رهامی و عطریانفر در میزگرد «شرق» مطرح کردند
تکرار ائتلاف 92 در انتخابات مجلس
گروه سیاسی - مرجان توحیدی : محسن رهامی، دبیرکل انجمن مدرسین دانشگاهها و محمد عطریانفر، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران روز پنجشنبه گذشته میهمان غرفه «شرق» در نمایشگاه مطبوعات بودند. رهامی در لحظاتی که میهمان غرفه بود خبر داد که جریان اصلاحطلب با الهامگرفتن از تجربه انتخابات شوراها، کمیتهای را با عنوان شورای سیاستگذاری انتخابات مجلسشورایاسلامی و خبرگان تشکیل داده است. این کمیته که ریاست آن را شخص رهامی برعهده دارد، از عید نوروز سالجاری تشکیل شده و شامل دبیرانکل احزاب و شخصیتهای بانفوذ سیاسی و اجتماعی است؛ کمیتهای که حول محور سیدمحمد خاتمی تشکیل شده است. آنطور که محمد عطریانفر هم اشاره میکند، کارگزاران هم به کمیته پیوسته و میتواند نقش رابط بین آیتالله هاشمیرفسنجانی و کمیته را برعهده داشته باشد. البته بهگفته عطریانفر، هاشمی وارد جزییات نمیشود و از آنجا که خاتمی شخصیت مورد تایید اوست، چنانچه نظری داشته باشد به سیدمحمد خاتمی ابراز میکند. او میگوید نظر آیتالله حفظ وحدت اصلاحطلبان تا تشکیل پارلمان جدید است. رهامی هم در میزگرد، کوتاه به این نکته اشاره کرد که برای نهاییکردن فهرست
انتخاباتی الزامی نیست که برای تمامی کرسیهای مجلس نامزد معرفی شود. او در عین حال گفت برخی شخصیتها که شایستگی تکیهزدن بر کرسیهای مجلس را دارند اما عضو هیچ حزب اصلاحطلبی نیستند نیز، در اولویت فهرست قرار میگیرند. رهامی گفت که ائتلاف اصلاحطلبان با تشکیل این کمیته شکل گرفته و به یک فهرست واحد برای تهران و شهرستانها منجر خواهد شد. متن این میزگرد کوتاه در پی میآید.
جریان اصلاحطلب برای انتخابات مجلس چه برنامه و فعالیتی دارد؟
رهامی: اصلاحطلبان با توجه به تجربهای که در انتخابات ریاستجمهوری و شوراهای شهر و روستا داشتند، بنا دارند همان تجربه را - البته با درنظرگرفتن نقاط ضعف و قوتها- مجددا برای انتخابات مجلس تکرار کنند و با همان روش هم ادامه دهند. کاری که در سال92 انجام دادیم این بود که تلاش کردیم تمامی احزاب، تشکلها و چهرههای اصلاحطلب که حول محور شورای هماهنگی جبهه اصلاحات یا حول محور جناب آقای هاشمی، خاتمی، عارف، ناطقنوری و آقای روحانی فعالیت میکردند را منسجم کنیم. در عمل هم دیدید وقتی که بحث نامزدی آقای هاشمی مطرح شد، همه حول محور ایشان اتفاقنظر پیدا کردند، برخلاف سال84 که در مقابل آقای هاشمی، گروهی حول محور آقای کروبی و گروهی هم حول محور آقای معین جمع شده بودند. ما سعی کردیم که این تجربهها را تکرار نکرده و خود را بازسازی کنیم. بنابراین وقتی که بحث ردصلاحیت آقای هاشمی مطرح شد- اگرچه در همان زمان آقای روحانی بهعنوان نامزد اصلاحطلبان مطرح نبود - همه نیروهای اصلاحطلب بههمراه نیروهای معتدل و میانه با نامزدی ایشان اعلام موافقت کردند. این موافقت تا جایی پیش رفت که با پادرمیانی آقایخاتمی، آقای عارف هم کنارهگیری کردند. همین قضیه را در انتخابات شوراها هم شاهد بودیم؛ در انتخابات شوراها کسانی که با محوریت آقایخاتمی و شورای مشورتی کار میکردند، کمیتهای را تحت عنوان کمیته انتخابات شوراها راهاندازی کردند. درواقع شورای سیاستگذاری انتخابات شورای شهر تشکیل شد و خروجی آن، فهرست 31نفره اصلاحطلبان برای انتخابات شورای شهر بود.
اما فهرست اصلاحطلبان چندان منسجم نبود. گویا در این فهرست، کمیت بیشتر از کیفیت در اولویت قرار داشت... .
رهامی: ما برای انتخابات شورای شهر دو راهحل داشتیم. مساله این بود که اگر نامزدهای ما تاییدصلاحیت نشدند، چه کنیم؟ یک راهحل این بود که فهرست ندهیم. یک راه هم این بود که با توجه به شرایط موجود با این موضوع بهعنوان یک واقعیت اجتماعی کنار بیاییم و آنچه را از غربال تاییدصلاحیت عبور کرده در نظر بگیریم و بر اساس آن موجودی فهرست خود را تهیه کنیم. بر این اساس که فهرست، یک فهرست ائتلافی صددرصد نباشد و از موجودی تاییدشدهها استفاده کنیم. اکنون هم کمیته شورای سیاستگذاری انتخابات مجلسشورایاسلامی و انتخابات مجلس خبرگان از عید نوروز امسال تشکیل شده و شروع به کار کرده است. در حال حاضر تعداد زیادی از احزاب و همچنین 18نفر از دبیران کل احزاب هم به آن پیوستهاند و تلاش بر این است که دیگر احزاب و گروههای اصلاحطلب - که لزوما عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات نیستند - به آن بپیوندند. این کمیته شامل شخصیتهای سیاسی و اجتماعی اصلاحطلب هم خواهد بود که لزوما عضو گروه و تشکل خاصی نیستند. طبق آییننامهای هم که در این راستا تصویب شده است، این مرجع بالاترین مرجع سیاستگذاری برای انتخابات مجلسشورایاسلامی و خبرگان است. تهیه فهرست و حل اختلافاتی که احتمالا پیش خواهد آمد و همچنین حکمیت بین کاندیداهایی که ممکن است در یک حوزه نصابشان از تعداد کرسیهای مجلس بیشتر شود هم از دیگر وظایف این کمیته خواهد بود. علاوهبر این، کار کمیته مزبور تا پایان انتخابات ادامه پیدا میکند و پیگیر تخلفات و شکایات احتمالی هم خواهد بود. طبیعی است که موفقیت این مجموعه از یک طرف به همکاری و حمایت همه جریانها و احزاب اصلاحطلب و ثانیا به مجاریای که باید از آن عبور کنیم، یعنی موضوع تاییدصلاحیتها از مبادی مختلف هیاتهای اجرایی، نظارت و شورای نگهبان بستگی دارد. فکر میکنم اگر در همان قسمت اول با تجربهای که از انتخابات 92 به دست آوردهایم یعنی با استفاده از محوریت آقایان هاشمی، خاتمی و روحانی بتوانیم از این معبر عبور کنیم و در مورد دوم یعنی تاییدصلاحیتها با توجه به تذکرات و توجهاتی که مسوولان کشور و البته شخص رهبری درباره حفاظت از رای مردم بهعنوان حقالناس داشتند، فضای انتخابات به یک فضای پرشور تبدیل شود و حماسه سیاسی شکل بگیرد.
آقای عطریانفر، آقای رهامی درباره شورای سیاستگذاری انتخابات مجلس و خبرگان صحبت کردند. آیا حزب کارگزاران هم عضو این مجموعه شده و وظیفه خاصی را برعهده گرفته است یا اینکه هنوز وظایف بهطور مشخص تفکیک نشده است؟
عطریانفر: بله. کارگزاران بهعنوان عضو موفق و موثر در جبهه مشترک اصلاحات حضور جدی دارد و همراه با این جریان حول محور آقایخاتمی در بحث انتخابات آینده هم نقش موثری را ایفا خواهد کرد و از همه ظرفیتهای خود نیز در همین راستا استفاده میکند.
کارگزاران در این کمیته نقش خاصی را برعهده گرفته است؟
عطریانفر: زمان زیادی تا برگزاری انتخابات داریم. در مقطع فعلی بیشتر همفکری، همگرایی و رسیدن به یک نظر مشترک صورت میگیرد. طبعا در آستانه انتخابات علیالقاعده اگر ماموریتی برعهده کارگزاران قرار گیرد، با اشتیاق کامل ماموریتی را که از حوزه مرکزی و حول محور آقایان خاتمی، هاشمی و روحانی برعهده ما قرار گیرد انجام میدهیم.
آقای رهامی، ایده تشکیل کمیتهای که به آن اشاره کردید، از کجا نشأت گرفته است و نقش آقایخاتمی در کمیته چیست؟
رهامی: آقایخاتمی بانی این کمیته نبوده، چون شخصیت آقایخاتمی فراتر از این موضوعات است. اما در عین حال ایشان نظارتی به این شکل هم نداشتند که مثلا کدام احزاب در کمیته باشند و کدام نباشند. چراکه وجهه آقایخاتمی مثل یک دبیرکل حزب نیست که بخواهد وارد این موضوعات جزیی شود. تاکید ایشان این است که احزاب و تشکلها کار خود را بکنند و ایشان هم علاوهبر حمایت از این حرکات، در رفع اختلافات احتمالی به آنها کمک کند. مثل همان نقشی که در انتخابات شوراها داشتند. در انتخابات شوراها نمایندگان ایشان - که چهارنفر بودند - از شورای مشورتی شرکت میکردند و بنده هم بهعنوان رییس شورای سیاستگذاری مرحلهبهمرحله، کار را به ایشان و آقای هاشمی گزارش میکردم. مثلا در موضوع ردصلاحیتها، ما تا روزهای آخر منتظر تایید صلاحیت آقایمحسن هاشمی بودیم و وقتی به نتیجه نرسیدیم، دو،سهروز مانده به انتخابات خدمت آقایخاتمی رسیدیم و گفتیم تکلیف چیست؟ با توجه به اینکه آقای هاشمی، خانم ابتکار و تعداد دیگری از نیروها، تایید صلاحیت نشدند، چکار کنیم؟ ایشان هم گفتند که با همان تعدادی که هست با توجه به اینکه وقت زیادی نداریم، فهرست را ببندیم و اعلام کنیم و معطل نکنیم.
ایده این کمیته در واقع تداوم ایده انتخابات شوراهای شهر و روستا بود؟
رهامی: بله. اصلا همین که بنده را بهعنوان ریاست این مجموعه انتخاب کردند بهدلیل همان تجربه شوراها بود. دلیل دیگر هم این بود که بنده جزو آن شورای حکمیت بین آقای روحانی و آقای عارف بودم. ضمن اینکه احزاب اصلاحطلب از شکستهای انتخاباتهای گذشته تجربه تلخی داشتند و برای پیشگیری از تکرار آن، مجموعه ای را تشکیل دادند که دبیران کل احزاب در آن عضو باشند و همچنین به دبیران کلی که عضو شورای هماهنگی اصلاحات نیستند، اجازه داده شد برای عضویت در کمیته دعوت شوند. علاوه بر اینکه از اشحاص متنفذی که در تهران و شهرستانها بوده و مثل حزب عمل نمیکنند هم دعوت به عمل آمده است. ما میخواهیم از ظرفیت آنها هم استفاده کنیم. خب، طبیعی است که این به سعهصدر فراوان و همچنین بازشناسی نقاط ضعف ما در انتخابات شوراها احتیاج دارد و البته ذکر این نکته که دست ما چقدر برای تهیه فهرست باز است. ببینید ما یک طرف قضیه هستیم. اما آیا آن چیزی که میخواهیم تهیه کنیم و نامزدهایی که به مجلس بفرستیم از معبر تایید صلاحیتها عبور میکنند یا نه؟ طبیعی است که ما باید خودمان را با واقعیتهای جامعه تطبیق دهیم. تجربه سال84 در انتخابات شوراها و نیز انتخابات 92 دو سرمایه بزرگ است که در دست اصلاحطلبان وجود دارد. ما در تمام جلسات این موضوع را بهعنوان الگو و راهنمای عمل بازگو میکنیم.
پس میخواهید به این سمت بروید که برای تمام کرسیهای مجلس نامزد معرفی نکنید، اما در عوض به سمتی بروید که افراد معرفیشده دارای کیفیت اصلاحطلبی بوده و به الزامات فهرست پایبند باشند تا با موردی مانند آنچه پس از انتخابات شوراها رخ داد، مواجه نشوید؟
رهامی: اینکه تصور کنیم فهرستی که تهیه میکنیم بهصورت صددرصدی ریزش نداشته باشد، غیرواقعی است. در آبیاری مزارع، همه آبی که استفاده میکنید پای میوهها و بذرها نمیرود. اما باید تلاش کنیم تا حد ممکن ریزش و هدر را بپذیریم. ممکن است که در تهران نتوانیم فهرست 31نفره بدهیم. خب اجباری هم نیست. فهرست 20 نفره ارایه میدهیم، ممکن است حتی به مدلی از ائتلاف برسیم. چیزی که شما به آن اشاره کردید درباره انتخابات شوراها، مدلی از ائتلاف بود. به این معنی که 50درصد فهرست ما از افراد اصلاحطلب بود و بقیه نیروهایی بودند که لزوما اصلاحطلب نبودند اما فعال اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بودند. مثلا آقای مختاباد یا مهدی حجت و خانم دانشور، عضو هیچ حزب و گروهی نبودند، اما آنها را در فهرست قرار دادیم، حمایت کردیم و آنها رای هم آوردند. ما به این شکل رفتار نمیکنیم که فیلتر را اینقدر باریک در نظر بگیریم که کسی از آن نتواند عبور کند. اگر ببینیم فردی شایستگی دارد که بر کرسی مجلس بنشیند در مقایسه با فردی که عضو حزب ماست اما به اندازه کافی شایستگی ندارد، طبیعی است که گزینه نخست را در فهرست قرار میدهیم. من این نظر را طرح کردم که اگر بخواهیم خیلی حزبی عمل کنیم و صلاحیتها و توان افراد را در نظر نگیریم، فهرست ضعیفی خواهیم بست و این فهرست بعدا وبال گردن ما خواهد شد.
به نظر میرسد که علاوه بر مشکلی که احزاب اصلاحطلب در معرفی چهرهها دارند، برخی از احزاب هم تغییراتی را در روند تشکیلاتی خود ایجاد کردهاند که وجهه بیرونی متفاوتی داشته است مثل تغییراتی که در حزب کارگزاران صورت گرفت.
عطریانفر: تغییر که نبوده بلکه تکمیل بوده است. دوستان ما در شورای مرکزی بنا به یک تاخیر تاریخی نیازمند این بودند که بخواهند شورا را تکمیل کنند. ما در گام اول نزدیک به 25 عضو داشتیم. تعدادی از عزیزان ما از شورای مرکزی خارج شدند و در این فرصت 10، 15ساله طبعا حزب نیازمند بازسازی بود. بر همین مبنا نیروهای جوانتری وارد شورای مرکزی شدند و هیچ تغییری هم صورت نگرفته است. آنچه شما اشاره میکنید معطوف به نظر آقایمحمد هاشمی است. ارتباطات ما با ایشان همچنان برقرار است، منتها ایشان گلایههایی دارند که ما باید به آنها توجه کنیم و پیشبینی من این است که بعد از مدتی ایشان همچنان عضو شورای مرکزی ما خواهند بود.
یعنی مشغول رایزنی با ایشان هستید که بازگردند؟
عطریانفر: در سطح چهرههای شاخصتر شورای مرکزی، با آقای محمد هاشمی ارتباط برقرار شده است و تماس هم دارند.
آقای رهامی، طبیعتا فعالیتهای کمیته مزبور به اطلاع آقایخاتمی هم رسانده میشود؟
رهامی: بله، ما بهصورت مرتب با هم جلسه داریم. من جزو شورای مشورتی هستم و تعداد زیادی از احزاب هم عضو شورای مشورتی هستند.
پس میخواهید به یک ائتلاف و فهرست واحد برسید؟
رهامی: بله، اصلا رسیدیم و وجود دارد. ما میخواهیم به یک فهرست واحد برای تهران و یک فهرست برای استانها و شهرستانها برسیم. ببینید در حال حاضر دو جریان وجود ندارد؛ همین شورای مشورتی آقایخاتمی را تعداد زیادی از همین دبیران کل احزاب تشکیل دادهاند. آقایخاتمی در قالب همین شورای مشورتی نظر میدهند اما وظیفه تهیه فهرست و دفاع از آن بر عهده احزاب است، همچنین پاسخگویی نهایی هم برعهده احزاب است.
آقای عطریانفر، آیا برنامهها و فعالیتهای کمیته علاوهبر آقایخاتمی به اطلاع آقایهاشمی هم رسانده میشود؟
عطریانفر: جایگاه آقایهاشمی فراتر از این است که بخواهد وارد این جزییات بشود. اما طبعا ایشان بهعنوان یک تکیهگاه و شخصیت محوری و چهره موثر، اگر نقطهنظری داشته باشند به چهرههای موثر مجموعه از جمله جناب آقایخاتمی منتقل خواهد کرد. علاوهبر اینکه بهدلیل تعلق روحیای که بین آقایهاشمی و کارگزاران وجود دارد، اگر ایشان نظری در این رابطه داشته باشند، حزب آن را منتقل خواهد کرد و با ایشان همفکری خواهد داشت. از طرف دیگر آنچه آقایهاشمی علاقهمند است مورد توجه قرار بگیرد، این است که اقدامات سیاسی اصلاحطلبان حول محور آقایخاتمی، گرفتار هیچگونه انشقاقی نشود و یک انسجام و وحدت نظر کامل تا پایان انتخابات و تشکیل مجلس جدید وجود داشته باشد. این نیت و خواست آقای هاشمی است.
جلسهای در این رابطه با آقای هاشمی نداشتید؟
عطریانفر: نیازی نیست. جلسات حول محور آقایخاتمی تشکیل میشود و این کفایت میکند. آقایخاتمی هم مورد حمایت و تایید آقای هاشمی است.
جریان اصلاحطلب برای انتخابات مجلس چه برنامه و فعالیتی دارد؟
رهامی: اصلاحطلبان با توجه به تجربهای که در انتخابات ریاستجمهوری و شوراهای شهر و روستا داشتند، بنا دارند همان تجربه را - البته با درنظرگرفتن نقاط ضعف و قوتها- مجددا برای انتخابات مجلس تکرار کنند و با همان روش هم ادامه دهند. کاری که در سال92 انجام دادیم این بود که تلاش کردیم تمامی احزاب، تشکلها و چهرههای اصلاحطلب که حول محور شورای هماهنگی جبهه اصلاحات یا حول محور جناب آقای هاشمی، خاتمی، عارف، ناطقنوری و آقای روحانی فعالیت میکردند را منسجم کنیم. در عمل هم دیدید وقتی که بحث نامزدی آقای هاشمی مطرح شد، همه حول محور ایشان اتفاقنظر پیدا کردند، برخلاف سال84 که در مقابل آقای هاشمی، گروهی حول محور آقای کروبی و گروهی هم حول محور آقای معین جمع شده بودند. ما سعی کردیم که این تجربهها را تکرار نکرده و خود را بازسازی کنیم. بنابراین وقتی که بحث ردصلاحیت آقای هاشمی مطرح شد- اگرچه در همان زمان آقای روحانی بهعنوان نامزد اصلاحطلبان مطرح نبود - همه نیروهای اصلاحطلب بههمراه نیروهای معتدل و میانه با نامزدی ایشان اعلام موافقت کردند. این موافقت تا جایی پیش رفت که با پادرمیانی آقایخاتمی، آقای عارف هم کنارهگیری کردند. همین قضیه را در انتخابات شوراها هم شاهد بودیم؛ در انتخابات شوراها کسانی که با محوریت آقایخاتمی و شورای مشورتی کار میکردند، کمیتهای را تحت عنوان کمیته انتخابات شوراها راهاندازی کردند. درواقع شورای سیاستگذاری انتخابات شورای شهر تشکیل شد و خروجی آن، فهرست 31نفره اصلاحطلبان برای انتخابات شورای شهر بود.
اما فهرست اصلاحطلبان چندان منسجم نبود. گویا در این فهرست، کمیت بیشتر از کیفیت در اولویت قرار داشت... .
رهامی: ما برای انتخابات شورای شهر دو راهحل داشتیم. مساله این بود که اگر نامزدهای ما تاییدصلاحیت نشدند، چه کنیم؟ یک راهحل این بود که فهرست ندهیم. یک راه هم این بود که با توجه به شرایط موجود با این موضوع بهعنوان یک واقعیت اجتماعی کنار بیاییم و آنچه را از غربال تاییدصلاحیت عبور کرده در نظر بگیریم و بر اساس آن موجودی فهرست خود را تهیه کنیم. بر این اساس که فهرست، یک فهرست ائتلافی صددرصد نباشد و از موجودی تاییدشدهها استفاده کنیم. اکنون هم کمیته شورای سیاستگذاری انتخابات مجلسشورایاسلامی و انتخابات مجلس خبرگان از عید نوروز امسال تشکیل شده و شروع به کار کرده است. در حال حاضر تعداد زیادی از احزاب و همچنین 18نفر از دبیران کل احزاب هم به آن پیوستهاند و تلاش بر این است که دیگر احزاب و گروههای اصلاحطلب - که لزوما عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات نیستند - به آن بپیوندند. این کمیته شامل شخصیتهای سیاسی و اجتماعی اصلاحطلب هم خواهد بود که لزوما عضو گروه و تشکل خاصی نیستند. طبق آییننامهای هم که در این راستا تصویب شده است، این مرجع بالاترین مرجع سیاستگذاری برای انتخابات مجلسشورایاسلامی و خبرگان است. تهیه فهرست و حل اختلافاتی که احتمالا پیش خواهد آمد و همچنین حکمیت بین کاندیداهایی که ممکن است در یک حوزه نصابشان از تعداد کرسیهای مجلس بیشتر شود هم از دیگر وظایف این کمیته خواهد بود. علاوهبر این، کار کمیته مزبور تا پایان انتخابات ادامه پیدا میکند و پیگیر تخلفات و شکایات احتمالی هم خواهد بود. طبیعی است که موفقیت این مجموعه از یک طرف به همکاری و حمایت همه جریانها و احزاب اصلاحطلب و ثانیا به مجاریای که باید از آن عبور کنیم، یعنی موضوع تاییدصلاحیتها از مبادی مختلف هیاتهای اجرایی، نظارت و شورای نگهبان بستگی دارد. فکر میکنم اگر در همان قسمت اول با تجربهای که از انتخابات 92 به دست آوردهایم یعنی با استفاده از محوریت آقایان هاشمی، خاتمی و روحانی بتوانیم از این معبر عبور کنیم و در مورد دوم یعنی تاییدصلاحیتها با توجه به تذکرات و توجهاتی که مسوولان کشور و البته شخص رهبری درباره حفاظت از رای مردم بهعنوان حقالناس داشتند، فضای انتخابات به یک فضای پرشور تبدیل شود و حماسه سیاسی شکل بگیرد.
آقای عطریانفر، آقای رهامی درباره شورای سیاستگذاری انتخابات مجلس و خبرگان صحبت کردند. آیا حزب کارگزاران هم عضو این مجموعه شده و وظیفه خاصی را برعهده گرفته است یا اینکه هنوز وظایف بهطور مشخص تفکیک نشده است؟
عطریانفر: بله. کارگزاران بهعنوان عضو موفق و موثر در جبهه مشترک اصلاحات حضور جدی دارد و همراه با این جریان حول محور آقایخاتمی در بحث انتخابات آینده هم نقش موثری را ایفا خواهد کرد و از همه ظرفیتهای خود نیز در همین راستا استفاده میکند.
کارگزاران در این کمیته نقش خاصی را برعهده گرفته است؟
عطریانفر: زمان زیادی تا برگزاری انتخابات داریم. در مقطع فعلی بیشتر همفکری، همگرایی و رسیدن به یک نظر مشترک صورت میگیرد. طبعا در آستانه انتخابات علیالقاعده اگر ماموریتی برعهده کارگزاران قرار گیرد، با اشتیاق کامل ماموریتی را که از حوزه مرکزی و حول محور آقایان خاتمی، هاشمی و روحانی برعهده ما قرار گیرد انجام میدهیم.
آقای رهامی، ایده تشکیل کمیتهای که به آن اشاره کردید، از کجا نشأت گرفته است و نقش آقایخاتمی در کمیته چیست؟
رهامی: آقایخاتمی بانی این کمیته نبوده، چون شخصیت آقایخاتمی فراتر از این موضوعات است. اما در عین حال ایشان نظارتی به این شکل هم نداشتند که مثلا کدام احزاب در کمیته باشند و کدام نباشند. چراکه وجهه آقایخاتمی مثل یک دبیرکل حزب نیست که بخواهد وارد این موضوعات جزیی شود. تاکید ایشان این است که احزاب و تشکلها کار خود را بکنند و ایشان هم علاوهبر حمایت از این حرکات، در رفع اختلافات احتمالی به آنها کمک کند. مثل همان نقشی که در انتخابات شوراها داشتند. در انتخابات شوراها نمایندگان ایشان - که چهارنفر بودند - از شورای مشورتی شرکت میکردند و بنده هم بهعنوان رییس شورای سیاستگذاری مرحلهبهمرحله، کار را به ایشان و آقای هاشمی گزارش میکردم. مثلا در موضوع ردصلاحیتها، ما تا روزهای آخر منتظر تایید صلاحیت آقایمحسن هاشمی بودیم و وقتی به نتیجه نرسیدیم، دو،سهروز مانده به انتخابات خدمت آقایخاتمی رسیدیم و گفتیم تکلیف چیست؟ با توجه به اینکه آقای هاشمی، خانم ابتکار و تعداد دیگری از نیروها، تایید صلاحیت نشدند، چکار کنیم؟ ایشان هم گفتند که با همان تعدادی که هست با توجه به اینکه وقت زیادی نداریم، فهرست را ببندیم و اعلام کنیم و معطل نکنیم.
ایده این کمیته در واقع تداوم ایده انتخابات شوراهای شهر و روستا بود؟
رهامی: بله. اصلا همین که بنده را بهعنوان ریاست این مجموعه انتخاب کردند بهدلیل همان تجربه شوراها بود. دلیل دیگر هم این بود که بنده جزو آن شورای حکمیت بین آقای روحانی و آقای عارف بودم. ضمن اینکه احزاب اصلاحطلب از شکستهای انتخاباتهای گذشته تجربه تلخی داشتند و برای پیشگیری از تکرار آن، مجموعه ای را تشکیل دادند که دبیران کل احزاب در آن عضو باشند و همچنین به دبیران کلی که عضو شورای هماهنگی اصلاحات نیستند، اجازه داده شد برای عضویت در کمیته دعوت شوند. علاوه بر اینکه از اشحاص متنفذی که در تهران و شهرستانها بوده و مثل حزب عمل نمیکنند هم دعوت به عمل آمده است. ما میخواهیم از ظرفیت آنها هم استفاده کنیم. خب، طبیعی است که این به سعهصدر فراوان و همچنین بازشناسی نقاط ضعف ما در انتخابات شوراها احتیاج دارد و البته ذکر این نکته که دست ما چقدر برای تهیه فهرست باز است. ببینید ما یک طرف قضیه هستیم. اما آیا آن چیزی که میخواهیم تهیه کنیم و نامزدهایی که به مجلس بفرستیم از معبر تایید صلاحیتها عبور میکنند یا نه؟ طبیعی است که ما باید خودمان را با واقعیتهای جامعه تطبیق دهیم. تجربه سال84 در انتخابات شوراها و نیز انتخابات 92 دو سرمایه بزرگ است که در دست اصلاحطلبان وجود دارد. ما در تمام جلسات این موضوع را بهعنوان الگو و راهنمای عمل بازگو میکنیم.
پس میخواهید به این سمت بروید که برای تمام کرسیهای مجلس نامزد معرفی نکنید، اما در عوض به سمتی بروید که افراد معرفیشده دارای کیفیت اصلاحطلبی بوده و به الزامات فهرست پایبند باشند تا با موردی مانند آنچه پس از انتخابات شوراها رخ داد، مواجه نشوید؟
رهامی: اینکه تصور کنیم فهرستی که تهیه میکنیم بهصورت صددرصدی ریزش نداشته باشد، غیرواقعی است. در آبیاری مزارع، همه آبی که استفاده میکنید پای میوهها و بذرها نمیرود. اما باید تلاش کنیم تا حد ممکن ریزش و هدر را بپذیریم. ممکن است که در تهران نتوانیم فهرست 31نفره بدهیم. خب اجباری هم نیست. فهرست 20 نفره ارایه میدهیم، ممکن است حتی به مدلی از ائتلاف برسیم. چیزی که شما به آن اشاره کردید درباره انتخابات شوراها، مدلی از ائتلاف بود. به این معنی که 50درصد فهرست ما از افراد اصلاحطلب بود و بقیه نیروهایی بودند که لزوما اصلاحطلب نبودند اما فعال اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بودند. مثلا آقای مختاباد یا مهدی حجت و خانم دانشور، عضو هیچ حزب و گروهی نبودند، اما آنها را در فهرست قرار دادیم، حمایت کردیم و آنها رای هم آوردند. ما به این شکل رفتار نمیکنیم که فیلتر را اینقدر باریک در نظر بگیریم که کسی از آن نتواند عبور کند. اگر ببینیم فردی شایستگی دارد که بر کرسی مجلس بنشیند در مقایسه با فردی که عضو حزب ماست اما به اندازه کافی شایستگی ندارد، طبیعی است که گزینه نخست را در فهرست قرار میدهیم. من این نظر را طرح کردم که اگر بخواهیم خیلی حزبی عمل کنیم و صلاحیتها و توان افراد را در نظر نگیریم، فهرست ضعیفی خواهیم بست و این فهرست بعدا وبال گردن ما خواهد شد.
به نظر میرسد که علاوه بر مشکلی که احزاب اصلاحطلب در معرفی چهرهها دارند، برخی از احزاب هم تغییراتی را در روند تشکیلاتی خود ایجاد کردهاند که وجهه بیرونی متفاوتی داشته است مثل تغییراتی که در حزب کارگزاران صورت گرفت.
عطریانفر: تغییر که نبوده بلکه تکمیل بوده است. دوستان ما در شورای مرکزی بنا به یک تاخیر تاریخی نیازمند این بودند که بخواهند شورا را تکمیل کنند. ما در گام اول نزدیک به 25 عضو داشتیم. تعدادی از عزیزان ما از شورای مرکزی خارج شدند و در این فرصت 10، 15ساله طبعا حزب نیازمند بازسازی بود. بر همین مبنا نیروهای جوانتری وارد شورای مرکزی شدند و هیچ تغییری هم صورت نگرفته است. آنچه شما اشاره میکنید معطوف به نظر آقایمحمد هاشمی است. ارتباطات ما با ایشان همچنان برقرار است، منتها ایشان گلایههایی دارند که ما باید به آنها توجه کنیم و پیشبینی من این است که بعد از مدتی ایشان همچنان عضو شورای مرکزی ما خواهند بود.
یعنی مشغول رایزنی با ایشان هستید که بازگردند؟
عطریانفر: در سطح چهرههای شاخصتر شورای مرکزی، با آقای محمد هاشمی ارتباط برقرار شده است و تماس هم دارند.
آقای رهامی، طبیعتا فعالیتهای کمیته مزبور به اطلاع آقایخاتمی هم رسانده میشود؟
رهامی: بله، ما بهصورت مرتب با هم جلسه داریم. من جزو شورای مشورتی هستم و تعداد زیادی از احزاب هم عضو شورای مشورتی هستند.
پس میخواهید به یک ائتلاف و فهرست واحد برسید؟
رهامی: بله، اصلا رسیدیم و وجود دارد. ما میخواهیم به یک فهرست واحد برای تهران و یک فهرست برای استانها و شهرستانها برسیم. ببینید در حال حاضر دو جریان وجود ندارد؛ همین شورای مشورتی آقایخاتمی را تعداد زیادی از همین دبیران کل احزاب تشکیل دادهاند. آقایخاتمی در قالب همین شورای مشورتی نظر میدهند اما وظیفه تهیه فهرست و دفاع از آن بر عهده احزاب است، همچنین پاسخگویی نهایی هم برعهده احزاب است.
آقای عطریانفر، آیا برنامهها و فعالیتهای کمیته علاوهبر آقایخاتمی به اطلاع آقایهاشمی هم رسانده میشود؟
عطریانفر: جایگاه آقایهاشمی فراتر از این است که بخواهد وارد این جزییات بشود. اما طبعا ایشان بهعنوان یک تکیهگاه و شخصیت محوری و چهره موثر، اگر نقطهنظری داشته باشند به چهرههای موثر مجموعه از جمله جناب آقایخاتمی منتقل خواهد کرد. علاوهبر اینکه بهدلیل تعلق روحیای که بین آقایهاشمی و کارگزاران وجود دارد، اگر ایشان نظری در این رابطه داشته باشند، حزب آن را منتقل خواهد کرد و با ایشان همفکری خواهد داشت. از طرف دیگر آنچه آقایهاشمی علاقهمند است مورد توجه قرار بگیرد، این است که اقدامات سیاسی اصلاحطلبان حول محور آقایخاتمی، گرفتار هیچگونه انشقاقی نشود و یک انسجام و وحدت نظر کامل تا پایان انتخابات و تشکیل مجلس جدید وجود داشته باشد. این نیت و خواست آقای هاشمی است.
جلسهای در این رابطه با آقای هاشمی نداشتید؟
عطریانفر: نیازی نیست. جلسات حول محور آقایخاتمی تشکیل میشود و این کفایت میکند. آقایخاتمی هم مورد حمایت و تایید آقای هاشمی است.
گروه سیاسی - مرجان توحیدی : محسن رهامی، دبیرکل انجمن مدرسین دانشگاهها و محمد عطریانفر، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران روز پنجشنبه گذشته میهمان غرفه «شرق» در نمایشگاه مطبوعات بودند. رهامی در لحظاتی که میهمان غرفه بود خبر داد که جریان اصلاحطلب با الهامگرفتن از تجربه انتخابات شوراها، کمیتهای را با عنوان شورای سیاستگذاری انتخابات مجلسشورایاسلامی و خبرگان تشکیل داده است. این کمیته که ریاست آن را شخص رهامی برعهده دارد، از عید نوروز سالجاری تشکیل شده و شامل دبیرانکل احزاب و شخصیتهای بانفوذ سیاسی و اجتماعی است؛ کمیتهای که حول محور سیدمحمد خاتمی تشکیل شده است. آنطور که محمد عطریانفر هم اشاره میکند، کارگزاران هم به کمیته پیوسته و میتواند نقش رابط بین آیتالله هاشمیرفسنجانی و کمیته را برعهده داشته باشد. البته بهگفته عطریانفر، هاشمی وارد جزییات نمیشود و از آنجا که خاتمی شخصیت مورد تایید اوست، چنانچه نظری داشته باشد به سیدمحمد خاتمی ابراز میکند. او میگوید نظر آیتالله حفظ وحدت اصلاحطلبان تا تشکیل پارلمان جدید است. رهامی هم در میزگرد، کوتاه به این نکته اشاره کرد که برای نهاییکردن فهرست
انتخاباتی الزامی نیست که برای تمامی کرسیهای مجلس نامزد معرفی شود. او در عین حال گفت برخی شخصیتها که شایستگی تکیهزدن بر کرسیهای مجلس را دارند اما عضو هیچ حزب اصلاحطلبی نیستند نیز، در اولویت فهرست قرار میگیرند. رهامی گفت که ائتلاف اصلاحطلبان با تشکیل این کمیته شکل گرفته و به یک فهرست واحد برای تهران و شهرستانها منجر خواهد شد. متن این میزگرد کوتاه در پی میآید.
جریان اصلاحطلب برای انتخابات مجلس چه برنامه و فعالیتی دارد؟
رهامی: اصلاحطلبان با توجه به تجربهای که در انتخابات ریاستجمهوری و شوراهای شهر و روستا داشتند، بنا دارند همان تجربه را - البته با درنظرگرفتن نقاط ضعف و قوتها- مجددا برای انتخابات مجلس تکرار کنند و با همان روش هم ادامه دهند. کاری که در سال92 انجام دادیم این بود که تلاش کردیم تمامی احزاب، تشکلها و چهرههای اصلاحطلب که حول محور شورای هماهنگی جبهه اصلاحات یا حول محور جناب آقای هاشمی، خاتمی، عارف، ناطقنوری و آقای روحانی فعالیت میکردند را منسجم کنیم. در عمل هم دیدید وقتی که بحث نامزدی آقای هاشمی مطرح شد، همه حول محور ایشان اتفاقنظر پیدا کردند، برخلاف سال84 که در مقابل آقای هاشمی، گروهی حول محور آقای کروبی و گروهی هم حول محور آقای معین جمع شده بودند. ما سعی کردیم که این تجربهها را تکرار نکرده و خود را بازسازی کنیم. بنابراین وقتی که بحث ردصلاحیت آقای هاشمی مطرح شد- اگرچه در همان زمان آقای روحانی بهعنوان نامزد اصلاحطلبان مطرح نبود - همه نیروهای اصلاحطلب بههمراه نیروهای معتدل و میانه با نامزدی ایشان اعلام موافقت کردند. این موافقت تا جایی پیش رفت که با پادرمیانی آقایخاتمی، آقای عارف هم کنارهگیری کردند. همین قضیه را در انتخابات شوراها هم شاهد بودیم؛ در انتخابات شوراها کسانی که با محوریت آقایخاتمی و شورای مشورتی کار میکردند، کمیتهای را تحت عنوان کمیته انتخابات شوراها راهاندازی کردند. درواقع شورای سیاستگذاری انتخابات شورای شهر تشکیل شد و خروجی آن، فهرست 31نفره اصلاحطلبان برای انتخابات شورای شهر بود.
اما فهرست اصلاحطلبان چندان منسجم نبود. گویا در این فهرست، کمیت بیشتر از کیفیت در اولویت قرار داشت... .
رهامی: ما برای انتخابات شورای شهر دو راهحل داشتیم. مساله این بود که اگر نامزدهای ما تاییدصلاحیت نشدند، چه کنیم؟ یک راهحل این بود که فهرست ندهیم. یک راه هم این بود که با توجه به شرایط موجود با این موضوع بهعنوان یک واقعیت اجتماعی کنار بیاییم و آنچه را از غربال تاییدصلاحیت عبور کرده در نظر بگیریم و بر اساس آن موجودی فهرست خود را تهیه کنیم. بر این اساس که فهرست، یک فهرست ائتلافی صددرصد نباشد و از موجودی تاییدشدهها استفاده کنیم. اکنون هم کمیته شورای سیاستگذاری انتخابات مجلسشورایاسلامی و انتخابات مجلس خبرگان از عید نوروز امسال تشکیل شده و شروع به کار کرده است. در حال حاضر تعداد زیادی از احزاب و همچنین 18نفر از دبیران کل احزاب هم به آن پیوستهاند و تلاش بر این است که دیگر احزاب و گروههای اصلاحطلب - که لزوما عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات نیستند - به آن بپیوندند. این کمیته شامل شخصیتهای سیاسی و اجتماعی اصلاحطلب هم خواهد بود که لزوما عضو گروه و تشکل خاصی نیستند. طبق آییننامهای هم که در این راستا تصویب شده است، این مرجع بالاترین مرجع سیاستگذاری برای انتخابات مجلسشورایاسلامی و خبرگان است. تهیه فهرست و حل اختلافاتی که احتمالا پیش خواهد آمد و همچنین حکمیت بین کاندیداهایی که ممکن است در یک حوزه نصابشان از تعداد کرسیهای مجلس بیشتر شود هم از دیگر وظایف این کمیته خواهد بود. علاوهبر این، کار کمیته مزبور تا پایان انتخابات ادامه پیدا میکند و پیگیر تخلفات و شکایات احتمالی هم خواهد بود. طبیعی است که موفقیت این مجموعه از یک طرف به همکاری و حمایت همه جریانها و احزاب اصلاحطلب و ثانیا به مجاریای که باید از آن عبور کنیم، یعنی موضوع تاییدصلاحیتها از مبادی مختلف هیاتهای اجرایی، نظارت و شورای نگهبان بستگی دارد. فکر میکنم اگر در همان قسمت اول با تجربهای که از انتخابات 92 به دست آوردهایم یعنی با استفاده از محوریت آقایان هاشمی، خاتمی و روحانی بتوانیم از این معبر عبور کنیم و در مورد دوم یعنی تاییدصلاحیتها با توجه به تذکرات و توجهاتی که مسوولان کشور و البته شخص رهبری درباره حفاظت از رای مردم بهعنوان حقالناس داشتند، فضای انتخابات به یک فضای پرشور تبدیل شود و حماسه سیاسی شکل بگیرد.
آقای عطریانفر، آقای رهامی درباره شورای سیاستگذاری انتخابات مجلس و خبرگان صحبت کردند. آیا حزب کارگزاران هم عضو این مجموعه شده و وظیفه خاصی را برعهده گرفته است یا اینکه هنوز وظایف بهطور مشخص تفکیک نشده است؟
عطریانفر: بله. کارگزاران بهعنوان عضو موفق و موثر در جبهه مشترک اصلاحات حضور جدی دارد و همراه با این جریان حول محور آقایخاتمی در بحث انتخابات آینده هم نقش موثری را ایفا خواهد کرد و از همه ظرفیتهای خود نیز در همین راستا استفاده میکند.
کارگزاران در این کمیته نقش خاصی را برعهده گرفته است؟
عطریانفر: زمان زیادی تا برگزاری انتخابات داریم. در مقطع فعلی بیشتر همفکری، همگرایی و رسیدن به یک نظر مشترک صورت میگیرد. طبعا در آستانه انتخابات علیالقاعده اگر ماموریتی برعهده کارگزاران قرار گیرد، با اشتیاق کامل ماموریتی را که از حوزه مرکزی و حول محور آقایان خاتمی، هاشمی و روحانی برعهده ما قرار گیرد انجام میدهیم.
آقای رهامی، ایده تشکیل کمیتهای که به آن اشاره کردید، از کجا نشأت گرفته است و نقش آقایخاتمی در کمیته چیست؟
رهامی: آقایخاتمی بانی این کمیته نبوده، چون شخصیت آقایخاتمی فراتر از این موضوعات است. اما در عین حال ایشان نظارتی به این شکل هم نداشتند که مثلا کدام احزاب در کمیته باشند و کدام نباشند. چراکه وجهه آقایخاتمی مثل یک دبیرکل حزب نیست که بخواهد وارد این موضوعات جزیی شود. تاکید ایشان این است که احزاب و تشکلها کار خود را بکنند و ایشان هم علاوهبر حمایت از این حرکات، در رفع اختلافات احتمالی به آنها کمک کند. مثل همان نقشی که در انتخابات شوراها داشتند. در انتخابات شوراها نمایندگان ایشان - که چهارنفر بودند - از شورای مشورتی شرکت میکردند و بنده هم بهعنوان رییس شورای سیاستگذاری مرحلهبهمرحله، کار را به ایشان و آقای هاشمی گزارش میکردم. مثلا در موضوع ردصلاحیتها، ما تا روزهای آخر منتظر تایید صلاحیت آقایمحسن هاشمی بودیم و وقتی به نتیجه نرسیدیم، دو،سهروز مانده به انتخابات خدمت آقایخاتمی رسیدیم و گفتیم تکلیف چیست؟ با توجه به اینکه آقای هاشمی، خانم ابتکار و تعداد دیگری از نیروها، تایید صلاحیت نشدند، چکار کنیم؟ ایشان هم گفتند که با همان تعدادی که هست با توجه به اینکه وقت زیادی نداریم، فهرست را ببندیم و اعلام کنیم و معطل نکنیم.
ایده این کمیته در واقع تداوم ایده انتخابات شوراهای شهر و روستا بود؟
رهامی: بله. اصلا همین که بنده را بهعنوان ریاست این مجموعه انتخاب کردند بهدلیل همان تجربه شوراها بود. دلیل دیگر هم این بود که بنده جزو آن شورای حکمیت بین آقای روحانی و آقای عارف بودم. ضمن اینکه احزاب اصلاحطلب از شکستهای انتخاباتهای گذشته تجربه تلخی داشتند و برای پیشگیری از تکرار آن، مجموعه ای را تشکیل دادند که دبیران کل احزاب در آن عضو باشند و همچنین به دبیران کلی که عضو شورای هماهنگی اصلاحات نیستند، اجازه داده شد برای عضویت در کمیته دعوت شوند. علاوه بر اینکه از اشحاص متنفذی که در تهران و شهرستانها بوده و مثل حزب عمل نمیکنند هم دعوت به عمل آمده است. ما میخواهیم از ظرفیت آنها هم استفاده کنیم. خب، طبیعی است که این به سعهصدر فراوان و همچنین بازشناسی نقاط ضعف ما در انتخابات شوراها احتیاج دارد و البته ذکر این نکته که دست ما چقدر برای تهیه فهرست باز است. ببینید ما یک طرف قضیه هستیم. اما آیا آن چیزی که میخواهیم تهیه کنیم و نامزدهایی که به مجلس بفرستیم از معبر تایید صلاحیتها عبور میکنند یا نه؟ طبیعی است که ما باید خودمان را با واقعیتهای جامعه تطبیق دهیم. تجربه سال84 در انتخابات شوراها و نیز انتخابات 92 دو سرمایه بزرگ است که در دست اصلاحطلبان وجود دارد. ما در تمام جلسات این موضوع را بهعنوان الگو و راهنمای عمل بازگو میکنیم.
پس میخواهید به این سمت بروید که برای تمام کرسیهای مجلس نامزد معرفی نکنید، اما در عوض به سمتی بروید که افراد معرفیشده دارای کیفیت اصلاحطلبی بوده و به الزامات فهرست پایبند باشند تا با موردی مانند آنچه پس از انتخابات شوراها رخ داد، مواجه نشوید؟
رهامی: اینکه تصور کنیم فهرستی که تهیه میکنیم بهصورت صددرصدی ریزش نداشته باشد، غیرواقعی است. در آبیاری مزارع، همه آبی که استفاده میکنید پای میوهها و بذرها نمیرود. اما باید تلاش کنیم تا حد ممکن ریزش و هدر را بپذیریم. ممکن است که در تهران نتوانیم فهرست 31نفره بدهیم. خب اجباری هم نیست. فهرست 20 نفره ارایه میدهیم، ممکن است حتی به مدلی از ائتلاف برسیم. چیزی که شما به آن اشاره کردید درباره انتخابات شوراها، مدلی از ائتلاف بود. به این معنی که 50درصد فهرست ما از افراد اصلاحطلب بود و بقیه نیروهایی بودند که لزوما اصلاحطلب نبودند اما فعال اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بودند. مثلا آقای مختاباد یا مهدی حجت و خانم دانشور، عضو هیچ حزب و گروهی نبودند، اما آنها را در فهرست قرار دادیم، حمایت کردیم و آنها رای هم آوردند. ما به این شکل رفتار نمیکنیم که فیلتر را اینقدر باریک در نظر بگیریم که کسی از آن نتواند عبور کند. اگر ببینیم فردی شایستگی دارد که بر کرسی مجلس بنشیند در مقایسه با فردی که عضو حزب ماست اما به اندازه کافی شایستگی ندارد، طبیعی است که گزینه نخست را در فهرست قرار میدهیم. من این نظر را طرح کردم که اگر بخواهیم خیلی حزبی عمل کنیم و صلاحیتها و توان افراد را در نظر نگیریم، فهرست ضعیفی خواهیم بست و این فهرست بعدا وبال گردن ما خواهد شد.
به نظر میرسد که علاوه بر مشکلی که احزاب اصلاحطلب در معرفی چهرهها دارند، برخی از احزاب هم تغییراتی را در روند تشکیلاتی خود ایجاد کردهاند که وجهه بیرونی متفاوتی داشته است مثل تغییراتی که در حزب کارگزاران صورت گرفت.
عطریانفر: تغییر که نبوده بلکه تکمیل بوده است. دوستان ما در شورای مرکزی بنا به یک تاخیر تاریخی نیازمند این بودند که بخواهند شورا را تکمیل کنند. ما در گام اول نزدیک به 25 عضو داشتیم. تعدادی از عزیزان ما از شورای مرکزی خارج شدند و در این فرصت 10، 15ساله طبعا حزب نیازمند بازسازی بود. بر همین مبنا نیروهای جوانتری وارد شورای مرکزی شدند و هیچ تغییری هم صورت نگرفته است. آنچه شما اشاره میکنید معطوف به نظر آقایمحمد هاشمی است. ارتباطات ما با ایشان همچنان برقرار است، منتها ایشان گلایههایی دارند که ما باید به آنها توجه کنیم و پیشبینی من این است که بعد از مدتی ایشان همچنان عضو شورای مرکزی ما خواهند بود.
یعنی مشغول رایزنی با ایشان هستید که بازگردند؟
عطریانفر: در سطح چهرههای شاخصتر شورای مرکزی، با آقای محمد هاشمی ارتباط برقرار شده است و تماس هم دارند.
آقای رهامی، طبیعتا فعالیتهای کمیته مزبور به اطلاع آقایخاتمی هم رسانده میشود؟
رهامی: بله، ما بهصورت مرتب با هم جلسه داریم. من جزو شورای مشورتی هستم و تعداد زیادی از احزاب هم عضو شورای مشورتی هستند.
پس میخواهید به یک ائتلاف و فهرست واحد برسید؟
رهامی: بله، اصلا رسیدیم و وجود دارد. ما میخواهیم به یک فهرست واحد برای تهران و یک فهرست برای استانها و شهرستانها برسیم. ببینید در حال حاضر دو جریان وجود ندارد؛ همین شورای مشورتی آقایخاتمی را تعداد زیادی از همین دبیران کل احزاب تشکیل دادهاند. آقایخاتمی در قالب همین شورای مشورتی نظر میدهند اما وظیفه تهیه فهرست و دفاع از آن بر عهده احزاب است، همچنین پاسخگویی نهایی هم برعهده احزاب است.
آقای عطریانفر، آیا برنامهها و فعالیتهای کمیته علاوهبر آقایخاتمی به اطلاع آقایهاشمی هم رسانده میشود؟
عطریانفر: جایگاه آقایهاشمی فراتر از این است که بخواهد وارد این جزییات بشود. اما طبعا ایشان بهعنوان یک تکیهگاه و شخصیت محوری و چهره موثر، اگر نقطهنظری داشته باشند به چهرههای موثر مجموعه از جمله جناب آقایخاتمی منتقل خواهد کرد. علاوهبر اینکه بهدلیل تعلق روحیای که بین آقایهاشمی و کارگزاران وجود دارد، اگر ایشان نظری در این رابطه داشته باشند، حزب آن را منتقل خواهد کرد و با ایشان همفکری خواهد داشت. از طرف دیگر آنچه آقایهاشمی علاقهمند است مورد توجه قرار بگیرد، این است که اقدامات سیاسی اصلاحطلبان حول محور آقایخاتمی، گرفتار هیچگونه انشقاقی نشود و یک انسجام و وحدت نظر کامل تا پایان انتخابات و تشکیل مجلس جدید وجود داشته باشد. این نیت و خواست آقای هاشمی است.
جلسهای در این رابطه با آقای هاشمی نداشتید؟
عطریانفر: نیازی نیست. جلسات حول محور آقایخاتمی تشکیل میشود و این کفایت میکند. آقایخاتمی هم مورد حمایت و تایید آقای هاشمی است.
جریان اصلاحطلب برای انتخابات مجلس چه برنامه و فعالیتی دارد؟
رهامی: اصلاحطلبان با توجه به تجربهای که در انتخابات ریاستجمهوری و شوراهای شهر و روستا داشتند، بنا دارند همان تجربه را - البته با درنظرگرفتن نقاط ضعف و قوتها- مجددا برای انتخابات مجلس تکرار کنند و با همان روش هم ادامه دهند. کاری که در سال92 انجام دادیم این بود که تلاش کردیم تمامی احزاب، تشکلها و چهرههای اصلاحطلب که حول محور شورای هماهنگی جبهه اصلاحات یا حول محور جناب آقای هاشمی، خاتمی، عارف، ناطقنوری و آقای روحانی فعالیت میکردند را منسجم کنیم. در عمل هم دیدید وقتی که بحث نامزدی آقای هاشمی مطرح شد، همه حول محور ایشان اتفاقنظر پیدا کردند، برخلاف سال84 که در مقابل آقای هاشمی، گروهی حول محور آقای کروبی و گروهی هم حول محور آقای معین جمع شده بودند. ما سعی کردیم که این تجربهها را تکرار نکرده و خود را بازسازی کنیم. بنابراین وقتی که بحث ردصلاحیت آقای هاشمی مطرح شد- اگرچه در همان زمان آقای روحانی بهعنوان نامزد اصلاحطلبان مطرح نبود - همه نیروهای اصلاحطلب بههمراه نیروهای معتدل و میانه با نامزدی ایشان اعلام موافقت کردند. این موافقت تا جایی پیش رفت که با پادرمیانی آقایخاتمی، آقای عارف هم کنارهگیری کردند. همین قضیه را در انتخابات شوراها هم شاهد بودیم؛ در انتخابات شوراها کسانی که با محوریت آقایخاتمی و شورای مشورتی کار میکردند، کمیتهای را تحت عنوان کمیته انتخابات شوراها راهاندازی کردند. درواقع شورای سیاستگذاری انتخابات شورای شهر تشکیل شد و خروجی آن، فهرست 31نفره اصلاحطلبان برای انتخابات شورای شهر بود.
اما فهرست اصلاحطلبان چندان منسجم نبود. گویا در این فهرست، کمیت بیشتر از کیفیت در اولویت قرار داشت... .
رهامی: ما برای انتخابات شورای شهر دو راهحل داشتیم. مساله این بود که اگر نامزدهای ما تاییدصلاحیت نشدند، چه کنیم؟ یک راهحل این بود که فهرست ندهیم. یک راه هم این بود که با توجه به شرایط موجود با این موضوع بهعنوان یک واقعیت اجتماعی کنار بیاییم و آنچه را از غربال تاییدصلاحیت عبور کرده در نظر بگیریم و بر اساس آن موجودی فهرست خود را تهیه کنیم. بر این اساس که فهرست، یک فهرست ائتلافی صددرصد نباشد و از موجودی تاییدشدهها استفاده کنیم. اکنون هم کمیته شورای سیاستگذاری انتخابات مجلسشورایاسلامی و انتخابات مجلس خبرگان از عید نوروز امسال تشکیل شده و شروع به کار کرده است. در حال حاضر تعداد زیادی از احزاب و همچنین 18نفر از دبیران کل احزاب هم به آن پیوستهاند و تلاش بر این است که دیگر احزاب و گروههای اصلاحطلب - که لزوما عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات نیستند - به آن بپیوندند. این کمیته شامل شخصیتهای سیاسی و اجتماعی اصلاحطلب هم خواهد بود که لزوما عضو گروه و تشکل خاصی نیستند. طبق آییننامهای هم که در این راستا تصویب شده است، این مرجع بالاترین مرجع سیاستگذاری برای انتخابات مجلسشورایاسلامی و خبرگان است. تهیه فهرست و حل اختلافاتی که احتمالا پیش خواهد آمد و همچنین حکمیت بین کاندیداهایی که ممکن است در یک حوزه نصابشان از تعداد کرسیهای مجلس بیشتر شود هم از دیگر وظایف این کمیته خواهد بود. علاوهبر این، کار کمیته مزبور تا پایان انتخابات ادامه پیدا میکند و پیگیر تخلفات و شکایات احتمالی هم خواهد بود. طبیعی است که موفقیت این مجموعه از یک طرف به همکاری و حمایت همه جریانها و احزاب اصلاحطلب و ثانیا به مجاریای که باید از آن عبور کنیم، یعنی موضوع تاییدصلاحیتها از مبادی مختلف هیاتهای اجرایی، نظارت و شورای نگهبان بستگی دارد. فکر میکنم اگر در همان قسمت اول با تجربهای که از انتخابات 92 به دست آوردهایم یعنی با استفاده از محوریت آقایان هاشمی، خاتمی و روحانی بتوانیم از این معبر عبور کنیم و در مورد دوم یعنی تاییدصلاحیتها با توجه به تذکرات و توجهاتی که مسوولان کشور و البته شخص رهبری درباره حفاظت از رای مردم بهعنوان حقالناس داشتند، فضای انتخابات به یک فضای پرشور تبدیل شود و حماسه سیاسی شکل بگیرد.
آقای عطریانفر، آقای رهامی درباره شورای سیاستگذاری انتخابات مجلس و خبرگان صحبت کردند. آیا حزب کارگزاران هم عضو این مجموعه شده و وظیفه خاصی را برعهده گرفته است یا اینکه هنوز وظایف بهطور مشخص تفکیک نشده است؟
عطریانفر: بله. کارگزاران بهعنوان عضو موفق و موثر در جبهه مشترک اصلاحات حضور جدی دارد و همراه با این جریان حول محور آقایخاتمی در بحث انتخابات آینده هم نقش موثری را ایفا خواهد کرد و از همه ظرفیتهای خود نیز در همین راستا استفاده میکند.
کارگزاران در این کمیته نقش خاصی را برعهده گرفته است؟
عطریانفر: زمان زیادی تا برگزاری انتخابات داریم. در مقطع فعلی بیشتر همفکری، همگرایی و رسیدن به یک نظر مشترک صورت میگیرد. طبعا در آستانه انتخابات علیالقاعده اگر ماموریتی برعهده کارگزاران قرار گیرد، با اشتیاق کامل ماموریتی را که از حوزه مرکزی و حول محور آقایان خاتمی، هاشمی و روحانی برعهده ما قرار گیرد انجام میدهیم.
آقای رهامی، ایده تشکیل کمیتهای که به آن اشاره کردید، از کجا نشأت گرفته است و نقش آقایخاتمی در کمیته چیست؟
رهامی: آقایخاتمی بانی این کمیته نبوده، چون شخصیت آقایخاتمی فراتر از این موضوعات است. اما در عین حال ایشان نظارتی به این شکل هم نداشتند که مثلا کدام احزاب در کمیته باشند و کدام نباشند. چراکه وجهه آقایخاتمی مثل یک دبیرکل حزب نیست که بخواهد وارد این موضوعات جزیی شود. تاکید ایشان این است که احزاب و تشکلها کار خود را بکنند و ایشان هم علاوهبر حمایت از این حرکات، در رفع اختلافات احتمالی به آنها کمک کند. مثل همان نقشی که در انتخابات شوراها داشتند. در انتخابات شوراها نمایندگان ایشان - که چهارنفر بودند - از شورای مشورتی شرکت میکردند و بنده هم بهعنوان رییس شورای سیاستگذاری مرحلهبهمرحله، کار را به ایشان و آقای هاشمی گزارش میکردم. مثلا در موضوع ردصلاحیتها، ما تا روزهای آخر منتظر تایید صلاحیت آقایمحسن هاشمی بودیم و وقتی به نتیجه نرسیدیم، دو،سهروز مانده به انتخابات خدمت آقایخاتمی رسیدیم و گفتیم تکلیف چیست؟ با توجه به اینکه آقای هاشمی، خانم ابتکار و تعداد دیگری از نیروها، تایید صلاحیت نشدند، چکار کنیم؟ ایشان هم گفتند که با همان تعدادی که هست با توجه به اینکه وقت زیادی نداریم، فهرست را ببندیم و اعلام کنیم و معطل نکنیم.
ایده این کمیته در واقع تداوم ایده انتخابات شوراهای شهر و روستا بود؟
رهامی: بله. اصلا همین که بنده را بهعنوان ریاست این مجموعه انتخاب کردند بهدلیل همان تجربه شوراها بود. دلیل دیگر هم این بود که بنده جزو آن شورای حکمیت بین آقای روحانی و آقای عارف بودم. ضمن اینکه احزاب اصلاحطلب از شکستهای انتخاباتهای گذشته تجربه تلخی داشتند و برای پیشگیری از تکرار آن، مجموعه ای را تشکیل دادند که دبیران کل احزاب در آن عضو باشند و همچنین به دبیران کلی که عضو شورای هماهنگی اصلاحات نیستند، اجازه داده شد برای عضویت در کمیته دعوت شوند. علاوه بر اینکه از اشحاص متنفذی که در تهران و شهرستانها بوده و مثل حزب عمل نمیکنند هم دعوت به عمل آمده است. ما میخواهیم از ظرفیت آنها هم استفاده کنیم. خب، طبیعی است که این به سعهصدر فراوان و همچنین بازشناسی نقاط ضعف ما در انتخابات شوراها احتیاج دارد و البته ذکر این نکته که دست ما چقدر برای تهیه فهرست باز است. ببینید ما یک طرف قضیه هستیم. اما آیا آن چیزی که میخواهیم تهیه کنیم و نامزدهایی که به مجلس بفرستیم از معبر تایید صلاحیتها عبور میکنند یا نه؟ طبیعی است که ما باید خودمان را با واقعیتهای جامعه تطبیق دهیم. تجربه سال84 در انتخابات شوراها و نیز انتخابات 92 دو سرمایه بزرگ است که در دست اصلاحطلبان وجود دارد. ما در تمام جلسات این موضوع را بهعنوان الگو و راهنمای عمل بازگو میکنیم.
پس میخواهید به این سمت بروید که برای تمام کرسیهای مجلس نامزد معرفی نکنید، اما در عوض به سمتی بروید که افراد معرفیشده دارای کیفیت اصلاحطلبی بوده و به الزامات فهرست پایبند باشند تا با موردی مانند آنچه پس از انتخابات شوراها رخ داد، مواجه نشوید؟
رهامی: اینکه تصور کنیم فهرستی که تهیه میکنیم بهصورت صددرصدی ریزش نداشته باشد، غیرواقعی است. در آبیاری مزارع، همه آبی که استفاده میکنید پای میوهها و بذرها نمیرود. اما باید تلاش کنیم تا حد ممکن ریزش و هدر را بپذیریم. ممکن است که در تهران نتوانیم فهرست 31نفره بدهیم. خب اجباری هم نیست. فهرست 20 نفره ارایه میدهیم، ممکن است حتی به مدلی از ائتلاف برسیم. چیزی که شما به آن اشاره کردید درباره انتخابات شوراها، مدلی از ائتلاف بود. به این معنی که 50درصد فهرست ما از افراد اصلاحطلب بود و بقیه نیروهایی بودند که لزوما اصلاحطلب نبودند اما فعال اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بودند. مثلا آقای مختاباد یا مهدی حجت و خانم دانشور، عضو هیچ حزب و گروهی نبودند، اما آنها را در فهرست قرار دادیم، حمایت کردیم و آنها رای هم آوردند. ما به این شکل رفتار نمیکنیم که فیلتر را اینقدر باریک در نظر بگیریم که کسی از آن نتواند عبور کند. اگر ببینیم فردی شایستگی دارد که بر کرسی مجلس بنشیند در مقایسه با فردی که عضو حزب ماست اما به اندازه کافی شایستگی ندارد، طبیعی است که گزینه نخست را در فهرست قرار میدهیم. من این نظر را طرح کردم که اگر بخواهیم خیلی حزبی عمل کنیم و صلاحیتها و توان افراد را در نظر نگیریم، فهرست ضعیفی خواهیم بست و این فهرست بعدا وبال گردن ما خواهد شد.
به نظر میرسد که علاوه بر مشکلی که احزاب اصلاحطلب در معرفی چهرهها دارند، برخی از احزاب هم تغییراتی را در روند تشکیلاتی خود ایجاد کردهاند که وجهه بیرونی متفاوتی داشته است مثل تغییراتی که در حزب کارگزاران صورت گرفت.
عطریانفر: تغییر که نبوده بلکه تکمیل بوده است. دوستان ما در شورای مرکزی بنا به یک تاخیر تاریخی نیازمند این بودند که بخواهند شورا را تکمیل کنند. ما در گام اول نزدیک به 25 عضو داشتیم. تعدادی از عزیزان ما از شورای مرکزی خارج شدند و در این فرصت 10، 15ساله طبعا حزب نیازمند بازسازی بود. بر همین مبنا نیروهای جوانتری وارد شورای مرکزی شدند و هیچ تغییری هم صورت نگرفته است. آنچه شما اشاره میکنید معطوف به نظر آقایمحمد هاشمی است. ارتباطات ما با ایشان همچنان برقرار است، منتها ایشان گلایههایی دارند که ما باید به آنها توجه کنیم و پیشبینی من این است که بعد از مدتی ایشان همچنان عضو شورای مرکزی ما خواهند بود.
یعنی مشغول رایزنی با ایشان هستید که بازگردند؟
عطریانفر: در سطح چهرههای شاخصتر شورای مرکزی، با آقای محمد هاشمی ارتباط برقرار شده است و تماس هم دارند.
آقای رهامی، طبیعتا فعالیتهای کمیته مزبور به اطلاع آقایخاتمی هم رسانده میشود؟
رهامی: بله، ما بهصورت مرتب با هم جلسه داریم. من جزو شورای مشورتی هستم و تعداد زیادی از احزاب هم عضو شورای مشورتی هستند.
پس میخواهید به یک ائتلاف و فهرست واحد برسید؟
رهامی: بله، اصلا رسیدیم و وجود دارد. ما میخواهیم به یک فهرست واحد برای تهران و یک فهرست برای استانها و شهرستانها برسیم. ببینید در حال حاضر دو جریان وجود ندارد؛ همین شورای مشورتی آقایخاتمی را تعداد زیادی از همین دبیران کل احزاب تشکیل دادهاند. آقایخاتمی در قالب همین شورای مشورتی نظر میدهند اما وظیفه تهیه فهرست و دفاع از آن بر عهده احزاب است، همچنین پاسخگویی نهایی هم برعهده احزاب است.
آقای عطریانفر، آیا برنامهها و فعالیتهای کمیته علاوهبر آقایخاتمی به اطلاع آقایهاشمی هم رسانده میشود؟
عطریانفر: جایگاه آقایهاشمی فراتر از این است که بخواهد وارد این جزییات بشود. اما طبعا ایشان بهعنوان یک تکیهگاه و شخصیت محوری و چهره موثر، اگر نقطهنظری داشته باشند به چهرههای موثر مجموعه از جمله جناب آقایخاتمی منتقل خواهد کرد. علاوهبر اینکه بهدلیل تعلق روحیای که بین آقایهاشمی و کارگزاران وجود دارد، اگر ایشان نظری در این رابطه داشته باشند، حزب آن را منتقل خواهد کرد و با ایشان همفکری خواهد داشت. از طرف دیگر آنچه آقایهاشمی علاقهمند است مورد توجه قرار بگیرد، این است که اقدامات سیاسی اصلاحطلبان حول محور آقایخاتمی، گرفتار هیچگونه انشقاقی نشود و یک انسجام و وحدت نظر کامل تا پایان انتخابات و تشکیل مجلس جدید وجود داشته باشد. این نیت و خواست آقای هاشمی است.
جلسهای در این رابطه با آقای هاشمی نداشتید؟
عطریانفر: نیازی نیست. جلسات حول محور آقایخاتمی تشکیل میشود و این کفایت میکند. آقایخاتمی هم مورد حمایت و تایید آقای هاشمی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.