|

کوچ به کرکوک

ترجمه: سامان سلیمانی

همچنان که انتظار می‌رفت جلال طالبانی دوره دبیرستان را در اربیل به پایان نرسانید، چون دستگیری و تبعیدش به موصل برای ماندنش در دبیرستان اربیل مانع ایجاد کرده بود، هرچند در تحصیل موفق بود و از امتحانات نهایی کلاس چهارم دبیرستان معاف شده بود، چون در امتحانات میانی بالای ٩٠% نمره‌ها را کسب کرده بود. مدیران مدارس در آن زمان خود را از مشکلات و مسایل دور می‌کردند، به‌ویژه مشکلات سیاسی، ضرب‌المثلی ملی که می‌گوید: «دری که از آن باد می‌آید، ببند و استراحت کن»، به این‌ترتیب مدیر دبیرستان اربیل مناسب دید که طالبانی را به مدرسه دیگری انتقال دهد، طالبانی در این مورد می‌گوید: «دبیرستان را در کرکوک به پایان ‌رسانیدم، زیرا مدیر دبیرستان اربیل دوست نداشت من در مدرسه‌اش باشم و خود را از مشکلات دور نگه می‌داشت، همچنین نمی‌خواست شرمسارم کند به‌خاطر احترام پدرم و ارتباطش با او، بنابراین پیشنهاد انتقالم به کرکوک را مطرح کرد و من نیز پذیرفتم.» انتقال به کرکوک چه برای تحصیل یا برای فعالیت حزبی مانعی ایجاد نکرد، بلکه برای او افتخار به حساب می‌آمد که از یک طرف به‌عنوان یک سیاستمدار از او نام برده می‌شد، از طرفی دیگر رفت‌وآمدهایش باعث گسترش شهرتش از نظر حزبی می‌شد و شبکه روابط اجتماعی‌ او را گسترش می‌داد. در کرکوک مام‌جلال مسوولیت جدید حزبی و وظیفه مهم‌تر از قبل را بر عهده داشت، اما خوشحال بود و باوجود دستگیری‌ها و مشکلات موجود در کرکوک، ایشان با انرژی زیادی این مسوولیت‌ها را پذیرفت، در این رابطه نیز می‌گوید: «سال تحصیلی ١٩٥٢-١٩٥١ آخرین سال تحصیلی‌ من در دبیرستان بود (پنجم دبیرستان)، در کرکوک در هیات منطقه‌ای پارت‌دموکرات کردستان کار می‌کردم، نشریه ماهانه حزبی را نیز به اسم رزگاری (آزادی) مخفیانه منتشر می‌کردیم که با چاپ استنسل منتشر می‌کردیم، وظیفه توزیع نشریه در بین تشکیلات بر عهده من گذاشته شده بود، به محض چاپ به منزل ما می‌آمد و بعد من در بین فرستاده‌های حزبی که نزدم می‌آمدند توزیع می‌کردم. یک‌بار فردی که وظیفه انتقال آنها به رانیه را بر عهده داشت دستگیر شد، زمانی که در مورد منبع روزنامه‌های همراهش از او بازجویی شده بود، اعتراف کرده بود که از جلال حسام‌الدین طالبانی دانش‌آموز دبیرستان کرکوک گرفته است، برای همین دستور دستگیری‌ من صادر شد، از بخت من قاضی تحقیق «کمال عمر نظمی» مردی دموکرات و دارای تفکرات چپ بود، برای همین زمانی که اسم من را دیده و متوجه شده بود که از طالبانی‌ها هستم با یکی از اقوامم که وکیل، احسان طالبانی بود تماس گرفته و از او سوال کرده بود که من را می‌شناسد یا نه؟ او نیز در جواب گفته بود که از اقوامم است، به همین خاطر به او گفته بود که دستور دستگیری‌ من صادر شده و او نیز همراه با مختار و پلیس بعد از چند ساعت کوتاه به سمت منزل ما می‌روند برای تفتیش و دستگیری من و از او خواسته بود که به من اطلاع دهد که اگر چیز ممنوعی یا روزنامه و نشریه‌ای در منزل دارم مخفی کنم یا از بین ببرم تا هیچ اتهامی اثبات نشود، من نیز چند نسخه از روزنامه را همراه داشتم، برای همین وکیل با ماشین خودش آنها را برد و رفت و هیچ‌گونه وسیله ممنوع یا چیزی که شک و گمان ایجاد کند در منزلم باقی نماند، زمانی که قاضی تحقیق و مختار و پلیس آمدند و منزل را تفتیش کردند و چیزی نیافتند، من را با خودشان بردند و در جای مخصوصی نه در کنار دیگر زندانیان مرا قرار دادند، این نیز آخرین باری بود که در کرکوک دستگیر شدم.» باید روز جمعه روز تعطیلی جناب طالبانی باشد که هیچ‌گونه فعالیت کاری یا جلسه‌ای برگزار نکند، اما او در هفته هیچ روزی را بدون کارکردن سپری نمی‌کند، چون در روز تعطیلی آخر هفته به‌ویژه زمانی که در سلیمانیه باشند، به روستاها یا شهرهای کردستان سر می‌زند، مردم و دوستان و رفقای دوران مبارزه مسلحانه کوهستان را می‌بیند، بسیاری از اوقات تعدادی از اعضای دفتر سیاسی اتحادیه میهنی کردستان را فرامی‌خواند که در این سفرها او را همراهی کنند و هیرو خانم همسرش را نیز با خود می‌برد؛ زیرا او نیز فرصت زیادی برای دیدن شوهر همیشه مشغولش ندارد. به روستاها می‌رود و با مردم می‌نشیند، با پیر و زن و کودک و مرد، صحبت می‌کند البته نه در جایگاه رییس‌جمهور عراق و حتی نه به‌عنوان دبیرکل اتحادیه میهنی کردستان، بلکه فقط به این عنوان که مام‌جلال است، آنها نیز بر همین اساس با او برخورد می‌کنند، برای همین مشاهده می‌شود که به‌سادگی از او استقبال می‌کنند و همچون یکی از اعضای خانواده‌شان با او صحبت می‌کنند، بدون اینکه اعضای تیم محافظان یا اعضای دفترش راه را بر هیچ‌کسی سد کنند که بخواهند با او احوالپرسی کنند یا صحبت کنند یا بخواهند با او عکس یادگاری بگیرند. دوروز قبل از انجام ملاقاتی که برای گفت‌وگوی این بخش انجام شود، در قشلاق دوکان بودم، کاک‌کامل که یکی از اعضای دفتر مام‌جلال است مرا با خودشان بردند که روز بعد که جمعه بود، همراه مام‌جلال به یکی از مناطق اطراف سلیمانیه برویم، روز جمعه از چندین منطقه که پر از گل‌های زرد و قرمز بود گذشتیم، دشت‌های سرسبز پوشیده با هزاران رنگ، از چندین رودخانه گذشتیم که آب‌های زلالشان جریانی روان داشت، در طول راه نیز هزاران خانواده برای گشت و تفریح به کوه‌ها آمده بودند که این نیز از آداب و رسوم کردستان است، چون روزهای جمعه هیچ خانواده‌ای در منزل نمی‌ماند، به‌ویژه اگر هوا صاف باشد، به دشت و کوه‌ها می‌روند، می‌رقصند و آواز می‌خوانند و در میان خود شادی می‌کنند.
ادامه دارد...
همچنان که انتظار می‌رفت جلال طالبانی دوره دبیرستان را در اربیل به پایان نرسانید، چون دستگیری و تبعیدش به موصل برای ماندنش در دبیرستان اربیل مانع ایجاد کرده بود، هرچند در تحصیل موفق بود و از امتحانات نهایی کلاس چهارم دبیرستان معاف شده بود، چون در امتحانات میانی بالای ٩٠% نمره‌ها را کسب کرده بود. مدیران مدارس در آن زمان خود را از مشکلات و مسایل دور می‌کردند، به‌ویژه مشکلات سیاسی، ضرب‌المثلی ملی که می‌گوید: «دری که از آن باد می‌آید، ببند و استراحت کن»، به این‌ترتیب مدیر دبیرستان اربیل مناسب دید که طالبانی را به مدرسه دیگری انتقال دهد، طالبانی در این مورد می‌گوید: «دبیرستان را در کرکوک به پایان ‌رسانیدم، زیرا مدیر دبیرستان اربیل دوست نداشت من در مدرسه‌اش باشم و خود را از مشکلات دور نگه می‌داشت، همچنین نمی‌خواست شرمسارم کند به‌خاطر احترام پدرم و ارتباطش با او، بنابراین پیشنهاد انتقالم به کرکوک را مطرح کرد و من نیز پذیرفتم.» انتقال به کرکوک چه برای تحصیل یا برای فعالیت حزبی مانعی ایجاد نکرد، بلکه برای او افتخار به حساب می‌آمد که از یک طرف به‌عنوان یک سیاستمدار از او نام برده می‌شد، از طرفی دیگر رفت‌وآمدهایش باعث گسترش شهرتش از نظر حزبی می‌شد و شبکه روابط اجتماعی‌ او را گسترش می‌داد. در کرکوک مام‌جلال مسوولیت جدید حزبی و وظیفه مهم‌تر از قبل را بر عهده داشت، اما خوشحال بود و باوجود دستگیری‌ها و مشکلات موجود در کرکوک، ایشان با انرژی زیادی این مسوولیت‌ها را پذیرفت، در این رابطه نیز می‌گوید: «سال تحصیلی ١٩٥٢-١٩٥١ آخرین سال تحصیلی‌ من در دبیرستان بود (پنجم دبیرستان)، در کرکوک در هیات منطقه‌ای پارت‌دموکرات کردستان کار می‌کردم، نشریه ماهانه حزبی را نیز به اسم رزگاری (آزادی) مخفیانه منتشر می‌کردیم که با چاپ استنسل منتشر می‌کردیم، وظیفه توزیع نشریه در بین تشکیلات بر عهده من گذاشته شده بود، به محض چاپ به منزل ما می‌آمد و بعد من در بین فرستاده‌های حزبی که نزدم می‌آمدند توزیع می‌کردم. یک‌بار فردی که وظیفه انتقال آنها به رانیه را بر عهده داشت دستگیر شد، زمانی که در مورد منبع روزنامه‌های همراهش از او بازجویی شده بود، اعتراف کرده بود که از جلال حسام‌الدین طالبانی دانش‌آموز دبیرستان کرکوک گرفته است، برای همین دستور دستگیری‌ من صادر شد، از بخت من قاضی تحقیق «کمال عمر نظمی» مردی دموکرات و دارای تفکرات چپ بود، برای همین زمانی که اسم من را دیده و متوجه شده بود که از طالبانی‌ها هستم با یکی از اقوامم که وکیل، احسان طالبانی بود تماس گرفته و از او سوال کرده بود که من را می‌شناسد یا نه؟ او نیز در جواب گفته بود که از اقوامم است، به همین خاطر به او گفته بود که دستور دستگیری‌ من صادر شده و او نیز همراه با مختار و پلیس بعد از چند ساعت کوتاه به سمت منزل ما می‌روند برای تفتیش و دستگیری من و از او خواسته بود که به من اطلاع دهد که اگر چیز ممنوعی یا روزنامه و نشریه‌ای در منزل دارم مخفی کنم یا از بین ببرم تا هیچ اتهامی اثبات نشود، من نیز چند نسخه از روزنامه را همراه داشتم، برای همین وکیل با ماشین خودش آنها را برد و رفت و هیچ‌گونه وسیله ممنوع یا چیزی که شک و گمان ایجاد کند در منزلم باقی نماند، زمانی که قاضی تحقیق و مختار و پلیس آمدند و منزل را تفتیش کردند و چیزی نیافتند، من را با خودشان بردند و در جای مخصوصی نه در کنار دیگر زندانیان مرا قرار دادند، این نیز آخرین باری بود که در کرکوک دستگیر شدم.» باید روز جمعه روز تعطیلی جناب طالبانی باشد که هیچ‌گونه فعالیت کاری یا جلسه‌ای برگزار نکند، اما او در هفته هیچ روزی را بدون کارکردن سپری نمی‌کند، چون در روز تعطیلی آخر هفته به‌ویژه زمانی که در سلیمانیه باشند، به روستاها یا شهرهای کردستان سر می‌زند، مردم و دوستان و رفقای دوران مبارزه مسلحانه کوهستان را می‌بیند، بسیاری از اوقات تعدادی از اعضای دفتر سیاسی اتحادیه میهنی کردستان را فرامی‌خواند که در این سفرها او را همراهی کنند و هیرو خانم همسرش را نیز با خود می‌برد؛ زیرا او نیز فرصت زیادی برای دیدن شوهر همیشه مشغولش ندارد. به روستاها می‌رود و با مردم می‌نشیند، با پیر و زن و کودک و مرد، صحبت می‌کند البته نه در جایگاه رییس‌جمهور عراق و حتی نه به‌عنوان دبیرکل اتحادیه میهنی کردستان، بلکه فقط به این عنوان که مام‌جلال است، آنها نیز بر همین اساس با او برخورد می‌کنند، برای همین مشاهده می‌شود که به‌سادگی از او استقبال می‌کنند و همچون یکی از اعضای خانواده‌شان با او صحبت می‌کنند، بدون اینکه اعضای تیم محافظان یا اعضای دفترش راه را بر هیچ‌کسی سد کنند که بخواهند با او احوالپرسی کنند یا صحبت کنند یا بخواهند با او عکس یادگاری بگیرند. دوروز قبل از انجام ملاقاتی که برای گفت‌وگوی این بخش انجام شود، در قشلاق دوکان بودم، کاک‌کامل که یکی از اعضای دفتر مام‌جلال است مرا با خودشان بردند که روز بعد که جمعه بود، همراه مام‌جلال به یکی از مناطق اطراف سلیمانیه برویم، روز جمعه از چندین منطقه که پر از گل‌های زرد و قرمز بود گذشتیم، دشت‌های سرسبز پوشیده با هزاران رنگ، از چندین رودخانه گذشتیم که آب‌های زلالشان جریانی روان داشت، در طول راه نیز هزاران خانواده برای گشت و تفریح به کوه‌ها آمده بودند که این نیز از آداب و رسوم کردستان است، چون روزهای جمعه هیچ خانواده‌ای در منزل نمی‌ماند، به‌ویژه اگر هوا صاف باشد، به دشت و کوه‌ها می‌روند، می‌رقصند و آواز می‌خوانند و در میان خود شادی می‌کنند.
ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.