|

روایتی از حاشیه‌های مذاکرات «وین»

خبرنگاران امیدوار خبرنگاران ناامید

شرق: خبرنگارانی که از دور و نزدیک راهی «وین» شده‌ بودند، 17روز انتظار کشیدند و سرآخر با خبر تمدید مذاکرات به خانه‌هایشان بازگشتند. توافقی که انتظار می‌رفت روز یکشنبه 20جولای به دست آید، حالا دور از دسترس شده‌ و جای خود را به تمدید توافق داده‌ است.
جواد ظریف در نشست خبری سه‌شنبه هفته پیش ساعتی بعد از نشست خبری جان کری، گفته بود متن توافق نهایی آنچنان شسته‌ورفته شده که اگر نگوییم با چندساعت کار، اما پرانتزهای باقیمانده در عرض چند روز قابل حذف است، اما همه اینها نیازمند، اراده سیاسی است. آن‌روز جان کری، وزیر خارجه آمریکا، «وین» را به مقصد واشنگتن ترک کرد تا در مورد میزان پیشرفت مذاکره هسته‌ای با ایران و احتمالا تصمیم‌گیری درباره موارد مورد اختلاف با باراک اوباما، رییس‌جمهوری آمریکا مشورت کند. عصر فردای آن‌روز بود که جان کری با باراک اوباما و جو بایدن دیدار کرد و اتفاقا سخنان باراک اوباما بعد از این دیدار هم مثبت بود. اما با وجود این اظهارات مثبت، از حوالی نیمروز چهارشنبه بود که خبر از توقف مذاکرات در روز جمعه به گوش رسید، در عین‌حالی که منابع خبری اعلام می‌کردند تا جمعه در مورد شرایط تمدید مذاکرات گفت‌وگو می‌کنند؛ «تمدید مذاکرات» نه «توقف مذاکرات». اما از چهارشنبه تا جمعه، اغلب زمان مذاکره‌کنندگان در مذاکرات دوجانبه ایران و آمریکا می‌گذشت، یک دیدار بین جواد ظریف و کاترین اشتون و دیدار دیگری بین او و سایمون گس برگزار شد. در این بین تنها خبری که به خبرنگاران می‌رسید، آغاز و پایان مذاکرات دوجانبه بود. تا نیمه‌شب جمعه که خبر توافق بر سر نحوه تمدید اعلام شد و دوساعتی بعد از آن، بیانیه مشترکی توسط وزیر خارجه ایران و مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا خوانده شد.
خبرنگاران اما از روز چهارشنبه در دودسته قرار گرفتند؛ گروهی خوشبین به تمدید مذاکرات و گروهی بدبین. اینجا ملیت خبرنگار تفاوتی چندانی در نوع نگاهشان ایجاد نمی‌کرد، در بین خبرنگاران ایرانی و غیرایرانی، این دو نوع دیدگاه را می‌شد دید، با این تفاوت که برخی خبرنگاران معتقد بودند ایران نمی‌تواند در موارد اختلافی مثل تعداد سانتریفیوژها آمریکا را متقاعد کند. گروه دیگری نیز معتقدند ایران می‌تواند و حق دارد که هر میزان از غنی‌سازی را که می‌خواهد داشته باشد. اما غیر از این دو طیف -البته قلیل رادیکال- خبرنگاران به تمدید مذاکرات نیز از وجوه مختلفی نگاه می‌کنند.
خبرنگار ایرانی که نمی‌خواست نامش ذکر شود، معتقد بود تمدید مذاکرات، نشانه شکست مذاکرات است و این‌ را نشانه ضعیف‌شدن احتمال دستیابی به توافق می‌دانست. به او یادآوری کردم موضع‌گیری مقام‌های آمریکایی هم مثبت بود، اما او معتقد بود باید به بخش منفی اعلام مواضع هم توجه کرد که گفته‌اند «اختلافات عمیق است.» جمع‌بندی این خبرنگار این بود که شکست مذاکرات در «لفافه کلمات» پیچیده شده ‌است. او می‌گفت «آنها شش‌ماه است که فرصت داشته و مذاکره ‌کرده‌اند، اما مساله اینجاست که در چهارماه تمدید مذاکره چه چیزی می‌تواند تغییر کند که توافق را دست‌یافتنی کند؟»
خبرنگار دیگری از یک رسانه آمریکایی معتقد است اعلام مشخص تعداد «سو» موردنیاز ایران مذاکرات را پیچیده و سخت‌تر کرده ‌است. او می‌گوید مقامات کشورش با شنیدن اعداد اعلام‌شده توسط مقامات ارشد ایران، شگفت‌زده شده‌اند.
خبرنگار یک رسانه ژاپنی می‌گوید شرایط پیچیده شده و سخت می‌توان تحلیل کرد که وضعیت چطور پیش می‌رود. او معتقد است تمدید مذاکرات تا نوامبر به دلیل جابه‌جایی کاترین اشتون در اکتبر و انتخابات کنگره در آمریکا، رسیدن به توافق را دور از دسترس می‌کند.
اما خبرنگار یک رسانه اروپایی، تعیین زمان تمدید مذاکرات تا 24نوامبر را یک نشانه مثبت می‌داند و خوشبینانه‌تر به موضوع نگاه می‌کند. او موارد باقیمانده عدم‌توافق را آنقدر انگشت‌شمار می‌داند که رسیدن به توافق در ماه سپتامبر و حاشیه مجمع‌عمومی سازمان‌ملل را شدنی می‌داند. یک خبرنگار رسانه داخلی ایران نیز با او هم‌عقیده است و با 90درصد اطمینان می‌گوید در مجمع‌عمومی سازمان‌ملل توافق نهایی امضا می‌شود.
اما در میان همین خبرنگاران، هستند کسانی‌که با توجه به باقی‌ماندن موارد اختلافی از چندماه پیش، دستیابی به توافق در نوامبر را نیز سخت می‌دانند. خبرنگاری با توجه به اظهارات برخی منابع خبری‌اش می‌گوید آمریکایی‌ها بر اساس تصورات قبلی‌شان فکر می‌کردند مذاکره‌کنندگان ایرانی در روزهای آخر مهلت، از برخی مواضعشان کوتاه می‌آیند اما اکنون دیدند ایرانی‌ها در روزهای آخر هم کوتاه نیامدند به همین دلیل مجبور به تمدید شدند، با این حال، مساله اینجاست که آیا در مهلت تمدیدشده مذاکرات، باز هم باید منتظر توافق در فرصت نهایی شویم؟
خبرنگاران زیادی بعد از رفتن جان کری، «وین» را ترک کردند اما بقیه اغلب چهره‌هایی هستند که تقریبا در زمان مذاکرات هسته‌ای یکدیگر را در «وین» یا «ژنو» دیده‌اند. افرادی که هر کدام چندین ماه است که بین «وین» و دفتر آژانس خبری‌شان در رفت‌وآمد هستند و به نظر می‌رسد این رفت‌وآمد برای چهارماه دیگر هم باید ادامه پیدا کند. امید آنها به دستیابی به توافق نهایی کم از مذاکره‌کنندگان نبود، از یک‌سو این تمدید را نشانی از سختی و فشردگی مذاکرات می‌دانند و از سوی دیگر نگران از تضعیف امید به توافق هستند. هنوز چهارماه دیگر باید چشم به خبرهای «وین» بدوزیم.
شرق: خبرنگارانی که از دور و نزدیک راهی «وین» شده‌ بودند، 17روز انتظار کشیدند و سرآخر با خبر تمدید مذاکرات به خانه‌هایشان بازگشتند. توافقی که انتظار می‌رفت روز یکشنبه 20جولای به دست آید، حالا دور از دسترس شده‌ و جای خود را به تمدید توافق داده‌ است.
جواد ظریف در نشست خبری سه‌شنبه هفته پیش ساعتی بعد از نشست خبری جان کری، گفته بود متن توافق نهایی آنچنان شسته‌ورفته شده که اگر نگوییم با چندساعت کار، اما پرانتزهای باقیمانده در عرض چند روز قابل حذف است، اما همه اینها نیازمند، اراده سیاسی است. آن‌روز جان کری، وزیر خارجه آمریکا، «وین» را به مقصد واشنگتن ترک کرد تا در مورد میزان پیشرفت مذاکره هسته‌ای با ایران و احتمالا تصمیم‌گیری درباره موارد مورد اختلاف با باراک اوباما، رییس‌جمهوری آمریکا مشورت کند. عصر فردای آن‌روز بود که جان کری با باراک اوباما و جو بایدن دیدار کرد و اتفاقا سخنان باراک اوباما بعد از این دیدار هم مثبت بود. اما با وجود این اظهارات مثبت، از حوالی نیمروز چهارشنبه بود که خبر از توقف مذاکرات در روز جمعه به گوش رسید، در عین‌حالی که منابع خبری اعلام می‌کردند تا جمعه در مورد شرایط تمدید مذاکرات گفت‌وگو می‌کنند؛ «تمدید مذاکرات» نه «توقف مذاکرات». اما از چهارشنبه تا جمعه، اغلب زمان مذاکره‌کنندگان در مذاکرات دوجانبه ایران و آمریکا می‌گذشت، یک دیدار بین جواد ظریف و کاترین اشتون و دیدار دیگری بین او و سایمون گس برگزار شد. در این بین تنها خبری که به خبرنگاران می‌رسید، آغاز و پایان مذاکرات دوجانبه بود. تا نیمه‌شب جمعه که خبر توافق بر سر نحوه تمدید اعلام شد و دوساعتی بعد از آن، بیانیه مشترکی توسط وزیر خارجه ایران و مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا خوانده شد.
خبرنگاران اما از روز چهارشنبه در دودسته قرار گرفتند؛ گروهی خوشبین به تمدید مذاکرات و گروهی بدبین. اینجا ملیت خبرنگار تفاوتی چندانی در نوع نگاهشان ایجاد نمی‌کرد، در بین خبرنگاران ایرانی و غیرایرانی، این دو نوع دیدگاه را می‌شد دید، با این تفاوت که برخی خبرنگاران معتقد بودند ایران نمی‌تواند در موارد اختلافی مثل تعداد سانتریفیوژها آمریکا را متقاعد کند. گروه دیگری نیز معتقدند ایران می‌تواند و حق دارد که هر میزان از غنی‌سازی را که می‌خواهد داشته باشد. اما غیر از این دو طیف -البته قلیل رادیکال- خبرنگاران به تمدید مذاکرات نیز از وجوه مختلفی نگاه می‌کنند.
خبرنگار ایرانی که نمی‌خواست نامش ذکر شود، معتقد بود تمدید مذاکرات، نشانه شکست مذاکرات است و این‌ را نشانه ضعیف‌شدن احتمال دستیابی به توافق می‌دانست. به او یادآوری کردم موضع‌گیری مقام‌های آمریکایی هم مثبت بود، اما او معتقد بود باید به بخش منفی اعلام مواضع هم توجه کرد که گفته‌اند «اختلافات عمیق است.» جمع‌بندی این خبرنگار این بود که شکست مذاکرات در «لفافه کلمات» پیچیده شده ‌است. او می‌گفت «آنها شش‌ماه است که فرصت داشته و مذاکره ‌کرده‌اند، اما مساله اینجاست که در چهارماه تمدید مذاکره چه چیزی می‌تواند تغییر کند که توافق را دست‌یافتنی کند؟»
خبرنگار دیگری از یک رسانه آمریکایی معتقد است اعلام مشخص تعداد «سو» موردنیاز ایران مذاکرات را پیچیده و سخت‌تر کرده ‌است. او می‌گوید مقامات کشورش با شنیدن اعداد اعلام‌شده توسط مقامات ارشد ایران، شگفت‌زده شده‌اند.
خبرنگار یک رسانه ژاپنی می‌گوید شرایط پیچیده شده و سخت می‌توان تحلیل کرد که وضعیت چطور پیش می‌رود. او معتقد است تمدید مذاکرات تا نوامبر به دلیل جابه‌جایی کاترین اشتون در اکتبر و انتخابات کنگره در آمریکا، رسیدن به توافق را دور از دسترس می‌کند.
اما خبرنگار یک رسانه اروپایی، تعیین زمان تمدید مذاکرات تا 24نوامبر را یک نشانه مثبت می‌داند و خوشبینانه‌تر به موضوع نگاه می‌کند. او موارد باقیمانده عدم‌توافق را آنقدر انگشت‌شمار می‌داند که رسیدن به توافق در ماه سپتامبر و حاشیه مجمع‌عمومی سازمان‌ملل را شدنی می‌داند. یک خبرنگار رسانه داخلی ایران نیز با او هم‌عقیده است و با 90درصد اطمینان می‌گوید در مجمع‌عمومی سازمان‌ملل توافق نهایی امضا می‌شود.
اما در میان همین خبرنگاران، هستند کسانی‌که با توجه به باقی‌ماندن موارد اختلافی از چندماه پیش، دستیابی به توافق در نوامبر را نیز سخت می‌دانند. خبرنگاری با توجه به اظهارات برخی منابع خبری‌اش می‌گوید آمریکایی‌ها بر اساس تصورات قبلی‌شان فکر می‌کردند مذاکره‌کنندگان ایرانی در روزهای آخر مهلت، از برخی مواضعشان کوتاه می‌آیند اما اکنون دیدند ایرانی‌ها در روزهای آخر هم کوتاه نیامدند به همین دلیل مجبور به تمدید شدند، با این حال، مساله اینجاست که آیا در مهلت تمدیدشده مذاکرات، باز هم باید منتظر توافق در فرصت نهایی شویم؟
خبرنگاران زیادی بعد از رفتن جان کری، «وین» را ترک کردند اما بقیه اغلب چهره‌هایی هستند که تقریبا در زمان مذاکرات هسته‌ای یکدیگر را در «وین» یا «ژنو» دیده‌اند. افرادی که هر کدام چندین ماه است که بین «وین» و دفتر آژانس خبری‌شان در رفت‌وآمد هستند و به نظر می‌رسد این رفت‌وآمد برای چهارماه دیگر هم باید ادامه پیدا کند. امید آنها به دستیابی به توافق نهایی کم از مذاکره‌کنندگان نبود، از یک‌سو این تمدید را نشانی از سختی و فشردگی مذاکرات می‌دانند و از سوی دیگر نگران از تضعیف امید به توافق هستند. هنوز چهارماه دیگر باید چشم به خبرهای «وین» بدوزیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.