|

حضور علمای‌قم در کتابفروشی‌ها

شرق: همراهی با کتاب و حضور در کتابفروشی‌ها، آن هم با فراخوان «احمد مسجدجامعی» اتفاقی است که صبح پنجشنبه در شهرهای مختلف ایران رخ داده بود؛ روزی که مردم به کتابفروشی‌ها آمدند. وزیر فرهنگ‌وارشاداسلامی هم به این دعوت پاسخ مثبت داده و به کتابفروشی رفته بود. پنجشنبه گذشته قم پایتخت دیدار دوباره علما با کتاب بود. مرکز این اتفاق یکی از کتابفروشی‌های شناخته‌شده بود؛ کتابفروشی «انصاریان». سه‌نفر از بزرگان این شهر در این‌باره نکاتی را مطرح کرده‌اند:

لزوم توجه به صدور کتاب‌های شیعه
آیت‌الله‌حاج‌سیدمحمدابن‌الرضا (دام‌عزه)

فرهنگ غنی تشیع از مهم‌ترین فرهنگ‌ها و مذاهبی است که بیشتر از هرمکتب و نحله فرهنگی مولف، عالم و محقق در علوم مختلف دارد، شاهد این مساله کتاب‌های فهرست تالیف علمای شیعه است که از مهم‌ترین آنها می‌توان کتاب الذریعه از مرحوم حاج‌آقا‌بزرگ‌تهرانی را نام برد که در 28جلد چاپ شده و فقط اسم تالیفات شیعه را دارد. و اعیان‌الشیعه تالیف سیدمحسن امین‌آملی و مستدرکات اعیان‌الشیعه در مورد علمای اسلام و تاسیس‌الشیعه در مورد علومی که شیعیان در تاسیس و ترویج آن نقشی داشته‌اند، است. طبعا از روز اولی که چاپ و نشر به کشورهای اسلامی راه یافته، بازنقش مولفان و علمای شیعه در استفاده بهینه از چاپخانه‌ها و کتابفروشی‌ها و تاسیس کتابخانه‌ها نقش بسیار مهم و قابل‌توجهی بوده است. حتی بسیاری از علما دیده می‌شوند که در همکاری با ناشران به‌عنوان مصحح، محقق یا کاتب نقش ارزنده‌ای داشته‌اند که نتیجه آن امروز چاپ هزاران‌کتاب‌سنگی و میلیون‌هاکتاب چاپ حروفی است. و البته روشن است که چون مخاطب برای استفاده از این کتاب‌ها وجود داشت، روز‌به‌روز چاپ و نشر وسعت یافت و طبعا دانشمندان و مولفان شیعه با ناشران تعامل بیشتر و وسیع‌تری پیدا کردند که باز این هم قابل‌توجه است. حضور علما، بزرگان، فقها، ادبا، شعرا و در یک‌کلمه مولفان محقق شیعه در مراکز چاپ و نشر و تعامل با آنها موجب شده تا امروز ما در فرهنگ شیعه سرمایه‌های عظیمی داشته باشیم. اما متاسفانه امروز در اثر گرانی کتاب و بی‌توجهی به امر چاپ و نشر و بی‌توجهی به صدور کتاب به خارج از کشور و به‌خصوص ترجمه، چاپ و نشر کتب به زبان‌های زنده دنیا موجب شده که ما در معرفی فرهنگ غنی شیعه که فرهنگ اهل‌بیت‌ علیهم‌السلام است، بسیار ضعیف باشیم؛ به‌گونه‌ای که با اینکه توجه مردم دنیا به تشیع بیشتر از سابق شده است، اما با کمال تاسف، عرضه و نشر این فرهنگ بسیار کند و با مشکل انجام می‌شود و واقعا ناشران که در این زمینه فعالیت می‌کنند، دچار مشکل هستند که مثلا کار ترجمه و تالیف کتب نیز به رکود کشیده شده است. البته خوب روشن است که ادامه این وضع چه مصیبت و بلای عظیمی را دربر خواهد داشت که وظیفه ما به‌عنوان یک نظام شیعی که در قانون‌اساسی مذهب رسمی کشور شیعه اثنی‌عشری است، ترویج و تبلیغ و نشر آثار اهل‌بیت علیهم‌السلام علی‌القاعده در درجه‌اول اهمیت قرار خواهد داشت که مصرانه توجه مسوولان را نسبت به آن می‌طلبد.

ترقی و تعالی مردم با کتابخوانی
آیت‌الله‌ابراهیم امینی (دام‌عزه)

کتابخوانی یکی از علایم ترقی و تعالی مردم است. هرچقدر جوانان بیشتر به کتاب‌وکتابخوانی علاقه پیدا کنند، بر اطلاعات علمی آنها افزوده می‌شود و بهترین سرگرمی هم است، وقتی جوانان به خواندن کتاب عادت کنند، خود سبب می‌شود که از انحرافات مصونیت پیدا کنند.
متاسفانه در ایران ما، وضع کتابخوانی خوب نیست و جوانان به فضای مجازی می‌روند که مشکلاتی هم دارد و بسیاری از کشورها از این جهت از ما بهتر هستند. لازمه تشویق جوانان به کتاب و کتابخوانی داشتن کتاب خوب است. کتاب خوب کتابی است که مورد نیاز جامعه باشد؛ یعنی مطالب حق را به زبان ساده طرح کند. مساله بعدی اینکه این کتاب باید به قیمت ارزان باشد که جوانان بتوانند تهیه کنند اما کتاب‌ها متاسفانه معمولا به‌خاطر کاغذ و هزینه چاپ، گران درمی‌آید و جوان چون پول ندارد، در اینترنت می‌رود و فضای مجازی و آن سم پاشی. جهت دیگر عدم اطلاع جوانان است که چه کتابی خوب و برایشان مفید است. الان باید یک حرکت فرهنگ عمومی ایجاد شود. کسانی که قدرت دارند بهتر است کمک کنند که ناشران کتابشان گران نشود و بعد هم بررسی کنند که کتاب‌ها مفید باشد و بدآموزی هم نداشته باشد. معرفی کتاب مقوله مهمی است که رسانه‌های عمومی مثل صداوسیما در این جهت بزرگ‌ترین وظیفه را برعهده دارند. آنها باید کتاب‌های مفید را معرفی کنند. معرفی، نه اینکه بگوید این کتاب را ببینید، بلکه فهرست و خلاصه‌ای از آن را نیز منتشر کنند.
الان جوانان ما اکثر وقتشان را وقف فیلم‌های صداوسیما می‌کنند و این وظیفه‌ای عمومی است که جوانان را به خواندن کتاب مشغول کنیم و بگوییم: مطالعه بهترین سرگرمی است و اطلاعات جوانان را بالا می‌برد. حرکت اینچنینی در جامعه ضرورت دارد، دولت می‌تواند؛ از صداوسیما هم انتظار می‌رود و البته به ناشران هم کمک کنند تا کتاب ارزان دربیاید. همه باید کمک کنند.

کپی‌رایت یک حق عقلایی
آیت‌الله‌حاج‌سیدمحمدجواد علوی‌بروجردی (دام‌عزه)

اولا این اقدام بهادادن به کتاب‌وکتابخوانی خیلی خوب است ولی ما در کتاب چندمساله داریم. فرهنگ کتابخوانی در ما خیلی رشد نکرده است، من مانند بعضی معتقد نیستم که بگویم وسایل جدید جای کتاب را گرفته، به‌نظر من الان در مورد فرهنگ کتابخوانی جنجال‌کردن بی‌فایده‌ است. از همان سن کودکی با کتاب داستان کار را باید شروع کرد، از همان بچه‌های دوساله باید شروع کنیم. ما باید سرمایه‌گذاری روی کودکان داشته باشیم این کار هم تخصصی است و باید تعلیمات دینی از مهدکودک‌ها شروع شود. فرهنگ‌سازی را از همین سن پایین باید شروع کنیم. مطلب دوم کاش آن یارانه‌ای که به آب و نان می‌دهند، قطع می‌کردند. این 50تومان در آب و نان مردم اثری ندارد، اما کاش همچون آب و نان که سوبسید می‌دهند، برای کاغذ و چاپ بدهند. متاسفانه قیمت کتاب در این 10تا12ساله پنج‌تا10برابر شده. کتابخانه در دبستان و راهنمایی بگذاریم، اصلا درس و نمره کتابخوانی داشته باشیم، یک‌نمره هم برای آن اختصاص بدهیم. دانش‌آموزان چندکتاب مطالعه کنند خلاصه بنویسند و نمره بگیرند. ما تیراژ 500جلد کتاب داریم این در دنیا مسخره است. ایران، تاجیکستان و افغانستان میلیون‌ها فارسی‌زبان دارند ما باید بالای یک‌میلیون تیراژ کتاب داشته باشیم. مخصوصا امروز که دنیا یکپارچه و یک‌کاسه ‌شده و ترجمه به زبان‌های مختلف ساده شده، ما نسبت به نویسندگان جفا می‌کنیم؛ کپی‌رایت یک حق عقلایی است.
اگر کتاب، مقاله خوب چه در زمینه اخلاق و چه در زمینه مذهب عرضه شود، حتما مخاطب پیدا می‌کند. جای تاسف است که بگوییم در جهت کتاب‌وکتابخوانی اگر تازه جهات را رعایت کنیم، تازه می‌رسیم به کشورهای اروپایی، ما که مذهبمان با کتاب و قلم شروع می‌شود...! به این کانون‌های کودکان و نوجوانان توجه کنید، در شهرها مطرح کنید، ارتباط با کودکان را نباید فراموش کرد؛ ما رها می‌کنیم و تازه در دانشگاه می‌خواهیم بچسبیم.
ما کل حقوق عقلایی را حق می‌دانیم و باید حفظ شود؛ کپی‌رایت حقی است که برای نویسنده باید محترم شمرده شود. این به آن معناست که ما در مملکت کپی‌رایت را به رسمیت نمی‌شناسیم.
شرق: همراهی با کتاب و حضور در کتابفروشی‌ها، آن هم با فراخوان «احمد مسجدجامعی» اتفاقی است که صبح پنجشنبه در شهرهای مختلف ایران رخ داده بود؛ روزی که مردم به کتابفروشی‌ها آمدند. وزیر فرهنگ‌وارشاداسلامی هم به این دعوت پاسخ مثبت داده و به کتابفروشی رفته بود. پنجشنبه گذشته قم پایتخت دیدار دوباره علما با کتاب بود. مرکز این اتفاق یکی از کتابفروشی‌های شناخته‌شده بود؛ کتابفروشی «انصاریان». سه‌نفر از بزرگان این شهر در این‌باره نکاتی را مطرح کرده‌اند:

لزوم توجه به صدور کتاب‌های شیعه
آیت‌الله‌حاج‌سیدمحمدابن‌الرضا (دام‌عزه)

فرهنگ غنی تشیع از مهم‌ترین فرهنگ‌ها و مذاهبی است که بیشتر از هرمکتب و نحله فرهنگی مولف، عالم و محقق در علوم مختلف دارد، شاهد این مساله کتاب‌های فهرست تالیف علمای شیعه است که از مهم‌ترین آنها می‌توان کتاب الذریعه از مرحوم حاج‌آقا‌بزرگ‌تهرانی را نام برد که در 28جلد چاپ شده و فقط اسم تالیفات شیعه را دارد. و اعیان‌الشیعه تالیف سیدمحسن امین‌آملی و مستدرکات اعیان‌الشیعه در مورد علمای اسلام و تاسیس‌الشیعه در مورد علومی که شیعیان در تاسیس و ترویج آن نقشی داشته‌اند، است. طبعا از روز اولی که چاپ و نشر به کشورهای اسلامی راه یافته، بازنقش مولفان و علمای شیعه در استفاده بهینه از چاپخانه‌ها و کتابفروشی‌ها و تاسیس کتابخانه‌ها نقش بسیار مهم و قابل‌توجهی بوده است. حتی بسیاری از علما دیده می‌شوند که در همکاری با ناشران به‌عنوان مصحح، محقق یا کاتب نقش ارزنده‌ای داشته‌اند که نتیجه آن امروز چاپ هزاران‌کتاب‌سنگی و میلیون‌هاکتاب چاپ حروفی است. و البته روشن است که چون مخاطب برای استفاده از این کتاب‌ها وجود داشت، روز‌به‌روز چاپ و نشر وسعت یافت و طبعا دانشمندان و مولفان شیعه با ناشران تعامل بیشتر و وسیع‌تری پیدا کردند که باز این هم قابل‌توجه است. حضور علما، بزرگان، فقها، ادبا، شعرا و در یک‌کلمه مولفان محقق شیعه در مراکز چاپ و نشر و تعامل با آنها موجب شده تا امروز ما در فرهنگ شیعه سرمایه‌های عظیمی داشته باشیم. اما متاسفانه امروز در اثر گرانی کتاب و بی‌توجهی به امر چاپ و نشر و بی‌توجهی به صدور کتاب به خارج از کشور و به‌خصوص ترجمه، چاپ و نشر کتب به زبان‌های زنده دنیا موجب شده که ما در معرفی فرهنگ غنی شیعه که فرهنگ اهل‌بیت‌ علیهم‌السلام است، بسیار ضعیف باشیم؛ به‌گونه‌ای که با اینکه توجه مردم دنیا به تشیع بیشتر از سابق شده است، اما با کمال تاسف، عرضه و نشر این فرهنگ بسیار کند و با مشکل انجام می‌شود و واقعا ناشران که در این زمینه فعالیت می‌کنند، دچار مشکل هستند که مثلا کار ترجمه و تالیف کتب نیز به رکود کشیده شده است. البته خوب روشن است که ادامه این وضع چه مصیبت و بلای عظیمی را دربر خواهد داشت که وظیفه ما به‌عنوان یک نظام شیعی که در قانون‌اساسی مذهب رسمی کشور شیعه اثنی‌عشری است، ترویج و تبلیغ و نشر آثار اهل‌بیت علیهم‌السلام علی‌القاعده در درجه‌اول اهمیت قرار خواهد داشت که مصرانه توجه مسوولان را نسبت به آن می‌طلبد.

ترقی و تعالی مردم با کتابخوانی
آیت‌الله‌ابراهیم امینی (دام‌عزه)

کتابخوانی یکی از علایم ترقی و تعالی مردم است. هرچقدر جوانان بیشتر به کتاب‌وکتابخوانی علاقه پیدا کنند، بر اطلاعات علمی آنها افزوده می‌شود و بهترین سرگرمی هم است، وقتی جوانان به خواندن کتاب عادت کنند، خود سبب می‌شود که از انحرافات مصونیت پیدا کنند.
متاسفانه در ایران ما، وضع کتابخوانی خوب نیست و جوانان به فضای مجازی می‌روند که مشکلاتی هم دارد و بسیاری از کشورها از این جهت از ما بهتر هستند. لازمه تشویق جوانان به کتاب و کتابخوانی داشتن کتاب خوب است. کتاب خوب کتابی است که مورد نیاز جامعه باشد؛ یعنی مطالب حق را به زبان ساده طرح کند. مساله بعدی اینکه این کتاب باید به قیمت ارزان باشد که جوانان بتوانند تهیه کنند اما کتاب‌ها متاسفانه معمولا به‌خاطر کاغذ و هزینه چاپ، گران درمی‌آید و جوان چون پول ندارد، در اینترنت می‌رود و فضای مجازی و آن سم پاشی. جهت دیگر عدم اطلاع جوانان است که چه کتابی خوب و برایشان مفید است. الان باید یک حرکت فرهنگ عمومی ایجاد شود. کسانی که قدرت دارند بهتر است کمک کنند که ناشران کتابشان گران نشود و بعد هم بررسی کنند که کتاب‌ها مفید باشد و بدآموزی هم نداشته باشد. معرفی کتاب مقوله مهمی است که رسانه‌های عمومی مثل صداوسیما در این جهت بزرگ‌ترین وظیفه را برعهده دارند. آنها باید کتاب‌های مفید را معرفی کنند. معرفی، نه اینکه بگوید این کتاب را ببینید، بلکه فهرست و خلاصه‌ای از آن را نیز منتشر کنند.
الان جوانان ما اکثر وقتشان را وقف فیلم‌های صداوسیما می‌کنند و این وظیفه‌ای عمومی است که جوانان را به خواندن کتاب مشغول کنیم و بگوییم: مطالعه بهترین سرگرمی است و اطلاعات جوانان را بالا می‌برد. حرکت اینچنینی در جامعه ضرورت دارد، دولت می‌تواند؛ از صداوسیما هم انتظار می‌رود و البته به ناشران هم کمک کنند تا کتاب ارزان دربیاید. همه باید کمک کنند.

کپی‌رایت یک حق عقلایی
آیت‌الله‌حاج‌سیدمحمدجواد علوی‌بروجردی (دام‌عزه)

اولا این اقدام بهادادن به کتاب‌وکتابخوانی خیلی خوب است ولی ما در کتاب چندمساله داریم. فرهنگ کتابخوانی در ما خیلی رشد نکرده است، من مانند بعضی معتقد نیستم که بگویم وسایل جدید جای کتاب را گرفته، به‌نظر من الان در مورد فرهنگ کتابخوانی جنجال‌کردن بی‌فایده‌ است. از همان سن کودکی با کتاب داستان کار را باید شروع کرد، از همان بچه‌های دوساله باید شروع کنیم. ما باید سرمایه‌گذاری روی کودکان داشته باشیم این کار هم تخصصی است و باید تعلیمات دینی از مهدکودک‌ها شروع شود. فرهنگ‌سازی را از همین سن پایین باید شروع کنیم. مطلب دوم کاش آن یارانه‌ای که به آب و نان می‌دهند، قطع می‌کردند. این 50تومان در آب و نان مردم اثری ندارد، اما کاش همچون آب و نان که سوبسید می‌دهند، برای کاغذ و چاپ بدهند. متاسفانه قیمت کتاب در این 10تا12ساله پنج‌تا10برابر شده. کتابخانه در دبستان و راهنمایی بگذاریم، اصلا درس و نمره کتابخوانی داشته باشیم، یک‌نمره هم برای آن اختصاص بدهیم. دانش‌آموزان چندکتاب مطالعه کنند خلاصه بنویسند و نمره بگیرند. ما تیراژ 500جلد کتاب داریم این در دنیا مسخره است. ایران، تاجیکستان و افغانستان میلیون‌ها فارسی‌زبان دارند ما باید بالای یک‌میلیون تیراژ کتاب داشته باشیم. مخصوصا امروز که دنیا یکپارچه و یک‌کاسه ‌شده و ترجمه به زبان‌های مختلف ساده شده، ما نسبت به نویسندگان جفا می‌کنیم؛ کپی‌رایت یک حق عقلایی است.
اگر کتاب، مقاله خوب چه در زمینه اخلاق و چه در زمینه مذهب عرضه شود، حتما مخاطب پیدا می‌کند. جای تاسف است که بگوییم در جهت کتاب‌وکتابخوانی اگر تازه جهات را رعایت کنیم، تازه می‌رسیم به کشورهای اروپایی، ما که مذهبمان با کتاب و قلم شروع می‌شود...! به این کانون‌های کودکان و نوجوانان توجه کنید، در شهرها مطرح کنید، ارتباط با کودکان را نباید فراموش کرد؛ ما رها می‌کنیم و تازه در دانشگاه می‌خواهیم بچسبیم.
ما کل حقوق عقلایی را حق می‌دانیم و باید حفظ شود؛ کپی‌رایت حقی است که برای نویسنده باید محترم شمرده شود. این به آن معناست که ما در مملکت کپی‌رایت را به رسمیت نمی‌شناسیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.