینالمللی و قدرتهای نظامی و سیاسی جهان مثل شورای امنیت وجه غالب همت خود را بر این گذاشتند که با افراطیگری فعلی و عملی در جهان مبارزه کنند. البته در اینکه همه آنها واقعا از سر صدق در این معرکه وارد شدهاند تردید است و مقاممعظمرهبری در سخنرانی اخیر خود نسبت به این موضوع مطالبی را بیان کردند.» نوه بنیانگذار جمهوری اسلامی گفت: «این کنفرانسها میتواند برای این باشد که بنیان اندیشه افراطگرایی را با جهادی فرهنگی ساکت کند. مادامی که دنیا با سیاست دوگانه به کشورهایی نگاه میکند که مرکز تفکر تکفیری هستند و آنها را محکوم نمیکند، چشماندازی از صلح پایدار دیده نمیشود و هر اقدامی در حیطه مبارزه عملی و میدانی دفعی و تدریجی خواهد بود.» او سخنانش را با این جمله به پایان رساند: «به امید روزی که گزینه نظامی روی هیچ میزی نباشد.»
ناآرامی پاکستان وابسته به افغانستان
آصف علی زرداری، رییسجمهور پیشین پاکستان در سخنرانیاش گفت: «برخورد با تروریسم و مقابله با آن پاسخ به یک نیاز جدی جهانی است و پاکستان از کشورهایی است که هزینه فراوانی در مواجهه با افراطیگری پرداخته است. خشونت در کشور من توسط جوامع بینالمللی حمایت شده است و سیاستهای گمراهکننده در دنیا توانسته این ایده را پیش ببرد. تا وقتی ثبات سیاسی در افغانستان نباشد پاکستان نیز روی آرامش نخواهد دید.»
تاکید بر نقش ایران
دومینیک دوویلپین، نخستوزیر پیشین فرانسه با اشاره به موضوع تحریم ایران از سوی قدرتهای بزرگ، گفت: «ایران میتواند در مقابل «داعش» نقش اساسی ایفا کند.» او اضافه کرد: «برداشتهشدن تحریمها برای اقتصاد ایران یک ضرورت است و البته موضوع مذاکرات تنها بهخاطر سانتریفیوژها نیست بلکه به دلیل موضوع قدرت در منطقه است.»
شرق: در میانه خطر «داعش» و منطقهای که هر روز خبرهای ناخوش از یکسویش میرسد ایران دنبال «جهان علیه خشونت» است. سالن اجلاس سران روز گذشته میزبان سران بیش از 50کشور جهان بود تا همگی انزجارشان را از خشونت اعلام کنند و دنبال راهی برای ساخت جهانی باشند که علیه خشونت و افراطیگری است. در راهروی سالن هنوز بیلبورد سمینار روز قبل به چشم میخورد؛ سمینار «ارتقای سلامت اداری و مبارزه با فساد» که در آن حرفهای مهمی علیه فساد در ساختار بانکی و اداری کشور مطرح شده بود، حالا رییسجمهوری ایران بهدنبال بسیج جهان علیه خشونت است. میزبان، وزارتخارجه است و جواد ظریف از صبح در نقطه مرکزی سالن اصلی ایستاده و در حال استقبال از میهمانان است. خارجیها سرجاهایشان نشستهاند؛ «ولید معلم» سوری با کت و شلوار طوسی و «ابراهیم جعفری» عراقی با کت و شلوار مشکی که در ردیف پشتی دولتیهای ایران نشستهاند. آنسوی سالن، «گری سیمور» نماینده دفتر سازمانملل در تهران نشسته که از روی حرفهای روحانی یادداشت برمیدارد و چند نفر دیگر از کشورهای اروپایی و آسیایی که بعضیها در حال عکس «سلفی»گرفتن از خود یا عکاسی از فضای سالن هستند. علیاکبر ناطقنوری،
که وارد سالن میشود، کسی در گوش جواد ظریف که در میانه ایستاده، چیزی میگوید و ظریف بهسمت ناطق به راه میافتد و از او استقبال میکند. محمود دعایی، مدیرمسوول روزنامه اطلاعات که از معممین محبوب است از در دیگری وارد سالن شده و همان ردیفهای پشتی نشسته است اما جواد ظریف میرود تا او را از حاشیه به متن بیاورد؛ دعایی خم میشود به نشانه دستبوسی از ظریف، اما وزیر خارجه مانعش میشود. همهچیز بهسرعت میگذرد، میهمانها خود را از اتوبان شلوغ چمران بهسرعت به محله خوش آب و هوای ولنجک رساندهاند؛ از هتل آزادی در نبش محله اوین که همسایه ولنجک است. برف شبانه، کلاه سپیدی بر سر کوههای تهران گذاشته و تصویری زمستانی از شمال تهران ساخته شده است. ردیف جلوی سالن به دولتیها اختصاص دارد؛ وزیر فرهنگ، وزیر خارجه، مشاور اقوام رییسجمهوری، معاون حقوقی و معاون رییسجمهوری در امور زنان و البته سیدعلی خمینی که در کنار ناطق نوری سوژه پر«شات» تصویربرداران میشود. همین سالن اولینبار در همین تاریخ (18آذر1376) میزبان اجلاس سران کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی بود که ابتدای روی کارآمدن دولت سیدمحمد خاتمی برگزار شد؛ دولتی که دنبال
گفتوگوی تمدنها بود مانند این دولت که بهدنبال جهان عاری از خشونت است.
درجه تفاهم خود را به حداکثر برسانیم
اجلاس با قرائت قرآن آغاز شد و خود جواد ظریف، نقش مدیر «پنل» افتتاحیه را برعهده داشت. سخنان حسن روحانی مشابه سخنانش در مجمععمومی سازمانملل بود. او سال گذشته از نیاز به جهان عاری از خشونت سخن گفته بود و امسال این کنفرانس همان زمانی برگزار میشد که پیشنهاد رییسجمهوری ایران مورد تایید اعضای مجمععمومی سازمانملل قرار گرفت.
حسن روحانی در سخنرانیاش یادآوری کرد که «استقبال جهانی از ایده جهان علیه خشونت و افراطیگری و تشویق آن در مجمععمومی سازمانمللمتحد با رای قاطع کشورهای جهان، میزان ضرورت و اهمیت پرداختن به مقوله خشونت در جهان را نشان میدهد.» او که از روی متنی با سرعت میخواند، میگوید: «من 25سپتامبر2013 در شصتوهشتمین اجلاس مجمععمومی سازمانمللمتحد ایده جهان عاری از خشونت و افراطیگری را ارایه کردم و در همان مجمع، ایده مطرحشده تبدیل به قطعنامه شد. در آن سخنرانی من از رهگذر احساس و فهم خود به تبیین بیمها و امیدهایی پرداختم که در سطح منطقهای و بینالمللی به چشم میخورد.» حسن روحانی به وجود خشونت در منطقه خاورمیانه اشاره کرد که روزانه جان دهها کودک و زن و مرد را میگیرد. او در ابتدای کار خواستار بهحداکثررساندن درجه تفاهم، هماهنگی و جدیت کشورها و جریانهای حامی صلح در مبارزه با خشونت و افراطیگری شد: «نظام دانشگاهی، مراکز تحقیقاتی و رسانهها به هر میزانی که در فهم افراطیگری و خشونت به نظرات مشترک برسند به سیاستگذاریها و اجرای موفق سیاستها منتهی خواهد شد.»
او یادآوری کرد که جنگ و درگیریهای نظامی در نظام بینالملل امروز جز تولید هزینه و تنش و از همگسیختگی زندگی اجتماعی و اقتصادی شهروندان هیچ نفعی ندارد و به تجربه اروپاییها بعد از قرنها درگیری و نزاع دو جنگ جهانی اشاره کرد: «اروپاییها در نهایت به همکاریهای به هم تنیده اقتصادی گردن نهادند و با همگرایی اقتصادی، سیاسی و امنیتی دستاوردی بزرگ برای صلح و امنیت منطقه خود به ارمغان آوردند.»
رییسجمهوری افزود: «من از این فرصت استفاده میکنم و از عموم کشورهای منطقه درخواست میکنم که با همفکری، هماهنگی و ایجاد ائتلاف و سیاستگذاریهای منطقی و عقلانی به سوی خاورمیانهای در صلح و امنیت سوق پیدا کنیم. طبیعی است که دولتهای این منطقه به مراتب علاقهمندتر و دلسوزانهتر در پی آرامش و مبارزه با خشونت هستند و هیچ ضرورتی دیده نمیشود که بازیگران فرامنطقهای که منافع خاص خود را دنبال میکنند سرنوشت مردم این منطقه را رقم بزنند.»
او تحقق جهان عاری از خشونت را مستلزم همکاری دولتها و هماهنگی در سیاستگذاریها دانست، «وقتی دولتها هماهنگ باشند جریانهای افراطی در حاشیه قرار خواهند گرفت. دولتهای مقتدر اگر با همسایگان خود به سیاست مشترکی دست یابند، میتوانند در مدتزمان کوتاهی ریشههای خشونت را بخشکانند. این نوع همکاریها در منطقه آسیا و اروپا و آمریکای لاتین به وضوح قابل مشاهده است و زمینهساز کاهش افراطیگری شده است.»
خشونت به نام دین شرمآور است
او به رویکرد جدید دولت جمهوری اسلامی یعنی تاکید بر ثبات و آرامش و مبارزه با خشونت اشاره کرد و در مورد خشونتی که اکنون در خاورمیانه فراگیر شده، گفت: «در صورتی که کشورهای منطقه با یکدیگر به تفاهم برسند، میتوانند جریانهای
ضداسلامی مانند «داعش» را در مدتزمان کوتاهی به حاشیه رانده و هزاران زن و مرد و کودک را که بهواسطه اعمال وحشیانه این جریان ضدانسانی بیخانمان و اسیر شدهاند، آزاد کنند. در چنین شرایطی هیچ نیازی به حضور بیگانگان و نفوذ تدریجی آنها نیست.»
او به اصول دین رحمانی اسلام اشاره و اضافه کرد: «این واقعیتی تلخ و شرمآور است که تروریستها انواع خشونتها مانند کشتار انسانها، تخریب اماکن مقدس و آثار باستانی و خرید و فروش زنان را به نام دین انجام میدهند. بیتردید قتلعام انسانها جفای آشکار در حد آموزههای صلحآمیز همه ادیان است که بر اساس آن کشتن یک انسان بیگناه همانند کشتن همه انسانهاست.» روحانی اضافه کرد: «تفکرهای غلط و افراطی فقط یکی از مسیرهای منتهی به خشونت است، توسعهنیافتگی و نیازهای مادی پاسخ داده نشده، بیکاری، فقر، نبودن امکانات زندگی و ناامیدی و ازدستدادن امید به آینده قابل تحمل و ارزشمند، بسط خشونتطلبی است و این همان بلایی است که خاورمیانه و بخش مهمی از جهان گرفتار آن شدهاند.» او تقسیم کشورها بهخودی و غیرخودی را زمینهساز خشونت دانست همانطور که تحریم و تحدید را نیز ناقض حقوق بشر و آزادیهای اساسی و چالشی جدی برای امنیت در نظام بینالملل ارزیابی کرد. وی در ادامه با بیان اینکه جهان امروز دستخوش فرآیندهایی است که به نابرابریها دامن میزنند، اضافه کرد: «مساله توسعهطلبیها و انحصارگریهای سیاسی و ژئوپلتیک نیز نقش مهمی در پیدایش خشونتها دارند.»
سازمانملل کاستی دارد
روحانی به سازمانملل نیز اشاره کرد و گفت: «واقعیت ناخوشایند این است که سازمانمللمتحد با همه موفقیتهایش در برابر مسایل بزرگی که جهان ما با آن روبهرو است کاستیهای قابلتوجهی دارد.» رییسجمهور با بیان اینکه سزاوار است در کنار یکدیگر اندیشهورزی درباره اشکال آشکار خشونت و صورتهای بارز بیعدالتی و سازوکارهای غلبه بر آنها را تقویت کنیم، اضافه کرد: «ما توان آن را داریم که دهها فیلسوف، هنرمند، جامعهشناس، سیاستمدار، فعال جامعه مدنی و شماری دیگر از شخصیتهای جهان را برای اندیشیدن درباره رفع خشونت و بیعدالتی و استقرار عدالت گرد هم آوریم و جامعه بشری را به درپیشگرفتن راه و روشی مطابق خردورزی همگانی برآمده از اندیشه عدالت و نفی افراطیگری فرا بخوانیم.» روحانی پیشنهاد داد 18دسامبر بهعنوان روز جهان علیه خشونت نامگذاری شود و این کنفرانس بتواند پیشنهادهای موثر و عملی برای اعتلای فرهنگ صلح و مدارا و مبارزه با خشونت و افراطیگری ارایه کند. با پایان سخنرانی روحانی، او به همراهی جواد ظریف از سالن خارج شد تا دیدارهای دوجانبهاش را در اتاقی در حاشیه سالن اصلی اجلاس انجام دهد. در حالیکه دیدارهای رییسجمهور در حال انجام بود اجلاس جهان علیه خشونت نیز با سخنرانیهایش ادامه داشت.
سیدعلی خمینی: به امید روزی که گزینه نظامی روی هیچ میزی نباشد
سیدعلی خمینی که سرتاپا سیاه پوشیده بود، شمرده سخن میگفت. او از دغدغه افراطگرایی در حیطه اندیشه و نظر ابراز نگرانی کرد و گفت: «مادامی که ریشه اندیشه افراطگرایی در خاک زمین وجود دارد شجره خبیثه افراطگرایی از آن رشد میکند که میوه آن جز خشونت نخواهد بود.» سیدعلی خمینی با تقسیم افراطیگری به دو ساحت نظری و عملی، گفت: «سازمانهای بینالمللی و قدرتهای نظامی و سیاسی جهان مثل شورای امنیت وجه غالب همت خود را بر این گذاشتند که با افراطیگری فعلی و عملی در جهان مبارزه کنند. البته در اینکه همه آنها واقعا از سر صدق در این معرکه وارد شدهاند تردید است و مقاممعظمرهبری در سخنرانی اخیر خود نسبت به این موضوع مطالبی را بیان کردند.» نوه بنیانگذار جمهوری اسلامی گفت: «این کنفرانسها میتواند برای این باشد که بنیان اندیشه افراطگرایی را با جهادی فرهنگی ساکت کند. مادامی که دنیا با سیاست دوگانه به کشورهایی نگاه میکند که مرکز تفکر تکفیری هستند و آنها را محکوم نمیکند، چشماندازی از صلح پایدار دیده نمیشود و هر اقدامی در حیطه مبارزه عملی و میدانی دفعی و تدریجی خواهد بود.» او سخنانش را با این جمله به پایان رساند: «به امید روزی که گزینه نظامی روی هیچ میزی نباشد.»
ناآرامی پاکستان وابسته به افغانستان
آصف علی زرداری، رییسجمهور پیشین پاکستان در سخنرانیاش گفت: «برخورد با تروریسم و مقابله با آن پاسخ به یک نیاز جدی جهانی است و پاکستان از کشورهایی است که هزینه فراوانی در مواجهه با افراطیگری پرداخته است. خشونت در کشور من توسط جوامع بینالمللی حمایت شده است و سیاستهای گمراهکننده در دنیا توانسته این ایده را پیش ببرد. تا وقتی ثبات سیاسی در افغانستان نباشد پاکستان نیز روی آرامش نخواهد دید.»
تاکید بر نقش ایران
دومینیک دوویلپین، نخستوزیر پیشین فرانسه با اشاره به موضوع تحریم ایران از سوی قدرتهای بزرگ، گفت: «ایران میتواند در مقابل «داعش» نقش اساسی ایفا کند.» او اضافه کرد: «برداشتهشدن تحریمها برای اقتصاد ایران یک ضرورت است و البته موضوع مذاکرات تنها بهخاطر سانتریفیوژها نیست بلکه به دلیل موضوع قدرت در منطقه است.»
درجه تفاهم خود را به حداکثر برسانیم
اجلاس با قرائت قرآن آغاز شد و خود جواد ظریف، نقش مدیر «پنل» افتتاحیه را برعهده داشت. سخنان حسن روحانی مشابه سخنانش در مجمععمومی سازمانملل بود. او سال گذشته از نیاز به جهان عاری از خشونت سخن گفته بود و امسال این کنفرانس همان زمانی برگزار میشد که پیشنهاد رییسجمهوری ایران مورد تایید اعضای مجمععمومی سازمانملل قرار گرفت.
حسن روحانی در سخنرانیاش یادآوری کرد که «استقبال جهانی از ایده جهان علیه خشونت و افراطیگری و تشویق آن در مجمععمومی سازمانمللمتحد با رای قاطع کشورهای جهان، میزان ضرورت و اهمیت پرداختن به مقوله خشونت در جهان را نشان میدهد.» او که از روی متنی با سرعت میخواند، میگوید: «من 25سپتامبر2013 در شصتوهشتمین اجلاس مجمععمومی سازمانمللمتحد ایده جهان عاری از خشونت و افراطیگری را ارایه کردم و در همان مجمع، ایده مطرحشده تبدیل به قطعنامه شد. در آن سخنرانی من از رهگذر احساس و فهم خود به تبیین بیمها و امیدهایی پرداختم که در سطح منطقهای و بینالمللی به چشم میخورد.» حسن روحانی به وجود خشونت در منطقه خاورمیانه اشاره کرد که روزانه جان دهها کودک و زن و مرد را میگیرد. او در ابتدای کار خواستار بهحداکثررساندن درجه تفاهم، هماهنگی و جدیت کشورها و جریانهای حامی صلح در مبارزه با خشونت و افراطیگری شد: «نظام دانشگاهی، مراکز تحقیقاتی و رسانهها به هر میزانی که در فهم افراطیگری و خشونت به نظرات مشترک برسند به سیاستگذاریها و اجرای موفق سیاستها منتهی خواهد شد.»
او یادآوری کرد که جنگ و درگیریهای نظامی در نظام بینالملل امروز جز تولید هزینه و تنش و از همگسیختگی زندگی اجتماعی و اقتصادی شهروندان هیچ نفعی ندارد و به تجربه اروپاییها بعد از قرنها درگیری و نزاع دو جنگ جهانی اشاره کرد: «اروپاییها در نهایت به همکاریهای به هم تنیده اقتصادی گردن نهادند و با همگرایی اقتصادی، سیاسی و امنیتی دستاوردی بزرگ برای صلح و امنیت منطقه خود به ارمغان آوردند.»
رییسجمهوری افزود: «من از این فرصت استفاده میکنم و از عموم کشورهای منطقه درخواست میکنم که با همفکری، هماهنگی و ایجاد ائتلاف و سیاستگذاریهای منطقی و عقلانی به سوی خاورمیانهای در صلح و امنیت سوق پیدا کنیم. طبیعی است که دولتهای این منطقه به مراتب علاقهمندتر و دلسوزانهتر در پی آرامش و مبارزه با خشونت هستند و هیچ ضرورتی دیده نمیشود که بازیگران فرامنطقهای که منافع خاص خود را دنبال میکنند سرنوشت مردم این منطقه را رقم بزنند.»
او تحقق جهان عاری از خشونت را مستلزم همکاری دولتها و هماهنگی در سیاستگذاریها دانست، «وقتی دولتها هماهنگ باشند جریانهای افراطی در حاشیه قرار خواهند گرفت. دولتهای مقتدر اگر با همسایگان خود به سیاست مشترکی دست یابند، میتوانند در مدتزمان کوتاهی ریشههای خشونت را بخشکانند. این نوع همکاریها در منطقه آسیا و اروپا و آمریکای لاتین به وضوح قابل مشاهده است و زمینهساز کاهش افراطیگری شده است.»
خشونت به نام دین شرمآور است
او به رویکرد جدید دولت جمهوری اسلامی یعنی تاکید بر ثبات و آرامش و مبارزه با خشونت اشاره کرد و در مورد خشونتی که اکنون در خاورمیانه فراگیر شده، گفت: «در صورتی که کشورهای منطقه با یکدیگر به تفاهم برسند، میتوانند جریانهای
ضداسلامی مانند «داعش» را در مدتزمان کوتاهی به حاشیه رانده و هزاران زن و مرد و کودک را که بهواسطه اعمال وحشیانه این جریان ضدانسانی بیخانمان و اسیر شدهاند، آزاد کنند. در چنین شرایطی هیچ نیازی به حضور بیگانگان و نفوذ تدریجی آنها نیست.»
او به اصول دین رحمانی اسلام اشاره و اضافه کرد: «این واقعیتی تلخ و شرمآور است که تروریستها انواع خشونتها مانند کشتار انسانها، تخریب اماکن مقدس و آثار باستانی و خرید و فروش زنان را به نام دین انجام میدهند. بیتردید قتلعام انسانها جفای آشکار در حد آموزههای صلحآمیز همه ادیان است که بر اساس آن کشتن یک انسان بیگناه همانند کشتن همه انسانهاست.» روحانی اضافه کرد: «تفکرهای غلط و افراطی فقط یکی از مسیرهای منتهی به خشونت است، توسعهنیافتگی و نیازهای مادی پاسخ داده نشده، بیکاری، فقر، نبودن امکانات زندگی و ناامیدی و ازدستدادن امید به آینده قابل تحمل و ارزشمند، بسط خشونتطلبی است و این همان بلایی است که خاورمیانه و بخش مهمی از جهان گرفتار آن شدهاند.» او تقسیم کشورها بهخودی و غیرخودی را زمینهساز خشونت دانست همانطور که تحریم و تحدید را نیز ناقض حقوق بشر و آزادیهای اساسی و چالشی جدی برای امنیت در نظام بینالملل ارزیابی کرد. وی در ادامه با بیان اینکه جهان امروز دستخوش فرآیندهایی است که به نابرابریها دامن میزنند، اضافه کرد: «مساله توسعهطلبیها و انحصارگریهای سیاسی و ژئوپلتیک نیز نقش مهمی در پیدایش خشونتها دارند.»
سازمانملل کاستی دارد
روحانی به سازمانملل نیز اشاره کرد و گفت: «واقعیت ناخوشایند این است که سازمانمللمتحد با همه موفقیتهایش در برابر مسایل بزرگی که جهان ما با آن روبهرو است کاستیهای قابلتوجهی دارد.» رییسجمهور با بیان اینکه سزاوار است در کنار یکدیگر اندیشهورزی درباره اشکال آشکار خشونت و صورتهای بارز بیعدالتی و سازوکارهای غلبه بر آنها را تقویت کنیم، اضافه کرد: «ما توان آن را داریم که دهها فیلسوف، هنرمند، جامعهشناس، سیاستمدار، فعال جامعه مدنی و شماری دیگر از شخصیتهای جهان را برای اندیشیدن درباره رفع خشونت و بیعدالتی و استقرار عدالت گرد هم آوریم و جامعه بشری را به درپیشگرفتن راه و روشی مطابق خردورزی همگانی برآمده از اندیشه عدالت و نفی افراطیگری فرا بخوانیم.» روحانی پیشنهاد داد 18دسامبر بهعنوان روز جهان علیه خشونت نامگذاری شود و این کنفرانس بتواند پیشنهادهای موثر و عملی برای اعتلای فرهنگ صلح و مدارا و مبارزه با خشونت و افراطیگری ارایه کند. با پایان سخنرانی روحانی، او به همراهی جواد ظریف از سالن خارج شد تا دیدارهای دوجانبهاش را در اتاقی در حاشیه سالن اصلی اجلاس انجام دهد. در حالیکه دیدارهای رییسجمهور در حال انجام بود اجلاس جهان علیه خشونت نیز با سخنرانیهایش ادامه داشت.
سیدعلی خمینی: به امید روزی که گزینه نظامی روی هیچ میزی نباشد
سیدعلی خمینی که سرتاپا سیاه پوشیده بود، شمرده سخن میگفت. او از دغدغه افراطگرایی در حیطه اندیشه و نظر ابراز نگرانی کرد و گفت: «مادامی که ریشه اندیشه افراطگرایی در خاک زمین وجود دارد شجره خبیثه افراطگرایی از آن رشد میکند که میوه آن جز خشونت نخواهد بود.» سیدعلی خمینی با تقسیم افراطیگری به دو ساحت نظری و عملی، گفت: «سازمانهای بینالمللی و قدرتهای نظامی و سیاسی جهان مثل شورای امنیت وجه غالب همت خود را بر این گذاشتند که با افراطیگری فعلی و عملی در جهان مبارزه کنند. البته در اینکه همه آنها واقعا از سر صدق در این معرکه وارد شدهاند تردید است و مقاممعظمرهبری در سخنرانی اخیر خود نسبت به این موضوع مطالبی را بیان کردند.» نوه بنیانگذار جمهوری اسلامی گفت: «این کنفرانسها میتواند برای این باشد که بنیان اندیشه افراطگرایی را با جهادی فرهنگی ساکت کند. مادامی که دنیا با سیاست دوگانه به کشورهایی نگاه میکند که مرکز تفکر تکفیری هستند و آنها را محکوم نمیکند، چشماندازی از صلح پایدار دیده نمیشود و هر اقدامی در حیطه مبارزه عملی و میدانی دفعی و تدریجی خواهد بود.» او سخنانش را با این جمله به پایان رساند: «به امید روزی که گزینه نظامی روی هیچ میزی نباشد.»
ناآرامی پاکستان وابسته به افغانستان
آصف علی زرداری، رییسجمهور پیشین پاکستان در سخنرانیاش گفت: «برخورد با تروریسم و مقابله با آن پاسخ به یک نیاز جدی جهانی است و پاکستان از کشورهایی است که هزینه فراوانی در مواجهه با افراطیگری پرداخته است. خشونت در کشور من توسط جوامع بینالمللی حمایت شده است و سیاستهای گمراهکننده در دنیا توانسته این ایده را پیش ببرد. تا وقتی ثبات سیاسی در افغانستان نباشد پاکستان نیز روی آرامش نخواهد دید.»
تاکید بر نقش ایران
دومینیک دوویلپین، نخستوزیر پیشین فرانسه با اشاره به موضوع تحریم ایران از سوی قدرتهای بزرگ، گفت: «ایران میتواند در مقابل «داعش» نقش اساسی ایفا کند.» او اضافه کرد: «برداشتهشدن تحریمها برای اقتصاد ایران یک ضرورت است و البته موضوع مذاکرات تنها بهخاطر سانتریفیوژها نیست بلکه به دلیل موضوع قدرت در منطقه است.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.