|

سفر رئیس‌جمهوری ایران به قطر

محمود فاضلی- ‌تحلیلگر بین‌الملل

حمید‌رضا دهقانی سفیر ایران در دوحه در صفحه توییتر خود از سفر رئیس‌جمهوری کشورمان به قطر در هفته آینده خبر داده و نوشته است: «ایشان و هیئت عالی‌رتبه همراه، علاوه بر دیدار و ملاقات‌های دوجانبه، در اجلاس سران کشورهای صادرکننده گاز نیز شرکت خواهند کرد».

این سفر در شرایطی برگزار می‌شود که روابط تجاری میان دو کشور برای هریک از طرفین حائز اهمیت است. از ابتدای سال تا پایان دی‌ماه، 967 هزار و 503 تن کالای ایرانی به ارزش 117 میلیون و 131 هزار و 44 دلار به قطر صادر شد که نسبت به مدت مشابه، 13 درصد در ارزش کاهش داشت. واردات کالا از قطر در این مدت هزار و 901 تن به ارزش هفت‌میلیون و237 هزار و 445 دلار بوده که از لحاظ وزنی 122 درصد افزایش و از لحاظ ارزش پنج درصد کاهش داشته است.
در عرصه روابط تجاری دو کشور، از دولت ششم تا دوازدهم 16 میلیون و 758 هزار و 896 تن کالا به ارزش دو‌میلیارد و 870 میلیون و 146 هزار و 301 دلار بین ایران و قطر تبادل شد که 15 میلیون و 761 هزار و 346 تن آن، به ارزش دو‌ میلیارد و 273 میلیون و 546 هزار و 610 دلار، صادرات ایران به قطر در 28 سال گذشته بوده است و 997 هزار و 550 تن به ارزش 596 میلیون و 599 هزار و 691 دلار، واردات کشورمان از قطر در این مدت بوده است. در نتیجه ضروری است با توجه ‌به ظرفیت بالای صادرات گاز قطر و منقضی‌شدن بخشی از قراردادهای صادرات LNG این کشور با هدف صادرات، سوآپ یا ترانزیت به کشورهای همسایه از‌جمله پاکستان، عراق، ترکیه، کویت یا حتی هند که زیرساخت‌های آن نیز قابل تأمین است، نسبت به انعقاد قرارداد با این کشور اقدام شود؛ موضوعی که می‌تواند در سفر رئیس‌جمهور کشورمان به قطر مورد پیگیری قرار گیرد.
وزرای نفت ایران و قطر نیز در حاشیه اجلاس سران کشورهای صادرکننده گاز درخصوص همکاری‌های دوجانبه در سوآپ گاز، مواضع مشترک در بازارهای جهانی و تشکیل کارگروه مطالعات مشترک پارس جنوبی مذاکره خواهند کرد. محورهای احتمالی مذاکرات وزرای نفت ایران و قطر بیشتر بر روی بازارهای جهانی و تجارت گاز خواهد بود. سوآپ گاز نیز به‌عنوان یکی از محورهای مذاکرات مورد توجه قرار خواهد گرفت. تشکیل شرکت‌های دانش‌بنیان مشترک در حوزه نفت و انرژی از سوی ایران و قطر و ایجاد کارگروه مطالعات مشترک مخزن پارس جنوبی بین دو کشور ایران و قطر از دیگر مباحثی است که در دیدار وزرای نفت ایران و قطر مطرح خواهد شد. آموزش نیروی انسانی و صادرات خدمات فنی و مهندسی از ایران به قطر از دیگر موضوعات احتمالی خواهد بود.
اعضای مجمع کشورهای صادرکننده گاز، 44 درصد از تولید گاز جهان، 67 درصد از ذخایر گازی جهان، 64 درصد از انتقال گاز با خط لوله و 66 درصد از تجارت گاز طبیعی مایع‌ (ال‌ان‌جی) را در اختیار دارند. کشورهای الجزایر، بولیوی، مصر، ایران، لیبی، نیجریه، قطر، روسیه، ترینیداد و توباگو، ونزوئلا و گینه استوایی 11 عضو اصلی جی‌ئی‌سی‌اف هستند و هلند، نروژ، عراق، عمان، پرو، آذربایجان و امارات به‌عنوان اعضای ناظر در مجمع کشورهای صادرکننده گاز شرکت می‌کنند. مجمع کشورهای صادرکننده گاز یا اوپک گازی که به اختصار «GECF» نامیده می‌شود، سازمان تازه‌بنیانی است که ایران، روسیه، قطر و تعدادی از دیگر کشورهای صادرکننده گاز، در 23 دسامبر 2008 تأسیس کردند. ایده اولیه تأسیس چنین سازمانی از جانب ایران مطرح شد. دبیر‌کل مجمع از روسیه انتخاب شده و دبیرخانه آن نیز در قطر مستقر است.
نیازهای روبه رشد انرژی کشورهای مصرف‌کننده و اضافه‌شدن کشورهای در‌حال‌توسعه به متقاضیان انرژی در سال‌های آینده، در حال تغییر شرایط بازار حامل‌های انرژی، ازجمله بازار گاز طبیعی است؛ به‌طوری‌که بنا بر پیش‌بینی آژانس بین‌المللی انرژی، تقاضای جهانی گاز با پیشی‌گرفتن از تقاضای زغال‌سنگ به مهم‌ترین رقیب نفت برای تأمین نیازهای انرژی جهان تبدیل می‌شود. همکاری کشورهای تولیدکننده گاز در سطح منطقه‌ای یا بین‌المللی می‌تواند آثار مثبتی داشته باشد؛ ضمن آنکه تبادل‌نظر درباره مشکلات مشترک و تبادل اطلاعات و دانش فنی در این زمینه می‌تواند به انسجام پایه‌های مجمع کشورهای صادرکننده گاز بینجامد.
قطر یکی از بزرگ‌ترین صادرکننده‌گان گاز طبیعی مایع (LNG) در جهان است. میدان گازی اصلی قطر در شمال این کشور به نام گنبد شمالی با مساحت شش‌هزار کیلومترمربع با میدان گازی پارس‌جنوبی ایران مشترک است. گزارش سالانه بریتیش‌پترولیوم سال 2021، نشان می‌دهد قطر از لحاظ ذخایر گازی اثبات‌شده، بعد از روسیه و ایران با مقدار 24.7 تریلیون مترمکعب در جایگاه سوم قرار گرفته و از سال 2006 به‌عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده LNG جایگاه خود را در بازارهای جهانی تثبیت کرده است.
قطر به‌دلیل تقاضای داخلی نسبتا پایین انرژی، قادر است 60 درصد از تولید گاز طبیعی خود را به دیگر کشورها صادر کند. طبق گزارش‌های مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF) این کشور در سال 2020 از مجموع 211 میلیارد مترمکعب گاز طبیعی تولید شده تنها 22 میلیارد مترمکعب را با خط لوله دلفین به امارات و عمان صادر و 106 میلیارد مترمکعب را به‌صورت LNG به هندوستان، کره‌جنوبی، ژاپن، چین، انگلستان، پاکستان، کویت و سایر کشورها صادر کرد. قطر در آنجا که امکان زیرساختی داشته از خط لوله برای صادرات گاز استفاده کرده است و در دیگر موارد حتی برای مسافت‌های کوتاه زیر شش ‌هزار کیلومتر که صرفه اقتصادی صادرات گاز به‌صورت LNG وجود ندارد، گاز را به‌صورت مایع صادر کرد. قطر در سال 2020 میلادی در مجموع 27 میلیارد مترمکعب به کشورهای هند، پاکستان، ترکیه، عراق و کویت با مسافت‌های کمتر از شش‌ هزار کیلومتر صادرات داشته و در نظر دارد تا سال 2027 ظرفیت صادراتی خود را با عملیاتی‌کردن دو فاز جدید، 68 میلیارد مترمکعب افزایش دهد. بیش از 10 قرارداد میان‌مدت و بلندمدت این کشور، با مقدار تخمینی 30 میلیارد مترمکعب بین سال‌های 2021 تا 2025 منقضی می‌شود. موقعیت جغرافیایی ایران که در همسایگی با کشورهای واردکننده گاز قرار گرفته است، این فرصت را به ایران می‌دهد تا با استفاده از ظرفیت خط لوله سراسری و صادراتی، نسبت به صادرات، سوآپ‌ یا ترانزیت گاز قطر از مسیر خود اقدام کند.

حمید‌رضا دهقانی سفیر ایران در دوحه در صفحه توییتر خود از سفر رئیس‌جمهوری کشورمان به قطر در هفته آینده خبر داده و نوشته است: «ایشان و هیئت عالی‌رتبه همراه، علاوه بر دیدار و ملاقات‌های دوجانبه، در اجلاس سران کشورهای صادرکننده گاز نیز شرکت خواهند کرد».

این سفر در شرایطی برگزار می‌شود که روابط تجاری میان دو کشور برای هریک از طرفین حائز اهمیت است. از ابتدای سال تا پایان دی‌ماه، 967 هزار و 503 تن کالای ایرانی به ارزش 117 میلیون و 131 هزار و 44 دلار به قطر صادر شد که نسبت به مدت مشابه، 13 درصد در ارزش کاهش داشت. واردات کالا از قطر در این مدت هزار و 901 تن به ارزش هفت‌میلیون و237 هزار و 445 دلار بوده که از لحاظ وزنی 122 درصد افزایش و از لحاظ ارزش پنج درصد کاهش داشته است.
در عرصه روابط تجاری دو کشور، از دولت ششم تا دوازدهم 16 میلیون و 758 هزار و 896 تن کالا به ارزش دو‌میلیارد و 870 میلیون و 146 هزار و 301 دلار بین ایران و قطر تبادل شد که 15 میلیون و 761 هزار و 346 تن آن، به ارزش دو‌ میلیارد و 273 میلیون و 546 هزار و 610 دلار، صادرات ایران به قطر در 28 سال گذشته بوده است و 997 هزار و 550 تن به ارزش 596 میلیون و 599 هزار و 691 دلار، واردات کشورمان از قطر در این مدت بوده است. در نتیجه ضروری است با توجه ‌به ظرفیت بالای صادرات گاز قطر و منقضی‌شدن بخشی از قراردادهای صادرات LNG این کشور با هدف صادرات، سوآپ یا ترانزیت به کشورهای همسایه از‌جمله پاکستان، عراق، ترکیه، کویت یا حتی هند که زیرساخت‌های آن نیز قابل تأمین است، نسبت به انعقاد قرارداد با این کشور اقدام شود؛ موضوعی که می‌تواند در سفر رئیس‌جمهور کشورمان به قطر مورد پیگیری قرار گیرد.
وزرای نفت ایران و قطر نیز در حاشیه اجلاس سران کشورهای صادرکننده گاز درخصوص همکاری‌های دوجانبه در سوآپ گاز، مواضع مشترک در بازارهای جهانی و تشکیل کارگروه مطالعات مشترک پارس جنوبی مذاکره خواهند کرد. محورهای احتمالی مذاکرات وزرای نفت ایران و قطر بیشتر بر روی بازارهای جهانی و تجارت گاز خواهد بود. سوآپ گاز نیز به‌عنوان یکی از محورهای مذاکرات مورد توجه قرار خواهد گرفت. تشکیل شرکت‌های دانش‌بنیان مشترک در حوزه نفت و انرژی از سوی ایران و قطر و ایجاد کارگروه مطالعات مشترک مخزن پارس جنوبی بین دو کشور ایران و قطر از دیگر مباحثی است که در دیدار وزرای نفت ایران و قطر مطرح خواهد شد. آموزش نیروی انسانی و صادرات خدمات فنی و مهندسی از ایران به قطر از دیگر موضوعات احتمالی خواهد بود.
اعضای مجمع کشورهای صادرکننده گاز، 44 درصد از تولید گاز جهان، 67 درصد از ذخایر گازی جهان، 64 درصد از انتقال گاز با خط لوله و 66 درصد از تجارت گاز طبیعی مایع‌ (ال‌ان‌جی) را در اختیار دارند. کشورهای الجزایر، بولیوی، مصر، ایران، لیبی، نیجریه، قطر، روسیه، ترینیداد و توباگو، ونزوئلا و گینه استوایی 11 عضو اصلی جی‌ئی‌سی‌اف هستند و هلند، نروژ، عراق، عمان، پرو، آذربایجان و امارات به‌عنوان اعضای ناظر در مجمع کشورهای صادرکننده گاز شرکت می‌کنند. مجمع کشورهای صادرکننده گاز یا اوپک گازی که به اختصار «GECF» نامیده می‌شود، سازمان تازه‌بنیانی است که ایران، روسیه، قطر و تعدادی از دیگر کشورهای صادرکننده گاز، در 23 دسامبر 2008 تأسیس کردند. ایده اولیه تأسیس چنین سازمانی از جانب ایران مطرح شد. دبیر‌کل مجمع از روسیه انتخاب شده و دبیرخانه آن نیز در قطر مستقر است.
نیازهای روبه رشد انرژی کشورهای مصرف‌کننده و اضافه‌شدن کشورهای در‌حال‌توسعه به متقاضیان انرژی در سال‌های آینده، در حال تغییر شرایط بازار حامل‌های انرژی، ازجمله بازار گاز طبیعی است؛ به‌طوری‌که بنا بر پیش‌بینی آژانس بین‌المللی انرژی، تقاضای جهانی گاز با پیشی‌گرفتن از تقاضای زغال‌سنگ به مهم‌ترین رقیب نفت برای تأمین نیازهای انرژی جهان تبدیل می‌شود. همکاری کشورهای تولیدکننده گاز در سطح منطقه‌ای یا بین‌المللی می‌تواند آثار مثبتی داشته باشد؛ ضمن آنکه تبادل‌نظر درباره مشکلات مشترک و تبادل اطلاعات و دانش فنی در این زمینه می‌تواند به انسجام پایه‌های مجمع کشورهای صادرکننده گاز بینجامد.
قطر یکی از بزرگ‌ترین صادرکننده‌گان گاز طبیعی مایع (LNG) در جهان است. میدان گازی اصلی قطر در شمال این کشور به نام گنبد شمالی با مساحت شش‌هزار کیلومترمربع با میدان گازی پارس‌جنوبی ایران مشترک است. گزارش سالانه بریتیش‌پترولیوم سال 2021، نشان می‌دهد قطر از لحاظ ذخایر گازی اثبات‌شده، بعد از روسیه و ایران با مقدار 24.7 تریلیون مترمکعب در جایگاه سوم قرار گرفته و از سال 2006 به‌عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده LNG جایگاه خود را در بازارهای جهانی تثبیت کرده است.
قطر به‌دلیل تقاضای داخلی نسبتا پایین انرژی، قادر است 60 درصد از تولید گاز طبیعی خود را به دیگر کشورها صادر کند. طبق گزارش‌های مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF) این کشور در سال 2020 از مجموع 211 میلیارد مترمکعب گاز طبیعی تولید شده تنها 22 میلیارد مترمکعب را با خط لوله دلفین به امارات و عمان صادر و 106 میلیارد مترمکعب را به‌صورت LNG به هندوستان، کره‌جنوبی، ژاپن، چین، انگلستان، پاکستان، کویت و سایر کشورها صادر کرد. قطر در آنجا که امکان زیرساختی داشته از خط لوله برای صادرات گاز استفاده کرده است و در دیگر موارد حتی برای مسافت‌های کوتاه زیر شش ‌هزار کیلومتر که صرفه اقتصادی صادرات گاز به‌صورت LNG وجود ندارد، گاز را به‌صورت مایع صادر کرد. قطر در سال 2020 میلادی در مجموع 27 میلیارد مترمکعب به کشورهای هند، پاکستان، ترکیه، عراق و کویت با مسافت‌های کمتر از شش‌ هزار کیلومتر صادرات داشته و در نظر دارد تا سال 2027 ظرفیت صادراتی خود را با عملیاتی‌کردن دو فاز جدید، 68 میلیارد مترمکعب افزایش دهد. بیش از 10 قرارداد میان‌مدت و بلندمدت این کشور، با مقدار تخمینی 30 میلیارد مترمکعب بین سال‌های 2021 تا 2025 منقضی می‌شود. موقعیت جغرافیایی ایران که در همسایگی با کشورهای واردکننده گاز قرار گرفته است، این فرصت را به ایران می‌دهد تا با استفاده از ظرفیت خط لوله سراسری و صادراتی، نسبت به صادرات، سوآپ‌ یا ترانزیت گاز قطر از مسیر خود اقدام کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.