|

نگاهی انتقادی به موضع ایران در بحران اوکراین

موضع منعطف تهران در قبال مسكو

زینب اسماعیلی : «گسترش ناتو به سمت شرق» این نیم‌جمله کلیدواژه مقامات دولتی ایران است برای همراهی با پوتین که بدون توجه به اصول بین‌المللی، به خاک اوکراین حمله کرده و در حال تصرف شهر به شهر این سرزمین است. ابراهیم رئیسی، رئیس جمهوري اسلامي، در تماس تلفنی پنجشنبه‌اش با ولادیمیر پوتین گفته که «گسترش ناتو به سمت شرق، تنش‌زاست» و اضافه کرده «گسترش ناتو تهدیدی جدی علیه ثبات و امنیت کشورهای مستقل در مناطق مختلف است». البته او ابراز امیدواری کرده آنچه اتفاق می‌افتد، به نفع ملت‌ها و منطقه تمام شود. اما مشخص نیست که از بین موشک‌های فراوان با نام‌های متفاوت و دود و آتشی که اوکراین را فراگرفته چگونه قرار است چیزی به نفع ملتی تمام شود.
وزیر خارجه ایران نیز همین سیاست را در پیش گرفته و آن را تکرار کرده است. او توییت کرده «بحران اوکراین ریشه در اقدامات تحریک‌آمیز ناتو دارد. ما توسل به جنگ را راه‌حل نمی‌دانیم. برقراری آتش‌بس و تمرکز بر راه‌حل سیاسی و دموکراتیک یک ضرورت است».
طبیعتا سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز موضع‌گیری مشابهی داشت. او درباره تحولات در اوکراین ضمن ابراز تأسف از آغاز اقدامات نظامی و شدت‌گرفتن درگیری‌ها، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران با نگرانی عمیق تحولات در اوکراین را پیگیری می‌کند. متأسفانه ادامه اقدامات تحریک‌آمیز ناتو با محوریت آمریکا منجر به وضعیتی شده است که منطقه اوراسیا در آستانه ورود به یک بحران فراگیر است. جمهوری اسلامی ایران طرفین را به توقف درگیری‌ها و آتش‌بس برای مذاکره فوری به‌منظور حل‌وفصل سیاسی بحران دعوت کرده و ضرورت رعایت حقوق بین‌الملل و حقوق‌ بشر‌دوستانه در درگیری‌های نظامی را مجدانه یادآوری می‌کند؛ تنها با این تفاوت که در متن سخنگو، تأکید بر آداب دیپلماتیک بیشتر از دیگران است.
این موضع‌گیری‌ها اما آنچه نبود که بخش گسترده‌ای از جامعه انتظارش را داشتند. اگرچه همیشه رابطه تهران- مسکو با نگاهی بدبینانه و حتی از موضع بالا به پایین مورد تحلیل قرار می‌گیرد، اما این نوبت، دیگر حکایت کرونا و میز دراز مذاکره مطرح نبود، کنار کشوری ایستادن مطرح است که حمله‌ای را آغاز کرده. رابطه تهران- مسکو را این روزها گرم ارزیابی می‌کنند،‌ بسیاری از کارت‌هایی که اکنون روی میز معلق مذاکره احیای برجام رو شده، به پشت‌گرمی مسکو است و شاید درست‌بازی‌نکردن در معادله موازی اوکراین، همه آنها را بسوزاند. بدبینانه‌تر اینکه اگر دولت کی‌یف، با مشکل جدی مواجه شود، پای یکی از اعضای اصلی پرونده هواپیمای اوکراینی نیز به میان می‌‌آید و شاید بتوان آن را مختومه اعلام کرد؛ هواپیمایی که دی 1398 ساقط شد و هواپیما و اعضای تیم پرواز، اوکراینی بودند.
مسئله کی‌یف - مسکو،‌ همان نقطه‌ای است که باید پیش‌تر فکرش را می‌کردیم تا موقع دویدن سنگ‌ریزه‌های انباشته‌شده در کفش، مانع دویدن نشود.

زینب اسماعیلی : «گسترش ناتو به سمت شرق» این نیم‌جمله کلیدواژه مقامات دولتی ایران است برای همراهی با پوتین که بدون توجه به اصول بین‌المللی، به خاک اوکراین حمله کرده و در حال تصرف شهر به شهر این سرزمین است. ابراهیم رئیسی، رئیس جمهوري اسلامي، در تماس تلفنی پنجشنبه‌اش با ولادیمیر پوتین گفته که «گسترش ناتو به سمت شرق، تنش‌زاست» و اضافه کرده «گسترش ناتو تهدیدی جدی علیه ثبات و امنیت کشورهای مستقل در مناطق مختلف است». البته او ابراز امیدواری کرده آنچه اتفاق می‌افتد، به نفع ملت‌ها و منطقه تمام شود. اما مشخص نیست که از بین موشک‌های فراوان با نام‌های متفاوت و دود و آتشی که اوکراین را فراگرفته چگونه قرار است چیزی به نفع ملتی تمام شود.
وزیر خارجه ایران نیز همین سیاست را در پیش گرفته و آن را تکرار کرده است. او توییت کرده «بحران اوکراین ریشه در اقدامات تحریک‌آمیز ناتو دارد. ما توسل به جنگ را راه‌حل نمی‌دانیم. برقراری آتش‌بس و تمرکز بر راه‌حل سیاسی و دموکراتیک یک ضرورت است».
طبیعتا سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز موضع‌گیری مشابهی داشت. او درباره تحولات در اوکراین ضمن ابراز تأسف از آغاز اقدامات نظامی و شدت‌گرفتن درگیری‌ها، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران با نگرانی عمیق تحولات در اوکراین را پیگیری می‌کند. متأسفانه ادامه اقدامات تحریک‌آمیز ناتو با محوریت آمریکا منجر به وضعیتی شده است که منطقه اوراسیا در آستانه ورود به یک بحران فراگیر است. جمهوری اسلامی ایران طرفین را به توقف درگیری‌ها و آتش‌بس برای مذاکره فوری به‌منظور حل‌وفصل سیاسی بحران دعوت کرده و ضرورت رعایت حقوق بین‌الملل و حقوق‌ بشر‌دوستانه در درگیری‌های نظامی را مجدانه یادآوری می‌کند؛ تنها با این تفاوت که در متن سخنگو، تأکید بر آداب دیپلماتیک بیشتر از دیگران است.
این موضع‌گیری‌ها اما آنچه نبود که بخش گسترده‌ای از جامعه انتظارش را داشتند. اگرچه همیشه رابطه تهران- مسکو با نگاهی بدبینانه و حتی از موضع بالا به پایین مورد تحلیل قرار می‌گیرد، اما این نوبت، دیگر حکایت کرونا و میز دراز مذاکره مطرح نبود، کنار کشوری ایستادن مطرح است که حمله‌ای را آغاز کرده. رابطه تهران- مسکو را این روزها گرم ارزیابی می‌کنند،‌ بسیاری از کارت‌هایی که اکنون روی میز معلق مذاکره احیای برجام رو شده، به پشت‌گرمی مسکو است و شاید درست‌بازی‌نکردن در معادله موازی اوکراین، همه آنها را بسوزاند. بدبینانه‌تر اینکه اگر دولت کی‌یف، با مشکل جدی مواجه شود، پای یکی از اعضای اصلی پرونده هواپیمای اوکراینی نیز به میان می‌‌آید و شاید بتوان آن را مختومه اعلام کرد؛ هواپیمایی که دی 1398 ساقط شد و هواپیما و اعضای تیم پرواز، اوکراینی بودند.
مسئله کی‌یف - مسکو،‌ همان نقطه‌ای است که باید پیش‌تر فکرش را می‌کردیم تا موقع دویدن سنگ‌ریزه‌های انباشته‌شده در کفش، مانع دویدن نشود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.