|

خطای انسانی؛ عامل اصلی سوانح ریلی

مازیار یزدانی . مدیرکل ارتباطات و علایم الکتریکی راه‌آهن

در سیستم الکتریکی راه‌آهن چراغ‌های دونما و سه‌نما داریم که دارای رنگ هستند و هرکدام از یک خبر و مسیر نشان دارند. به لکوموتیو‌ران آموزش داده می‌شود که این چراغ‌ها به چه معناست و باید به رنگ آنها توجه کند. سانحه‌ای که در مسیر قطار مشهد- تهران در منطقه سمنان اتفاق افتاد به‌دلیل بی‌توجهی به رنگ چراغ بود و درواقع لکوموتیوران چراغ قرمز را رد کرد. این اتفاق در خیابان هم در صورت عبور خودروها از چراغ قرمز رخ خواهد داد. بنابراین بی‌توجهی لکوموتیوران به رنگ چراغ بسیار اهمیت دارد که متاسفانه در این حادثه به آن توجه نشد. همچنین از آنجایی که تعداد مسافران قطار زیاد است و خطایی کوچک می‌تواند جان صدهانفر را به خطر بیندازد بنابراین راه‌آهن برای تامین امنیت مسافرانش سرعت حرکت قطار را از مبدا تا مقصد مشخص و به لکوموتیوران اعلام می‌کند در چه مسیری چه سرعتی داشته ‌باشد و چقدر می‌تواند کند یا تند حرکت کند. درواقع حداکثر و حداقل سرعت در هر مسیر اعلام می‌شود و اگر قرار باشد در آن مسیر مساله‌ای اتفاق بیفتد و لکوموتیوران از سرعت قانونی اعلام‌شده پیروی نکند حکم احتیاط به او داده خواهد شد که در این حادثه نیز حکم احتیاط به لکوموتیوران داده ‌شده ‌بود اما متاسفانه به آن هم توجه نشد. علاوه بر لکوموتیوران کمک او نیز به‌عنوان معاون مسوول توجه به این سیستم است بنابراین هر قصوری از طرف لکوموتیوران و کمکش درواقع قصور هردو محسوب می‌شود. متاسفانه طی سال‌های گذشته میزان خطای انسانی در سوانح ریلی بالا بوده ‌است. در حادثه بکران شاهرود که فروردین‌ماه رخ داد نیز خطای انسانی و عدم‌توجه به علایم علت اصلی حادثه اعلام شد. این در حالی است که سیستم الکتریکی راه‌آهن طی سال‌های اخیر کاملا به‌روزشده و در حال حاضر سیستم الکتریکی راه‌آهن بر اساس استانداردهای روز اروپاست بنابراین از ایمنی بالایی برخوردار است. در حادثه اخیر فرضیه اولیه که مطرح شد این بود که احتمالا سیستم الکتریکی و چراغ‌ها مشکل پیدا کرده و تغییر رنگ نداده ‌است اما بعد از بررسی مشخص شد سیستم کاملا سالم بوده و لکوموتیوران سرعت بالا و بیش از حد مجاز داشته و به رنگ چراغ قرمز نیز توجه نکرده ‌است. به‌نظر می‌رسد مهم‌ترین تغییری که باید برای بالابردن ایمنی و پایین‌آوردن آمار سوانح ریلی انجام داد کم‌‌کردن خطای انسانی است چراکه سیستم‌ها کاملا ایمن هستند. البته باید این نکته را نیز متذکر شد که سوانح ریلی در ایران بالا نیست اما باید برای پایین‌آمدن بیشتر این آمار گام برداشت.
در سیستم الکتریکی راه‌آهن چراغ‌های دونما و سه‌نما داریم که دارای رنگ هستند و هرکدام از یک خبر و مسیر نشان دارند. به لکوموتیو‌ران آموزش داده می‌شود که این چراغ‌ها به چه معناست و باید به رنگ آنها توجه کند. سانحه‌ای که در مسیر قطار مشهد- تهران در منطقه سمنان اتفاق افتاد به‌دلیل بی‌توجهی به رنگ چراغ بود و درواقع لکوموتیوران چراغ قرمز را رد کرد. این اتفاق در خیابان هم در صورت عبور خودروها از چراغ قرمز رخ خواهد داد. بنابراین بی‌توجهی لکوموتیوران به رنگ چراغ بسیار اهمیت دارد که متاسفانه در این حادثه به آن توجه نشد. همچنین از آنجایی که تعداد مسافران قطار زیاد است و خطایی کوچک می‌تواند جان صدهانفر را به خطر بیندازد بنابراین راه‌آهن برای تامین امنیت مسافرانش سرعت حرکت قطار را از مبدا تا مقصد مشخص و به لکوموتیوران اعلام می‌کند در چه مسیری چه سرعتی داشته ‌باشد و چقدر می‌تواند کند یا تند حرکت کند. درواقع حداکثر و حداقل سرعت در هر مسیر اعلام می‌شود و اگر قرار باشد در آن مسیر مساله‌ای اتفاق بیفتد و لکوموتیوران از سرعت قانونی اعلام‌شده پیروی نکند حکم احتیاط به او داده خواهد شد که در این حادثه نیز حکم احتیاط به لکوموتیوران داده ‌شده ‌بود اما متاسفانه به آن هم توجه نشد. علاوه بر لکوموتیوران کمک او نیز به‌عنوان معاون مسوول توجه به این سیستم است بنابراین هر قصوری از طرف لکوموتیوران و کمکش درواقع قصور هردو محسوب می‌شود. متاسفانه طی سال‌های گذشته میزان خطای انسانی در سوانح ریلی بالا بوده ‌است. در حادثه بکران شاهرود که فروردین‌ماه رخ داد نیز خطای انسانی و عدم‌توجه به علایم علت اصلی حادثه اعلام شد. این در حالی است که سیستم الکتریکی راه‌آهن طی سال‌های اخیر کاملا به‌روزشده و در حال حاضر سیستم الکتریکی راه‌آهن بر اساس استانداردهای روز اروپاست بنابراین از ایمنی بالایی برخوردار است. در حادثه اخیر فرضیه اولیه که مطرح شد این بود که احتمالا سیستم الکتریکی و چراغ‌ها مشکل پیدا کرده و تغییر رنگ نداده ‌است اما بعد از بررسی مشخص شد سیستم کاملا سالم بوده و لکوموتیوران سرعت بالا و بیش از حد مجاز داشته و به رنگ چراغ قرمز نیز توجه نکرده ‌است. به‌نظر می‌رسد مهم‌ترین تغییری که باید برای بالابردن ایمنی و پایین‌آوردن آمار سوانح ریلی انجام داد کم‌‌کردن خطای انسانی است چراکه سیستم‌ها کاملا ایمن هستند. البته باید این نکته را نیز متذکر شد که سوانح ریلی در ایران بالا نیست اما باید برای پایین‌آمدن بیشتر این آمار گام برداشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.