|

ماجراهای پشت پیشخوان سفره‌خانه‌

شرق: سفره‌خانه‌های سنتی که شکل تغییریافته قهوه‌خانه‌های قدیمی است و از دهه80 رشد قارچ‌گونه‌ای داشته از طریق روش‌های ابداعی، سود عایدی را به چندبرابر رسانده‌اند. به عقیده برخی از افراد داشتن یک سفره‌خانه از «ب» بسم‌الله تا «ت» تمت سود است چراکه با صرف هزینه اولیه و خرید چنددست قلیان و سایر متعلقاتش؛ می‌توانید پول دود از مشتری بگیرید. یعنی هزینه‌ها برای صاحب سفره‌خانه تکرار نمی‌شود ولی سود حاصل از آن چرا. اما وقتی پای صحبت‌های علی مزینانی که در مرکز شرق سفره‌خانه‌ای با سابقه چنددهه دارد می‌نشینیم، نظر گروه نخست را مردودشده می‌دانیم. داشتن یک سفره‌خانه به ظاهر کاری پرسود و بی‌دغدغه است اما پشت‌پرده را که نگاه می‌کنیم اتفاقاتی را می‌بینیم که هر کسی از عهده رفع و رجوع آن برنمی‌آید. سختی‌های این کار سبب شده فقط افرادی در این حرفه ماندگار شوند که به رموز کار آشنایی دارند و به قول معروف قلقش را می‌دانند. البته هزینه‌های سربار برای این مراکز هم سفره‌خانه‌ها را وادار به یافتن روش‌های ابداعی برای کسب سود بیشتر کرده است. اگر می‌خواهید از ماجراهای پشت‌پرده یک سفره‌خانه مطلع شوید، با این گفت‌وگو همراه باشید:

‌چه مدت است که به‌عنوان صاحب یک سفره‌خانه فعالیت می‌کنید؟
پدرم در گذشته قهوه‌خانه داشت و من هم مانند بسیاری از افراد شغل پدر را ادامه دادم. ولی اقتضائات جامعه باعث شد قهوه‌خانه را به شکل امروزی تغییر شکل دهم.
‌به‌نظر می‌رسد سفره‌خانه‌ها چندان تحت‌تاثیر شرایط اقتصادی قرار نگرفته باشد و هنوز رونق در این بخش به چشم بخورد.
وقتی شرایط اقتصاد تغییر می‌کند خواه‌ناخواه تمام بخش‌ها چه به‌طور مستقیم و چه غیرمستقیم از آن تاثیر می‌گیرند. با این وجود می‌توان گفت حرفه ما شاید کمتر از سایر بخش‌ها آسیب‌دیده باشد چراکه حداقل تفریح مردم رفتن به رستوران و سفره‌خانه است و اگر این تفریح نیز وجود نداشته باشد، زندگی‌ها پر از افسردگی و یکنواختی می‌شود.
‌برخی معتقدند با سرمایه‌گذاری اولیه و خرید قلیان و متعلقات آن می‌توان کسبی پرسود داشت. با این نظر موافقید؟
خیر. به هیچ‌وجه اینگونه نیست. سرمایه‌گذاری اولیه که تهیه محل مناسبی برای سفره‌خانه، طراحی و تغییر شکل آن که خود هزینه‌های گزافی دارد، خرید تجهیزات و مواد اولیه را شامل می‌شود فقط آغاز راه است. پس از آن باید برای آنکه بتوانی در این شغل ماندگار شوی باید زدوبندها و قواعد بازی را بدانی.
‌ یعنی این حرفه هم مافیایی است؟
نمی‌گویم مافیا. ولی به هر حال باید با صاحبان این شغل آشنا باشید و رموز کار را بدانید وگرنه نمی‌توانید سفر‌خانه خود را برپا نگه دارید. بسیاری از علاقه‌مندان بودند که با صرف هزینه‌های قابل‌توجه اقدام به تاسیس سفره‌خانه‌ کردند ولی در مدت بسیار کوتاهی ناگزیر شدند واحد خود را تعطیل کنند. یکی از آنچه در این حرفه باید بدانید رعایت شووناتی است که از سوی مراجع قانونی ملزم به انجام آن شده‌اید. اگر واحدی این مسایل را رعایت نکند به‌طور قطع کارش دوامی نخواهد داشت.
‌ منظورتان کشیدن قلیان توسط خانم‌هاست؟
خب یکی از موارد الزام‌شده به سفره‌خانه‌ها این است که خانم‌ها قلیان نکشند.
‌چرا این تفاوت قایل می‌شود مگر زیان ‌کشیدن قلیان برای خانم‌ها و آقایان متفاوت است؟
خیر. اما بر اساس عرفی که در جامعه حاکم است و حساسیتی که ایرانیان نسبت به خانم‌ها دارند این منع ایجاد شده است. در واقع عرف کشیدن قلیان توسط خانم‌ها را امری ناپسند می‌داند.
‌ به غیر از مورد قلیان سایر الزامات چیست؟
شاید چندان الزامی متفاوت از آنچه برای سایر رستوران‌ها و کافی‌شاپ‌ها وجود دارد؛ برای سفره‌خانه‌ها تعریف نشده باشد اما برای ماندن در این حرفه باید بسیاری از قواعد صنفی را بدانید. برخی گمان می‌کنند که فقط با احداث یک واحد و ارایه قلیان می‌توانند در این کار موفق شوند در حالی که باید برای این شغل مبدع بود.
‌ می‌توانید نمونه‌ای از این ابداعات را نام ببرید؟
اضافه‌کردن فاکتورهایی که برای مردم جذاب است به یک سفره‌خانه در جذب مشتری کمک می‌کند. به‌عنوان مثال داشتن یک سرویس کامل چای که همراه آن می‌توان آجیل یا حتی میوه هم سرو کرد در ظاهر شاید ساده به نظر برسد اما تاثیر فوق‌العاده‌ای در جلب مشتری دارد. از دیگر موارد هم اجرای موسیقی زنده در رستوران است که تاثیر غیرقابل باوری دارد.
‌اما سفره‌خانه‌هایی که موسیقی زنده دارند قیمت منوی آنها با جیب عموم مردم سازگاری نداشته و مشتریانشان به یک طیف خاص محدود می‌شود.
اشتباه نکنید. افرادی که قادر به رفتن به سفره‌خانه هستند، می‌توانند مقداری اضافه‌تر هزینه کنند ولی در عوض غذای خود را در فضایی لذت‌بخش صرف کنند. ما از زمانی که موسیقی زنده را به فهرست خدماتمان اضافه کردیم تغییری در مشتریان احساس نکرده‌ایم. نه‌تنها تعدادشان کاهش نیافته بلکه این میزان با رشد هم همراه بوده و تعداد دفعات مراجعه مشتریان هم بیشتر شده است.
شرق: سفره‌خانه‌های سنتی که شکل تغییریافته قهوه‌خانه‌های قدیمی است و از دهه80 رشد قارچ‌گونه‌ای داشته از طریق روش‌های ابداعی، سود عایدی را به چندبرابر رسانده‌اند. به عقیده برخی از افراد داشتن یک سفره‌خانه از «ب» بسم‌الله تا «ت» تمت سود است چراکه با صرف هزینه اولیه و خرید چنددست قلیان و سایر متعلقاتش؛ می‌توانید پول دود از مشتری بگیرید. یعنی هزینه‌ها برای صاحب سفره‌خانه تکرار نمی‌شود ولی سود حاصل از آن چرا. اما وقتی پای صحبت‌های علی مزینانی که در مرکز شرق سفره‌خانه‌ای با سابقه چنددهه دارد می‌نشینیم، نظر گروه نخست را مردودشده می‌دانیم. داشتن یک سفره‌خانه به ظاهر کاری پرسود و بی‌دغدغه است اما پشت‌پرده را که نگاه می‌کنیم اتفاقاتی را می‌بینیم که هر کسی از عهده رفع و رجوع آن برنمی‌آید. سختی‌های این کار سبب شده فقط افرادی در این حرفه ماندگار شوند که به رموز کار آشنایی دارند و به قول معروف قلقش را می‌دانند. البته هزینه‌های سربار برای این مراکز هم سفره‌خانه‌ها را وادار به یافتن روش‌های ابداعی برای کسب سود بیشتر کرده است. اگر می‌خواهید از ماجراهای پشت‌پرده یک سفره‌خانه مطلع شوید، با این گفت‌وگو همراه باشید:

‌چه مدت است که به‌عنوان صاحب یک سفره‌خانه فعالیت می‌کنید؟
پدرم در گذشته قهوه‌خانه داشت و من هم مانند بسیاری از افراد شغل پدر را ادامه دادم. ولی اقتضائات جامعه باعث شد قهوه‌خانه را به شکل امروزی تغییر شکل دهم.
‌به‌نظر می‌رسد سفره‌خانه‌ها چندان تحت‌تاثیر شرایط اقتصادی قرار نگرفته باشد و هنوز رونق در این بخش به چشم بخورد.
وقتی شرایط اقتصاد تغییر می‌کند خواه‌ناخواه تمام بخش‌ها چه به‌طور مستقیم و چه غیرمستقیم از آن تاثیر می‌گیرند. با این وجود می‌توان گفت حرفه ما شاید کمتر از سایر بخش‌ها آسیب‌دیده باشد چراکه حداقل تفریح مردم رفتن به رستوران و سفره‌خانه است و اگر این تفریح نیز وجود نداشته باشد، زندگی‌ها پر از افسردگی و یکنواختی می‌شود.
‌برخی معتقدند با سرمایه‌گذاری اولیه و خرید قلیان و متعلقات آن می‌توان کسبی پرسود داشت. با این نظر موافقید؟
خیر. به هیچ‌وجه اینگونه نیست. سرمایه‌گذاری اولیه که تهیه محل مناسبی برای سفره‌خانه، طراحی و تغییر شکل آن که خود هزینه‌های گزافی دارد، خرید تجهیزات و مواد اولیه را شامل می‌شود فقط آغاز راه است. پس از آن باید برای آنکه بتوانی در این شغل ماندگار شوی باید زدوبندها و قواعد بازی را بدانی.
‌ یعنی این حرفه هم مافیایی است؟
نمی‌گویم مافیا. ولی به هر حال باید با صاحبان این شغل آشنا باشید و رموز کار را بدانید وگرنه نمی‌توانید سفر‌خانه خود را برپا نگه دارید. بسیاری از علاقه‌مندان بودند که با صرف هزینه‌های قابل‌توجه اقدام به تاسیس سفره‌خانه‌ کردند ولی در مدت بسیار کوتاهی ناگزیر شدند واحد خود را تعطیل کنند. یکی از آنچه در این حرفه باید بدانید رعایت شووناتی است که از سوی مراجع قانونی ملزم به انجام آن شده‌اید. اگر واحدی این مسایل را رعایت نکند به‌طور قطع کارش دوامی نخواهد داشت.
‌ منظورتان کشیدن قلیان توسط خانم‌هاست؟
خب یکی از موارد الزام‌شده به سفره‌خانه‌ها این است که خانم‌ها قلیان نکشند.
‌چرا این تفاوت قایل می‌شود مگر زیان ‌کشیدن قلیان برای خانم‌ها و آقایان متفاوت است؟
خیر. اما بر اساس عرفی که در جامعه حاکم است و حساسیتی که ایرانیان نسبت به خانم‌ها دارند این منع ایجاد شده است. در واقع عرف کشیدن قلیان توسط خانم‌ها را امری ناپسند می‌داند.
‌ به غیر از مورد قلیان سایر الزامات چیست؟
شاید چندان الزامی متفاوت از آنچه برای سایر رستوران‌ها و کافی‌شاپ‌ها وجود دارد؛ برای سفره‌خانه‌ها تعریف نشده باشد اما برای ماندن در این حرفه باید بسیاری از قواعد صنفی را بدانید. برخی گمان می‌کنند که فقط با احداث یک واحد و ارایه قلیان می‌توانند در این کار موفق شوند در حالی که باید برای این شغل مبدع بود.
‌ می‌توانید نمونه‌ای از این ابداعات را نام ببرید؟
اضافه‌کردن فاکتورهایی که برای مردم جذاب است به یک سفره‌خانه در جذب مشتری کمک می‌کند. به‌عنوان مثال داشتن یک سرویس کامل چای که همراه آن می‌توان آجیل یا حتی میوه هم سرو کرد در ظاهر شاید ساده به نظر برسد اما تاثیر فوق‌العاده‌ای در جلب مشتری دارد. از دیگر موارد هم اجرای موسیقی زنده در رستوران است که تاثیر غیرقابل باوری دارد.
‌اما سفره‌خانه‌هایی که موسیقی زنده دارند قیمت منوی آنها با جیب عموم مردم سازگاری نداشته و مشتریانشان به یک طیف خاص محدود می‌شود.
اشتباه نکنید. افرادی که قادر به رفتن به سفره‌خانه هستند، می‌توانند مقداری اضافه‌تر هزینه کنند ولی در عوض غذای خود را در فضایی لذت‌بخش صرف کنند. ما از زمانی که موسیقی زنده را به فهرست خدماتمان اضافه کردیم تغییری در مشتریان احساس نکرده‌ایم. نه‌تنها تعدادشان کاهش نیافته بلکه این میزان با رشد هم همراه بوده و تعداد دفعات مراجعه مشتریان هم بیشتر شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.