فروش بزرگ سهام مخابراتی در عراق
عكس: Reuters
بزرگترین فروش عمومی سهام در خاورمیانه از سال ۲۰۰۸ در عراق اتفاق افتاد: فروش سهام آسیاسل، به ارزش 3/1میلیارددلار. این اتفاق برای اقتصاد عراق اتفاقی تاریخی محسوب میشود. تعداد درخواستکنندگان آنقدر زیاد بود، که فروش سهام را یک روز عقب انداخت. چیزی که کمتر کسی انتظارش را داشت. بورس عراق از سال ۲۰۰۷ روی سرمایهگذاران خارجی باز است، اما تاکنون خبری در آن نبود. ولی حراج آسیاسل تنها در یک روز سرمایه سهام کمرونق عراق را دوبرابر کرد.
واگذاری سهام آخرین چیزی است که از عراق انتظار میرود، بهویژه اگر ارزش آن بیش از ۱/۳میلیارددلار باشد. بسیاری از مردم، روز سوم فوریه، هنگامی که آسیاسل، یکی از بزرگترین اپراتورهای شبکه تلفن همراه کشور قرار بود فروش سهام خود در بورس عراق (ISX) را آغاز کند، گوش تیز کرده بودند؛ و ناامید شدند هنگامی که آغاز فروش سهام یک روز بهتاخیر افتاد، چرا که معلوم شد سروسامان دادن به ۲۹۰۰ درخواست دشوارتر از آن است که پیشبینی میشد.
اما این سکته زود فراموش شد. نظر به تقاضای بالا برای سرمایهگذاری، سطح شناوری هماکنون نیز موفقیت محسوب میشود. هنگامی که فروش سهام آغاز شد، سریعا به ۱۰درصد رسید؛ یعنی ماکسیمم مجاز در ISX. پرسش بزرگ این است که فروش سهام برای ISX چه معنی خواهد داشت؟ آیا این کار دیگر شرکتهای بزرگ را به فروش سهام خود ترغیب خواهد کرد و حتی مهمتر، آیا سرمایه بینالمللی بیشتری به بازار سهام عراق وارد خواهد شد؟ سهام آسیاسل، بهفروش گذاشته شد چون اجباری بود. بنا بهگفته شوان ابراهیم طاها، رییس شرکت ربیع، تنها توزیعکننده فروش سهام، هیچکدام از بنیانگذاران، حقیقتا تمایلی به فروش نداشتند. اما طبق مفاد آییننامه اجرایی شرکت آسیاسل مصوب ۲۰۰۷، این شرکت موظف است ۲۵درصد سهام خود را به عموم واگذار کند (هرچند، در واقع، این امر باید تا آگوست ۲۰۱۱ عملی میشد). آقای طاها میگوید: «کار کردن در عراق حقیقتا دشوار است. ما 30 سال دیکتاتوری پشت سر داریم.»معاملهای که سرمایهگذاران بینالمللی را اینگونه جذب کند که ISX کرد، تاکنون دیده نشده بود. از ۶۷/ ۵میلیارد سهام ارایه شده به ارزش هرکدام ۲۲ دینار عراق (02/0دلار آمریکا)، گمان میرفت ۶۰درصد را خارجیها بخرند. مشتاقترین خریداران کشورهای حوزه خلیجفارس بودند، که سهامدار عمده آسیاسل، قطر تلکام، قبلا نیز شناختهشده بود. این امر همچنین به آسیاسل کمک کرد تا نشان دهد سودآور است و در بازار روبهرشد تلفنهمراه بهخوبی عمل میکند. آقای عبدالسلام، رییس بورس عراق اکنون با اعتماد بهنفس بیشتری سخن میگوید: «در بازار ما اعتماد بهنفس و اعتماد حاکم است. بنا به میزان شناوری که امروز در بورس شاهد بودیم و علاقهای که سرمایهگذاران خارجی نشان دادند، من همین امروز میگویم که بازار ما پس از موفقیت امروز در مرکز توجه قرار خواهد گرفت.» ISX، در سال ۲۰۰۴، یک سال پس از حمله آمریکا تاسیس شد و تازه در سال ۲۰۰۷ روی سرمایهگذاران خارجی باز شد و از آن زمان برای جذب سرمایه خارجی در تلاش بوده است.
حسن عبدالکریم، رییس شرکت الجزیره بروکرِج، میگوید: «موفقیت فروش سهام آسیاسل، شرکتهای دیگر را ترغیب خواهد کرد که سهام خود را در ISX در معرض فروش عموم بگذارند.»
دو مورد دیگر از فروش سهام اپراتورهای تلفنهمراه نشان خواهد داد که آیا روند سرمايهگذاري خارجي واقعا تغییر کرده است یا نه. رقبای آسیاسل، زین و کورک تلکام، نیز باید ۲۵درصد سهام خود را واگذار کنند. هیچکدام تاکنون موعد حراج سهام خود را اعلام نکردهاند، اما آنها نیز هر دو پشتوانه شرکتهای خارجی معتبر در چشم سرمایهگذاران منطقه را دارا هستند؛ یعنی زین کویت و تلکام فرانسه.
اینکه آیا ISX جذاب و سلامت خواهد ماند به چیزی بیش از کیفیت شرکتهای ثبتشده در آن وابسته است. در کشوری نظیر عراق، بیثباتی سیاسی و خشونت کافی است که سرمایهگذاران خارجی را فراری دهد. هرچند سطح خشونتها از سال ۲۰۰۷ بهشدت کاهش یافته است، اما عراق این روزها دوباره شاهد خشونتهای فزاینده است. دوباره بمبگذاریهای انتحاری، ماشینهایی که منفجر میشوند (یک نمونهاش همان روز فروش سهام در یک مرکز پلیس در شمال ۱۵نفر را کشت و ۹۰نفر را زخمی کرد). طاها میگوید: «کسانی که برای تجارت به اینجا میآیند فکر میکنند اینجا سوییس است، درحالی که برای عراقیها بمب و انفجار اتفاقی روزمره است.» فساد اداری و درگیری سیاسی هم که این روزها در عراق کم نیست. اما فروش سهام آسیاسل ثابت کرد شرایط آنقدرها هم نامساعد نیست و هنوز عدهای را وسوسه میکند. پادرگ اوهانلی، سردبیر «عراق بیزنس نیوز»، میگوید: عراق بیرون از حوزه انرژی هم حرفهای زیادی برای گفتن دارد«نگرانی از امنیت، بروکراسی و فساد بهوضوح بسیاری از سرمایهگذاران خارجی را فراری میدهد، اما دیگرانی هستند که به آیندهای دورتر مینگرند و انتخاب کردهاند که با تمام سختیها در عراق بمانند و کار کنند.»آقای الروبیع، رییس این معامله در بورس، آرزو دارد که معامله آسیاسل به دولت نشان دهد که سود سرمایهگذاری در عراق بالاست و دولت باید کارهای بیشتری انجام دهد، اصلاح قوانین و مقررات برای ترغیب سرمایهگذاران خارجی و بخش خصوصی، و این کار محدود به بخش انرژی نباشد: «این چیزی است که به سختی تغییر میکند... ذهنیت سیاستگذاران.»
بزرگترین فروش عمومی سهام در خاورمیانه از سال ۲۰۰۸ در عراق اتفاق افتاد: فروش سهام آسیاسل، به ارزش 3/1میلیارددلار. این اتفاق برای اقتصاد عراق اتفاقی تاریخی محسوب میشود. تعداد درخواستکنندگان آنقدر زیاد بود، که فروش سهام را یک روز عقب انداخت. چیزی که کمتر کسی انتظارش را داشت. بورس عراق از سال ۲۰۰۷ روی سرمایهگذاران خارجی باز است، اما تاکنون خبری در آن نبود. ولی حراج آسیاسل تنها در یک روز سرمایه سهام کمرونق عراق را دوبرابر کرد.
واگذاری سهام آخرین چیزی است که از عراق انتظار میرود، بهویژه اگر ارزش آن بیش از ۱/۳میلیارددلار باشد. بسیاری از مردم، روز سوم فوریه، هنگامی که آسیاسل، یکی از بزرگترین اپراتورهای شبکه تلفن همراه کشور قرار بود فروش سهام خود در بورس عراق (ISX) را آغاز کند، گوش تیز کرده بودند؛ و ناامید شدند هنگامی که آغاز فروش سهام یک روز بهتاخیر افتاد، چرا که معلوم شد سروسامان دادن به ۲۹۰۰ درخواست دشوارتر از آن است که پیشبینی میشد.
اما این سکته زود فراموش شد. نظر به تقاضای بالا برای سرمایهگذاری، سطح شناوری هماکنون نیز موفقیت محسوب میشود. هنگامی که فروش سهام آغاز شد، سریعا به ۱۰درصد رسید؛ یعنی ماکسیمم مجاز در ISX. پرسش بزرگ این است که فروش سهام برای ISX چه معنی خواهد داشت؟ آیا این کار دیگر شرکتهای بزرگ را به فروش سهام خود ترغیب خواهد کرد و حتی مهمتر، آیا سرمایه بینالمللی بیشتری به بازار سهام عراق وارد خواهد شد؟ سهام آسیاسل، بهفروش گذاشته شد چون اجباری بود. بنا بهگفته شوان ابراهیم طاها، رییس شرکت ربیع، تنها توزیعکننده فروش سهام، هیچکدام از بنیانگذاران، حقیقتا تمایلی به فروش نداشتند. اما طبق مفاد آییننامه اجرایی شرکت آسیاسل مصوب ۲۰۰۷، این شرکت موظف است ۲۵درصد سهام خود را به عموم واگذار کند (هرچند، در واقع، این امر باید تا آگوست ۲۰۱۱ عملی میشد). آقای طاها میگوید: «کار کردن در عراق حقیقتا دشوار است. ما 30 سال دیکتاتوری پشت سر داریم.»معاملهای که سرمایهگذاران بینالمللی را اینگونه جذب کند که ISX کرد، تاکنون دیده نشده بود. از ۶۷/ ۵میلیارد سهام ارایه شده به ارزش هرکدام ۲۲ دینار عراق (02/0دلار آمریکا)، گمان میرفت ۶۰درصد را خارجیها بخرند. مشتاقترین خریداران کشورهای حوزه خلیجفارس بودند، که سهامدار عمده آسیاسل، قطر تلکام، قبلا نیز شناختهشده بود. این امر همچنین به آسیاسل کمک کرد تا نشان دهد سودآور است و در بازار روبهرشد تلفنهمراه بهخوبی عمل میکند. آقای عبدالسلام، رییس بورس عراق اکنون با اعتماد بهنفس بیشتری سخن میگوید: «در بازار ما اعتماد بهنفس و اعتماد حاکم است. بنا به میزان شناوری که امروز در بورس شاهد بودیم و علاقهای که سرمایهگذاران خارجی نشان دادند، من همین امروز میگویم که بازار ما پس از موفقیت امروز در مرکز توجه قرار خواهد گرفت.» ISX، در سال ۲۰۰۴، یک سال پس از حمله آمریکا تاسیس شد و تازه در سال ۲۰۰۷ روی سرمایهگذاران خارجی باز شد و از آن زمان برای جذب سرمایه خارجی در تلاش بوده است.
حسن عبدالکریم، رییس شرکت الجزیره بروکرِج، میگوید: «موفقیت فروش سهام آسیاسل، شرکتهای دیگر را ترغیب خواهد کرد که سهام خود را در ISX در معرض فروش عموم بگذارند.»
دو مورد دیگر از فروش سهام اپراتورهای تلفنهمراه نشان خواهد داد که آیا روند سرمايهگذاري خارجي واقعا تغییر کرده است یا نه. رقبای آسیاسل، زین و کورک تلکام، نیز باید ۲۵درصد سهام خود را واگذار کنند. هیچکدام تاکنون موعد حراج سهام خود را اعلام نکردهاند، اما آنها نیز هر دو پشتوانه شرکتهای خارجی معتبر در چشم سرمایهگذاران منطقه را دارا هستند؛ یعنی زین کویت و تلکام فرانسه.
اینکه آیا ISX جذاب و سلامت خواهد ماند به چیزی بیش از کیفیت شرکتهای ثبتشده در آن وابسته است. در کشوری نظیر عراق، بیثباتی سیاسی و خشونت کافی است که سرمایهگذاران خارجی را فراری دهد. هرچند سطح خشونتها از سال ۲۰۰۷ بهشدت کاهش یافته است، اما عراق این روزها دوباره شاهد خشونتهای فزاینده است. دوباره بمبگذاریهای انتحاری، ماشینهایی که منفجر میشوند (یک نمونهاش همان روز فروش سهام در یک مرکز پلیس در شمال ۱۵نفر را کشت و ۹۰نفر را زخمی کرد). طاها میگوید: «کسانی که برای تجارت به اینجا میآیند فکر میکنند اینجا سوییس است، درحالی که برای عراقیها بمب و انفجار اتفاقی روزمره است.» فساد اداری و درگیری سیاسی هم که این روزها در عراق کم نیست. اما فروش سهام آسیاسل ثابت کرد شرایط آنقدرها هم نامساعد نیست و هنوز عدهای را وسوسه میکند. پادرگ اوهانلی، سردبیر «عراق بیزنس نیوز»، میگوید: عراق بیرون از حوزه انرژی هم حرفهای زیادی برای گفتن دارد«نگرانی از امنیت، بروکراسی و فساد بهوضوح بسیاری از سرمایهگذاران خارجی را فراری میدهد، اما دیگرانی هستند که به آیندهای دورتر مینگرند و انتخاب کردهاند که با تمام سختیها در عراق بمانند و کار کنند.»آقای الروبیع، رییس این معامله در بورس، آرزو دارد که معامله آسیاسل به دولت نشان دهد که سود سرمایهگذاری در عراق بالاست و دولت باید کارهای بیشتری انجام دهد، اصلاح قوانین و مقررات برای ترغیب سرمایهگذاران خارجی و بخش خصوصی، و این کار محدود به بخش انرژی نباشد: «این چیزی است که به سختی تغییر میکند... ذهنیت سیاستگذاران.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.