کادر پرسش!
کریم ارغندهپور
من هم مثل بیشتر شهروندان مجموعه اخبار پیرامون فاجعه اسیدپاشی را دردمندانه دنبال میکنم. به نظرم حجم انبوه اظهارنظرها در رسانهها - پیش از آنکه پاسخ به سوالات ابتدایی درباره آن روشن شود- نشاندهنده یکنارسایی حرفهای آشکار است. رسانهها را بگشایید. پر است از اظهارنظرهای قطعی و موضعگیری. نشاندادن این کنش یا واکنش از سوی پارهای مدیران چندان عجیب نیست ولی کار رسانهای این نیست که موجی راه بیفتد و رسانه هم همراه با جهت آن به حرکت دربیاید. نگاه رسانهایمان باید تغییر کند تا مخاطب هم احساس نزدیکتری با رسانه و محتوای آن پیدا کند. درست است که کار یک رسانه در درجه نخست خبررسانی است ولی با فراگیرشدن رسانههای آنلاین، اخبار معمولا بلافاصله به مخاطب کنجکاو میرسد. از این بهبعد آنچه اهمیت پیدا میکند رقابت بر سر انتشار جزییات بیشتری است که هر رسانه پیرامون یک واقعه منتشر میکند. یافتن پاسخ سوالات عمومی درباره خبر: مثل اینکه چرا، چهوقت، توسط چهکسی، با چه انگیزهای، بهوسیله چه عاملی، با چه مجموعهای و از این قبیل. از این زاویه بهنظر من مهمترین کار یک رسانه پرسشگری است. رسانه قبل از آنکه محلی برای ارایه انواع
تفسیرهای گوناگون در حاشیه یک خبر باشد، جایی است که باید مهمترین پرسشهای افکارعمومی درباره آن را بازتاب دهد. اینجا جایی است که اهمیت خود پرسش از پاسخهای احتمالی و گمانهزنیها بیشتر است. یک زمانی فکر کرده بودم چه خوب بود اگر رسانههای ما در کنار هر خبر مهم، کادری را فقط به طرح پرسشهای مقدر در آنباره اختصاص میدادند. این پرسشها به خودیخود ارزش روزنامهنگارانه دارند. رسانهای که صرفنظر از پرسشهای افکارعمومی کار میکند از کارکرد اصلیاش بهدور است. رسانهای هم که -فرض کنیم صداوسیما- تصور میکند همه پاسخها نزد اوست و مخاطب هم بهجای درنظرداشتن پرسشها، قانع و راضی از دریافت همین پاسخهاست، سخت در اشتباه است. جامعه ما - خصوصا- و رسانههای ما بهویژه- به سوالکردن، بیش از هرچیز نیاز دارند؛ سوال درست و بهموقع و شجاعانه. پرسشگری اذهان را برای درستاندیشیدن و در نتیجه داوری منصفانهتر آماده میکند. پرسشگری گام نخست است و پیشنیاز قدمهای بعدی. شوخی است که گامهای بعدی قبل از آن برداشته شود.
من هم مثل بیشتر شهروندان مجموعه اخبار پیرامون فاجعه اسیدپاشی را دردمندانه دنبال میکنم. به نظرم حجم انبوه اظهارنظرها در رسانهها - پیش از آنکه پاسخ به سوالات ابتدایی درباره آن روشن شود- نشاندهنده یکنارسایی حرفهای آشکار است. رسانهها را بگشایید. پر است از اظهارنظرهای قطعی و موضعگیری. نشاندادن این کنش یا واکنش از سوی پارهای مدیران چندان عجیب نیست ولی کار رسانهای این نیست که موجی راه بیفتد و رسانه هم همراه با جهت آن به حرکت دربیاید. نگاه رسانهایمان باید تغییر کند تا مخاطب هم احساس نزدیکتری با رسانه و محتوای آن پیدا کند. درست است که کار یک رسانه در درجه نخست خبررسانی است ولی با فراگیرشدن رسانههای آنلاین، اخبار معمولا بلافاصله به مخاطب کنجکاو میرسد. از این بهبعد آنچه اهمیت پیدا میکند رقابت بر سر انتشار جزییات بیشتری است که هر رسانه پیرامون یک واقعه منتشر میکند. یافتن پاسخ سوالات عمومی درباره خبر: مثل اینکه چرا، چهوقت، توسط چهکسی، با چه انگیزهای، بهوسیله چه عاملی، با چه مجموعهای و از این قبیل. از این زاویه بهنظر من مهمترین کار یک رسانه پرسشگری است. رسانه قبل از آنکه محلی برای ارایه انواع
تفسیرهای گوناگون در حاشیه یک خبر باشد، جایی است که باید مهمترین پرسشهای افکارعمومی درباره آن را بازتاب دهد. اینجا جایی است که اهمیت خود پرسش از پاسخهای احتمالی و گمانهزنیها بیشتر است. یک زمانی فکر کرده بودم چه خوب بود اگر رسانههای ما در کنار هر خبر مهم، کادری را فقط به طرح پرسشهای مقدر در آنباره اختصاص میدادند. این پرسشها به خودیخود ارزش روزنامهنگارانه دارند. رسانهای که صرفنظر از پرسشهای افکارعمومی کار میکند از کارکرد اصلیاش بهدور است. رسانهای هم که -فرض کنیم صداوسیما- تصور میکند همه پاسخها نزد اوست و مخاطب هم بهجای درنظرداشتن پرسشها، قانع و راضی از دریافت همین پاسخهاست، سخت در اشتباه است. جامعه ما - خصوصا- و رسانههای ما بهویژه- به سوالکردن، بیش از هرچیز نیاز دارند؛ سوال درست و بهموقع و شجاعانه. پرسشگری اذهان را برای درستاندیشیدن و در نتیجه داوری منصفانهتر آماده میکند. پرسشگری گام نخست است و پیشنیاز قدمهای بعدی. شوخی است که گامهای بعدی قبل از آن برداشته شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.