مطهری در مراسم 16آذر دانشگاهتهران:
خط قرمز باید اقدام مسلحانه باشد
مرجان توحیدی: تالار چمران دانشکده فنی دانشگاه تهران آنقدر از جمعیت پر شده بود که 10دقیقه از ساعت دو گذشته، درهای تالار را بستند. فوجی از دانشجوها پشت درهای بسته مانده بودند و قرار بود برنامه ویژه 16آذر را از «مانیتور» نصبشده در راهروی دانشکدهفنی مشاهده کنند. علی مطهری و مصطفی معین، سخنرانان این برنامه بودند. جاماندگان رسانهها هم یکی پس از دیگری خود را به تالار میرساندند. دانشجویان تمام صندلیهای تالار را پر کرده بودند، تعداد زیادی هم ایستاده و نشسته در فضاهای خالی بین صندلیها قرار گرفته بودند و هرکدام پلاکاردی در دست داشتند که روی آنها با رنگ سبز شعارهایی نوشته شده بود. اعضای انجمن اسلامی دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی که متولی برگزاری مراسم بودند، با شالهایی که بر گردن داشتند اگرچه از دیگر دانشجویان متمایز شده بودند، اما این نماد تنها متعلق به اعضای انجمن نبود. اگر تمام سالن را در نگاهی از نظر میگذراندی، انواع پوششهای یکسان به چشم میآمد. مجری برنامه مراسم را با اهدای سلام آغاز کرد. از سلام به شهدای 16آذر گرفته تا بازرگان، سحابی، طالقانی، چمران، بهشتی، نخستوزیر دوران جنگ،
خاتمی و... هربار که این نامها فضای سالن را پر میکرد، دست و شعار دانشجویان هم آن را بدرقه میکرد و گاه نواها جای شعارها را میگرفت؛ نوای «یار دبستانی» که دانشجویان، آن را هنگام پخش تصاویری از روزهای مبارزاتی قبل از انقلاب تا روزهای جبهه و جنگ و بعد هم دوم خرداد، دوره احمدینژاد و وقایع سال 88 و در نهایت هم انتخابات ریاستجمهوری 92، سر میدادند. شور و هیجان اگرچه بر فضا قالب شده بود، اما گلایههای دانشجویان از استیضاح فرجیدانا، وزیر علوم سابق، علاوه بر آنکه در کلیپی مورد توجه ویژه قرار گرفته بود، موجب شد که دانشجویان شعارهای اعتراضی علیه عملکرد برخی نمایندگان مجلس سر دهند. اعتراضها البته دامن خبرنگار صداوسیما را هم گرفت. به طوری که مجری مراسم از دانشجویان خواست تا با دستهای خود، خبرنگار این رسانه را که بدون هماهنگی وارد سالن شده بود، به بیرون همراهی کنند. دیگر نوبت سخنرانی مدعوین مراسم بود. علی مطهری را دانشجویان با این شعار به سمت تریبون هدایت کردند: «مطهری رو ببین، اصولگرا یعنی این» علی مطهری که در کلیپ تصاویرش در هنگام سخنرانی به عنوان مخالف فرهادی وزیر علوم در صحن مجلس پخش شده بود، سخنانش را به طور
ویژه درباره آسیبهایی که به نظام وارد است، مطرح کرد. البته او قبل از آنکه وارد بحث آسیبها شود، بخشی از دستنوشتههای شهید مطهری را نقل کرد که به گفته پسر، هنوز منتشر نشده و مربوط به دهههای 30 یا 40 است. علی مطهری که از روی متن مشغول قرائت بود، چنین خواند: «باید انقلاب خود را آسیبشناسی کنیم؛ بهطوریکه سه آسیب در انقلاب به وجود آمده که باید تصحیح و اصلاح شود. شخصیتهای صاحبنفوذ یک مشکلی دارند و آن مشکل هواداران و اطرافیان آنهاست. افرادی در اطراف اینها پیدا میشوند که میخواهند از اینها بتی بسازند. اگرچه خود این شخص چنین اعتقادی ندارد.» او در ادامه تاکید کرد «روشن است که باید جایگاه ولیفقیه را حفظ کرد اما باید نقد خود را هم مطرح کرد. باید دانست که اگر نقدی در حوزه رهبری پیش میآید باید از حدود خود خارج نشویم. به طوری که سیره رهبری انتقادپذیر است اما ما باید جایگاه رهبری را حفظ کنیم و ایشان هم خودشان از نقد و انتقاد ناراضی نیستند.»
روایت مطهری از مرگ هاله سحابی
وی ادامه داد: «دومین برداشت غلط ما از مسالهای به نام عبارت حفظ نظام است. به طوری که تمامی عزیزان کارهایی میکنند که عملکرد آنها را توجیه میکند که متاسفانه این مساله در میان مسوولان امنیتی و اطلاعاتی ما در سالهای قبل وجود داشته است و برخی افراد به نام حفظ نظام، اصول و قانون اساسی نظام را زیر پا گذاشتهاند و این کاملا غلط است. به طوری که در بندهای قانون اساسی ما، تفهیم اتهام به متهم و بازداشت غیرقانونی نهی شده است که در قضیه ستار بهشتی هم این موضوع وجود داشت که بنده از آن دفاع کردم اما برخیها گفتند که حفظ نظام مهمتر از این مساله است و البته بنده با آن مخالفت کردم و گفتم اگر چنین مسایلی را پنهان کنیم به انقلاب خیانت کردهایم.»او ادامه داد: «یا در مرگ هاله سحابی از وزیر اطلاعات دولت قبل سوال کردم و گفتم ماموری خطایی کرده است، شما تقصیری نداشتهاید، شما دستکم یک عذرخواهی کنید. اما عذرخواهی هم نکردند، اگر عذرخواهی میکردند، من قانع میشدم که نشدم.» مطهری ادامه داد: «باید از انتقادها استقبال کنیم و این فضایی که اگر کسی یک انتقادی میکند و آن را ضدنظام و منافق و برانداز میخوانند باید برچیده شود. همانطور که در قانون اساسی کشورمان هم آمده است که اصل بر برائت است. اما الان اینگونه شده است که اصل بر فتنه و براندازی است مگر خلافش ثابت شود.»
خط قرمز باید اقدام مسلحانه باشد
مطهری با بیان اینکه بسیاری از مردمی که در راهپیمایی 25 خرداد و سایر راهپیماییها به خیابان آمدند صرفا به نتایج انتخابات انتقاد داشتند و برای دفاع از نظام به خیابان آمدند، تاکید کرد: «ما به درست یا غلط آنها را فتنهگر قلمداد کردیم و برخوردی کردیم که شما براندازید؛ اینها آفاتی است که انقلاب را تهدید میکند. به همین دلیل گفتم آنقدر نگران نباشید چرا که انقلاب همانند نهال لرزانی نیست که با هر باد از پای درآید.» نماینده مردم تهران اضافه کرد: «اگر آزادی بیان باشد و مطبوعات آزاد باشند جلوی بسیاری از تخلفات گرفته میشود اما متاسفانه گاهی خطوط قرمز مصنوعی درست میکنیم که مثلا نمیتوانید درباره مفاسد اقتصادی و فتنه حرف بزنید.» عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به سیره ائمه اطهار نسبت به مخالفان، عنوان کرد: «خط قرمز ما باید اقدام مسلحانه باشد و باید با اینگونه افراد برخورد کرد نه اینکه فردی انتقادی داشت با او برخورد کنیم. امام(ره) نیز تا 30خرداد سال60 اجازه داده بودند که مجاهدین آزاد باشند.» مطهری در پاسخ به سوالی درباره اینکه پیگیریهایتان درباره رفع حصر به کجا رسیده است٬ بیان کرد: «اینکه شورایعالی امنیت ملی در شرایطی ویژه که کشور را آشوب فرا گرفته باشد فردی را دچار حصر محدود کند٬ مخالفتی وجود ندارد اما بحث این است که بعد از آن چرا حصر ادامه پیدا کرد. حتی تا زمان ریاستجمهوری آقای احمدینژاد مسالهای نبود ولی در دولت جدید که بسیاری از مسایل منتفی شده و بسیاری از معترضین با نظام آشتی کردهاند، ادامه حصر با چه منطق و مجوزی است؟» علی مطهری با اشاره به موضوع حصر بیان کرد: «میتوان با گفتوگو و منطق یک راهحل برای این موضوع پیدا کرد بهطوری که خودم با خانوادههای هر دو نفر صحبت کردم و به آنها گفتم که بروید با این دو نفر صحبت کنید و البته آقای موسوی به فرزندانشان جملهای را گفته بودند که آنها هم به من انتقال دادند و فرزندانشان تاکید داشتند که عین عبارات نقل شود و آن عبارات اینچنین بود: ما از ایمانمان دست نمیکشیم، ما نظام را دوست داریم.
لذا این مباحث و حرفهایی که آقای کروبی زده است همانند حرف آقای موسوی بوده است و باید بهنوعی به این مباحث پایان داد و بنده میگویم که راه برای مرتفعشدن این موضوع باز است. بهطوری که نهتنها من، بلکه روحانیت و علما باید وارد این موضوع شوند. حتی اگر میخواهند صحبتهایشان رسانهای نشود، اما وارد شوند. چرا برخیها فکر میکنند که اگر آقایان موسوی و کروبی بدون توبه آزاد شوند به نظام ضربه وارد خواهد شد؟
استعفا خیانت نیست
پس از علی مطهری، سخنران دیگر دکتر معین٬ وزیر علوم اسبق دولت اصلاحات بود. قبل از آنکه معین سخنان خود را آغاز کند، باز هم کلیپی به نمایش درآمد. معین هم با شعار «اصلاحات زنده باد، معین پاینده باد» به سمت تریبون هدایت شد. معین در سخنان خود به دلایل استعفایش از وزارت علوم، به آسیبی که به گفته او در هشت سال گذشته به بدنه دانشگاهی و علمی کشور وارد آمده و راهکارهای خروج از این وضعیت اشاره کرد. او البته توضیح داد که با تلاش وی روز دانشجو برای پاسداشت از جایگاه و حفظ این میراث علمی در تقویم دانشگاهی کشور ثبت شده است. معین با بیان اینکه در طول سالهای گذشته جنبش دانشجویی در حالت انفعال قرار گرفت٬ گفت: «دانشجویان و مردم جامعه نباید در شرایط انفعال قرار گیرند هرچند که دانشجو و دانشگاه مظلوم است اما ما نباید اجازه دهیم دانشگاه و دانشجو مورد ظلم قرار بگیرد اما آن هشتسال موجب شد که استاد و دانشجو در انفعال محض قرار بگیرند.»وزیر علوم دولت اصلاحات با یادآوری دلایل استعفایش از وزارت علوم و با بیان اینکه در کشور ما استعفا جزو گناهان کبیره شده است، گفت: «اگر بهخاطر خشونت سال 78 کسی استعفا میدهد، این گناه کبیره میشود، ولی من باید بگویم که استعفا گناه کبیره نیست و زمانی که بدانید فایده و کارایی ندارید و استعفا میدهید، این استعفا خیانت نیست.»وزیر علوم دولت اصلاحات با اشاره به خسارتهایی که کشور در زمان دولت گذشته دید، به تشریح برخی مشکلات و موضوعات اجتماعی کشور پرداخت و عنوان کرد: «متاسفانه یکی از جاهایی که صدمه بسیار دید، نهاد دانشگاه بود: دانشگاههای ما تا سال 84 یکی از پاکترین نهادهای کشور بودند و زدوبندهای سیاسی در دانشگاه حاکم نبود اما در طول این سالها، شاهد رشد بیسابقه ظرفیت دانشگاه، کاهش کیفیت آموزشی و پژوهشی، هتک حرمت استادان، نقض حرمت و امنیت دانشجویان، تبعیضها و تفکیکهای جنسیتی و بیثباتی در عرصه مدیریتی فرار مغزها و بورسیههای غیرقانونی بودیم.»وی با طرح این سوال که در این شرایط وظیفه ما چیست٬ خاطرنشان کرد: «امیدواریم که با انتخاب آقای فرهادی بیثباتی از دانشگاهها رخت بربندد و شاهد بازگرداندن اختیارات ستادی دو وزارت علوم و بهداشت باشیم و تمرکززدایی از دانشگاهها و رفع سیاستزدگی از آنها را ببینیم.»مراسم بزرگداشت 16 آذر با پخش پیام تصویری سیدمحمد خاتمی درباره روز دانشجو و نیز قرائت بیانیه انجمن اسلامی دانشگاه تهران و دانشگاه علومپزشکی توسط دبیر انجمن پایان یافت.
بخشی از پیام خاتمی به مناسب «روز دانشجو»
«... از آغاز انقلاب اسلامی تاکنون، کشور ما، هم در تاسیس قانون اساسی، هم در رفراندوم، هم در رایهای مختلفی که ملت داده، نشان داده که برای ما و انقلاب ما انتخابات یک شاهکلید و شاهبیت حیات انقلابی واقعی ملت ماست. انتخابات آزاد که هدیه انقلاب اسلامی ما بود و امروز باید همه ما برای آن تلاش کنیم. ایجاد هرگونه محدودیت در امر انتخاب مردم و در جلوگیری از بیان آزاد اطلاعات و آگاهیهای جامعه، دورشدن از آرمانهایی است که ملت ما داشته است و نویدهایی که در انقلاب ما به تجلی رسید. امروز هم معتقدم، رفع مشکلات و تهدیدهایی که از بیرون و درون، کشور ما با آنها مواجه است و رفتن به سوی وضعیتی که صلاح حکومت و ملت در آن باشد، بازگشت به موازین موردخواست ملت ما که در انقلاب ما تجلی داشت بهخصوص انتخابات آزاد، فراگیر و سالم در کشور ما است و این یعنی رعایت حق و حرمت مردم که صاحب اصلی کشور مردم و مملکتاند و حاکمیت عقلانیت و اعتدال که همه اینها از مسیر انتخابات آزاد به گونهای که همه گروهها و تشکلها و همه پایبندان به اصل عمل در چارچوب قانون اساسی در آن بتوانند حضور داشته باشند، تحقق پیدا میکند و مطمئنا هم مشکلات ما در داخل از این طریق رفع خواهد شد و تحریمها وتهدیدهایی که از بیرون است کاهش خواهد یافت و گشاینده راه به این سوی افق روشن که خواست همه شهیدان ما و 16آذر و تمام ملت انقلابی ما بود. گشاینده این راه یعنی ایجاد تفاهم ملی برای تامین خواستهای ملت ایران و به خصوص آزادیهای اساسی و حقوق اساسی ملت و آزادی انتخابات، امید داریم هر چه زودتر شاهد گشایش فضای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی در جامعه باشیم که این به نفع همه است. به نفع حکومت، به نفع مردم، به نفع همه کسانی که دلشان به عشق وطن و به عشق انقلاب میتپد...»
روایت مطهری از مرگ هاله سحابی
وی ادامه داد: «دومین برداشت غلط ما از مسالهای به نام عبارت حفظ نظام است. به طوری که تمامی عزیزان کارهایی میکنند که عملکرد آنها را توجیه میکند که متاسفانه این مساله در میان مسوولان امنیتی و اطلاعاتی ما در سالهای قبل وجود داشته است و برخی افراد به نام حفظ نظام، اصول و قانون اساسی نظام را زیر پا گذاشتهاند و این کاملا غلط است. به طوری که در بندهای قانون اساسی ما، تفهیم اتهام به متهم و بازداشت غیرقانونی نهی شده است که در قضیه ستار بهشتی هم این موضوع وجود داشت که بنده از آن دفاع کردم اما برخیها گفتند که حفظ نظام مهمتر از این مساله است و البته بنده با آن مخالفت کردم و گفتم اگر چنین مسایلی را پنهان کنیم به انقلاب خیانت کردهایم.»او ادامه داد: «یا در مرگ هاله سحابی از وزیر اطلاعات دولت قبل سوال کردم و گفتم ماموری خطایی کرده است، شما تقصیری نداشتهاید، شما دستکم یک عذرخواهی کنید. اما عذرخواهی هم نکردند، اگر عذرخواهی میکردند، من قانع میشدم که نشدم.» مطهری ادامه داد: «باید از انتقادها استقبال کنیم و این فضایی که اگر کسی یک انتقادی میکند و آن را ضدنظام و منافق و برانداز میخوانند باید برچیده شود. همانطور که در قانون اساسی کشورمان هم آمده است که اصل بر برائت است. اما الان اینگونه شده است که اصل بر فتنه و براندازی است مگر خلافش ثابت شود.»
خط قرمز باید اقدام مسلحانه باشد
مطهری با بیان اینکه بسیاری از مردمی که در راهپیمایی 25 خرداد و سایر راهپیماییها به خیابان آمدند صرفا به نتایج انتخابات انتقاد داشتند و برای دفاع از نظام به خیابان آمدند، تاکید کرد: «ما به درست یا غلط آنها را فتنهگر قلمداد کردیم و برخوردی کردیم که شما براندازید؛ اینها آفاتی است که انقلاب را تهدید میکند. به همین دلیل گفتم آنقدر نگران نباشید چرا که انقلاب همانند نهال لرزانی نیست که با هر باد از پای درآید.» نماینده مردم تهران اضافه کرد: «اگر آزادی بیان باشد و مطبوعات آزاد باشند جلوی بسیاری از تخلفات گرفته میشود اما متاسفانه گاهی خطوط قرمز مصنوعی درست میکنیم که مثلا نمیتوانید درباره مفاسد اقتصادی و فتنه حرف بزنید.» عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به سیره ائمه اطهار نسبت به مخالفان، عنوان کرد: «خط قرمز ما باید اقدام مسلحانه باشد و باید با اینگونه افراد برخورد کرد نه اینکه فردی انتقادی داشت با او برخورد کنیم. امام(ره) نیز تا 30خرداد سال60 اجازه داده بودند که مجاهدین آزاد باشند.» مطهری در پاسخ به سوالی درباره اینکه پیگیریهایتان درباره رفع حصر به کجا رسیده است٬ بیان کرد: «اینکه شورایعالی امنیت ملی در شرایطی ویژه که کشور را آشوب فرا گرفته باشد فردی را دچار حصر محدود کند٬ مخالفتی وجود ندارد اما بحث این است که بعد از آن چرا حصر ادامه پیدا کرد. حتی تا زمان ریاستجمهوری آقای احمدینژاد مسالهای نبود ولی در دولت جدید که بسیاری از مسایل منتفی شده و بسیاری از معترضین با نظام آشتی کردهاند، ادامه حصر با چه منطق و مجوزی است؟» علی مطهری با اشاره به موضوع حصر بیان کرد: «میتوان با گفتوگو و منطق یک راهحل برای این موضوع پیدا کرد بهطوری که خودم با خانوادههای هر دو نفر صحبت کردم و به آنها گفتم که بروید با این دو نفر صحبت کنید و البته آقای موسوی به فرزندانشان جملهای را گفته بودند که آنها هم به من انتقال دادند و فرزندانشان تاکید داشتند که عین عبارات نقل شود و آن عبارات اینچنین بود: ما از ایمانمان دست نمیکشیم، ما نظام را دوست داریم.
لذا این مباحث و حرفهایی که آقای کروبی زده است همانند حرف آقای موسوی بوده است و باید بهنوعی به این مباحث پایان داد و بنده میگویم که راه برای مرتفعشدن این موضوع باز است. بهطوری که نهتنها من، بلکه روحانیت و علما باید وارد این موضوع شوند. حتی اگر میخواهند صحبتهایشان رسانهای نشود، اما وارد شوند. چرا برخیها فکر میکنند که اگر آقایان موسوی و کروبی بدون توبه آزاد شوند به نظام ضربه وارد خواهد شد؟
استعفا خیانت نیست
پس از علی مطهری، سخنران دیگر دکتر معین٬ وزیر علوم اسبق دولت اصلاحات بود. قبل از آنکه معین سخنان خود را آغاز کند، باز هم کلیپی به نمایش درآمد. معین هم با شعار «اصلاحات زنده باد، معین پاینده باد» به سمت تریبون هدایت شد. معین در سخنان خود به دلایل استعفایش از وزارت علوم، به آسیبی که به گفته او در هشت سال گذشته به بدنه دانشگاهی و علمی کشور وارد آمده و راهکارهای خروج از این وضعیت اشاره کرد. او البته توضیح داد که با تلاش وی روز دانشجو برای پاسداشت از جایگاه و حفظ این میراث علمی در تقویم دانشگاهی کشور ثبت شده است. معین با بیان اینکه در طول سالهای گذشته جنبش دانشجویی در حالت انفعال قرار گرفت٬ گفت: «دانشجویان و مردم جامعه نباید در شرایط انفعال قرار گیرند هرچند که دانشجو و دانشگاه مظلوم است اما ما نباید اجازه دهیم دانشگاه و دانشجو مورد ظلم قرار بگیرد اما آن هشتسال موجب شد که استاد و دانشجو در انفعال محض قرار بگیرند.»وزیر علوم دولت اصلاحات با یادآوری دلایل استعفایش از وزارت علوم و با بیان اینکه در کشور ما استعفا جزو گناهان کبیره شده است، گفت: «اگر بهخاطر خشونت سال 78 کسی استعفا میدهد، این گناه کبیره میشود، ولی من باید بگویم که استعفا گناه کبیره نیست و زمانی که بدانید فایده و کارایی ندارید و استعفا میدهید، این استعفا خیانت نیست.»وزیر علوم دولت اصلاحات با اشاره به خسارتهایی که کشور در زمان دولت گذشته دید، به تشریح برخی مشکلات و موضوعات اجتماعی کشور پرداخت و عنوان کرد: «متاسفانه یکی از جاهایی که صدمه بسیار دید، نهاد دانشگاه بود: دانشگاههای ما تا سال 84 یکی از پاکترین نهادهای کشور بودند و زدوبندهای سیاسی در دانشگاه حاکم نبود اما در طول این سالها، شاهد رشد بیسابقه ظرفیت دانشگاه، کاهش کیفیت آموزشی و پژوهشی، هتک حرمت استادان، نقض حرمت و امنیت دانشجویان، تبعیضها و تفکیکهای جنسیتی و بیثباتی در عرصه مدیریتی فرار مغزها و بورسیههای غیرقانونی بودیم.»وی با طرح این سوال که در این شرایط وظیفه ما چیست٬ خاطرنشان کرد: «امیدواریم که با انتخاب آقای فرهادی بیثباتی از دانشگاهها رخت بربندد و شاهد بازگرداندن اختیارات ستادی دو وزارت علوم و بهداشت باشیم و تمرکززدایی از دانشگاهها و رفع سیاستزدگی از آنها را ببینیم.»مراسم بزرگداشت 16 آذر با پخش پیام تصویری سیدمحمد خاتمی درباره روز دانشجو و نیز قرائت بیانیه انجمن اسلامی دانشگاه تهران و دانشگاه علومپزشکی توسط دبیر انجمن پایان یافت.
بخشی از پیام خاتمی به مناسب «روز دانشجو»
«... از آغاز انقلاب اسلامی تاکنون، کشور ما، هم در تاسیس قانون اساسی، هم در رفراندوم، هم در رایهای مختلفی که ملت داده، نشان داده که برای ما و انقلاب ما انتخابات یک شاهکلید و شاهبیت حیات انقلابی واقعی ملت ماست. انتخابات آزاد که هدیه انقلاب اسلامی ما بود و امروز باید همه ما برای آن تلاش کنیم. ایجاد هرگونه محدودیت در امر انتخاب مردم و در جلوگیری از بیان آزاد اطلاعات و آگاهیهای جامعه، دورشدن از آرمانهایی است که ملت ما داشته است و نویدهایی که در انقلاب ما به تجلی رسید. امروز هم معتقدم، رفع مشکلات و تهدیدهایی که از بیرون و درون، کشور ما با آنها مواجه است و رفتن به سوی وضعیتی که صلاح حکومت و ملت در آن باشد، بازگشت به موازین موردخواست ملت ما که در انقلاب ما تجلی داشت بهخصوص انتخابات آزاد، فراگیر و سالم در کشور ما است و این یعنی رعایت حق و حرمت مردم که صاحب اصلی کشور مردم و مملکتاند و حاکمیت عقلانیت و اعتدال که همه اینها از مسیر انتخابات آزاد به گونهای که همه گروهها و تشکلها و همه پایبندان به اصل عمل در چارچوب قانون اساسی در آن بتوانند حضور داشته باشند، تحقق پیدا میکند و مطمئنا هم مشکلات ما در داخل از این طریق رفع خواهد شد و تحریمها وتهدیدهایی که از بیرون است کاهش خواهد یافت و گشاینده راه به این سوی افق روشن که خواست همه شهیدان ما و 16آذر و تمام ملت انقلابی ما بود. گشاینده این راه یعنی ایجاد تفاهم ملی برای تامین خواستهای ملت ایران و به خصوص آزادیهای اساسی و حقوق اساسی ملت و آزادی انتخابات، امید داریم هر چه زودتر شاهد گشایش فضای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی در جامعه باشیم که این به نفع همه است. به نفع حکومت، به نفع مردم، به نفع همه کسانی که دلشان به عشق وطن و به عشق انقلاب میتپد...»
مرجان توحیدی: تالار چمران دانشکده فنی دانشگاه تهران آنقدر از جمعیت پر شده بود که 10دقیقه از ساعت دو گذشته، درهای تالار را بستند. فوجی از دانشجوها پشت درهای بسته مانده بودند و قرار بود برنامه ویژه 16آذر را از «مانیتور» نصبشده در راهروی دانشکدهفنی مشاهده کنند. علی مطهری و مصطفی معین، سخنرانان این برنامه بودند. جاماندگان رسانهها هم یکی پس از دیگری خود را به تالار میرساندند. دانشجویان تمام صندلیهای تالار را پر کرده بودند، تعداد زیادی هم ایستاده و نشسته در فضاهای خالی بین صندلیها قرار گرفته بودند و هرکدام پلاکاردی در دست داشتند که روی آنها با رنگ سبز شعارهایی نوشته شده بود. اعضای انجمن اسلامی دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی که متولی برگزاری مراسم بودند، با شالهایی که بر گردن داشتند اگرچه از دیگر دانشجویان متمایز شده بودند، اما این نماد تنها متعلق به اعضای انجمن نبود. اگر تمام سالن را در نگاهی از نظر میگذراندی، انواع پوششهای یکسان به چشم میآمد. مجری برنامه مراسم را با اهدای سلام آغاز کرد. از سلام به شهدای 16آذر گرفته تا بازرگان، سحابی، طالقانی، چمران، بهشتی، نخستوزیر دوران جنگ،
خاتمی و... هربار که این نامها فضای سالن را پر میکرد، دست و شعار دانشجویان هم آن را بدرقه میکرد و گاه نواها جای شعارها را میگرفت؛ نوای «یار دبستانی» که دانشجویان، آن را هنگام پخش تصاویری از روزهای مبارزاتی قبل از انقلاب تا روزهای جبهه و جنگ و بعد هم دوم خرداد، دوره احمدینژاد و وقایع سال 88 و در نهایت هم انتخابات ریاستجمهوری 92، سر میدادند. شور و هیجان اگرچه بر فضا قالب شده بود، اما گلایههای دانشجویان از استیضاح فرجیدانا، وزیر علوم سابق، علاوه بر آنکه در کلیپی مورد توجه ویژه قرار گرفته بود، موجب شد که دانشجویان شعارهای اعتراضی علیه عملکرد برخی نمایندگان مجلس سر دهند. اعتراضها البته دامن خبرنگار صداوسیما را هم گرفت. به طوری که مجری مراسم از دانشجویان خواست تا با دستهای خود، خبرنگار این رسانه را که بدون هماهنگی وارد سالن شده بود، به بیرون همراهی کنند. دیگر نوبت سخنرانی مدعوین مراسم بود. علی مطهری را دانشجویان با این شعار به سمت تریبون هدایت کردند: «مطهری رو ببین، اصولگرا یعنی این» علی مطهری که در کلیپ تصاویرش در هنگام سخنرانی به عنوان مخالف فرهادی وزیر علوم در صحن مجلس پخش شده بود، سخنانش را به طور
ویژه درباره آسیبهایی که به نظام وارد است، مطرح کرد. البته او قبل از آنکه وارد بحث آسیبها شود، بخشی از دستنوشتههای شهید مطهری را نقل کرد که به گفته پسر، هنوز منتشر نشده و مربوط به دهههای 30 یا 40 است. علی مطهری که از روی متن مشغول قرائت بود، چنین خواند: «باید انقلاب خود را آسیبشناسی کنیم؛ بهطوریکه سه آسیب در انقلاب به وجود آمده که باید تصحیح و اصلاح شود. شخصیتهای صاحبنفوذ یک مشکلی دارند و آن مشکل هواداران و اطرافیان آنهاست. افرادی در اطراف اینها پیدا میشوند که میخواهند از اینها بتی بسازند. اگرچه خود این شخص چنین اعتقادی ندارد.» او در ادامه تاکید کرد «روشن است که باید جایگاه ولیفقیه را حفظ کرد اما باید نقد خود را هم مطرح کرد. باید دانست که اگر نقدی در حوزه رهبری پیش میآید باید از حدود خود خارج نشویم. به طوری که سیره رهبری انتقادپذیر است اما ما باید جایگاه رهبری را حفظ کنیم و ایشان هم خودشان از نقد و انتقاد ناراضی نیستند.»
روایت مطهری از مرگ هاله سحابی
وی ادامه داد: «دومین برداشت غلط ما از مسالهای به نام عبارت حفظ نظام است. به طوری که تمامی عزیزان کارهایی میکنند که عملکرد آنها را توجیه میکند که متاسفانه این مساله در میان مسوولان امنیتی و اطلاعاتی ما در سالهای قبل وجود داشته است و برخی افراد به نام حفظ نظام، اصول و قانون اساسی نظام را زیر پا گذاشتهاند و این کاملا غلط است. به طوری که در بندهای قانون اساسی ما، تفهیم اتهام به متهم و بازداشت غیرقانونی نهی شده است که در قضیه ستار بهشتی هم این موضوع وجود داشت که بنده از آن دفاع کردم اما برخیها گفتند که حفظ نظام مهمتر از این مساله است و البته بنده با آن مخالفت کردم و گفتم اگر چنین مسایلی را پنهان کنیم به انقلاب خیانت کردهایم.»او ادامه داد: «یا در مرگ هاله سحابی از وزیر اطلاعات دولت قبل سوال کردم و گفتم ماموری خطایی کرده است، شما تقصیری نداشتهاید، شما دستکم یک عذرخواهی کنید. اما عذرخواهی هم نکردند، اگر عذرخواهی میکردند، من قانع میشدم که نشدم.» مطهری ادامه داد: «باید از انتقادها استقبال کنیم و این فضایی که اگر کسی یک انتقادی میکند و آن را ضدنظام و منافق و برانداز میخوانند باید برچیده شود. همانطور که در قانون اساسی کشورمان هم آمده است که اصل بر برائت است. اما الان اینگونه شده است که اصل بر فتنه و براندازی است مگر خلافش ثابت شود.»
خط قرمز باید اقدام مسلحانه باشد
مطهری با بیان اینکه بسیاری از مردمی که در راهپیمایی 25 خرداد و سایر راهپیماییها به خیابان آمدند صرفا به نتایج انتخابات انتقاد داشتند و برای دفاع از نظام به خیابان آمدند، تاکید کرد: «ما به درست یا غلط آنها را فتنهگر قلمداد کردیم و برخوردی کردیم که شما براندازید؛ اینها آفاتی است که انقلاب را تهدید میکند. به همین دلیل گفتم آنقدر نگران نباشید چرا که انقلاب همانند نهال لرزانی نیست که با هر باد از پای درآید.» نماینده مردم تهران اضافه کرد: «اگر آزادی بیان باشد و مطبوعات آزاد باشند جلوی بسیاری از تخلفات گرفته میشود اما متاسفانه گاهی خطوط قرمز مصنوعی درست میکنیم که مثلا نمیتوانید درباره مفاسد اقتصادی و فتنه حرف بزنید.» عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به سیره ائمه اطهار نسبت به مخالفان، عنوان کرد: «خط قرمز ما باید اقدام مسلحانه باشد و باید با اینگونه افراد برخورد کرد نه اینکه فردی انتقادی داشت با او برخورد کنیم. امام(ره) نیز تا 30خرداد سال60 اجازه داده بودند که مجاهدین آزاد باشند.» مطهری در پاسخ به سوالی درباره اینکه پیگیریهایتان درباره رفع حصر به کجا رسیده است٬ بیان کرد: «اینکه شورایعالی امنیت ملی در شرایطی ویژه که کشور را آشوب فرا گرفته باشد فردی را دچار حصر محدود کند٬ مخالفتی وجود ندارد اما بحث این است که بعد از آن چرا حصر ادامه پیدا کرد. حتی تا زمان ریاستجمهوری آقای احمدینژاد مسالهای نبود ولی در دولت جدید که بسیاری از مسایل منتفی شده و بسیاری از معترضین با نظام آشتی کردهاند، ادامه حصر با چه منطق و مجوزی است؟» علی مطهری با اشاره به موضوع حصر بیان کرد: «میتوان با گفتوگو و منطق یک راهحل برای این موضوع پیدا کرد بهطوری که خودم با خانوادههای هر دو نفر صحبت کردم و به آنها گفتم که بروید با این دو نفر صحبت کنید و البته آقای موسوی به فرزندانشان جملهای را گفته بودند که آنها هم به من انتقال دادند و فرزندانشان تاکید داشتند که عین عبارات نقل شود و آن عبارات اینچنین بود: ما از ایمانمان دست نمیکشیم، ما نظام را دوست داریم.
لذا این مباحث و حرفهایی که آقای کروبی زده است همانند حرف آقای موسوی بوده است و باید بهنوعی به این مباحث پایان داد و بنده میگویم که راه برای مرتفعشدن این موضوع باز است. بهطوری که نهتنها من، بلکه روحانیت و علما باید وارد این موضوع شوند. حتی اگر میخواهند صحبتهایشان رسانهای نشود، اما وارد شوند. چرا برخیها فکر میکنند که اگر آقایان موسوی و کروبی بدون توبه آزاد شوند به نظام ضربه وارد خواهد شد؟
استعفا خیانت نیست
پس از علی مطهری، سخنران دیگر دکتر معین٬ وزیر علوم اسبق دولت اصلاحات بود. قبل از آنکه معین سخنان خود را آغاز کند، باز هم کلیپی به نمایش درآمد. معین هم با شعار «اصلاحات زنده باد، معین پاینده باد» به سمت تریبون هدایت شد. معین در سخنان خود به دلایل استعفایش از وزارت علوم، به آسیبی که به گفته او در هشت سال گذشته به بدنه دانشگاهی و علمی کشور وارد آمده و راهکارهای خروج از این وضعیت اشاره کرد. او البته توضیح داد که با تلاش وی روز دانشجو برای پاسداشت از جایگاه و حفظ این میراث علمی در تقویم دانشگاهی کشور ثبت شده است. معین با بیان اینکه در طول سالهای گذشته جنبش دانشجویی در حالت انفعال قرار گرفت٬ گفت: «دانشجویان و مردم جامعه نباید در شرایط انفعال قرار گیرند هرچند که دانشجو و دانشگاه مظلوم است اما ما نباید اجازه دهیم دانشگاه و دانشجو مورد ظلم قرار بگیرد اما آن هشتسال موجب شد که استاد و دانشجو در انفعال محض قرار بگیرند.»وزیر علوم دولت اصلاحات با یادآوری دلایل استعفایش از وزارت علوم و با بیان اینکه در کشور ما استعفا جزو گناهان کبیره شده است، گفت: «اگر بهخاطر خشونت سال 78 کسی استعفا میدهد، این گناه کبیره میشود، ولی من باید بگویم که استعفا گناه کبیره نیست و زمانی که بدانید فایده و کارایی ندارید و استعفا میدهید، این استعفا خیانت نیست.»وزیر علوم دولت اصلاحات با اشاره به خسارتهایی که کشور در زمان دولت گذشته دید، به تشریح برخی مشکلات و موضوعات اجتماعی کشور پرداخت و عنوان کرد: «متاسفانه یکی از جاهایی که صدمه بسیار دید، نهاد دانشگاه بود: دانشگاههای ما تا سال 84 یکی از پاکترین نهادهای کشور بودند و زدوبندهای سیاسی در دانشگاه حاکم نبود اما در طول این سالها، شاهد رشد بیسابقه ظرفیت دانشگاه، کاهش کیفیت آموزشی و پژوهشی، هتک حرمت استادان، نقض حرمت و امنیت دانشجویان، تبعیضها و تفکیکهای جنسیتی و بیثباتی در عرصه مدیریتی فرار مغزها و بورسیههای غیرقانونی بودیم.»وی با طرح این سوال که در این شرایط وظیفه ما چیست٬ خاطرنشان کرد: «امیدواریم که با انتخاب آقای فرهادی بیثباتی از دانشگاهها رخت بربندد و شاهد بازگرداندن اختیارات ستادی دو وزارت علوم و بهداشت باشیم و تمرکززدایی از دانشگاهها و رفع سیاستزدگی از آنها را ببینیم.»مراسم بزرگداشت 16 آذر با پخش پیام تصویری سیدمحمد خاتمی درباره روز دانشجو و نیز قرائت بیانیه انجمن اسلامی دانشگاه تهران و دانشگاه علومپزشکی توسط دبیر انجمن پایان یافت.
بخشی از پیام خاتمی به مناسب «روز دانشجو»
«... از آغاز انقلاب اسلامی تاکنون، کشور ما، هم در تاسیس قانون اساسی، هم در رفراندوم، هم در رایهای مختلفی که ملت داده، نشان داده که برای ما و انقلاب ما انتخابات یک شاهکلید و شاهبیت حیات انقلابی واقعی ملت ماست. انتخابات آزاد که هدیه انقلاب اسلامی ما بود و امروز باید همه ما برای آن تلاش کنیم. ایجاد هرگونه محدودیت در امر انتخاب مردم و در جلوگیری از بیان آزاد اطلاعات و آگاهیهای جامعه، دورشدن از آرمانهایی است که ملت ما داشته است و نویدهایی که در انقلاب ما به تجلی رسید. امروز هم معتقدم، رفع مشکلات و تهدیدهایی که از بیرون و درون، کشور ما با آنها مواجه است و رفتن به سوی وضعیتی که صلاح حکومت و ملت در آن باشد، بازگشت به موازین موردخواست ملت ما که در انقلاب ما تجلی داشت بهخصوص انتخابات آزاد، فراگیر و سالم در کشور ما است و این یعنی رعایت حق و حرمت مردم که صاحب اصلی کشور مردم و مملکتاند و حاکمیت عقلانیت و اعتدال که همه اینها از مسیر انتخابات آزاد به گونهای که همه گروهها و تشکلها و همه پایبندان به اصل عمل در چارچوب قانون اساسی در آن بتوانند حضور داشته باشند، تحقق پیدا میکند و مطمئنا هم مشکلات ما در داخل از این طریق رفع خواهد شد و تحریمها وتهدیدهایی که از بیرون است کاهش خواهد یافت و گشاینده راه به این سوی افق روشن که خواست همه شهیدان ما و 16آذر و تمام ملت انقلابی ما بود. گشاینده این راه یعنی ایجاد تفاهم ملی برای تامین خواستهای ملت ایران و به خصوص آزادیهای اساسی و حقوق اساسی ملت و آزادی انتخابات، امید داریم هر چه زودتر شاهد گشایش فضای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی در جامعه باشیم که این به نفع همه است. به نفع حکومت، به نفع مردم، به نفع همه کسانی که دلشان به عشق وطن و به عشق انقلاب میتپد...»
روایت مطهری از مرگ هاله سحابی
وی ادامه داد: «دومین برداشت غلط ما از مسالهای به نام عبارت حفظ نظام است. به طوری که تمامی عزیزان کارهایی میکنند که عملکرد آنها را توجیه میکند که متاسفانه این مساله در میان مسوولان امنیتی و اطلاعاتی ما در سالهای قبل وجود داشته است و برخی افراد به نام حفظ نظام، اصول و قانون اساسی نظام را زیر پا گذاشتهاند و این کاملا غلط است. به طوری که در بندهای قانون اساسی ما، تفهیم اتهام به متهم و بازداشت غیرقانونی نهی شده است که در قضیه ستار بهشتی هم این موضوع وجود داشت که بنده از آن دفاع کردم اما برخیها گفتند که حفظ نظام مهمتر از این مساله است و البته بنده با آن مخالفت کردم و گفتم اگر چنین مسایلی را پنهان کنیم به انقلاب خیانت کردهایم.»او ادامه داد: «یا در مرگ هاله سحابی از وزیر اطلاعات دولت قبل سوال کردم و گفتم ماموری خطایی کرده است، شما تقصیری نداشتهاید، شما دستکم یک عذرخواهی کنید. اما عذرخواهی هم نکردند، اگر عذرخواهی میکردند، من قانع میشدم که نشدم.» مطهری ادامه داد: «باید از انتقادها استقبال کنیم و این فضایی که اگر کسی یک انتقادی میکند و آن را ضدنظام و منافق و برانداز میخوانند باید برچیده شود. همانطور که در قانون اساسی کشورمان هم آمده است که اصل بر برائت است. اما الان اینگونه شده است که اصل بر فتنه و براندازی است مگر خلافش ثابت شود.»
خط قرمز باید اقدام مسلحانه باشد
مطهری با بیان اینکه بسیاری از مردمی که در راهپیمایی 25 خرداد و سایر راهپیماییها به خیابان آمدند صرفا به نتایج انتخابات انتقاد داشتند و برای دفاع از نظام به خیابان آمدند، تاکید کرد: «ما به درست یا غلط آنها را فتنهگر قلمداد کردیم و برخوردی کردیم که شما براندازید؛ اینها آفاتی است که انقلاب را تهدید میکند. به همین دلیل گفتم آنقدر نگران نباشید چرا که انقلاب همانند نهال لرزانی نیست که با هر باد از پای درآید.» نماینده مردم تهران اضافه کرد: «اگر آزادی بیان باشد و مطبوعات آزاد باشند جلوی بسیاری از تخلفات گرفته میشود اما متاسفانه گاهی خطوط قرمز مصنوعی درست میکنیم که مثلا نمیتوانید درباره مفاسد اقتصادی و فتنه حرف بزنید.» عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به سیره ائمه اطهار نسبت به مخالفان، عنوان کرد: «خط قرمز ما باید اقدام مسلحانه باشد و باید با اینگونه افراد برخورد کرد نه اینکه فردی انتقادی داشت با او برخورد کنیم. امام(ره) نیز تا 30خرداد سال60 اجازه داده بودند که مجاهدین آزاد باشند.» مطهری در پاسخ به سوالی درباره اینکه پیگیریهایتان درباره رفع حصر به کجا رسیده است٬ بیان کرد: «اینکه شورایعالی امنیت ملی در شرایطی ویژه که کشور را آشوب فرا گرفته باشد فردی را دچار حصر محدود کند٬ مخالفتی وجود ندارد اما بحث این است که بعد از آن چرا حصر ادامه پیدا کرد. حتی تا زمان ریاستجمهوری آقای احمدینژاد مسالهای نبود ولی در دولت جدید که بسیاری از مسایل منتفی شده و بسیاری از معترضین با نظام آشتی کردهاند، ادامه حصر با چه منطق و مجوزی است؟» علی مطهری با اشاره به موضوع حصر بیان کرد: «میتوان با گفتوگو و منطق یک راهحل برای این موضوع پیدا کرد بهطوری که خودم با خانوادههای هر دو نفر صحبت کردم و به آنها گفتم که بروید با این دو نفر صحبت کنید و البته آقای موسوی به فرزندانشان جملهای را گفته بودند که آنها هم به من انتقال دادند و فرزندانشان تاکید داشتند که عین عبارات نقل شود و آن عبارات اینچنین بود: ما از ایمانمان دست نمیکشیم، ما نظام را دوست داریم.
لذا این مباحث و حرفهایی که آقای کروبی زده است همانند حرف آقای موسوی بوده است و باید بهنوعی به این مباحث پایان داد و بنده میگویم که راه برای مرتفعشدن این موضوع باز است. بهطوری که نهتنها من، بلکه روحانیت و علما باید وارد این موضوع شوند. حتی اگر میخواهند صحبتهایشان رسانهای نشود، اما وارد شوند. چرا برخیها فکر میکنند که اگر آقایان موسوی و کروبی بدون توبه آزاد شوند به نظام ضربه وارد خواهد شد؟
استعفا خیانت نیست
پس از علی مطهری، سخنران دیگر دکتر معین٬ وزیر علوم اسبق دولت اصلاحات بود. قبل از آنکه معین سخنان خود را آغاز کند، باز هم کلیپی به نمایش درآمد. معین هم با شعار «اصلاحات زنده باد، معین پاینده باد» به سمت تریبون هدایت شد. معین در سخنان خود به دلایل استعفایش از وزارت علوم، به آسیبی که به گفته او در هشت سال گذشته به بدنه دانشگاهی و علمی کشور وارد آمده و راهکارهای خروج از این وضعیت اشاره کرد. او البته توضیح داد که با تلاش وی روز دانشجو برای پاسداشت از جایگاه و حفظ این میراث علمی در تقویم دانشگاهی کشور ثبت شده است. معین با بیان اینکه در طول سالهای گذشته جنبش دانشجویی در حالت انفعال قرار گرفت٬ گفت: «دانشجویان و مردم جامعه نباید در شرایط انفعال قرار گیرند هرچند که دانشجو و دانشگاه مظلوم است اما ما نباید اجازه دهیم دانشگاه و دانشجو مورد ظلم قرار بگیرد اما آن هشتسال موجب شد که استاد و دانشجو در انفعال محض قرار بگیرند.»وزیر علوم دولت اصلاحات با یادآوری دلایل استعفایش از وزارت علوم و با بیان اینکه در کشور ما استعفا جزو گناهان کبیره شده است، گفت: «اگر بهخاطر خشونت سال 78 کسی استعفا میدهد، این گناه کبیره میشود، ولی من باید بگویم که استعفا گناه کبیره نیست و زمانی که بدانید فایده و کارایی ندارید و استعفا میدهید، این استعفا خیانت نیست.»وزیر علوم دولت اصلاحات با اشاره به خسارتهایی که کشور در زمان دولت گذشته دید، به تشریح برخی مشکلات و موضوعات اجتماعی کشور پرداخت و عنوان کرد: «متاسفانه یکی از جاهایی که صدمه بسیار دید، نهاد دانشگاه بود: دانشگاههای ما تا سال 84 یکی از پاکترین نهادهای کشور بودند و زدوبندهای سیاسی در دانشگاه حاکم نبود اما در طول این سالها، شاهد رشد بیسابقه ظرفیت دانشگاه، کاهش کیفیت آموزشی و پژوهشی، هتک حرمت استادان، نقض حرمت و امنیت دانشجویان، تبعیضها و تفکیکهای جنسیتی و بیثباتی در عرصه مدیریتی فرار مغزها و بورسیههای غیرقانونی بودیم.»وی با طرح این سوال که در این شرایط وظیفه ما چیست٬ خاطرنشان کرد: «امیدواریم که با انتخاب آقای فرهادی بیثباتی از دانشگاهها رخت بربندد و شاهد بازگرداندن اختیارات ستادی دو وزارت علوم و بهداشت باشیم و تمرکززدایی از دانشگاهها و رفع سیاستزدگی از آنها را ببینیم.»مراسم بزرگداشت 16 آذر با پخش پیام تصویری سیدمحمد خاتمی درباره روز دانشجو و نیز قرائت بیانیه انجمن اسلامی دانشگاه تهران و دانشگاه علومپزشکی توسط دبیر انجمن پایان یافت.
بخشی از پیام خاتمی به مناسب «روز دانشجو»
«... از آغاز انقلاب اسلامی تاکنون، کشور ما، هم در تاسیس قانون اساسی، هم در رفراندوم، هم در رایهای مختلفی که ملت داده، نشان داده که برای ما و انقلاب ما انتخابات یک شاهکلید و شاهبیت حیات انقلابی واقعی ملت ماست. انتخابات آزاد که هدیه انقلاب اسلامی ما بود و امروز باید همه ما برای آن تلاش کنیم. ایجاد هرگونه محدودیت در امر انتخاب مردم و در جلوگیری از بیان آزاد اطلاعات و آگاهیهای جامعه، دورشدن از آرمانهایی است که ملت ما داشته است و نویدهایی که در انقلاب ما به تجلی رسید. امروز هم معتقدم، رفع مشکلات و تهدیدهایی که از بیرون و درون، کشور ما با آنها مواجه است و رفتن به سوی وضعیتی که صلاح حکومت و ملت در آن باشد، بازگشت به موازین موردخواست ملت ما که در انقلاب ما تجلی داشت بهخصوص انتخابات آزاد، فراگیر و سالم در کشور ما است و این یعنی رعایت حق و حرمت مردم که صاحب اصلی کشور مردم و مملکتاند و حاکمیت عقلانیت و اعتدال که همه اینها از مسیر انتخابات آزاد به گونهای که همه گروهها و تشکلها و همه پایبندان به اصل عمل در چارچوب قانون اساسی در آن بتوانند حضور داشته باشند، تحقق پیدا میکند و مطمئنا هم مشکلات ما در داخل از این طریق رفع خواهد شد و تحریمها وتهدیدهایی که از بیرون است کاهش خواهد یافت و گشاینده راه به این سوی افق روشن که خواست همه شهیدان ما و 16آذر و تمام ملت انقلابی ما بود. گشاینده این راه یعنی ایجاد تفاهم ملی برای تامین خواستهای ملت ایران و به خصوص آزادیهای اساسی و حقوق اساسی ملت و آزادی انتخابات، امید داریم هر چه زودتر شاهد گشایش فضای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی در جامعه باشیم که این به نفع همه است. به نفع حکومت، به نفع مردم، به نفع همه کسانی که دلشان به عشق وطن و به عشق انقلاب میتپد...»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.