|

شورای شهر، علیه کارخانه آلاینده رای می‌دهد؟

«قو» در آستانه اخراج از پایتخت

فاطمه جمال‌پور

روغن قو برای آنها یادآور خاطرات بچگی، حلبی روغن جامد و خاطرات بچگی نیست. برای آنها روغن قو یعنی بوی روغن در هوا، آسم، بعدازظهرها و شب‌های آغشته به بوی روغن، خواب آغشته به بوی روغن و تنگی نفس، یعنی سروصدای کارخانه و لرزش شیشه‌های خانه، یعنی خجالت جلو میهمان‌ها و سرافکندگی، یعنی 20 سال دوندگی برای تعطیلی کارخانه و بزرگ‌شدن با وعده تعطیلی‌اش. از در مترو ترمینال جنوب خارج می‌شوم و راه می‌افتم به سمت خیابان بخارایی و کوچه‌های پشتی کارخانه روغن قو. هوا بوی روغن می‌دهد و آدم را پس می‌زند. یکی از خبرگزاری‌ها خبر از تعطیلی کارخانه از امروز داده است اما دودکش‌های کارخانه خبر را تکذیب می‌کنند. چهارشنبه، جلسه اعضای کمیته محیط‌زیست و سلامت شورا و اعضای هیات‌مدیره و مدیران شهری است؛ خبری که اهالی محل را خوشحال می‌کند و دعاگو. جلسه‌ای پس از استمهال شش‌ماهه آنها از معاونت حقوقی شورا که اسفندماه به پایان رسید؛ استمهالی که ادامه استمهال‌های 20‌ساله است. شهرداری برای اولین‌بار بر اساس شکواییه اهالی و بر اساس بند 20 ماده 55 قانون شهرداری‌ها، اقدام به صدور رای تعطیلی کارخانه در تاریخ 16فروردین سال 73 با پیش‌بینی مهلت سه‌ساله می‌کند که به لحاظ عدم اعتراض به رای صادره، قطعی و لازم‌الاجرا شد. اما مدیرکارخانه برنامه‌ای 10‌ساله برای خروج کارخانه ارایه می‌دهد؛ 10 سالی که تا به امروز به درازا کشیده است. از ابتدای خیابان کناری کارخانه شروع می‌کنم به صحبت. یکی از کاسب‌های محل در جواب سوالم که «شنیدید می‌خواهند کارخانه را تعطیل کنند؟» می‌گوید: «می‌خواهد تعطیل شود؟ چندسالی است که من اینجا مشغولم و هی می‌گویند می‌خواهد جمع شود اما هیچ‌وقت جمع نشده است. آلایندگی‌اش تا یک‌سال پیش خیلی زیاد بود، بوی بد و مشمئزکننده‌ای داشت اما بو کمتر شده است، اما بازهم دم غروب‌ها آزار‌دهنده می‌شود. شنیدنش را شنیدیم. خیلی وقت است می‌شنویم. بوش خفه می‌کند آدم را. باد می‌زند همه را می‌آورد توی خانه و می‌گوییم بوی روغن شروع شد.»
کاسب بعدی مرد میانسالی است با موهای جوگندمی. نمایشگاه کاشی و سرامیک دارد. می‌گوید: «چه جوری می‌خواهند منتقل کنند؟ مگر می‌توانند؟ چندسال است اگر می‌توانستند، منتقل می‌کردند. 20 سال است می‌خواهند منتقل کنند اما هنوز خبری نیست فکر کنم ماها انتقالش را نبینیم.»
می‌پرسد: «اینجا برای کجاست؟ شما می‌دانید؟ وقتی نمی‌دانید برای چه کسی است، چطور آمده‌اید گزارش تهیه کنید؟ اینجا را نمی‌توانند تعطیل کنند. اینجا را هیچ‌کس نمی‌تواند جمع کند! تمام شد رفت. کلا مزاحم است. بویش خیلی اذیت می‌کند اما کاری نمی‌توانیم کنیم.»مرد جوان دیگری می‌گوید: «بوی روغن شب‌ها خیلی اذیتمان می‌کند. پیگیری کردیم اما به جایی نرسیده است.»پیرمرد و پیرزن دیگری در آستانه خانه‌شان ایستاده‌اند. خانه‌ای نقلی و حیاط‌دار. پیرمرد می‌گوید: «چند بار شکایت کردیم، بررسی نکردند. بویش خیلی اذیت می‌کند. سروصدا دارد. یک‌سالی است بهتر شده اما هنوز بو می‌دهد. شب‌ها بخار می‌دهند و بیشتر می‌شود. شبانه این‌کارها را می‌کنند. حتما می‌گویند کسی نیست. همه خوابند و اعتراض نمی‌کنند.»
از زن می‌پرسم: «مشکلاتی که این کارخانه برای شما ایجاد کرده، چیست؟» جواب می‌دهد: «یا امام زمان! هرکسی که می‌خواهد بداند مشکلاتش چیست بیاید اینجا خانه بگیرد، مشکلات ما را ببیند. بوی روغن نباتی مخصوصا غروب‌ها تمام فضا را می‌گیرد. تمام سینه‌ها بسته شده است. چندسال است که هی گفتند برمی‌داریم. معلوم نیست رییس روغن نباتی چپش پر است یا دولت زورش نمی‌رسد. وگرنه20 سال است که کارخانه روغن نباتی باید برداشته شود. همان زمان که آمدند اینجا را ترمینال کردند، اینجا گود بزرگی بود و این طرف را هم پارک کردند. گفتند: ما این کارخانه را انتقال می‌دهیم، اما خبری نیست. نتوانستند این را بردارند. ادامه می‌دهد: به‌قدری هوا آلوده می‌شود که مجبور می‌شویم درها را ببندیم. گاهی اصلا نمی‌شود بمانیم. غروب‌ها بیشتر می‌شود و خیلی بوی بد می‌دهد. بوی روغن‌سوخته می‌پیچید و هرکس می‌خواهد بداند 48ساعت میهمان خانه ما شود. به حق علی دولت زورش به اینها برسد.»
پیرمرد ادامه می‌دهد: «عباس جدیدی سه تا خونه پایین‌تر از ما می‌نشست و بعد رفتند پیروزی‌. آمد مسجد سخنرانی کرد گفت این را برمی‌داریم. من مشکلات محله خزانه را می‌دانم.» اشاره می‌کند به جوی آب و می‌گوید: «تازه کوچه‌ها را درست کردند. موش پدر ما را درآورده بود. آمدند کوچه‌ها را درست کردند. خدا پدر عباس‌آقا را بیامرزد.» زن می‌گوید: «خیلی اذیت می‌شویم. 50 هزارتا جلسه گذاشتند. اما فایده‌ای نداشته. از این به بعد تابستان می‌شود و ما مکافات داریم. کولر گازی نمی‌توانیم روشن کنیم. مصرف برق بالاست. بودجه‌مان نمی‌رسد. کولر آبی هم که روشن کنیم، هوا را از بالا می‌کشد و بوی روغن می‌آید داخل خانه.»
جلوتر می‌روم. مردی میانسال کنار تاکسی‌اش و جلو در خانه خود ایستاده. می‌گوید: «اولین مشکلش بویش است. وقتی هوا بارانی است نمی‌دانم چی در فضا هست که همه‌چی لک می‌شود. صدای کارخانه بدجوری اذیت می‌کند. ما خانه‌مان نزدیک کارخانه بود خانه خیلی عالی‌ای بود، اما فروختیم آمدیم اینجا. از وقتی آمدیم این محله 15سالی می‌شود هی می‌گویند جمع می‌کنیم ولی بدتر توسعه می‌دهند و جمع نمی‌کنند.»
وارد کوچه متحدین، کوچه چسبیده به کارخانه می‌شوم. زنی میانسال و چادری از راه می‌رسد و می‌گوید: «این در بسته، صاحبش مرده، آن در بسته صاحبش مرده؛ هم زنه مرده، هم مرد خانه. همه از نفس‌تنگی. همه در این محل آسم گرفتند. مخصوصا سالمند‌ها. حالا صدایش هیچی. آن بیچاره‌های ته کوچه سردرد می‌گیرند از صدای این کارخانه. از صداوسیما‌ آمدند فیلمبرداری کردند. خودم جلو قالیباف را چهار، پنج سال پیش گرفتم گفتم یک کاری بکن. نتوانست. می‌گویند مال بنیادشهید است و نمی‌شود هیچ‌کاریش کرد.» آخرش می‌گوید: «خانم، الهی خیر ببینی. پیر شدیم. هی گفتند اینجا انبار می‌شود. اما نشد.» جلوتر مرد میانسالی با همسر و دو پسربچه‌اش جلو در خانه‌اش ایستاده است. خانه‌های کوچه پشتی کارخانه آپارتمان‌های نقلی دوطبقه با راهرویی دالان‌مانندند. مرد می‌گوید: «صدایش زیاد است. وقتی روشن می‌کنند دم غروب و شبا صدایی می‌آید که نمی‌توانیم این‌طوری حرف بزنیم. خانه‌هایمان می‌لرزد. اینقدر بو دارد که کل فضا را می‌گیرد. حالا بوش هیچی، عادت کردیم. اما صدایش و لرزش خانه‌ها خیلی آزارمان می‌دهد.» ادامه می‌دهد: «از بچگی اینقدر شکایت کردیم که پیر شدیم. همسرش می‌گوید:«بچه‌ام مریض شده دکترها گفتند به‌خاطر این است. بویش خیلی بد است. بعضی وقتا بوی صابون می‌دهد و بعضی وقتا بوی مدفوع گوسفند می‌دهد و وقت‌هایی که میهمان داریم خیلی خجالت می‌کشیم.» مرد دیگری از خانه‌اش می‌آید و وارد بحثمان می‌شود. می‌گوید: «مشکل تنفسی، سروصدا و لرزش خانه آزار‌دهنده است. بوش که خیلی زیاد است. بعضی وقتا بخار شدید می‌زند بیرون. وقتی میهمان می‌آید معذبیم با این صدا و بو. من خودم مشکل تنفسی پیدا کردم.» پیرمردی جلو خانه‌اش ایستاده و مقابل در خانه را با آب تمیز می‌کند. به سراغش که می‌روم می‌گوید: «پدرمان درآمد اینقدر مصاحبه کردیم. خسته شدیم. اتفاقی نمی‌افتد.»
روغن قو برای آنها یادآور خاطرات بچگی، حلبی روغن جامد و خاطرات بچگی نیست. برای آنها روغن قو یعنی بوی روغن در هوا، آسم، بعدازظهرها و شب‌های آغشته به بوی روغن، خواب آغشته به بوی روغن و تنگی نفس، یعنی سروصدای کارخانه و لرزش شیشه‌های خانه، یعنی خجالت جلو میهمان‌ها و سرافکندگی، یعنی 20 سال دوندگی برای تعطیلی کارخانه و بزرگ‌شدن با وعده تعطیلی‌اش. از در مترو ترمینال جنوب خارج می‌شوم و راه می‌افتم به سمت خیابان بخارایی و کوچه‌های پشتی کارخانه روغن قو. هوا بوی روغن می‌دهد و آدم را پس می‌زند. یکی از خبرگزاری‌ها خبر از تعطیلی کارخانه از امروز داده است اما دودکش‌های کارخانه خبر را تکذیب می‌کنند. چهارشنبه، جلسه اعضای کمیته محیط‌زیست و سلامت شورا و اعضای هیات‌مدیره و مدیران شهری است؛ خبری که اهالی محل را خوشحال می‌کند و دعاگو. جلسه‌ای پس از استمهال شش‌ماهه آنها از معاونت حقوقی شورا که اسفندماه به پایان رسید؛ استمهالی که ادامه استمهال‌های 20‌ساله است. شهرداری برای اولین‌بار بر اساس شکواییه اهالی و بر اساس بند 20 ماده 55 قانون شهرداری‌ها، اقدام به صدور رای تعطیلی کارخانه در تاریخ 16فروردین سال 73 با پیش‌بینی مهلت سه‌ساله می‌کند که به لحاظ عدم اعتراض به رای صادره، قطعی و لازم‌الاجرا شد. اما مدیرکارخانه برنامه‌ای 10‌ساله برای خروج کارخانه ارایه می‌دهد؛ 10 سالی که تا به امروز به درازا کشیده است. از ابتدای خیابان کناری کارخانه شروع می‌کنم به صحبت. یکی از کاسب‌های محل در جواب سوالم که «شنیدید می‌خواهند کارخانه را تعطیل کنند؟» می‌گوید: «می‌خواهد تعطیل شود؟ چندسالی است که من اینجا مشغولم و هی می‌گویند می‌خواهد جمع شود اما هیچ‌وقت جمع نشده است. آلایندگی‌اش تا یک‌سال پیش خیلی زیاد بود، بوی بد و مشمئزکننده‌ای داشت اما بو کمتر شده است، اما بازهم دم غروب‌ها آزار‌دهنده می‌شود. شنیدنش را شنیدیم. خیلی وقت است می‌شنویم. بوش خفه می‌کند آدم را. باد می‌زند همه را می‌آورد توی خانه و می‌گوییم بوی روغن شروع شد.»
کاسب بعدی مرد میانسالی است با موهای جوگندمی. نمایشگاه کاشی و سرامیک دارد. می‌گوید: «چه جوری می‌خواهند منتقل کنند؟ مگر می‌توانند؟ چندسال است اگر می‌توانستند، منتقل می‌کردند. 20 سال است می‌خواهند منتقل کنند اما هنوز خبری نیست فکر کنم ماها انتقالش را نبینیم.»
می‌پرسد: «اینجا برای کجاست؟ شما می‌دانید؟ وقتی نمی‌دانید برای چه کسی است، چطور آمده‌اید گزارش تهیه کنید؟ اینجا را نمی‌توانند تعطیل کنند. اینجا را هیچ‌کس نمی‌تواند جمع کند! تمام شد رفت. کلا مزاحم است. بویش خیلی اذیت می‌کند اما کاری نمی‌توانیم کنیم.»مرد جوان دیگری می‌گوید: «بوی روغن شب‌ها خیلی اذیتمان می‌کند. پیگیری کردیم اما به جایی نرسیده است.»پیرمرد و پیرزن دیگری در آستانه خانه‌شان ایستاده‌اند. خانه‌ای نقلی و حیاط‌دار. پیرمرد می‌گوید: «چند بار شکایت کردیم، بررسی نکردند. بویش خیلی اذیت می‌کند. سروصدا دارد. یک‌سالی است بهتر شده اما هنوز بو می‌دهد. شب‌ها بخار می‌دهند و بیشتر می‌شود. شبانه این‌کارها را می‌کنند. حتما می‌گویند کسی نیست. همه خوابند و اعتراض نمی‌کنند.»
از زن می‌پرسم: «مشکلاتی که این کارخانه برای شما ایجاد کرده، چیست؟» جواب می‌دهد: «یا امام زمان! هرکسی که می‌خواهد بداند مشکلاتش چیست بیاید اینجا خانه بگیرد، مشکلات ما را ببیند. بوی روغن نباتی مخصوصا غروب‌ها تمام فضا را می‌گیرد. تمام سینه‌ها بسته شده است. چندسال است که هی گفتند برمی‌داریم. معلوم نیست رییس روغن نباتی چپش پر است یا دولت زورش نمی‌رسد. وگرنه20 سال است که کارخانه روغن نباتی باید برداشته شود. همان زمان که آمدند اینجا را ترمینال کردند، اینجا گود بزرگی بود و این طرف را هم پارک کردند. گفتند: ما این کارخانه را انتقال می‌دهیم، اما خبری نیست. نتوانستند این را بردارند. ادامه می‌دهد: به‌قدری هوا آلوده می‌شود که مجبور می‌شویم درها را ببندیم. گاهی اصلا نمی‌شود بمانیم. غروب‌ها بیشتر می‌شود و خیلی بوی بد می‌دهد. بوی روغن‌سوخته می‌پیچید و هرکس می‌خواهد بداند 48ساعت میهمان خانه ما شود. به حق علی دولت زورش به اینها برسد.»
پیرمرد ادامه می‌دهد: «عباس جدیدی سه تا خونه پایین‌تر از ما می‌نشست و بعد رفتند پیروزی‌. آمد مسجد سخنرانی کرد گفت این را برمی‌داریم. من مشکلات محله خزانه را می‌دانم.» اشاره می‌کند به جوی آب و می‌گوید: «تازه کوچه‌ها را درست کردند. موش پدر ما را درآورده بود. آمدند کوچه‌ها را درست کردند. خدا پدر عباس‌آقا را بیامرزد.» زن می‌گوید: «خیلی اذیت می‌شویم. 50 هزارتا جلسه گذاشتند. اما فایده‌ای نداشته. از این به بعد تابستان می‌شود و ما مکافات داریم. کولر گازی نمی‌توانیم روشن کنیم. مصرف برق بالاست. بودجه‌مان نمی‌رسد. کولر آبی هم که روشن کنیم، هوا را از بالا می‌کشد و بوی روغن می‌آید داخل خانه.»
جلوتر می‌روم. مردی میانسال کنار تاکسی‌اش و جلو در خانه خود ایستاده. می‌گوید: «اولین مشکلش بویش است. وقتی هوا بارانی است نمی‌دانم چی در فضا هست که همه‌چی لک می‌شود. صدای کارخانه بدجوری اذیت می‌کند. ما خانه‌مان نزدیک کارخانه بود خانه خیلی عالی‌ای بود، اما فروختیم آمدیم اینجا. از وقتی آمدیم این محله 15سالی می‌شود هی می‌گویند جمع می‌کنیم ولی بدتر توسعه می‌دهند و جمع نمی‌کنند.»
وارد کوچه متحدین، کوچه چسبیده به کارخانه می‌شوم. زنی میانسال و چادری از راه می‌رسد و می‌گوید: «این در بسته، صاحبش مرده، آن در بسته صاحبش مرده؛ هم زنه مرده، هم مرد خانه. همه از نفس‌تنگی. همه در این محل آسم گرفتند. مخصوصا سالمند‌ها. حالا صدایش هیچی. آن بیچاره‌های ته کوچه سردرد می‌گیرند از صدای این کارخانه. از صداوسیما‌ آمدند فیلمبرداری کردند. خودم جلو قالیباف را چهار، پنج سال پیش گرفتم گفتم یک کاری بکن. نتوانست. می‌گویند مال بنیادشهید است و نمی‌شود هیچ‌کاریش کرد.» آخرش می‌گوید: «خانم، الهی خیر ببینی. پیر شدیم. هی گفتند اینجا انبار می‌شود. اما نشد.» جلوتر مرد میانسالی با همسر و دو پسربچه‌اش جلو در خانه‌اش ایستاده است. خانه‌های کوچه پشتی کارخانه آپارتمان‌های نقلی دوطبقه با راهرویی دالان‌مانندند. مرد می‌گوید: «صدایش زیاد است. وقتی روشن می‌کنند دم غروب و شبا صدایی می‌آید که نمی‌توانیم این‌طوری حرف بزنیم. خانه‌هایمان می‌لرزد. اینقدر بو دارد که کل فضا را می‌گیرد. حالا بوش هیچی، عادت کردیم. اما صدایش و لرزش خانه‌ها خیلی آزارمان می‌دهد.» ادامه می‌دهد: «از بچگی اینقدر شکایت کردیم که پیر شدیم. همسرش می‌گوید:«بچه‌ام مریض شده دکترها گفتند به‌خاطر این است. بویش خیلی بد است. بعضی وقتا بوی صابون می‌دهد و بعضی وقتا بوی مدفوع گوسفند می‌دهد و وقت‌هایی که میهمان داریم خیلی خجالت می‌کشیم.» مرد دیگری از خانه‌اش می‌آید و وارد بحثمان می‌شود. می‌گوید: «مشکل تنفسی، سروصدا و لرزش خانه آزار‌دهنده است. بوش که خیلی زیاد است. بعضی وقتا بخار شدید می‌زند بیرون. وقتی میهمان می‌آید معذبیم با این صدا و بو. من خودم مشکل تنفسی پیدا کردم.» پیرمردی جلو خانه‌اش ایستاده و مقابل در خانه را با آب تمیز می‌کند. به سراغش که می‌روم می‌گوید: «پدرمان درآمد اینقدر مصاحبه کردیم. خسته شدیم. اتفاقی نمی‌افتد.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.