روایت هاشمی از نحوه اعلام پایان «جنگ»:
بعدا، از مضمون نامه امام مطلع شدیم
پایگاه اطلاعرسانی آیتالله هاشمیرفسنجانی: رییس مجمعتشخیصمصلحتنظام در گفتوگویی از خاطرات دوران جنگ، استراتژی جنگی بعد از فتح خرمشهر، انتخاب خود بهعنوان جانشین فرمانده کلقوا، پذیرش قطعنامه، نوار جلسات و صحبتهایی که از او منتشر نشده و نحوه اعلام پایان جنگ از سوی امام صحبت کرده است. او گفته است: «فکر میکنم استراتژی مهم قضیه، بعد از فتح خرمشهر از طرف امام ارایه شد که یک راهنمایی برای بعد از آن بود که چه سیاستی را پیش بگیریم. از لحاظ تاریخی در آن مقطع مباحثی داشتیم که کاملا بین امام و نیروهای نظامی بود. فرماندهان ارتش و سپاه چندروز پس از فتح خرمشهر در جلسهای که بهعنوان جلسه شورایعالی دفاع بود، خدمت امام رسیده بودند. من و آیتالله خامنهای هم بودیم. آنموقع من سخنگوی شورایعالی دفاع بودم. خرمشهر فتح شده بود و نیروهای ما خیلی شاداب بودند. نیروهای زیادی هم عازم جبههها میشدند. عراقیها هم خیلی سرخورده بودند. امام در قدم اول، هم با ورود به خاک عراق مخالفت کردند و هم با ختم جنگ. چون برای نظامیها یک مشکلی پیش آمده بود که با منطق آنها سازگار نبود. آنها میگفتند که اگر عراق بفهمد ما
پشتمرز میایستیم و داخل خاک نمیشویم با خیال راحت قوای خود را بازسازی میکند. به علاوه مقدار زیادی هم از ارتفاعات سرشکن ما در غرب را در اختیار دارد و ممکن است بار دیگر با تجربه بیشتر و حمایت دیگران به شکل دیگری حملهاش را آغاز کند.»
امام دلیل آورد که وارد خاک عراق نشویم
«هاشمی» گفته است: «امام چند دلیل آوردند که نباید وارد خاک عراق شویم. یکی این بود که با ورود ما به خاک عراق، باعث میشود چون مردم عراق در جنگ بیشتر طرفدار ما بودند و علاقهای به صدام نداشتند آنموقع حس وطنخواهی آنها باعث شود که پشتسر دولت و ارتش عراق بایستند. دوم اینکه دنیای عرب هم احساس خطر میکند و روحیه ناسیونالیسم عربی گل میکند و برای عراق نیروی زیادی میگذارند سوم هم اینکه جهان حاضر نیست اینگونه ببیند که ما عراق را تصرف کردیم. بعد هم یک دلیل انسانی و دینی را اضافه کردند و گفتند که مردم عراق دوستان ما هستند و ما در آینده با مردم عراق باید کار کنیم و آنها هم به ما تکیه خواهند کرد. با پیشنهاد امام راهحلی انتخاب شد و آن این بود که اگر میخواهید وارد خاک عراق شوید در جایی وارد شویم که مردم نباشند یا خیلی کم باشند.»
«هاشمی» با اشاره به اینکه «در آن جلسه من و آیتالله خامنهای بحثی نکردیم» گفته است: «چون ما نظامی نبودیم، آنها بحث میکردند. متاسفانه بعدا ما نتوانستیم این نوار را پیدا کنیم یا دفتر امام این نوار را نداد، چون ما دبیرخانهای داشتیم و آقای نظران مذاکراتمان را ضبط میکرد و نگه میداشت، هروقت مراجعه کردیم گفت که من ندارم واقعیت آن جلسه این بود.»«هاشمی» با اشاره به اینکه «تا مدتی که من فرمانده جنگ نبودم دو، سه عملیات مثل رمضان و والفجر مقدماتی انجام شد که ناموفق بود»، افزوده است: «برای انجام آن چند عملیات هم بین ارتش و سپاه که خیلی صمیمی بودند، اختلاف افتاد. چون هردو میخواستند خوب بجنگند ارتش میخواست کلاسیک بجنگد و سپاه هم اصل غافلگیری را انتخاب کرده بود و شیوه دیگری در جنگ داشتند. لذا اختلاف به وجود آمد. بالاخره ضرورت پیدا کرد که کسی در آنجا باشد و جنگ را فرماندهی و این اختلافات راحل کند که من از سوی امام بهعنوان فرمانده جنگ انتخاب شدم.»«هاشمی» درباره نگاهش به پایان جنگ هم تاکید کرده است: «بنابراین خواستههای ما چیزی بود که نتیجهاش همان میشد که بعدها در پذیرش قطعنامه شد. خدمت امام برای خداحافظی رفتم و همین را مطرح کردم که ایشان بدانند من با این عقیده در جنگ میروم و هرچند شعار میدهیم «جنگ جنگ تا پیروزی» یا «تا رفع فتنه» یا هر چیز دیگر، استراتژی ما این است. گفتم که من با این هدف وارد میدان میشوم تا جنگ را به این صورت تمام کنیم؛ ایشان هم نگاهی به من کردند و جواب ندادند فقط با یک تبسم مواجه شدم. این تبسم میتوانست به معنای اینکه شما ساده هستید باشد و میتوانست به این معنا باشد که این خوب است ولی حقش نبود که امام این حرف را بگویند این حرف را من میبایست میگفتم که گفتم.»
نوار حرفهایم در عملیات خیبر را سپاه به من نداده است!
«هاشمی» با اشاره به اینکه «در آن روزها، سپاه طرح عملیات خیبر را آماده کرده بود و منتظر من بودند»، افزوده است: «همان شب یا شب بعد به قرارگاهی که برای جنگ داشتند رفتیم. همه فرماندهان جمع بودند و من هم برای فرماندهان گفتم اگر شما به اهداف این عملیات برسید من به شما قول میدهم که جنگ پیروزمندانه تمام میشود. آن نوار را سپاه به من نداده است. اینگونه اسناد را آنها جمع میکردند. آن نوار، یک نوار تاریخی است. از همان روز یا همان شب این بحث شروع شد خیلیها خوشحال شدند و بعضیها هم گفتند همه میگویند « جنگ جنگ تا پیروزی» آقای هاشمی میگوید «جنگ جنگ تا یک پیروزی». کسانی بودند که دلشان میخواست جنگ باشد و فکر میکردند در جنگ و باب شهادت باید باز باشد تا آثاری از لحاظ فرهنگی، نظامی و سیاسی داشته باشد.»
«هاشمی» با اشاره به اینکه «متاسفانه عملیات خیبر به اهدافش نرسید»، تصریح کرده است: «آنچه از عملیات خیبر تا عملیات حلبچه نتیجه این سیاست ما شد، این بود که نشان داد قدرت زمینی ما از عراق خیلی بالاتر است.» او درباره انتخاب خود بهعنوان جانشین فرمانده کل قوا هم اینطور توضیح داده است: «اینکه چرا من انتخاب شدم، بین من و آیتاللهخامنهای بحث بود. امام گفتند: آیتاللهخامنهای رییسجمهور هم هستند و باید کشور را اداره کنند. ولی من در مجلس بودم. امام گفتند: شما دو نایب دارید و اگر در مجلس نباشید، اتفاق مهمی نمیافتد.»وی درباره رابطهاش با سپاه هم گفته است: «آن موقع رابطه من با سپاه خیلی صمیمی بود. چون من این سپاه را به وجود آورده بودم. در اولین جلسهای که گروهها در جمشیدیه جمع شده بودند، من از طرف شورای انقلاب رفتم و اینها را شکل دادیم بعدا گاهی دست آیتاللهخامنهای و دیگران بود. چون سپاهیها بیشتر عملیات آفندی را انجام میدادند، رابطه من با آنها صمیمی بود و امام هم این مساله را میدانستند و فکر میکردند از این جهت مناسبتر است. البته هیچوقت ما این را استدلال نکردیم و ایشان هم استدلال نکردند.»«هاشمی» ادامه داده است: «در برنامههای تهاجمی ما هم راهکاری که انتخاب کرده بودیم. موفق نشده بود. یعنی نتوانستیم یک جای استراتژیک را برای فشار بر عراق بگیریم. البته امام اجازه نمیدادند ما وارد شهرها شویم و میخواستیم در حد جاهایی که گفتم، عمل کنیم.» «هاشمی» درباره اینکه چرا سالروز پذیرش قطعنامه را «جشن ملی» نمیگیریم هم گفته است: «این چراها ادلهای دارند که به موقع به آنها میپردازیم. اینگونه است.»
ماجرای جلسه 5نفره سران قوا با امام
«هاشمی» درباره ماجرای جلسه رییس مجلس، رییسجمهور، رییس قوهقضاییه و نخستوزیر به همراه حاج احمد آقا با امام درخصوص نحوه اعلام پایان جنگ هم گفته است: «خدمت امام رفته بودیم برای اینکه بگوییم وضع جنگ اینگونه است. آیا میخواهیم ادامه بدهیم یا نمیخواهیم ادامه بدهیم؟ نظر قاطع خود را گفتیم که مصلحت نمیبینیم. برای امام سخت بود که در آن شرایط بپذیرند ما قطعنامه را امضا و قبول کنیم. ایشان گفتند ما به مردم گفتیم اگر جنگ ۲۰سال هم طول بکشد، ما ایستادهایم و در و دیوار پر از جنگ جنگ تا پیروزی و تا رفع فتنه است. اگر الان یکدفعه بیاییم و اینگونه عمل کنیم، جواب مردم و رزمندهها را چه باید بدهیم؟ دل آنها میشکند. امام به این مساله رسیدند که مصلحت است که بپذیریم. منتها بحث بر سر کیفیت بود من پیشنهاد کردم که اگر برای شما اعلام آن سخت است این مشکل را من حل میکنم. ممکن است جنابعالی بعد بلافاصله بگویید که او تخلف کرده و باید از من بهعنوان فرماندهی کل قوا اجازه میگرفت. شما آنموقع میتوانید مرا محاکمه کنید. فداکردن یکنفر بهتر از اینهمه مشکلاتی است که پیش آید. ایشان نگاه مهربانانهای کردند و گفتند: نه، این خوب نیست. خودشان پیشنهادی دادند که ما از آن پیشنهاد بیشتر متاثر شدیم و آن را قبول نکردیم و گفتیم که این درست نیست. امام پیشنهادی دادند که ما پیشنهاد ایشان را رد کردیم. بعد پیشنهاد سوم این شد که امام گفتند: حالا که باید بپذیریم، شما وجوه قوم و بزرگان را از همهجا دعوت کنید و همین حرفهایی را که اینجا زدیم، برای آنها هم بگویید، بدون اینکه پخش شود. اصلا بنا نبود که امام نامه بنویسند؛ این کار را به عهده ما گذاشتند. رییسجمهور هم آن جلسه را برای همان کار تشکیل داد که توجیه کنیم. در این بین حاجاحمدآقا خبر داد که امام خودشان یک نامه نوشتند و اعلام میشود، ما اصلا انتظار این را نداشتیم. بعدا از مضمون نامه مطلع شدیم. پس امام با درنظرگرفتن مصلحت پس از یکجلسه طولانی و مذاکرات ایشان با سران قوا که کاملا به آنها اعتماد داشتند، تصمیم گرفتند. شرایط اقتصادی و شرایط صدور نفت و شرایط میدان و نیروهای ایثارگر را گفتیم که نمیتوانیم درست اداره کنیم. مشکلات خانوادههای آنها، اسرا و خیلی چیزهای دیگر را گفتیم. وقتی همه اینها توضیح داده شد، قبول کردند.»«هاشمی» افزوده است: «امام با آن هوشی که داشتند جمله «جام زهر را مینوشیم» را درست بهکار بردند. یعنی انتخاب کردیم که بنوشیم، یعنی بر ایشان تحمیل نشد که بنوشند، حالتی بود که بهخاطر مصلحت انتخاب کردند.» او درباره تحلیلهای مربوط به جنگ از سوی افرادی که نقشی در مدیریت هشتسال دفاع مقدس نداشتهاند هم گفته است: «بالاخره آنها هم بیکار نیستند، مینشینند و فتنه میکنند، نمیخواهیم زیاد به این چیزها بپردازیم. نکتهای که من همیشه روی آن تاکید دارم پرهیز از ایجاد اختلافات جدید و زدن حرفهای اختلافانگیز است. باید نشان بدهیم که متحد هستیم.»
امام دلیل آورد که وارد خاک عراق نشویم
«هاشمی» گفته است: «امام چند دلیل آوردند که نباید وارد خاک عراق شویم. یکی این بود که با ورود ما به خاک عراق، باعث میشود چون مردم عراق در جنگ بیشتر طرفدار ما بودند و علاقهای به صدام نداشتند آنموقع حس وطنخواهی آنها باعث شود که پشتسر دولت و ارتش عراق بایستند. دوم اینکه دنیای عرب هم احساس خطر میکند و روحیه ناسیونالیسم عربی گل میکند و برای عراق نیروی زیادی میگذارند سوم هم اینکه جهان حاضر نیست اینگونه ببیند که ما عراق را تصرف کردیم. بعد هم یک دلیل انسانی و دینی را اضافه کردند و گفتند که مردم عراق دوستان ما هستند و ما در آینده با مردم عراق باید کار کنیم و آنها هم به ما تکیه خواهند کرد. با پیشنهاد امام راهحلی انتخاب شد و آن این بود که اگر میخواهید وارد خاک عراق شوید در جایی وارد شویم که مردم نباشند یا خیلی کم باشند.»
«هاشمی» با اشاره به اینکه «در آن جلسه من و آیتالله خامنهای بحثی نکردیم» گفته است: «چون ما نظامی نبودیم، آنها بحث میکردند. متاسفانه بعدا ما نتوانستیم این نوار را پیدا کنیم یا دفتر امام این نوار را نداد، چون ما دبیرخانهای داشتیم و آقای نظران مذاکراتمان را ضبط میکرد و نگه میداشت، هروقت مراجعه کردیم گفت که من ندارم واقعیت آن جلسه این بود.»«هاشمی» با اشاره به اینکه «تا مدتی که من فرمانده جنگ نبودم دو، سه عملیات مثل رمضان و والفجر مقدماتی انجام شد که ناموفق بود»، افزوده است: «برای انجام آن چند عملیات هم بین ارتش و سپاه که خیلی صمیمی بودند، اختلاف افتاد. چون هردو میخواستند خوب بجنگند ارتش میخواست کلاسیک بجنگد و سپاه هم اصل غافلگیری را انتخاب کرده بود و شیوه دیگری در جنگ داشتند. لذا اختلاف به وجود آمد. بالاخره ضرورت پیدا کرد که کسی در آنجا باشد و جنگ را فرماندهی و این اختلافات راحل کند که من از سوی امام بهعنوان فرمانده جنگ انتخاب شدم.»«هاشمی» درباره نگاهش به پایان جنگ هم تاکید کرده است: «بنابراین خواستههای ما چیزی بود که نتیجهاش همان میشد که بعدها در پذیرش قطعنامه شد. خدمت امام برای خداحافظی رفتم و همین را مطرح کردم که ایشان بدانند من با این عقیده در جنگ میروم و هرچند شعار میدهیم «جنگ جنگ تا پیروزی» یا «تا رفع فتنه» یا هر چیز دیگر، استراتژی ما این است. گفتم که من با این هدف وارد میدان میشوم تا جنگ را به این صورت تمام کنیم؛ ایشان هم نگاهی به من کردند و جواب ندادند فقط با یک تبسم مواجه شدم. این تبسم میتوانست به معنای اینکه شما ساده هستید باشد و میتوانست به این معنا باشد که این خوب است ولی حقش نبود که امام این حرف را بگویند این حرف را من میبایست میگفتم که گفتم.»
نوار حرفهایم در عملیات خیبر را سپاه به من نداده است!
«هاشمی» با اشاره به اینکه «در آن روزها، سپاه طرح عملیات خیبر را آماده کرده بود و منتظر من بودند»، افزوده است: «همان شب یا شب بعد به قرارگاهی که برای جنگ داشتند رفتیم. همه فرماندهان جمع بودند و من هم برای فرماندهان گفتم اگر شما به اهداف این عملیات برسید من به شما قول میدهم که جنگ پیروزمندانه تمام میشود. آن نوار را سپاه به من نداده است. اینگونه اسناد را آنها جمع میکردند. آن نوار، یک نوار تاریخی است. از همان روز یا همان شب این بحث شروع شد خیلیها خوشحال شدند و بعضیها هم گفتند همه میگویند « جنگ جنگ تا پیروزی» آقای هاشمی میگوید «جنگ جنگ تا یک پیروزی». کسانی بودند که دلشان میخواست جنگ باشد و فکر میکردند در جنگ و باب شهادت باید باز باشد تا آثاری از لحاظ فرهنگی، نظامی و سیاسی داشته باشد.»
«هاشمی» با اشاره به اینکه «متاسفانه عملیات خیبر به اهدافش نرسید»، تصریح کرده است: «آنچه از عملیات خیبر تا عملیات حلبچه نتیجه این سیاست ما شد، این بود که نشان داد قدرت زمینی ما از عراق خیلی بالاتر است.» او درباره انتخاب خود بهعنوان جانشین فرمانده کل قوا هم اینطور توضیح داده است: «اینکه چرا من انتخاب شدم، بین من و آیتاللهخامنهای بحث بود. امام گفتند: آیتاللهخامنهای رییسجمهور هم هستند و باید کشور را اداره کنند. ولی من در مجلس بودم. امام گفتند: شما دو نایب دارید و اگر در مجلس نباشید، اتفاق مهمی نمیافتد.»وی درباره رابطهاش با سپاه هم گفته است: «آن موقع رابطه من با سپاه خیلی صمیمی بود. چون من این سپاه را به وجود آورده بودم. در اولین جلسهای که گروهها در جمشیدیه جمع شده بودند، من از طرف شورای انقلاب رفتم و اینها را شکل دادیم بعدا گاهی دست آیتاللهخامنهای و دیگران بود. چون سپاهیها بیشتر عملیات آفندی را انجام میدادند، رابطه من با آنها صمیمی بود و امام هم این مساله را میدانستند و فکر میکردند از این جهت مناسبتر است. البته هیچوقت ما این را استدلال نکردیم و ایشان هم استدلال نکردند.»«هاشمی» ادامه داده است: «در برنامههای تهاجمی ما هم راهکاری که انتخاب کرده بودیم. موفق نشده بود. یعنی نتوانستیم یک جای استراتژیک را برای فشار بر عراق بگیریم. البته امام اجازه نمیدادند ما وارد شهرها شویم و میخواستیم در حد جاهایی که گفتم، عمل کنیم.» «هاشمی» درباره اینکه چرا سالروز پذیرش قطعنامه را «جشن ملی» نمیگیریم هم گفته است: «این چراها ادلهای دارند که به موقع به آنها میپردازیم. اینگونه است.»
ماجرای جلسه 5نفره سران قوا با امام
«هاشمی» درباره ماجرای جلسه رییس مجلس، رییسجمهور، رییس قوهقضاییه و نخستوزیر به همراه حاج احمد آقا با امام درخصوص نحوه اعلام پایان جنگ هم گفته است: «خدمت امام رفته بودیم برای اینکه بگوییم وضع جنگ اینگونه است. آیا میخواهیم ادامه بدهیم یا نمیخواهیم ادامه بدهیم؟ نظر قاطع خود را گفتیم که مصلحت نمیبینیم. برای امام سخت بود که در آن شرایط بپذیرند ما قطعنامه را امضا و قبول کنیم. ایشان گفتند ما به مردم گفتیم اگر جنگ ۲۰سال هم طول بکشد، ما ایستادهایم و در و دیوار پر از جنگ جنگ تا پیروزی و تا رفع فتنه است. اگر الان یکدفعه بیاییم و اینگونه عمل کنیم، جواب مردم و رزمندهها را چه باید بدهیم؟ دل آنها میشکند. امام به این مساله رسیدند که مصلحت است که بپذیریم. منتها بحث بر سر کیفیت بود من پیشنهاد کردم که اگر برای شما اعلام آن سخت است این مشکل را من حل میکنم. ممکن است جنابعالی بعد بلافاصله بگویید که او تخلف کرده و باید از من بهعنوان فرماندهی کل قوا اجازه میگرفت. شما آنموقع میتوانید مرا محاکمه کنید. فداکردن یکنفر بهتر از اینهمه مشکلاتی است که پیش آید. ایشان نگاه مهربانانهای کردند و گفتند: نه، این خوب نیست. خودشان پیشنهادی دادند که ما از آن پیشنهاد بیشتر متاثر شدیم و آن را قبول نکردیم و گفتیم که این درست نیست. امام پیشنهادی دادند که ما پیشنهاد ایشان را رد کردیم. بعد پیشنهاد سوم این شد که امام گفتند: حالا که باید بپذیریم، شما وجوه قوم و بزرگان را از همهجا دعوت کنید و همین حرفهایی را که اینجا زدیم، برای آنها هم بگویید، بدون اینکه پخش شود. اصلا بنا نبود که امام نامه بنویسند؛ این کار را به عهده ما گذاشتند. رییسجمهور هم آن جلسه را برای همان کار تشکیل داد که توجیه کنیم. در این بین حاجاحمدآقا خبر داد که امام خودشان یک نامه نوشتند و اعلام میشود، ما اصلا انتظار این را نداشتیم. بعدا از مضمون نامه مطلع شدیم. پس امام با درنظرگرفتن مصلحت پس از یکجلسه طولانی و مذاکرات ایشان با سران قوا که کاملا به آنها اعتماد داشتند، تصمیم گرفتند. شرایط اقتصادی و شرایط صدور نفت و شرایط میدان و نیروهای ایثارگر را گفتیم که نمیتوانیم درست اداره کنیم. مشکلات خانوادههای آنها، اسرا و خیلی چیزهای دیگر را گفتیم. وقتی همه اینها توضیح داده شد، قبول کردند.»«هاشمی» افزوده است: «امام با آن هوشی که داشتند جمله «جام زهر را مینوشیم» را درست بهکار بردند. یعنی انتخاب کردیم که بنوشیم، یعنی بر ایشان تحمیل نشد که بنوشند، حالتی بود که بهخاطر مصلحت انتخاب کردند.» او درباره تحلیلهای مربوط به جنگ از سوی افرادی که نقشی در مدیریت هشتسال دفاع مقدس نداشتهاند هم گفته است: «بالاخره آنها هم بیکار نیستند، مینشینند و فتنه میکنند، نمیخواهیم زیاد به این چیزها بپردازیم. نکتهای که من همیشه روی آن تاکید دارم پرهیز از ایجاد اختلافات جدید و زدن حرفهای اختلافانگیز است. باید نشان بدهیم که متحد هستیم.»
پایگاه اطلاعرسانی آیتالله هاشمیرفسنجانی: رییس مجمعتشخیصمصلحتنظام در گفتوگویی از خاطرات دوران جنگ، استراتژی جنگی بعد از فتح خرمشهر، انتخاب خود بهعنوان جانشین فرمانده کلقوا، پذیرش قطعنامه، نوار جلسات و صحبتهایی که از او منتشر نشده و نحوه اعلام پایان جنگ از سوی امام صحبت کرده است. او گفته است: «فکر میکنم استراتژی مهم قضیه، بعد از فتح خرمشهر از طرف امام ارایه شد که یک راهنمایی برای بعد از آن بود که چه سیاستی را پیش بگیریم. از لحاظ تاریخی در آن مقطع مباحثی داشتیم که کاملا بین امام و نیروهای نظامی بود. فرماندهان ارتش و سپاه چندروز پس از فتح خرمشهر در جلسهای که بهعنوان جلسه شورایعالی دفاع بود، خدمت امام رسیده بودند. من و آیتالله خامنهای هم بودیم. آنموقع من سخنگوی شورایعالی دفاع بودم. خرمشهر فتح شده بود و نیروهای ما خیلی شاداب بودند. نیروهای زیادی هم عازم جبههها میشدند. عراقیها هم خیلی سرخورده بودند. امام در قدم اول، هم با ورود به خاک عراق مخالفت کردند و هم با ختم جنگ. چون برای نظامیها یک مشکلی پیش آمده بود که با منطق آنها سازگار نبود. آنها میگفتند که اگر عراق بفهمد ما
پشتمرز میایستیم و داخل خاک نمیشویم با خیال راحت قوای خود را بازسازی میکند. به علاوه مقدار زیادی هم از ارتفاعات سرشکن ما در غرب را در اختیار دارد و ممکن است بار دیگر با تجربه بیشتر و حمایت دیگران به شکل دیگری حملهاش را آغاز کند.»
امام دلیل آورد که وارد خاک عراق نشویم
«هاشمی» گفته است: «امام چند دلیل آوردند که نباید وارد خاک عراق شویم. یکی این بود که با ورود ما به خاک عراق، باعث میشود چون مردم عراق در جنگ بیشتر طرفدار ما بودند و علاقهای به صدام نداشتند آنموقع حس وطنخواهی آنها باعث شود که پشتسر دولت و ارتش عراق بایستند. دوم اینکه دنیای عرب هم احساس خطر میکند و روحیه ناسیونالیسم عربی گل میکند و برای عراق نیروی زیادی میگذارند سوم هم اینکه جهان حاضر نیست اینگونه ببیند که ما عراق را تصرف کردیم. بعد هم یک دلیل انسانی و دینی را اضافه کردند و گفتند که مردم عراق دوستان ما هستند و ما در آینده با مردم عراق باید کار کنیم و آنها هم به ما تکیه خواهند کرد. با پیشنهاد امام راهحلی انتخاب شد و آن این بود که اگر میخواهید وارد خاک عراق شوید در جایی وارد شویم که مردم نباشند یا خیلی کم باشند.»
«هاشمی» با اشاره به اینکه «در آن جلسه من و آیتالله خامنهای بحثی نکردیم» گفته است: «چون ما نظامی نبودیم، آنها بحث میکردند. متاسفانه بعدا ما نتوانستیم این نوار را پیدا کنیم یا دفتر امام این نوار را نداد، چون ما دبیرخانهای داشتیم و آقای نظران مذاکراتمان را ضبط میکرد و نگه میداشت، هروقت مراجعه کردیم گفت که من ندارم واقعیت آن جلسه این بود.»«هاشمی» با اشاره به اینکه «تا مدتی که من فرمانده جنگ نبودم دو، سه عملیات مثل رمضان و والفجر مقدماتی انجام شد که ناموفق بود»، افزوده است: «برای انجام آن چند عملیات هم بین ارتش و سپاه که خیلی صمیمی بودند، اختلاف افتاد. چون هردو میخواستند خوب بجنگند ارتش میخواست کلاسیک بجنگد و سپاه هم اصل غافلگیری را انتخاب کرده بود و شیوه دیگری در جنگ داشتند. لذا اختلاف به وجود آمد. بالاخره ضرورت پیدا کرد که کسی در آنجا باشد و جنگ را فرماندهی و این اختلافات راحل کند که من از سوی امام بهعنوان فرمانده جنگ انتخاب شدم.»«هاشمی» درباره نگاهش به پایان جنگ هم تاکید کرده است: «بنابراین خواستههای ما چیزی بود که نتیجهاش همان میشد که بعدها در پذیرش قطعنامه شد. خدمت امام برای خداحافظی رفتم و همین را مطرح کردم که ایشان بدانند من با این عقیده در جنگ میروم و هرچند شعار میدهیم «جنگ جنگ تا پیروزی» یا «تا رفع فتنه» یا هر چیز دیگر، استراتژی ما این است. گفتم که من با این هدف وارد میدان میشوم تا جنگ را به این صورت تمام کنیم؛ ایشان هم نگاهی به من کردند و جواب ندادند فقط با یک تبسم مواجه شدم. این تبسم میتوانست به معنای اینکه شما ساده هستید باشد و میتوانست به این معنا باشد که این خوب است ولی حقش نبود که امام این حرف را بگویند این حرف را من میبایست میگفتم که گفتم.»
نوار حرفهایم در عملیات خیبر را سپاه به من نداده است!
«هاشمی» با اشاره به اینکه «در آن روزها، سپاه طرح عملیات خیبر را آماده کرده بود و منتظر من بودند»، افزوده است: «همان شب یا شب بعد به قرارگاهی که برای جنگ داشتند رفتیم. همه فرماندهان جمع بودند و من هم برای فرماندهان گفتم اگر شما به اهداف این عملیات برسید من به شما قول میدهم که جنگ پیروزمندانه تمام میشود. آن نوار را سپاه به من نداده است. اینگونه اسناد را آنها جمع میکردند. آن نوار، یک نوار تاریخی است. از همان روز یا همان شب این بحث شروع شد خیلیها خوشحال شدند و بعضیها هم گفتند همه میگویند « جنگ جنگ تا پیروزی» آقای هاشمی میگوید «جنگ جنگ تا یک پیروزی». کسانی بودند که دلشان میخواست جنگ باشد و فکر میکردند در جنگ و باب شهادت باید باز باشد تا آثاری از لحاظ فرهنگی، نظامی و سیاسی داشته باشد.»
«هاشمی» با اشاره به اینکه «متاسفانه عملیات خیبر به اهدافش نرسید»، تصریح کرده است: «آنچه از عملیات خیبر تا عملیات حلبچه نتیجه این سیاست ما شد، این بود که نشان داد قدرت زمینی ما از عراق خیلی بالاتر است.» او درباره انتخاب خود بهعنوان جانشین فرمانده کل قوا هم اینطور توضیح داده است: «اینکه چرا من انتخاب شدم، بین من و آیتاللهخامنهای بحث بود. امام گفتند: آیتاللهخامنهای رییسجمهور هم هستند و باید کشور را اداره کنند. ولی من در مجلس بودم. امام گفتند: شما دو نایب دارید و اگر در مجلس نباشید، اتفاق مهمی نمیافتد.»وی درباره رابطهاش با سپاه هم گفته است: «آن موقع رابطه من با سپاه خیلی صمیمی بود. چون من این سپاه را به وجود آورده بودم. در اولین جلسهای که گروهها در جمشیدیه جمع شده بودند، من از طرف شورای انقلاب رفتم و اینها را شکل دادیم بعدا گاهی دست آیتاللهخامنهای و دیگران بود. چون سپاهیها بیشتر عملیات آفندی را انجام میدادند، رابطه من با آنها صمیمی بود و امام هم این مساله را میدانستند و فکر میکردند از این جهت مناسبتر است. البته هیچوقت ما این را استدلال نکردیم و ایشان هم استدلال نکردند.»«هاشمی» ادامه داده است: «در برنامههای تهاجمی ما هم راهکاری که انتخاب کرده بودیم. موفق نشده بود. یعنی نتوانستیم یک جای استراتژیک را برای فشار بر عراق بگیریم. البته امام اجازه نمیدادند ما وارد شهرها شویم و میخواستیم در حد جاهایی که گفتم، عمل کنیم.» «هاشمی» درباره اینکه چرا سالروز پذیرش قطعنامه را «جشن ملی» نمیگیریم هم گفته است: «این چراها ادلهای دارند که به موقع به آنها میپردازیم. اینگونه است.»
ماجرای جلسه 5نفره سران قوا با امام
«هاشمی» درباره ماجرای جلسه رییس مجلس، رییسجمهور، رییس قوهقضاییه و نخستوزیر به همراه حاج احمد آقا با امام درخصوص نحوه اعلام پایان جنگ هم گفته است: «خدمت امام رفته بودیم برای اینکه بگوییم وضع جنگ اینگونه است. آیا میخواهیم ادامه بدهیم یا نمیخواهیم ادامه بدهیم؟ نظر قاطع خود را گفتیم که مصلحت نمیبینیم. برای امام سخت بود که در آن شرایط بپذیرند ما قطعنامه را امضا و قبول کنیم. ایشان گفتند ما به مردم گفتیم اگر جنگ ۲۰سال هم طول بکشد، ما ایستادهایم و در و دیوار پر از جنگ جنگ تا پیروزی و تا رفع فتنه است. اگر الان یکدفعه بیاییم و اینگونه عمل کنیم، جواب مردم و رزمندهها را چه باید بدهیم؟ دل آنها میشکند. امام به این مساله رسیدند که مصلحت است که بپذیریم. منتها بحث بر سر کیفیت بود من پیشنهاد کردم که اگر برای شما اعلام آن سخت است این مشکل را من حل میکنم. ممکن است جنابعالی بعد بلافاصله بگویید که او تخلف کرده و باید از من بهعنوان فرماندهی کل قوا اجازه میگرفت. شما آنموقع میتوانید مرا محاکمه کنید. فداکردن یکنفر بهتر از اینهمه مشکلاتی است که پیش آید. ایشان نگاه مهربانانهای کردند و گفتند: نه، این خوب نیست. خودشان پیشنهادی دادند که ما از آن پیشنهاد بیشتر متاثر شدیم و آن را قبول نکردیم و گفتیم که این درست نیست. امام پیشنهادی دادند که ما پیشنهاد ایشان را رد کردیم. بعد پیشنهاد سوم این شد که امام گفتند: حالا که باید بپذیریم، شما وجوه قوم و بزرگان را از همهجا دعوت کنید و همین حرفهایی را که اینجا زدیم، برای آنها هم بگویید، بدون اینکه پخش شود. اصلا بنا نبود که امام نامه بنویسند؛ این کار را به عهده ما گذاشتند. رییسجمهور هم آن جلسه را برای همان کار تشکیل داد که توجیه کنیم. در این بین حاجاحمدآقا خبر داد که امام خودشان یک نامه نوشتند و اعلام میشود، ما اصلا انتظار این را نداشتیم. بعدا از مضمون نامه مطلع شدیم. پس امام با درنظرگرفتن مصلحت پس از یکجلسه طولانی و مذاکرات ایشان با سران قوا که کاملا به آنها اعتماد داشتند، تصمیم گرفتند. شرایط اقتصادی و شرایط صدور نفت و شرایط میدان و نیروهای ایثارگر را گفتیم که نمیتوانیم درست اداره کنیم. مشکلات خانوادههای آنها، اسرا و خیلی چیزهای دیگر را گفتیم. وقتی همه اینها توضیح داده شد، قبول کردند.»«هاشمی» افزوده است: «امام با آن هوشی که داشتند جمله «جام زهر را مینوشیم» را درست بهکار بردند. یعنی انتخاب کردیم که بنوشیم، یعنی بر ایشان تحمیل نشد که بنوشند، حالتی بود که بهخاطر مصلحت انتخاب کردند.» او درباره تحلیلهای مربوط به جنگ از سوی افرادی که نقشی در مدیریت هشتسال دفاع مقدس نداشتهاند هم گفته است: «بالاخره آنها هم بیکار نیستند، مینشینند و فتنه میکنند، نمیخواهیم زیاد به این چیزها بپردازیم. نکتهای که من همیشه روی آن تاکید دارم پرهیز از ایجاد اختلافات جدید و زدن حرفهای اختلافانگیز است. باید نشان بدهیم که متحد هستیم.»
امام دلیل آورد که وارد خاک عراق نشویم
«هاشمی» گفته است: «امام چند دلیل آوردند که نباید وارد خاک عراق شویم. یکی این بود که با ورود ما به خاک عراق، باعث میشود چون مردم عراق در جنگ بیشتر طرفدار ما بودند و علاقهای به صدام نداشتند آنموقع حس وطنخواهی آنها باعث شود که پشتسر دولت و ارتش عراق بایستند. دوم اینکه دنیای عرب هم احساس خطر میکند و روحیه ناسیونالیسم عربی گل میکند و برای عراق نیروی زیادی میگذارند سوم هم اینکه جهان حاضر نیست اینگونه ببیند که ما عراق را تصرف کردیم. بعد هم یک دلیل انسانی و دینی را اضافه کردند و گفتند که مردم عراق دوستان ما هستند و ما در آینده با مردم عراق باید کار کنیم و آنها هم به ما تکیه خواهند کرد. با پیشنهاد امام راهحلی انتخاب شد و آن این بود که اگر میخواهید وارد خاک عراق شوید در جایی وارد شویم که مردم نباشند یا خیلی کم باشند.»
«هاشمی» با اشاره به اینکه «در آن جلسه من و آیتالله خامنهای بحثی نکردیم» گفته است: «چون ما نظامی نبودیم، آنها بحث میکردند. متاسفانه بعدا ما نتوانستیم این نوار را پیدا کنیم یا دفتر امام این نوار را نداد، چون ما دبیرخانهای داشتیم و آقای نظران مذاکراتمان را ضبط میکرد و نگه میداشت، هروقت مراجعه کردیم گفت که من ندارم واقعیت آن جلسه این بود.»«هاشمی» با اشاره به اینکه «تا مدتی که من فرمانده جنگ نبودم دو، سه عملیات مثل رمضان و والفجر مقدماتی انجام شد که ناموفق بود»، افزوده است: «برای انجام آن چند عملیات هم بین ارتش و سپاه که خیلی صمیمی بودند، اختلاف افتاد. چون هردو میخواستند خوب بجنگند ارتش میخواست کلاسیک بجنگد و سپاه هم اصل غافلگیری را انتخاب کرده بود و شیوه دیگری در جنگ داشتند. لذا اختلاف به وجود آمد. بالاخره ضرورت پیدا کرد که کسی در آنجا باشد و جنگ را فرماندهی و این اختلافات راحل کند که من از سوی امام بهعنوان فرمانده جنگ انتخاب شدم.»«هاشمی» درباره نگاهش به پایان جنگ هم تاکید کرده است: «بنابراین خواستههای ما چیزی بود که نتیجهاش همان میشد که بعدها در پذیرش قطعنامه شد. خدمت امام برای خداحافظی رفتم و همین را مطرح کردم که ایشان بدانند من با این عقیده در جنگ میروم و هرچند شعار میدهیم «جنگ جنگ تا پیروزی» یا «تا رفع فتنه» یا هر چیز دیگر، استراتژی ما این است. گفتم که من با این هدف وارد میدان میشوم تا جنگ را به این صورت تمام کنیم؛ ایشان هم نگاهی به من کردند و جواب ندادند فقط با یک تبسم مواجه شدم. این تبسم میتوانست به معنای اینکه شما ساده هستید باشد و میتوانست به این معنا باشد که این خوب است ولی حقش نبود که امام این حرف را بگویند این حرف را من میبایست میگفتم که گفتم.»
نوار حرفهایم در عملیات خیبر را سپاه به من نداده است!
«هاشمی» با اشاره به اینکه «در آن روزها، سپاه طرح عملیات خیبر را آماده کرده بود و منتظر من بودند»، افزوده است: «همان شب یا شب بعد به قرارگاهی که برای جنگ داشتند رفتیم. همه فرماندهان جمع بودند و من هم برای فرماندهان گفتم اگر شما به اهداف این عملیات برسید من به شما قول میدهم که جنگ پیروزمندانه تمام میشود. آن نوار را سپاه به من نداده است. اینگونه اسناد را آنها جمع میکردند. آن نوار، یک نوار تاریخی است. از همان روز یا همان شب این بحث شروع شد خیلیها خوشحال شدند و بعضیها هم گفتند همه میگویند « جنگ جنگ تا پیروزی» آقای هاشمی میگوید «جنگ جنگ تا یک پیروزی». کسانی بودند که دلشان میخواست جنگ باشد و فکر میکردند در جنگ و باب شهادت باید باز باشد تا آثاری از لحاظ فرهنگی، نظامی و سیاسی داشته باشد.»
«هاشمی» با اشاره به اینکه «متاسفانه عملیات خیبر به اهدافش نرسید»، تصریح کرده است: «آنچه از عملیات خیبر تا عملیات حلبچه نتیجه این سیاست ما شد، این بود که نشان داد قدرت زمینی ما از عراق خیلی بالاتر است.» او درباره انتخاب خود بهعنوان جانشین فرمانده کل قوا هم اینطور توضیح داده است: «اینکه چرا من انتخاب شدم، بین من و آیتاللهخامنهای بحث بود. امام گفتند: آیتاللهخامنهای رییسجمهور هم هستند و باید کشور را اداره کنند. ولی من در مجلس بودم. امام گفتند: شما دو نایب دارید و اگر در مجلس نباشید، اتفاق مهمی نمیافتد.»وی درباره رابطهاش با سپاه هم گفته است: «آن موقع رابطه من با سپاه خیلی صمیمی بود. چون من این سپاه را به وجود آورده بودم. در اولین جلسهای که گروهها در جمشیدیه جمع شده بودند، من از طرف شورای انقلاب رفتم و اینها را شکل دادیم بعدا گاهی دست آیتاللهخامنهای و دیگران بود. چون سپاهیها بیشتر عملیات آفندی را انجام میدادند، رابطه من با آنها صمیمی بود و امام هم این مساله را میدانستند و فکر میکردند از این جهت مناسبتر است. البته هیچوقت ما این را استدلال نکردیم و ایشان هم استدلال نکردند.»«هاشمی» ادامه داده است: «در برنامههای تهاجمی ما هم راهکاری که انتخاب کرده بودیم. موفق نشده بود. یعنی نتوانستیم یک جای استراتژیک را برای فشار بر عراق بگیریم. البته امام اجازه نمیدادند ما وارد شهرها شویم و میخواستیم در حد جاهایی که گفتم، عمل کنیم.» «هاشمی» درباره اینکه چرا سالروز پذیرش قطعنامه را «جشن ملی» نمیگیریم هم گفته است: «این چراها ادلهای دارند که به موقع به آنها میپردازیم. اینگونه است.»
ماجرای جلسه 5نفره سران قوا با امام
«هاشمی» درباره ماجرای جلسه رییس مجلس، رییسجمهور، رییس قوهقضاییه و نخستوزیر به همراه حاج احمد آقا با امام درخصوص نحوه اعلام پایان جنگ هم گفته است: «خدمت امام رفته بودیم برای اینکه بگوییم وضع جنگ اینگونه است. آیا میخواهیم ادامه بدهیم یا نمیخواهیم ادامه بدهیم؟ نظر قاطع خود را گفتیم که مصلحت نمیبینیم. برای امام سخت بود که در آن شرایط بپذیرند ما قطعنامه را امضا و قبول کنیم. ایشان گفتند ما به مردم گفتیم اگر جنگ ۲۰سال هم طول بکشد، ما ایستادهایم و در و دیوار پر از جنگ جنگ تا پیروزی و تا رفع فتنه است. اگر الان یکدفعه بیاییم و اینگونه عمل کنیم، جواب مردم و رزمندهها را چه باید بدهیم؟ دل آنها میشکند. امام به این مساله رسیدند که مصلحت است که بپذیریم. منتها بحث بر سر کیفیت بود من پیشنهاد کردم که اگر برای شما اعلام آن سخت است این مشکل را من حل میکنم. ممکن است جنابعالی بعد بلافاصله بگویید که او تخلف کرده و باید از من بهعنوان فرماندهی کل قوا اجازه میگرفت. شما آنموقع میتوانید مرا محاکمه کنید. فداکردن یکنفر بهتر از اینهمه مشکلاتی است که پیش آید. ایشان نگاه مهربانانهای کردند و گفتند: نه، این خوب نیست. خودشان پیشنهادی دادند که ما از آن پیشنهاد بیشتر متاثر شدیم و آن را قبول نکردیم و گفتیم که این درست نیست. امام پیشنهادی دادند که ما پیشنهاد ایشان را رد کردیم. بعد پیشنهاد سوم این شد که امام گفتند: حالا که باید بپذیریم، شما وجوه قوم و بزرگان را از همهجا دعوت کنید و همین حرفهایی را که اینجا زدیم، برای آنها هم بگویید، بدون اینکه پخش شود. اصلا بنا نبود که امام نامه بنویسند؛ این کار را به عهده ما گذاشتند. رییسجمهور هم آن جلسه را برای همان کار تشکیل داد که توجیه کنیم. در این بین حاجاحمدآقا خبر داد که امام خودشان یک نامه نوشتند و اعلام میشود، ما اصلا انتظار این را نداشتیم. بعدا از مضمون نامه مطلع شدیم. پس امام با درنظرگرفتن مصلحت پس از یکجلسه طولانی و مذاکرات ایشان با سران قوا که کاملا به آنها اعتماد داشتند، تصمیم گرفتند. شرایط اقتصادی و شرایط صدور نفت و شرایط میدان و نیروهای ایثارگر را گفتیم که نمیتوانیم درست اداره کنیم. مشکلات خانوادههای آنها، اسرا و خیلی چیزهای دیگر را گفتیم. وقتی همه اینها توضیح داده شد، قبول کردند.»«هاشمی» افزوده است: «امام با آن هوشی که داشتند جمله «جام زهر را مینوشیم» را درست بهکار بردند. یعنی انتخاب کردیم که بنوشیم، یعنی بر ایشان تحمیل نشد که بنوشند، حالتی بود که بهخاطر مصلحت انتخاب کردند.» او درباره تحلیلهای مربوط به جنگ از سوی افرادی که نقشی در مدیریت هشتسال دفاع مقدس نداشتهاند هم گفته است: «بالاخره آنها هم بیکار نیستند، مینشینند و فتنه میکنند، نمیخواهیم زیاد به این چیزها بپردازیم. نکتهای که من همیشه روی آن تاکید دارم پرهیز از ایجاد اختلافات جدید و زدن حرفهای اختلافانگیز است. باید نشان بدهیم که متحد هستیم.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.