|

امیرحسین دلبری در گفت‌وگو با «شرق»:

از بقال سر کوچه تا هنرمندان مخاطب جواهر سازی هستند

سحر آزاد

امیرحسین دلبری می‌گوید می‌خواهد یک‌تنه جواهرسازی معاصر را به مردم معرفی کند و به همین دلیل قصد دارد کتاب تاریخ این هنر و سبک‌های آموزرشی آن را منتشر و حتی هنرمندان دیگر رشته‌ها را وارد جواهرسازی معاصر کند. او بعد از سه‌سال از آخرین نمایشگاه خود در ایران با نمایشگاه «جواهرات شاعرانه» برای آخرین‌بار مجموعه خوشنویسی‌های خود را در گالری «روژ» به نمایش گذاشته و همراه این نمایشگاه کتابی نیز رونمایی شده است. با او به این بهانه، به گفت‌وگو نشستیم.

می‌دانم شما دوست ندارید طلاساز نامیده شوید و خود را جواهرساز می‌دانید. این دو چه تفاوتی با هم دارند؟
برخی اصطلاحات در هنرهای دیگر جاافتاده است، مثلا یک نقاش ساختمان و یک هنرمند داریم که تابلو نقاشی می‌کشد، هردو اینها نقاش هستند ولی فرق آنها مشخص شده است درحالی که جواهرسازی معاصر شناخته‌شده نیست و برای کسی که در این راه فعالیت می‌کند، ناراحت‌کننده است طلاساز نامیده شود چون ما تنها کار فنی و تکنیکی نمی‌کنیم و روی ایده و مفهوم اثر نیز فکر شده است. دوست ندارم به من به چشم جواهرسازی نگاه شود که طی روز باید 10سنگ را روی طلا و فلزهای قیمتی سوار کند. نگاه جواهرسازی، معاصر به متریال نیست بلکه ارزش اثر به مفهوم و ایده است و به همین دلیل برای جواهرسازی معاصر از فلز و سنگ‌های گرانقیمت استفاده نمی‌شود.
جواهرسازی معاصر در ایران چه پیشینه‌ای دارد؟
تنها کسی که روی جواهرسازی معاصر ایران کار کرده، پرویز تناولی است. او از اواخر دهه 40 آثاری ساخت و پس از آن با ساخت پنج، شش‌قطعه در سال آن را ادامه داد تا در نهایت در نمایشگاه سال88 این آثار همراه با کتابش نشان داده شد. تا قبل از او جواهرسازی معاصر خیلی جدی گرفته نمی‌شد، حتی گالری‌ها تمایلی نداشتند چنین آثاری نشان دهند. بعد از نمایشگاه تناولی، دیدگاه گالری‌ها عوض شد و اتفاقات بهتری افتاد. در خارج از ایران، جواهرسازی معاصر جایگاه خیلی بالایی دارد مثلا سالوادور دالی یا فراک لویدرایت هم که یک معمار است، جواهر ساخته. منتهی چون در ایران جواهرسازی هنری برایمان شناخته‌شده نبوده است، این رشته را نمی‌شناسیم.
برای آخرین‌بار است که مجموعه خوشنویسی‌های شما به‌صورت عمومی نمایش داده می‌شود. چه شد چنین تصمیمی گرفتید؟
در زمینه خوشنویسی هنوز ایده‌هایی دارم که می‌خواهم آنها را بسازم اما قصد ندارم دیگر به عنوان آثار هنری نمایش دهم حداقل تا زمانی که مجموعه‌های دیگرم را نمایش دهم، نمی‌خواهم به خوشنویسی برگردم. متاسفانه الان وضعیت استفاده از خوشنویسی جوری شده است که خیلی دم‌دستی شده و هرکسی که خوشنویسی یاد گرفته، شروع به تابلوکشیدن روی بوم می‌کند، مثلا در دوره‌ای خیلی از نقاشان، نقاشیخط کار می‌کردند و فروش هم داشتند ولی الان نقاشی به روال قبل برگشته و اگر کسی بخواهد نقاشی خط بخرد به سراغ احصایی، زنده‌رودی و هنرمندانی می‌رود که واقعا نقاشیخط کار می‌کنند. در مورد جواهرات نیز همین اتفاق افتاده است. خوشنویسی در جواهرات اقبال خیلی خوبی داشت، خیلی‌ها به این سمت رفتند و الان یک‌جورهایی زنگ هشدار به صدا درآمده است چون این نوع کارها دارند پاپ می‌شوند. من این موضوع را دوست ندارم. در این سال‌ها تمرین کرده‌ام خوشنویسی را کنار بگذارم و رونمایی از کتاب «جواهرات شاعرانه» بهانه‌ای بود تا بار دیگر مجموعه خوشنویسی‌هایم را نمایش دهم وگرنه چندان رغبتی برای نمایش دوباره خوشنویسی‌ها نداشتم و ترجیح می‌دهم کارهای دیگرم را که مفهومی‌تر و نزدیک‌تر به هنرهای تجسمی است، به نمایش بگذارم. ضمن اینکه در حال ترجمه یک کتاب با عنوان «تاریخ جواهرسازی معاصر» هستم، درحال تهیه یکسری کتاب آموزشی نیز هستم چون ما این رشته را در دانشگاه‌ها آموزش می‌دهیم ولی هیچ منبعی برای هنرجویان نداریم. من در این سال‌ها تلاش زیادی کردم تا انجمن و گروهی برای جواهرسازی معاصر راه بیندازم اما اینطور نشد.
چرا؟
جنبه اقتصادی قضیه پررنگ است چون محصولی است که بقال سرکوچه تا هنرمندان رشته‌های مختلف مخاطب شما هستند پس به مرور کسانی که وارد این راه می‌شوند، جذب بازار می‌شوند و دغدغه‌هایی که در ابتدای مسیر داشتند، برایشان کمرنگ می‌شود اما از یک‌جایی تصمیم گرفتم یک‌نفره همه این کارها را انجام دهم.
بهانه انتشار کتاب «جواهرات شاعرانه» چه بود؟
تنها کتاب در جواهرسازی معاصر متعلق به آثار پرویز تناولی است که در سال87 چاپ شده و با اینکه آثار او مفهومی است و هرکدام حرف زیادی برای گفتن دارد، اما هیچ توضیحی نداشت. من احساس کردم مخاطب با دیدن این آثار بیشتر به جنبه زینتی و زیوری آن نگاه می‌کند، انگار راه منحرف شده است و عده‌ای شروع به ساخت کارهایی کرده‌اند که بیشتر جنبه مد پیدا کرده‌ و تنها متفاوت است و اصلا تعریف جواهرسازی معاصر در ذهن عموم مردم در حال تغییر بود.
یعنی به چه سمتی می‌رفت؟
مردم فکر می‌کنند جواهرسازی معاصر همین کارهایی است که ارایه شده است. هدف من از انتشار این کتاب نشان‌دادن ایده، روشن‌شدن وضعیت جواهرسازی معاصر و شناخت بیشتر آن است. ترسم این بود که به سمت جواهرسازی کلاسیک نروم چون در این رشته ما آثار میناکاری در موزه ملی جواهرات داریم که الان هیچ‌یک از استادکارهایمان نمی‌توانند مانند آنها را بسازند چون اطلاعات به حلیه زبان زرگری پنهان مانده و منتقل نشده است. در حوزه جواهرات معاصر باید تکنیک‌ها را آموزش دهیم و یکی از برنامه‌های من نمایشگاه‌گردانی مجموعه‌ای است که در آن یکسری از آثار هنرمندان جواهرسازی را نمایش دهم. این هنرمندان، جواهرساز نیستند بلکه نقاش و مجسمه‌ساز هستند. به‌نظرم اگر می‌خواهیم هنر در میان مردم بماند باید جواهر بسازیم به این دلیل که همه چیز در حال کوچک‌شدن است و دیگر نمی‌توانیم یک نقاشی دومتری یا مجسمه بزرگی در خانه استفاده کنیم اما جواهرات معاصر می‌تواند هنرهای تجسمی را به مردم هدیه دهد، مثلا یک انگشتر، نمونه کوچکی از یک مجسمه کوچک است. در جامعه الان ایران نیز نیاز داریم که هنرمندان شروع به جواهرسازی کنند تا مردم را با هنر آشتی دهیم.
امیرحسین دلبری می‌گوید می‌خواهد یک‌تنه جواهرسازی معاصر را به مردم معرفی کند و به همین دلیل قصد دارد کتاب تاریخ این هنر و سبک‌های آموزرشی آن را منتشر و حتی هنرمندان دیگر رشته‌ها را وارد جواهرسازی معاصر کند. او بعد از سه‌سال از آخرین نمایشگاه خود در ایران با نمایشگاه «جواهرات شاعرانه» برای آخرین‌بار مجموعه خوشنویسی‌های خود را در گالری «روژ» به نمایش گذاشته و همراه این نمایشگاه کتابی نیز رونمایی شده است. با او به این بهانه، به گفت‌وگو نشستیم.

می‌دانم شما دوست ندارید طلاساز نامیده شوید و خود را جواهرساز می‌دانید. این دو چه تفاوتی با هم دارند؟
برخی اصطلاحات در هنرهای دیگر جاافتاده است، مثلا یک نقاش ساختمان و یک هنرمند داریم که تابلو نقاشی می‌کشد، هردو اینها نقاش هستند ولی فرق آنها مشخص شده است درحالی که جواهرسازی معاصر شناخته‌شده نیست و برای کسی که در این راه فعالیت می‌کند، ناراحت‌کننده است طلاساز نامیده شود چون ما تنها کار فنی و تکنیکی نمی‌کنیم و روی ایده و مفهوم اثر نیز فکر شده است. دوست ندارم به من به چشم جواهرسازی نگاه شود که طی روز باید 10سنگ را روی طلا و فلزهای قیمتی سوار کند. نگاه جواهرسازی، معاصر به متریال نیست بلکه ارزش اثر به مفهوم و ایده است و به همین دلیل برای جواهرسازی معاصر از فلز و سنگ‌های گرانقیمت استفاده نمی‌شود.
جواهرسازی معاصر در ایران چه پیشینه‌ای دارد؟
تنها کسی که روی جواهرسازی معاصر ایران کار کرده، پرویز تناولی است. او از اواخر دهه 40 آثاری ساخت و پس از آن با ساخت پنج، شش‌قطعه در سال آن را ادامه داد تا در نهایت در نمایشگاه سال88 این آثار همراه با کتابش نشان داده شد. تا قبل از او جواهرسازی معاصر خیلی جدی گرفته نمی‌شد، حتی گالری‌ها تمایلی نداشتند چنین آثاری نشان دهند. بعد از نمایشگاه تناولی، دیدگاه گالری‌ها عوض شد و اتفاقات بهتری افتاد. در خارج از ایران، جواهرسازی معاصر جایگاه خیلی بالایی دارد مثلا سالوادور دالی یا فراک لویدرایت هم که یک معمار است، جواهر ساخته. منتهی چون در ایران جواهرسازی هنری برایمان شناخته‌شده نبوده است، این رشته را نمی‌شناسیم.
برای آخرین‌بار است که مجموعه خوشنویسی‌های شما به‌صورت عمومی نمایش داده می‌شود. چه شد چنین تصمیمی گرفتید؟
در زمینه خوشنویسی هنوز ایده‌هایی دارم که می‌خواهم آنها را بسازم اما قصد ندارم دیگر به عنوان آثار هنری نمایش دهم حداقل تا زمانی که مجموعه‌های دیگرم را نمایش دهم، نمی‌خواهم به خوشنویسی برگردم. متاسفانه الان وضعیت استفاده از خوشنویسی جوری شده است که خیلی دم‌دستی شده و هرکسی که خوشنویسی یاد گرفته، شروع به تابلوکشیدن روی بوم می‌کند، مثلا در دوره‌ای خیلی از نقاشان، نقاشیخط کار می‌کردند و فروش هم داشتند ولی الان نقاشی به روال قبل برگشته و اگر کسی بخواهد نقاشی خط بخرد به سراغ احصایی، زنده‌رودی و هنرمندانی می‌رود که واقعا نقاشیخط کار می‌کنند. در مورد جواهرات نیز همین اتفاق افتاده است. خوشنویسی در جواهرات اقبال خیلی خوبی داشت، خیلی‌ها به این سمت رفتند و الان یک‌جورهایی زنگ هشدار به صدا درآمده است چون این نوع کارها دارند پاپ می‌شوند. من این موضوع را دوست ندارم. در این سال‌ها تمرین کرده‌ام خوشنویسی را کنار بگذارم و رونمایی از کتاب «جواهرات شاعرانه» بهانه‌ای بود تا بار دیگر مجموعه خوشنویسی‌هایم را نمایش دهم وگرنه چندان رغبتی برای نمایش دوباره خوشنویسی‌ها نداشتم و ترجیح می‌دهم کارهای دیگرم را که مفهومی‌تر و نزدیک‌تر به هنرهای تجسمی است، به نمایش بگذارم. ضمن اینکه در حال ترجمه یک کتاب با عنوان «تاریخ جواهرسازی معاصر» هستم، درحال تهیه یکسری کتاب آموزشی نیز هستم چون ما این رشته را در دانشگاه‌ها آموزش می‌دهیم ولی هیچ منبعی برای هنرجویان نداریم. من در این سال‌ها تلاش زیادی کردم تا انجمن و گروهی برای جواهرسازی معاصر راه بیندازم اما اینطور نشد.
چرا؟
جنبه اقتصادی قضیه پررنگ است چون محصولی است که بقال سرکوچه تا هنرمندان رشته‌های مختلف مخاطب شما هستند پس به مرور کسانی که وارد این راه می‌شوند، جذب بازار می‌شوند و دغدغه‌هایی که در ابتدای مسیر داشتند، برایشان کمرنگ می‌شود اما از یک‌جایی تصمیم گرفتم یک‌نفره همه این کارها را انجام دهم.
بهانه انتشار کتاب «جواهرات شاعرانه» چه بود؟
تنها کتاب در جواهرسازی معاصر متعلق به آثار پرویز تناولی است که در سال87 چاپ شده و با اینکه آثار او مفهومی است و هرکدام حرف زیادی برای گفتن دارد، اما هیچ توضیحی نداشت. من احساس کردم مخاطب با دیدن این آثار بیشتر به جنبه زینتی و زیوری آن نگاه می‌کند، انگار راه منحرف شده است و عده‌ای شروع به ساخت کارهایی کرده‌اند که بیشتر جنبه مد پیدا کرده‌ و تنها متفاوت است و اصلا تعریف جواهرسازی معاصر در ذهن عموم مردم در حال تغییر بود.
یعنی به چه سمتی می‌رفت؟
مردم فکر می‌کنند جواهرسازی معاصر همین کارهایی است که ارایه شده است. هدف من از انتشار این کتاب نشان‌دادن ایده، روشن‌شدن وضعیت جواهرسازی معاصر و شناخت بیشتر آن است. ترسم این بود که به سمت جواهرسازی کلاسیک نروم چون در این رشته ما آثار میناکاری در موزه ملی جواهرات داریم که الان هیچ‌یک از استادکارهایمان نمی‌توانند مانند آنها را بسازند چون اطلاعات به حلیه زبان زرگری پنهان مانده و منتقل نشده است. در حوزه جواهرات معاصر باید تکنیک‌ها را آموزش دهیم و یکی از برنامه‌های من نمایشگاه‌گردانی مجموعه‌ای است که در آن یکسری از آثار هنرمندان جواهرسازی را نمایش دهم. این هنرمندان، جواهرساز نیستند بلکه نقاش و مجسمه‌ساز هستند. به‌نظرم اگر می‌خواهیم هنر در میان مردم بماند باید جواهر بسازیم به این دلیل که همه چیز در حال کوچک‌شدن است و دیگر نمی‌توانیم یک نقاشی دومتری یا مجسمه بزرگی در خانه استفاده کنیم اما جواهرات معاصر می‌تواند هنرهای تجسمی را به مردم هدیه دهد، مثلا یک انگشتر، نمونه کوچکی از یک مجسمه کوچک است. در جامعه الان ایران نیز نیاز داریم که هنرمندان شروع به جواهرسازی کنند تا مردم را با هنر آشتی دهیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.