|

شمارش معکوس برای به رسمیت‌شناختن کشور فلسطین

اردشیر زارعی‌قنواتی

رخدادهای کنونی در منطقه خاورمیانه و تحرکات تنش‌آفرین دولت راستگرای «بنیامین نتانیاهو» در اسراییل در شرایطی که مذاکرات صلح بین فلسطینی‌ها - اسراییلی‌ها عملا با شکست مواجه شده، بار دیگر افکار عمومی و جامعه بین‌المللی را نسبت به این موضوع حساس کرده است. بعد از جنگ اخیر غزه که این‌بار جهان شاهد خشونت بیش از حد در کشتار و ویرانی سیستماتیک زیرساخت‌ها و اماکن مسکونی فلسطینی‌های ساکن غزه توسط رژیم تل‌آویو بود، زنگ‌های هشدار برای نتانیاهو و تغییر در رویکرد جهانی و کشورهای اروپایی نسبت به موضوع فلسطین به صدا درآمد. حجم این کشتار و ویرانی‌ها به حدی بود که دیگر با هیچ توجیه و منطق سیاسی قابل نادیده‌گرفتن نبود و از طرف دیگر بسیاری از رهبران جهانی به این نکته ساده و واقعیت عینی رسیدند که معضل تاریخی مناقشه فلسطینی - اسراییلی به شیوه زیگزاگی و کج‌دارومریز کنونی قابل حل نخواهد بود. در چنین شرایطی دولت تل‌آویو به جای عذرخواهی و مسوولیت‌پذیری جهت کاستن از آلام قربانیان یا حداقل تعامل با توصیه‌های جامعه جهانی برای کاهش تنش، با فرار به جلو و اعمال سیاست‌های تنبیهی علیه فلسطینی‌ها از جمله گسترش شهرک‌سازی‌های یهودی در بیت‌المقدس شرقی که نقض معاهدات حقوق بین‌الملل و قطعنامه‌های شورای‌‌امنیت بود، بر خشم جهانیان دوچندان افزود. این‌بار بلافاصله بعد از دستور نتانیاهو برای احداث یک‌هزارواحد مسکونی یهودی‌نشین دیگر در بیت‌المقدس شرقی، شورای‌امنیت سازمان‌ملل‌متحد در نشست فوق‌العاده ضمن محکوم‌کردن این اقدام، آن را در ردیف نقض حقوق بین‌الملل و افزایش تنش قلمداد کرد. این اتهام که رسما توسط «جفری فلتمن» معاون دبیرکل سازمان‌ملل‌متحد در این جلسه عنوان شد، با استقبال اکثریت کشورهای عضو روبه‌رو شد. همزمان با این رویدادها کشور سوئد در یک اقدام بی‌سابقه و سازنده در 30اکتبر رسما کشور مستقل فلسطین را به رسمیت شناخت که هم ولوله در اتحادیه اروپایی به راه انداخت و هم اینکه خشم دولت افراطی نتانیاهو را برانگیخت. متعاقب اقدام سوئد، پارلمان بریتانیا با اکثریت قاطع نمایندگان حاضر در جلسه رای به رسمیت شناختن کشور فلسطینی داد که هرچند برای دولت «دیوید کامرون» الزام‌آور نیست، اما به صورت نمادین بسیار تاثیرگذار بود. دولت نتانیاهو به جای کاهش تنش و درک درست پیام‌هایی که از سوی اروپاییان صادر می‌شد، رویه تهاجم همیشگی خود را دنبال کرد و اوضاع در بیت‌المقدس را بیش‌ازپیش متشنج کرده و با دهن‌کجی آشکار به افکار عمومی جهانی، کار را برای خود سخت‌تر کرد. تصمیم پارلمان فرانسه برای به‌بحث‌گذاشتن موضوع کشور مستقل فلسطینی که از هم‌اکنون گفته می‌شود اکثریت قاطع نمایندگان حزب حاکم سوسیالیست و فراکسیون رادیکال جناح‌چپ از آن حمایت خواهند کرد، نشان می‌دهد موتور رسمیت استقلال کشور فلسطین از چنان شتابی برخوردار شده که دیگر هیچ‌مانعی نمی‌تواند سد راه آن شود. در این وضعیت، سفر روز جمعه هفت‌نوامبر «فدریکا موگرینی» مسوول جدید سیاست خارجی اتحادیه اروپا به منطقه نوارغزه و اظهارات او مبنی بر اینکه «آرزوی وی آن است که در پایان ماموریتش به‌عنوان مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، کشور مستقلی به نام فلسطین در مرزهای مشخص به‌وجود آمده باشد»، شاید نشانه آشکار برای پایان یک دوران تردید باشد که هم‌اکنون رویای تولد کشور مستقل فلسطینی را تعبیر می‌کند. شکست مذاکرات صلح و صف جدید کشورهایی که تمایل برای به رسمیت‌شناختن فلسطین مستقل را دارند، جدا از الزام تمکین به یک‌امر اجتناب‌ناپذیر و واقعیت عینی، از یک نقطه‌نظر دیگر هم قابل بررسی و تامل است. از آنجا که هم‌اکنون در آمریکا جناح محافظه‌کار و حزب جمهوریخواه در کنگره این کشور در هر دومجلس نمایندگان و سنا اکثریت کرسی‌ها را به دست آورده و بنابر سابقه تاریخی، این طیف هیچ تمایلی برای حمایت از مذاکرات صلح و اعمال فشار بر دولت تل‌آویو را ندارد، اروپاییان به این درک رسیده‌اند که باید به‌صورت مستقل از کلیشه‌های سیاسی فعلی فراتر رفت و روند پذیرش کشور مستقل فلسطینی را در مجرای حقوق بین‌الملل و اراده سیاسی کشورهای عضو سازمان‌ملل‌متحد انداخت. رهبران اروپایی با توجه به تحولات داخلی آمریکا دیگر به‌خوبی می‌دانند دولت «باراک اوباما» قادر به رسیدن به اهداف خویش در مذاکرات صلح نبوده و به تعبیری دیگر «دودی از این کنده» بلند نخواهد شد. اینکه تاکنون 135کشور از 193کشور عضو سازمان‌ملل‌متحد رسما استقلال فلسطین را به رسمیت شناخته‌اند، به نظر می‌رسد با پایان رویای مذاکرات صلح، اتحادیه اروپایی را نیز به‌زودی به سمت این مسیر هدایت کند. سفر فدریکا موگرینی و اظهارات او به‌خصوص در آنجا که تاکید می‌کند این گفته‌ها مواضع شخصی نبوده و سیاست آتی کشورهای اتحادیه اروپایی است، گویای همین واقعیت اجتناب‌ناپذیر است. در اینجا آنچه هم‌اکنون بیش از هرچیز برای تسریع و تایید این روند اهمیت دارد، تعامل و همکاری جناح‌های فلسطینی برای تشکیل یک دولت وحدت‌ملی و رعایت موازین حقوق بین‌الملل و دوری از اقدامات خشونت‌آفرین و نافی اعتبار ملی است. هم‌اکنون ابتکار عمل از دست دولت نتانیاهو خارج شده و از این پس این طرف فلسطینی خواهد بود که باید از این فرصت تاریخی و شرایط سیاسی مطلوب به‌درستی بهره‌برداری کرده و از اقدامات بی‌اعتبار‌کننده به‌شدت پرهیز کند.
رخدادهای کنونی در منطقه خاورمیانه و تحرکات تنش‌آفرین دولت راستگرای «بنیامین نتانیاهو» در اسراییل در شرایطی که مذاکرات صلح بین فلسطینی‌ها - اسراییلی‌ها عملا با شکست مواجه شده، بار دیگر افکار عمومی و جامعه بین‌المللی را نسبت به این موضوع حساس کرده است. بعد از جنگ اخیر غزه که این‌بار جهان شاهد خشونت بیش از حد در کشتار و ویرانی سیستماتیک زیرساخت‌ها و اماکن مسکونی فلسطینی‌های ساکن غزه توسط رژیم تل‌آویو بود، زنگ‌های هشدار برای نتانیاهو و تغییر در رویکرد جهانی و کشورهای اروپایی نسبت به موضوع فلسطین به صدا درآمد. حجم این کشتار و ویرانی‌ها به حدی بود که دیگر با هیچ توجیه و منطق سیاسی قابل نادیده‌گرفتن نبود و از طرف دیگر بسیاری از رهبران جهانی به این نکته ساده و واقعیت عینی رسیدند که معضل تاریخی مناقشه فلسطینی - اسراییلی به شیوه زیگزاگی و کج‌دارومریز کنونی قابل حل نخواهد بود. در چنین شرایطی دولت تل‌آویو به جای عذرخواهی و مسوولیت‌پذیری جهت کاستن از آلام قربانیان یا حداقل تعامل با توصیه‌های جامعه جهانی برای کاهش تنش، با فرار به جلو و اعمال سیاست‌های تنبیهی علیه فلسطینی‌ها از جمله گسترش شهرک‌سازی‌های یهودی در بیت‌المقدس شرقی که نقض معاهدات حقوق بین‌الملل و قطعنامه‌های شورای‌‌امنیت بود، بر خشم جهانیان دوچندان افزود. این‌بار بلافاصله بعد از دستور نتانیاهو برای احداث یک‌هزارواحد مسکونی یهودی‌نشین دیگر در بیت‌المقدس شرقی، شورای‌امنیت سازمان‌ملل‌متحد در نشست فوق‌العاده ضمن محکوم‌کردن این اقدام، آن را در ردیف نقض حقوق بین‌الملل و افزایش تنش قلمداد کرد. این اتهام که رسما توسط «جفری فلتمن» معاون دبیرکل سازمان‌ملل‌متحد در این جلسه عنوان شد، با استقبال اکثریت کشورهای عضو روبه‌رو شد. همزمان با این رویدادها کشور سوئد در یک اقدام بی‌سابقه و سازنده در 30اکتبر رسما کشور مستقل فلسطین را به رسمیت شناخت که هم ولوله در اتحادیه اروپایی به راه انداخت و هم اینکه خشم دولت افراطی نتانیاهو را برانگیخت. متعاقب اقدام سوئد، پارلمان بریتانیا با اکثریت قاطع نمایندگان حاضر در جلسه رای به رسمیت شناختن کشور فلسطینی داد که هرچند برای دولت «دیوید کامرون» الزام‌آور نیست، اما به صورت نمادین بسیار تاثیرگذار بود. دولت نتانیاهو به جای کاهش تنش و درک درست پیام‌هایی که از سوی اروپاییان صادر می‌شد، رویه تهاجم همیشگی خود را دنبال کرد و اوضاع در بیت‌المقدس را بیش‌ازپیش متشنج کرده و با دهن‌کجی آشکار به افکار عمومی جهانی، کار را برای خود سخت‌تر کرد. تصمیم پارلمان فرانسه برای به‌بحث‌گذاشتن موضوع کشور مستقل فلسطینی که از هم‌اکنون گفته می‌شود اکثریت قاطع نمایندگان حزب حاکم سوسیالیست و فراکسیون رادیکال جناح‌چپ از آن حمایت خواهند کرد، نشان می‌دهد موتور رسمیت استقلال کشور فلسطین از چنان شتابی برخوردار شده که دیگر هیچ‌مانعی نمی‌تواند سد راه آن شود. در این وضعیت، سفر روز جمعه هفت‌نوامبر «فدریکا موگرینی» مسوول جدید سیاست خارجی اتحادیه اروپا به منطقه نوارغزه و اظهارات او مبنی بر اینکه «آرزوی وی آن است که در پایان ماموریتش به‌عنوان مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، کشور مستقلی به نام فلسطین در مرزهای مشخص به‌وجود آمده باشد»، شاید نشانه آشکار برای پایان یک دوران تردید باشد که هم‌اکنون رویای تولد کشور مستقل فلسطینی را تعبیر می‌کند. شکست مذاکرات صلح و صف جدید کشورهایی که تمایل برای به رسمیت‌شناختن فلسطین مستقل را دارند، جدا از الزام تمکین به یک‌امر اجتناب‌ناپذیر و واقعیت عینی، از یک نقطه‌نظر دیگر هم قابل بررسی و تامل است. از آنجا که هم‌اکنون در آمریکا جناح محافظه‌کار و حزب جمهوریخواه در کنگره این کشور در هر دومجلس نمایندگان و سنا اکثریت کرسی‌ها را به دست آورده و بنابر سابقه تاریخی، این طیف هیچ تمایلی برای حمایت از مذاکرات صلح و اعمال فشار بر دولت تل‌آویو را ندارد، اروپاییان به این درک رسیده‌اند که باید به‌صورت مستقل از کلیشه‌های سیاسی فعلی فراتر رفت و روند پذیرش کشور مستقل فلسطینی را در مجرای حقوق بین‌الملل و اراده سیاسی کشورهای عضو سازمان‌ملل‌متحد انداخت. رهبران اروپایی با توجه به تحولات داخلی آمریکا دیگر به‌خوبی می‌دانند دولت «باراک اوباما» قادر به رسیدن به اهداف خویش در مذاکرات صلح نبوده و به تعبیری دیگر «دودی از این کنده» بلند نخواهد شد. اینکه تاکنون 135کشور از 193کشور عضو سازمان‌ملل‌متحد رسما استقلال فلسطین را به رسمیت شناخته‌اند، به نظر می‌رسد با پایان رویای مذاکرات صلح، اتحادیه اروپایی را نیز به‌زودی به سمت این مسیر هدایت کند. سفر فدریکا موگرینی و اظهارات او به‌خصوص در آنجا که تاکید می‌کند این گفته‌ها مواضع شخصی نبوده و سیاست آتی کشورهای اتحادیه اروپایی است، گویای همین واقعیت اجتناب‌ناپذیر است. در اینجا آنچه هم‌اکنون بیش از هرچیز برای تسریع و تایید این روند اهمیت دارد، تعامل و همکاری جناح‌های فلسطینی برای تشکیل یک دولت وحدت‌ملی و رعایت موازین حقوق بین‌الملل و دوری از اقدامات خشونت‌آفرین و نافی اعتبار ملی است. هم‌اکنون ابتکار عمل از دست دولت نتانیاهو خارج شده و از این پس این طرف فلسطینی خواهد بود که باید از این فرصت تاریخی و شرایط سیاسی مطلوب به‌درستی بهره‌برداری کرده و از اقدامات بی‌اعتبار‌کننده به‌شدت پرهیز کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.