فرصت دیدار
علیاصغر سیدآبادی
در دیدارهای کوتاه چندروزه از نمایشگاه فرصت نکردم به غرفههای مختلف سر بزنم، با این حال دوستانی را دیدم که مدتها بود فرصت دیدارشان دست نمیداد و خوشحال شدم. به دعوت دوستان پس از سالها پایم به سرای اهل قلم هم باز شد و آنجا نیز، هم دیدار دوستان دست داد و هم دیدن بزرگوارانی از دور. یکی از کارکردهای اصلی نمایشگاه همین دیدارهاست، حتی اگر هیچجایی چنین کارکردی برایش نوشته نشده باشد. همیشه با دیدن و گفتن از این فضا خاطرات گذشته برایم زنده میشود و اردیبهشت سال۱۳۷۶ برایم جان میگیرد و نمایشگاه و رقابت نفسگیر منتهی به انتخابات دومخرداد آن سال و سالهای پس از آن سال. طرفداران دو رقیب اصلی آن انتخابات در نمایشگاه فعال بودند. گاهی جلو غرفهای به خاطر حضور چهرهای فکری نزدیک به یکی از نامزدها شلوغ میشد و به طور خودجوش جلسه پرسش و پاسخی جلو غرفه شکل میگرفت. موافق و مخالف حضور داشتند. درگیری در کار نبود. بهنظرم اگر سالهای اخیر چنین جلسهای شکل میگرفت، کار به درگیری میکشید. آن سالها البته نمایشگاه کتاب و مطبوعات فکر کنم همزمان بود و این همزمانی فضا را سیاسیتر کرده بود، اما غرض اشاره به سیاسیبودن این فضا نیست
بلکه غرض اشاره به گرمبودن و جدیبودن فضای گفتوگو و منطقیتر بودن فضا نسبت به سالهای اخیر است. نمایشگاه فضایی است برای گردهمآمدن آدمهایی که دست کم در یک نقطه اشتراک دارند و آن هم علاقه به کتاب است. درست است که این اشتراک این قدر کشش و قدرت ندارد که از این آدمهای ناهمگن گروه بسازد، اما اگر بنا باشد این آدمهای ناهمگن جایی با هم گفتوگو کنند، کجا بهتر از نمایشگاه کتاب میتوان سراغ گرفت. یا یک جور دیگر به ماجرا نگاه کنیم، اگر نمایشگاه، نمایشگاه باشد و بنا باشد هر طیف و گرایش فکری و سیاسی و اجتماعی در نمایشگاه امکان حضور داشته باشند، آیا نمایندگانی بهتر از کسانی که به نمایشگاه میآیند و حضور مییابند، میتوان برای گروهها و طیفهای مختلف یافت؟ حالا که این دوره از نمایشگاه برگزار میشود، در آستانه هیچ انتخاباتی نیستیم، اما کسانی که دورههای رونق نمایشگاه را پیش از این هفت، هشتسال به یاد میآورند، حتما یادشان میآید که در آستانه انتخابات در نمایشگاه چقدر بحث و گفتوگوهای جدی بهطور غیررسمی شکل میگرفت. اگر این دوره از نمایشگاه را نسبت به دورههای قبلتر بسنجیم، انگار تکانی خورده است. کافی است فهرست
سخنرانان و حاضران در برنامهها را مرور کنیم و این فهرست را با سالهای قبل مقایسه کنیم. آنان که در هفت، هشت سال گذشته در نمایشگاه حضور داشتند، کماکان هستند، اما آدمهای تازهای در این فهرست دیده میشوند که در آن سالها غایب بودند، آدمهایی که طیفهای متنوعتری را نمایندگی میکنند. طبیعی است که هنوز افراد غایب زیادند. هنوز میتوان این گفتوگوی عمومی را گستردهتر کرد، راه را برای همه اهل اندیشه باز کرد، از برخی که در سالهای گذشته بیحرمتی دیدهاند، دلجویی کرد و آنان را نیز به حضور در این گفتوگو دعوت کرد.
در دیدارهای کوتاه چندروزه از نمایشگاه فرصت نکردم به غرفههای مختلف سر بزنم، با این حال دوستانی را دیدم که مدتها بود فرصت دیدارشان دست نمیداد و خوشحال شدم. به دعوت دوستان پس از سالها پایم به سرای اهل قلم هم باز شد و آنجا نیز، هم دیدار دوستان دست داد و هم دیدن بزرگوارانی از دور. یکی از کارکردهای اصلی نمایشگاه همین دیدارهاست، حتی اگر هیچجایی چنین کارکردی برایش نوشته نشده باشد. همیشه با دیدن و گفتن از این فضا خاطرات گذشته برایم زنده میشود و اردیبهشت سال۱۳۷۶ برایم جان میگیرد و نمایشگاه و رقابت نفسگیر منتهی به انتخابات دومخرداد آن سال و سالهای پس از آن سال. طرفداران دو رقیب اصلی آن انتخابات در نمایشگاه فعال بودند. گاهی جلو غرفهای به خاطر حضور چهرهای فکری نزدیک به یکی از نامزدها شلوغ میشد و به طور خودجوش جلسه پرسش و پاسخی جلو غرفه شکل میگرفت. موافق و مخالف حضور داشتند. درگیری در کار نبود. بهنظرم اگر سالهای اخیر چنین جلسهای شکل میگرفت، کار به درگیری میکشید. آن سالها البته نمایشگاه کتاب و مطبوعات فکر کنم همزمان بود و این همزمانی فضا را سیاسیتر کرده بود، اما غرض اشاره به سیاسیبودن این فضا نیست
بلکه غرض اشاره به گرمبودن و جدیبودن فضای گفتوگو و منطقیتر بودن فضا نسبت به سالهای اخیر است. نمایشگاه فضایی است برای گردهمآمدن آدمهایی که دست کم در یک نقطه اشتراک دارند و آن هم علاقه به کتاب است. درست است که این اشتراک این قدر کشش و قدرت ندارد که از این آدمهای ناهمگن گروه بسازد، اما اگر بنا باشد این آدمهای ناهمگن جایی با هم گفتوگو کنند، کجا بهتر از نمایشگاه کتاب میتوان سراغ گرفت. یا یک جور دیگر به ماجرا نگاه کنیم، اگر نمایشگاه، نمایشگاه باشد و بنا باشد هر طیف و گرایش فکری و سیاسی و اجتماعی در نمایشگاه امکان حضور داشته باشند، آیا نمایندگانی بهتر از کسانی که به نمایشگاه میآیند و حضور مییابند، میتوان برای گروهها و طیفهای مختلف یافت؟ حالا که این دوره از نمایشگاه برگزار میشود، در آستانه هیچ انتخاباتی نیستیم، اما کسانی که دورههای رونق نمایشگاه را پیش از این هفت، هشتسال به یاد میآورند، حتما یادشان میآید که در آستانه انتخابات در نمایشگاه چقدر بحث و گفتوگوهای جدی بهطور غیررسمی شکل میگرفت. اگر این دوره از نمایشگاه را نسبت به دورههای قبلتر بسنجیم، انگار تکانی خورده است. کافی است فهرست
سخنرانان و حاضران در برنامهها را مرور کنیم و این فهرست را با سالهای قبل مقایسه کنیم. آنان که در هفت، هشت سال گذشته در نمایشگاه حضور داشتند، کماکان هستند، اما آدمهای تازهای در این فهرست دیده میشوند که در آن سالها غایب بودند، آدمهایی که طیفهای متنوعتری را نمایندگی میکنند. طبیعی است که هنوز افراد غایب زیادند. هنوز میتوان این گفتوگوی عمومی را گستردهتر کرد، راه را برای همه اهل اندیشه باز کرد، از برخی که در سالهای گذشته بیحرمتی دیدهاند، دلجویی کرد و آنان را نیز به حضور در این گفتوگو دعوت کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.