|

نکاتي در حاشيه «زندگي جاي ديگريست»

زندگي کجاست؟

گلاره محمدي

پرداختن به موضوعات پزشکي در سينما موضوع تازه‌اي نيست، بودند و هستند فيلم‌هايي که بن‌مايه و تم اصلي داستان آنها به يک بيماري و حواشي آن مي‌پردازد و اتفاقا در سينماي ايران فيلم‌هاي منوچهر هادي از آن جمله‌اند. هادي در «قرنطينه» به بيماري سرطان و موضوعات مرتبط با آن مي‌پردازد و در «يکي ميخواد باهات حرف بزنه» موضوع اهداي عضو را به تصوير مي‌کشد اما در «زندگي جاي ديگريست» داستان کمي پيچيده است؛ بهياري که نقش او را حامد بهداد بازي مي‌کند مسوول احياي بيماراني است که فاصله‌اي با مرگ ندارند ولي او آنها را به زندگي بازمي‌گرداند درحالي‌که پس از چندي متوجه مي‌شود بيماري خطرناکي دارد و طي چندماه آينده زنده نخواهد بود. تا اينجاي قصه شايد شروعي هيجان‌انگيز و جذاب باشد ولي مشکل از آنجا آغاز مي‌شود که خرده‌داستان‌ها براي جذاب‌ترشدن داستان به روايت اصلي اضافه مي‌شوند. در خلال روايت مخاطب متوجه مي‌شود که حامد بهداد با دو فرزندش و زني که هم کارهاي خانه را انجام مي‌دهد و هم به‌نوعي پرستار بچه‌هاست (که يکتا ناصر نقش او را بازي مي‌کند) زندگي مي‌کند و از همسرش جدا شده است، از سوي ديگر همسر سابق او (با بازي نيکي کريمي) اکنون با کسي ازدواج کرده که طلبکاران بسياري دارد و يکي از همين طلبکاران ادعا کرده که در يکي از محموله‌هاي او پنج‌کيلو موادمخدر يافت شده و به همين دليل همسر فعلي نيکي کريمي (با بازي پارسا پيروزفر) محکوم به اعدام است. زندگي اين دو خانواده در طول فيلم نه به‌صورت موازي که به‌شکلي پينگ‌‌پنگي روايت مي‌شود و هرکجا که کارگردان لازم ببيند به مخاطب اطلاعات بدهد آنها را وارد داستان مي‌کند و در باقی لحظات فيلم زوج کريمي - پيروزفر به‌کلي فراموش شده‌اند. به تمام اين مسايل اضافه کنيد که: حامد بهداد با پسرش که فرزند بزرگش نيز هست مشکل دارد، يکتا ناصر در سر سوداي ازدواج با بهداد را دارد و براي اين کار ادعا مي‌کند که از او باردار است و از همه شاهکارتر اينکه نيکي کريمي که از بيماري همسر سابقش آگاه شده، به‌سراغش مي‌آيد تا از او بخواهد به‌جاي همسر فعلي‌اش جرم حمل موادمخدر را بپذيرد تا بهداد که قرار است در آينده‌اي نزديک از دنيا برود به‌جاي پيروزفر اعدام شود و به این‌وسيله کار خيري هم انجام داده باشد!
شما هم از اين حجم اتفاقات مربوط و نامربوط که در طول مدت‌زمان يک فيلم روي مي‌دهد، تعجب کرديد؟ اينها در شرايطي است که به‌جرات مي‌توان گفت هيچ‌يک از شخصيت‌ها آنگونه که بايد و شايد پرداخت نشده‌اند که بتوانند بار دراماتيک فيلمنامه را بر دوش بکشند و عجيب‌تر اينکه اين فيلم سه فيلمنامه‌نويس داشته است! افسوس نگارنده بيش از هرچيز از آن‌روست که دو فيلم پيشين هادي خصوصا «يکي ميخواد باهات حرف بزنه» هم به‌لحاظ ساختار سينمايي و هم به‌جهت پرداخت به موضوعي مهم مثل اهداي عضو، فيلمي پخته و منسجم بود و فيلم حاضر از هر جهت يک عقبگرد کامل محسوب مي‌شود. اين افسوس وقتي دوچندان مي‌شود که بازيگران بنام سينماي ما با تمام توانشان نمي‌توانند انتظارات را برآورده کنند چون از ابتدا نقش به‌درستي برايشان نوشته نشده و منطق داستان در جاي‌جاي فيلم لنگ مي‌زند. مثلا چرا زني بايد از همسر سابقش بخواهد که به‌جاي همسر فعلي‌اش قبول اتهام کرده و بميرد؟ صرفا چون همسر سابقش قرار است بميرد اين درخواست طبيعي است؟ اصلا علت جدايي اين‌دو چه بوده که حالا نه‌تنها زن درخواستي غيرمعقول از همسر سابقش دارد بلکه از آن‌سو مرد (همسر سابق) هم درخواست زن را مي‌پذيرد؟ شخصيت حامد بهداد که درصورت پرداختي دقيق و منطقي مي‌توانست يکي از شخصيت‌هاي جذاب و شاخص سينماي ايران باشد چرا اينقدر منفعل است؟ چرا کارهايي مي‌کند که مخاطب از او انتظار انجامش را ندارد و با منش و ويژگي‌هايش سازگار نيست؟ چرا اينقدر تخت و بي‌روح است؟ مگر نمي‌شد همانقدر که براي شخصيت زن کارگر (با بازي يکتا ناصر) وقت گذاشته و دقت شده، براي ديگرشخصيت‌ها هم حساسيت بيشتري به‌کار گرفته مي‌شد تا مقبول تماشاگر باشند؟ درمورد يکتا ناصر شايد فقط يک اشتباه وجود داشته باشد و آن کتمان‌کردن بارداري هنگام عقد است، البته اين هم اشتباه کم و کوچکي نيست. چراکه اين بخش با ساير رفتارهاي او همخواني ندارد ولي درمجموع شخصيت او درمقايسه با ديگرشخصيت‌ها کم‌نقص‌تر به‌نظر مي‌رسد و بازي گرم او نيز اين مساله را بيشتر نمايان می‌کند.
در حالي‌که مدت کوتاهي از اکران «زندگي جاي ديگريست» مي‌گذرد، جسته‌وگريخته شنيده شده که کارگردان از زمان اکران فيلمش راضي نيست و انتقاداتي نسبت به آن دارد و شايد علت استقبال کم و دورازانتظارش را در همين زمان بد اکران خلاصه کند، اما به‌راستي با مطالبي که به‌اختصار در اينجا مطرح شد، مشکل از زمان اکران است؟ حتما زمان اکران هر فيلمي در ميزان فروش و اقبال مخاطبان نسبت به آن فيلم موثر است ولي اين تمام ماجرا نيست. بوده‌اند فيلم‌هايي که در بدترين فصل اکران روي پرده رفته‌اند و با استقبال تماشاگران مواجه شده‌اند و درمقابل فيلم‌هايي که در فصول طلايي اکران در گيشه شکست خوردند. زمان اکران يکي از چند پارامتري است که در موفقيت فيلم‌ها نقش بازي مي‌کند، به گمانم هر فيلم پيش از رسيدن به زمان اکران باید پتانسيل‌هاي خود را در فيلمنامه و بازي‌ها و عوامل فني در نظر بگيرد و پس از آن منتظر اکراني خيره‌کننده و فتح گيشه‌ها باشد. مطمئنا زمان اکران، حتي بهترين زمان اکران براي فيلمي که مشکلات عديده ساختاري دارد معجزه نمي‌کند.
پرداختن به موضوعات پزشکي در سينما موضوع تازه‌اي نيست، بودند و هستند فيلم‌هايي که بن‌مايه و تم اصلي داستان آنها به يک بيماري و حواشي آن مي‌پردازد و اتفاقا در سينماي ايران فيلم‌هاي منوچهر هادي از آن جمله‌اند. هادي در «قرنطينه» به بيماري سرطان و موضوعات مرتبط با آن مي‌پردازد و در «يکي ميخواد باهات حرف بزنه» موضوع اهداي عضو را به تصوير مي‌کشد اما در «زندگي جاي ديگريست» داستان کمي پيچيده است؛ بهياري که نقش او را حامد بهداد بازي مي‌کند مسوول احياي بيماراني است که فاصله‌اي با مرگ ندارند ولي او آنها را به زندگي بازمي‌گرداند درحالي‌که پس از چندي متوجه مي‌شود بيماري خطرناکي دارد و طي چندماه آينده زنده نخواهد بود. تا اينجاي قصه شايد شروعي هيجان‌انگيز و جذاب باشد ولي مشکل از آنجا آغاز مي‌شود که خرده‌داستان‌ها براي جذاب‌ترشدن داستان به روايت اصلي اضافه مي‌شوند. در خلال روايت مخاطب متوجه مي‌شود که حامد بهداد با دو فرزندش و زني که هم کارهاي خانه را انجام مي‌دهد و هم به‌نوعي پرستار بچه‌هاست (که يکتا ناصر نقش او را بازي مي‌کند) زندگي مي‌کند و از همسرش جدا شده است، از سوي ديگر همسر سابق او (با بازي نيکي کريمي) اکنون با کسي ازدواج کرده که طلبکاران بسياري دارد و يکي از همين طلبکاران ادعا کرده که در يکي از محموله‌هاي او پنج‌کيلو موادمخدر يافت شده و به همين دليل همسر فعلي نيکي کريمي (با بازي پارسا پيروزفر) محکوم به اعدام است. زندگي اين دو خانواده در طول فيلم نه به‌صورت موازي که به‌شکلي پينگ‌‌پنگي روايت مي‌شود و هرکجا که کارگردان لازم ببيند به مخاطب اطلاعات بدهد آنها را وارد داستان مي‌کند و در باقی لحظات فيلم زوج کريمي - پيروزفر به‌کلي فراموش شده‌اند. به تمام اين مسايل اضافه کنيد که: حامد بهداد با پسرش که فرزند بزرگش نيز هست مشکل دارد، يکتا ناصر در سر سوداي ازدواج با بهداد را دارد و براي اين کار ادعا مي‌کند که از او باردار است و از همه شاهکارتر اينکه نيکي کريمي که از بيماري همسر سابقش آگاه شده، به‌سراغش مي‌آيد تا از او بخواهد به‌جاي همسر فعلي‌اش جرم حمل موادمخدر را بپذيرد تا بهداد که قرار است در آينده‌اي نزديک از دنيا برود به‌جاي پيروزفر اعدام شود و به این‌وسيله کار خيري هم انجام داده باشد!
شما هم از اين حجم اتفاقات مربوط و نامربوط که در طول مدت‌زمان يک فيلم روي مي‌دهد، تعجب کرديد؟ اينها در شرايطي است که به‌جرات مي‌توان گفت هيچ‌يک از شخصيت‌ها آنگونه که بايد و شايد پرداخت نشده‌اند که بتوانند بار دراماتيک فيلمنامه را بر دوش بکشند و عجيب‌تر اينکه اين فيلم سه فيلمنامه‌نويس داشته است! افسوس نگارنده بيش از هرچيز از آن‌روست که دو فيلم پيشين هادي خصوصا «يکي ميخواد باهات حرف بزنه» هم به‌لحاظ ساختار سينمايي و هم به‌جهت پرداخت به موضوعي مهم مثل اهداي عضو، فيلمي پخته و منسجم بود و فيلم حاضر از هر جهت يک عقبگرد کامل محسوب مي‌شود. اين افسوس وقتي دوچندان مي‌شود که بازيگران بنام سينماي ما با تمام توانشان نمي‌توانند انتظارات را برآورده کنند چون از ابتدا نقش به‌درستي برايشان نوشته نشده و منطق داستان در جاي‌جاي فيلم لنگ مي‌زند. مثلا چرا زني بايد از همسر سابقش بخواهد که به‌جاي همسر فعلي‌اش قبول اتهام کرده و بميرد؟ صرفا چون همسر سابقش قرار است بميرد اين درخواست طبيعي است؟ اصلا علت جدايي اين‌دو چه بوده که حالا نه‌تنها زن درخواستي غيرمعقول از همسر سابقش دارد بلکه از آن‌سو مرد (همسر سابق) هم درخواست زن را مي‌پذيرد؟ شخصيت حامد بهداد که درصورت پرداختي دقيق و منطقي مي‌توانست يکي از شخصيت‌هاي جذاب و شاخص سينماي ايران باشد چرا اينقدر منفعل است؟ چرا کارهايي مي‌کند که مخاطب از او انتظار انجامش را ندارد و با منش و ويژگي‌هايش سازگار نيست؟ چرا اينقدر تخت و بي‌روح است؟ مگر نمي‌شد همانقدر که براي شخصيت زن کارگر (با بازي يکتا ناصر) وقت گذاشته و دقت شده، براي ديگرشخصيت‌ها هم حساسيت بيشتري به‌کار گرفته مي‌شد تا مقبول تماشاگر باشند؟ درمورد يکتا ناصر شايد فقط يک اشتباه وجود داشته باشد و آن کتمان‌کردن بارداري هنگام عقد است، البته اين هم اشتباه کم و کوچکي نيست. چراکه اين بخش با ساير رفتارهاي او همخواني ندارد ولي درمجموع شخصيت او درمقايسه با ديگرشخصيت‌ها کم‌نقص‌تر به‌نظر مي‌رسد و بازي گرم او نيز اين مساله را بيشتر نمايان می‌کند.
در حالي‌که مدت کوتاهي از اکران «زندگي جاي ديگريست» مي‌گذرد، جسته‌وگريخته شنيده شده که کارگردان از زمان اکران فيلمش راضي نيست و انتقاداتي نسبت به آن دارد و شايد علت استقبال کم و دورازانتظارش را در همين زمان بد اکران خلاصه کند، اما به‌راستي با مطالبي که به‌اختصار در اينجا مطرح شد، مشکل از زمان اکران است؟ حتما زمان اکران هر فيلمي در ميزان فروش و اقبال مخاطبان نسبت به آن فيلم موثر است ولي اين تمام ماجرا نيست. بوده‌اند فيلم‌هايي که در بدترين فصل اکران روي پرده رفته‌اند و با استقبال تماشاگران مواجه شده‌اند و درمقابل فيلم‌هايي که در فصول طلايي اکران در گيشه شکست خوردند. زمان اکران يکي از چند پارامتري است که در موفقيت فيلم‌ها نقش بازي مي‌کند، به گمانم هر فيلم پيش از رسيدن به زمان اکران باید پتانسيل‌هاي خود را در فيلمنامه و بازي‌ها و عوامل فني در نظر بگيرد و پس از آن منتظر اکراني خيره‌کننده و فتح گيشه‌ها باشد. مطمئنا زمان اکران، حتي بهترين زمان اکران براي فيلمي که مشکلات عديده ساختاري دارد معجزه نمي‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.