|

فرامرز پایور، هنرمند جاودانه‌ای که ساز و آواز را زندگی می‌کرد

پایمردِ موسیقی

شرق: در موسیقی ایران‌زمین، چهره‌های بسیاری درخشیده‌اند، اما تعدادی از آنها نقطه‌عطفی رقم زده و تاریخ را به پیش و پس از خویش تقسیم کرده‌اند. فرامرز پایور را بی‌تردید باید در زمره تأثیرگذاران موسیقی این سرزمین قرار داد. او در محضر ابوالحسن صبا، موسیقیدان و آموزگار برجسته تلمذ کرد و ردیف‌های موسیقی ایرانی را فرا‌گرفت. در ادامه آموزه‌های استادان خود را با هوش، استعداد و البته پشتکاری وصف‌ناپذیر درهم آمیخت و آثاری درخشان ضبط و کنسرت‌هایی فراموش‌نشدنی اجرا کرد.
مضراب‌ها را روی سنتور به رقص درمی‌آورد. آهنگ‌سازی‌ها و بداهه‌نوازی‌های او در اعتلای این ساز اصیل ایرانی، نمودی عریان دارد. موسیقی را برای موسیقی می‌خواست و با موسیقی زندگی می‌کرد. یارای تماشای عزلت‌نشینی و گوشه‌گیری بزرگان هنر ایران‌زمین را نداشت. گروهی به نام «اساتید» شکل داد، چهره‌هام نام‌آور موسیقی را دعوت کرد و جاودانه‌هایی دیگر خلق کرد.
برایش تفاوتی نداشت با صاحب‌نامانی چون عبدالوهاب شهیدی، محمدرضا شجریان و شهرام ناظری، همکاری کند یا زمان و توان بگذارد و برای خواننده‌ای بی‌نام‌و‌نشان آهنگ بسازد. او موسیقی را فریاد می‌زد و موسیقی در طلب او می‌دوید. نگاهی به کارنامه پربار برجای مانده از او؛ هم تحسین‌برانگیز است و هم ترسناک! بیش از هزار و 500 ساعت اجرای فردی و گروهی روی صحنه؛ چه در داخل کشور و چه فراسوی مرزها، آهنگ‌سازی و تنظیم صدها قطعه موسیقایی و پرورش صدها شاگرد از نسل‌های مختلف، تنها بخشی از خدمات فراوان فرامرز پایور به موسیقی وطن خویش است.
او به تألیف و تدریس نیز مشغول بود و کتاب «دستور سنتور» را نوشت‌؛ دومین کتاب آموزشی برای این ساز بعد از ابوالحسن صبا. این کتاب هنوز هم مرجعی معتبر است و البته اثری پرفروش. با نگاهی نو و قریحه‌ای خوش، در پی یادگیری و همچنین بازسازی قطعات قدما نیز برآمد. پایور بسیاری از آثار چهره‌هایی مانند «درویش خان» و «رکن‌الدین مختاری» را با تنظیمی تازه و همراهی ارکستر بر صحنه اجرا کرد.
دو ماه مانده به تولد 77‌سالگی، قلبش از تپش ایستاد. اگر امروز زنده بود، هشتادونهمین سالروز میلادش را جشن می‌گرفت.
محمد دلنوازی از خستگی‌ناپذیری آهنگساز و نوازنده صاحب‌نام سنتور می‌گوید
صمیمیت استاد پایور نمی‌گذاشت از زیادی کار گله کنیم
علی نامجو
ابتدا ساز تار را برگزید اما حاصل گفت‌وگوی فرامرز پایور و هوشنگ ظریف، مسیری دیگر پیش‌روی او قرار داد. آهنگساز و نوازنده نامدار سنتور به دنبال رباب‌نوازی برای ارکستر می‌گشت. ظریف، یکی از هنرجویان هنرستان عالی موسیقی را معرفی کرد. محمد دلنوازی نیز فرصت را مغتنم شمرد، به دنبال رباب رفت و افتخار همکاری با فرامرز پایور را از دست نداد.
این نوازنده به یکی از اعضای ارکسترهای پایور تبدیل شد. به بهانه سالروز میلاد فرامرز پایور به سراغ محمد دلنوازی رفتیم. او در گفت‌وگو با «شرق» به همنشینی انضباط و مهربانی در وجود استادش اشاره کرد و از پشتکار ستودنی او سخن گفت. جان‌مایه این گفت‌وگو پیش‌روی شماست:
‌ نخستین بار چگونه با فرامرز پایور ملاقات کردید و در ادامه به گروه او پیوستید؟
به‌تازگی وارد هنرستان شده بودم. ظهرها اغلب بین کلاس در حیاط، ساز می‌زدیم یا بازی می‌کردیم و هرازگاهی استاد فرامرز پایور را می‌دیدم. فکر می‌کنم روزهای یکشنبه و چهارشنبه با شاگردان خود کلاس داشت. هر‌بار او را می‌دیدم، سلام می‌کردم، جواب سلام مرا می‌داد و می‌گذشت. آشنایی ما در حد شاگرد و استاد هنرستان بود و هیچ ارتباط دیگری نداشتیم.
وقتی به کلاس یازدهم رسیدم، استاد پایور، ارکستر بزرگی متشکل از سازهای سنتی تشکیل داد. گویا او با آقای هوشنگ ظریف برای تکمیل اعضای ارکستر مشورت کرده بود. آقای ظریف هم به من گفت: «آقای پایور می‌خواهد شما را ببیند». پرسیدم: «چه روزی؟» او گفت: «فلان روز، آقای پایور به هنرستان می‌آید و شما نزد ایشان بروید». در روز موعود خدمت استاد پایور رسیدم. به من گفت: «شما رباب هم می‌زنی؟». گفتم: «تا حالا نزده‌ام، ولی از آنجایی که تقریبا هم‌خانواده تار است، می‌توانم این ساز را هم بزنم». گفت: «پس برو یک ساز رباب تهیه و کمی تمرین کن. ساعت چهار یا پنج فلان روز به تالار فارابی در اداره فرهنگ و هنر بیا». من این کار را انجام دادم؛ از انبار هنرستان، یک ساز رباب گرفتم و دو، سه روز تمرین کردم. روز مقرر به تالار فارابی رفتم و دیدم دوستان زیادی از هم‌دوره‌ای‌های خودم به اضافه استادانی مثل هوشنگ ظریف، رحمت‌الله بدیعی، حسن ناهید و محمد اسماعیلی هستند. تعدادی از هنرجویان هنرستان هم به ارکستر اضافه شده بودند؛ یکی از آنها من بودم. شروع به نواختن رباب در ارکستر آقای پایور کردم و همکاری ما ادامه‌دار شد.
‌ از فضای همکاری با استادان برجسته موسیقی در این ارکستر بگویید...
در گروه استاد پایور حضور داشتم، اما بعد از حدود یک سال و اندی، این ارکستر برچیده شد. ارکستر آقای پایور تا آن زمان، 9 عضو داشت. از میان نوازندگان ارکستر بزرگ، به من هم گفت: «شما به ارکستر ما اضافه شو». از عضویت در ارکستر اصلی آقای پایور بسیار خوشحال شدم. با حضور من، تعداد اعضای گروه به 10 نفر رسید. استاد پایور، استاد ظریف و استاد منوچهری بودند و من هم به جمع مضرابی‌ها اضافه شدم. استاد اسماعیلی، استاد بدیعی، استاد ناهید، سرکار خانم صالح، خانم شکالور و آقای فرهادپور هم حضور داشتند.
در این ارکستر، ارتباطی نزدیک‌تر با استاد پایور پیدا کردم. او برای بسیاری از کارها با من صحبت می‌کرد. گاهی هم من از استاد، مشورت‌هایی برای بعضی از کارها می‌گرفتم. در گروه هم نظر می‌دادیم. آقای پایور به تمام نظرات گوش می‌داد، تأملی می‌کرد، آزمایش می‌کردیم و اگر خوب بود، در گروه انجام می‌دادیم. هیچ‌گاه چنین فکری نداشت که محمد دلنوازی از همه اعضا کوچک‌تر است؛ پس اگر نظری می‌دهد، اهمیتی ندارد. به‌هیچ‌وجه چنین نگاهی نداشت.
وقتی در ارکستر بزرگ بودیم، ساعت پنج بعد از ظهر تا هشت شب در تالار فارابی تمرین می‌کردیم. آقای پایور بسیار بامحبت بود. هنوز هم وقتی به یاد محبت‌ها و زحمات او می‌افتم، تحت تأثیر قرار می‌گیرم. کاش می‌توانستیم ذره‌ای از الطاف او و دیگر استادان مثل هوشنگ ظریف را جبران کنیم. استاد پایور همیشه مرا تا دم در خانه می‌رساند. آن زمان منزل ما در خیابان خواجه‌نظام‌الملک (سه‌راه زندان) بود. استاد پایور از فرهنگ و هنر، مرا تا خانه می‌رساند و بعد خودش به منزل می‌رفت. در حقیقت چنین لطفی را نسبت به من داشت. البته با همه مهربان بود. خوشبختانه سعادت داشتم هم‌مسیر و همسفرش نیز باشم. در طول مسیر صحبت می‌کردیم و از هر دری سخن می‌گفتیم.
استاد پایور روی مسائل درسی من در هنرستان نیز تأثیر خیلی مثبتی داشت؛ چرا‌که اگر کم‌و‌کاستی در درسی داشتم، با صحبت‌های او در مسیر، ناخودآگاه مسئولیت سنگینی را بر دوشم احساس می‌کردم. با خودم می‌گفتم: «مبادا زمانی استاد پایور از استاد فخرالدینی درباره هارمونی من بپرسد و به‌طور مثال بگوید درس دلنوازی چطور است؟ یا از استاد کریمی سؤال کند آیا دلنوازی، ردیف آوازی را خوب کار می‌کند؟» این نگاه باعث می‌شد به تمام درس‌هایم بیشتر رسیدگی کنم. شانس خوب من بود که وجود و راهنمایی استاد پایور سبب می‌شد در درس‌های دیگرم نیز پیشرفت بیشتری داشته باشم.
‌ ویژگی برجسته در شخصیت فرامرز پایور چه بود؟
روزهای یکشنبه و چهارشنبه با استاد پایور کار می‌کردیم. نظم و انضباط او زبانزد بوده و هست. رأس ساعت 9 صبح تمرینات ما آغاز می‌شد. گاهی زودتر در محل تمرین حاضر می‌شدم، چون برادر کوچک‌ترم را به هنرستان می‌بردم و بعد به اداره فرهنگ و هنر می‌رفتم. بین ساعت هشت تا هشت و ربع به محل تمرین می‌رسیدم و می‌دیدم استاد پایور زودتر از من حاضر است. یکی، یکی پوپیترها را جای‌گذاری می‌کرد و شخصا نت‌ها را سر جای خود قرار می‌داد. هرکدام از نوازندگان، پوشه‌ای داشتند. استاد پایور، نت‌ها را با دقتی بسیار و به ترتیبی که باید تمرین صورت بگیرد، در جای مقرر می‌گذاشت.
هیچ‌گاه مجبور نبودیم نتی را از لابه‌لای پوشه دربیاوریم و برای تمرین انتخاب کنیم. به‌قدری منظم و تنظیم‌شده کار می‌کرد که نت‌ها را مثل کتاب درسی ورق می‌زدیم و تا پایان، تمرین روزانه خود را انجام می‌دادیم. هیچ‌وقت مجبور نبودیم نتی را جابه‌جا کنیم. همیشه استاد پایور یک ساعت زودتر سر جلسه تمرین حاضر می‌شد، پوشه‌ها و نت‌ها را می‌چید و من نیز همیشه به او کمک می‌کردم. در انتهای تمرین، من موظف بودم پوشه‌ها را جمع کنم و در کیف استاد پایور قرار دهم تا برای جلسه بعد، نکاتی زیاد یا احیانا کم شود.
‌ درباره اجراهای «گل‌ها» نیز صحبت کنید...
وقتی شاگرد هنرستان بودیم، من و دوستانم به عنوان نوازنده میهمان به برنامه «گل‌ها» دعوت می‌شدیم. آقای فخرالدینی، آقای کسروی و آقای حنانه بودند. روزهای سه‌شنبه برنامه‌ای به نام «گلچین هفته» پخش می‌شد. ابتدا پایه و اساس این برنامه بر عهده تارهای استاد پایور گذاشته شد، چون منظم‌تر از او نداشتیم. استاد پایور با نظم و ترتیبی مثال‌زدنی به برنامه، خوراک می‌رساند. ساعت 9 تا 10 صبح، برنامه «گلچین هفته» پخش می‌شد. ضبط برنامه، سه‌شنبه‌ها از ساعت هشت تا 10 و نیم شب انجام می‌شد.
در طول هفته کار و تمرین کرده و قطعات برنامه را آماده می‌کردیم. اغلب نیز با استاد شجریان، استاد شهیدی، استاد گلچین و خانم سیما بینا همکاری داشتیم. یک برنامه کامل از «گل‌ها» معمولا مقدمه، پیش‌درآمد، تصنیف، آواز و رِنگ داشت. استاد پایور همه قطعات را تنظیم می‌کرد و خیلی شسته‌و‌رفته تحویل می‌داد، به طوری که ساعت هشت تا 10 و نیم شب، برنامه به شکل کامل و تنظیم‌شده از طرف استاد پایور به دست آقای ابتهاج می‌رسید.
آقای شهبازیان در استودیو، ناظر ضبط بود. هر سه‌شنبه، برنامه‌ای کامل برای «گلچین هفته» ضبط می‌کردیم و اگر تصنیفی نبود، گاهی دو، سه پیش‌درآمد یا رِنگ داشتیم. به طور مثال به ضبط کارهای «درویش‌خان» یا «رکن‌الدین خان مختاری» می‌پرداختیم. آثار بسیاری از قدما را با ارکستر آقای پایور ضبط کردیم؛ کاری ماندگار و ستودنی که به دست استاد پایور رقم خورد. ضبط چنین آثاری حاصل پشتکار، نظم و انضباط این چهره برجسته موسیقی بود.
از صمیم قلب می‌گویم؛ به‌قدری در کار با استاد پایور، صمیمیت وجود داشت که هیچ‌کس از زیادی کار گله نمی‌کرد. زمان کاری ما بر اساس حقوق فرهنگ و هنر، 9 تا 11 صبح بود، ولی هیچ‌وقت کار را زودتر از 12 و نیم، تعطیل نکردیم، چون کار داشتیم و با عشق هم انجام می‌دادیم.
شرق: در موسیقی ایران‌زمین، چهره‌های بسیاری درخشیده‌اند، اما تعدادی از آنها نقطه‌عطفی رقم زده و تاریخ را به پیش و پس از خویش تقسیم کرده‌اند. فرامرز پایور را بی‌تردید باید در زمره تأثیرگذاران موسیقی این سرزمین قرار داد. او در محضر ابوالحسن صبا، موسیقیدان و آموزگار برجسته تلمذ کرد و ردیف‌های موسیقی ایرانی را فرا‌گرفت. در ادامه آموزه‌های استادان خود را با هوش، استعداد و البته پشتکاری وصف‌ناپذیر درهم آمیخت و آثاری درخشان ضبط و کنسرت‌هایی فراموش‌نشدنی اجرا کرد.
مضراب‌ها را روی سنتور به رقص درمی‌آورد. آهنگ‌سازی‌ها و بداهه‌نوازی‌های او در اعتلای این ساز اصیل ایرانی، نمودی عریان دارد. موسیقی را برای موسیقی می‌خواست و با موسیقی زندگی می‌کرد. یارای تماشای عزلت‌نشینی و گوشه‌گیری بزرگان هنر ایران‌زمین را نداشت. گروهی به نام «اساتید» شکل داد، چهره‌هام نام‌آور موسیقی را دعوت کرد و جاودانه‌هایی دیگر خلق کرد.
برایش تفاوتی نداشت با صاحب‌نامانی چون عبدالوهاب شهیدی، محمدرضا شجریان و شهرام ناظری، همکاری کند یا زمان و توان بگذارد و برای خواننده‌ای بی‌نام‌و‌نشان آهنگ بسازد. او موسیقی را فریاد می‌زد و موسیقی در طلب او می‌دوید. نگاهی به کارنامه پربار برجای مانده از او؛ هم تحسین‌برانگیز است و هم ترسناک! بیش از هزار و 500 ساعت اجرای فردی و گروهی روی صحنه؛ چه در داخل کشور و چه فراسوی مرزها، آهنگ‌سازی و تنظیم صدها قطعه موسیقایی و پرورش صدها شاگرد از نسل‌های مختلف، تنها بخشی از خدمات فراوان فرامرز پایور به موسیقی وطن خویش است.
او به تألیف و تدریس نیز مشغول بود و کتاب «دستور سنتور» را نوشت‌؛ دومین کتاب آموزشی برای این ساز بعد از ابوالحسن صبا. این کتاب هنوز هم مرجعی معتبر است و البته اثری پرفروش. با نگاهی نو و قریحه‌ای خوش، در پی یادگیری و همچنین بازسازی قطعات قدما نیز برآمد. پایور بسیاری از آثار چهره‌هایی مانند «درویش خان» و «رکن‌الدین مختاری» را با تنظیمی تازه و همراهی ارکستر بر صحنه اجرا کرد.
دو ماه مانده به تولد 77‌سالگی، قلبش از تپش ایستاد. اگر امروز زنده بود، هشتادونهمین سالروز میلادش را جشن می‌گرفت.
محمد دلنوازی از خستگی‌ناپذیری آهنگساز و نوازنده صاحب‌نام سنتور می‌گوید
صمیمیت استاد پایور نمی‌گذاشت از زیادی کار گله کنیم
علی نامجو
ابتدا ساز تار را برگزید اما حاصل گفت‌وگوی فرامرز پایور و هوشنگ ظریف، مسیری دیگر پیش‌روی او قرار داد. آهنگساز و نوازنده نامدار سنتور به دنبال رباب‌نوازی برای ارکستر می‌گشت. ظریف، یکی از هنرجویان هنرستان عالی موسیقی را معرفی کرد. محمد دلنوازی نیز فرصت را مغتنم شمرد، به دنبال رباب رفت و افتخار همکاری با فرامرز پایور را از دست نداد.
این نوازنده به یکی از اعضای ارکسترهای پایور تبدیل شد. به بهانه سالروز میلاد فرامرز پایور به سراغ محمد دلنوازی رفتیم. او در گفت‌وگو با «شرق» به همنشینی انضباط و مهربانی در وجود استادش اشاره کرد و از پشتکار ستودنی او سخن گفت. جان‌مایه این گفت‌وگو پیش‌روی شماست:
‌ نخستین بار چگونه با فرامرز پایور ملاقات کردید و در ادامه به گروه او پیوستید؟
به‌تازگی وارد هنرستان شده بودم. ظهرها اغلب بین کلاس در حیاط، ساز می‌زدیم یا بازی می‌کردیم و هرازگاهی استاد فرامرز پایور را می‌دیدم. فکر می‌کنم روزهای یکشنبه و چهارشنبه با شاگردان خود کلاس داشت. هر‌بار او را می‌دیدم، سلام می‌کردم، جواب سلام مرا می‌داد و می‌گذشت. آشنایی ما در حد شاگرد و استاد هنرستان بود و هیچ ارتباط دیگری نداشتیم.
وقتی به کلاس یازدهم رسیدم، استاد پایور، ارکستر بزرگی متشکل از سازهای سنتی تشکیل داد. گویا او با آقای هوشنگ ظریف برای تکمیل اعضای ارکستر مشورت کرده بود. آقای ظریف هم به من گفت: «آقای پایور می‌خواهد شما را ببیند». پرسیدم: «چه روزی؟» او گفت: «فلان روز، آقای پایور به هنرستان می‌آید و شما نزد ایشان بروید». در روز موعود خدمت استاد پایور رسیدم. به من گفت: «شما رباب هم می‌زنی؟». گفتم: «تا حالا نزده‌ام، ولی از آنجایی که تقریبا هم‌خانواده تار است، می‌توانم این ساز را هم بزنم». گفت: «پس برو یک ساز رباب تهیه و کمی تمرین کن. ساعت چهار یا پنج فلان روز به تالار فارابی در اداره فرهنگ و هنر بیا». من این کار را انجام دادم؛ از انبار هنرستان، یک ساز رباب گرفتم و دو، سه روز تمرین کردم. روز مقرر به تالار فارابی رفتم و دیدم دوستان زیادی از هم‌دوره‌ای‌های خودم به اضافه استادانی مثل هوشنگ ظریف، رحمت‌الله بدیعی، حسن ناهید و محمد اسماعیلی هستند. تعدادی از هنرجویان هنرستان هم به ارکستر اضافه شده بودند؛ یکی از آنها من بودم. شروع به نواختن رباب در ارکستر آقای پایور کردم و همکاری ما ادامه‌دار شد.
‌ از فضای همکاری با استادان برجسته موسیقی در این ارکستر بگویید...
در گروه استاد پایور حضور داشتم، اما بعد از حدود یک سال و اندی، این ارکستر برچیده شد. ارکستر آقای پایور تا آن زمان، 9 عضو داشت. از میان نوازندگان ارکستر بزرگ، به من هم گفت: «شما به ارکستر ما اضافه شو». از عضویت در ارکستر اصلی آقای پایور بسیار خوشحال شدم. با حضور من، تعداد اعضای گروه به 10 نفر رسید. استاد پایور، استاد ظریف و استاد منوچهری بودند و من هم به جمع مضرابی‌ها اضافه شدم. استاد اسماعیلی، استاد بدیعی، استاد ناهید، سرکار خانم صالح، خانم شکالور و آقای فرهادپور هم حضور داشتند.
در این ارکستر، ارتباطی نزدیک‌تر با استاد پایور پیدا کردم. او برای بسیاری از کارها با من صحبت می‌کرد. گاهی هم من از استاد، مشورت‌هایی برای بعضی از کارها می‌گرفتم. در گروه هم نظر می‌دادیم. آقای پایور به تمام نظرات گوش می‌داد، تأملی می‌کرد، آزمایش می‌کردیم و اگر خوب بود، در گروه انجام می‌دادیم. هیچ‌گاه چنین فکری نداشت که محمد دلنوازی از همه اعضا کوچک‌تر است؛ پس اگر نظری می‌دهد، اهمیتی ندارد. به‌هیچ‌وجه چنین نگاهی نداشت.
وقتی در ارکستر بزرگ بودیم، ساعت پنج بعد از ظهر تا هشت شب در تالار فارابی تمرین می‌کردیم. آقای پایور بسیار بامحبت بود. هنوز هم وقتی به یاد محبت‌ها و زحمات او می‌افتم، تحت تأثیر قرار می‌گیرم. کاش می‌توانستیم ذره‌ای از الطاف او و دیگر استادان مثل هوشنگ ظریف را جبران کنیم. استاد پایور همیشه مرا تا دم در خانه می‌رساند. آن زمان منزل ما در خیابان خواجه‌نظام‌الملک (سه‌راه زندان) بود. استاد پایور از فرهنگ و هنر، مرا تا خانه می‌رساند و بعد خودش به منزل می‌رفت. در حقیقت چنین لطفی را نسبت به من داشت. البته با همه مهربان بود. خوشبختانه سعادت داشتم هم‌مسیر و همسفرش نیز باشم. در طول مسیر صحبت می‌کردیم و از هر دری سخن می‌گفتیم.
استاد پایور روی مسائل درسی من در هنرستان نیز تأثیر خیلی مثبتی داشت؛ چرا‌که اگر کم‌و‌کاستی در درسی داشتم، با صحبت‌های او در مسیر، ناخودآگاه مسئولیت سنگینی را بر دوشم احساس می‌کردم. با خودم می‌گفتم: «مبادا زمانی استاد پایور از استاد فخرالدینی درباره هارمونی من بپرسد و به‌طور مثال بگوید درس دلنوازی چطور است؟ یا از استاد کریمی سؤال کند آیا دلنوازی، ردیف آوازی را خوب کار می‌کند؟» این نگاه باعث می‌شد به تمام درس‌هایم بیشتر رسیدگی کنم. شانس خوب من بود که وجود و راهنمایی استاد پایور سبب می‌شد در درس‌های دیگرم نیز پیشرفت بیشتری داشته باشم.
‌ ویژگی برجسته در شخصیت فرامرز پایور چه بود؟
روزهای یکشنبه و چهارشنبه با استاد پایور کار می‌کردیم. نظم و انضباط او زبانزد بوده و هست. رأس ساعت 9 صبح تمرینات ما آغاز می‌شد. گاهی زودتر در محل تمرین حاضر می‌شدم، چون برادر کوچک‌ترم را به هنرستان می‌بردم و بعد به اداره فرهنگ و هنر می‌رفتم. بین ساعت هشت تا هشت و ربع به محل تمرین می‌رسیدم و می‌دیدم استاد پایور زودتر از من حاضر است. یکی، یکی پوپیترها را جای‌گذاری می‌کرد و شخصا نت‌ها را سر جای خود قرار می‌داد. هرکدام از نوازندگان، پوشه‌ای داشتند. استاد پایور، نت‌ها را با دقتی بسیار و به ترتیبی که باید تمرین صورت بگیرد، در جای مقرر می‌گذاشت.
هیچ‌گاه مجبور نبودیم نتی را از لابه‌لای پوشه دربیاوریم و برای تمرین انتخاب کنیم. به‌قدری منظم و تنظیم‌شده کار می‌کرد که نت‌ها را مثل کتاب درسی ورق می‌زدیم و تا پایان، تمرین روزانه خود را انجام می‌دادیم. هیچ‌وقت مجبور نبودیم نتی را جابه‌جا کنیم. همیشه استاد پایور یک ساعت زودتر سر جلسه تمرین حاضر می‌شد، پوشه‌ها و نت‌ها را می‌چید و من نیز همیشه به او کمک می‌کردم. در انتهای تمرین، من موظف بودم پوشه‌ها را جمع کنم و در کیف استاد پایور قرار دهم تا برای جلسه بعد، نکاتی زیاد یا احیانا کم شود.
‌ درباره اجراهای «گل‌ها» نیز صحبت کنید...
وقتی شاگرد هنرستان بودیم، من و دوستانم به عنوان نوازنده میهمان به برنامه «گل‌ها» دعوت می‌شدیم. آقای فخرالدینی، آقای کسروی و آقای حنانه بودند. روزهای سه‌شنبه برنامه‌ای به نام «گلچین هفته» پخش می‌شد. ابتدا پایه و اساس این برنامه بر عهده تارهای استاد پایور گذاشته شد، چون منظم‌تر از او نداشتیم. استاد پایور با نظم و ترتیبی مثال‌زدنی به برنامه، خوراک می‌رساند. ساعت 9 تا 10 صبح، برنامه «گلچین هفته» پخش می‌شد. ضبط برنامه، سه‌شنبه‌ها از ساعت هشت تا 10 و نیم شب انجام می‌شد.
در طول هفته کار و تمرین کرده و قطعات برنامه را آماده می‌کردیم. اغلب نیز با استاد شجریان، استاد شهیدی، استاد گلچین و خانم سیما بینا همکاری داشتیم. یک برنامه کامل از «گل‌ها» معمولا مقدمه، پیش‌درآمد، تصنیف، آواز و رِنگ داشت. استاد پایور همه قطعات را تنظیم می‌کرد و خیلی شسته‌و‌رفته تحویل می‌داد، به طوری که ساعت هشت تا 10 و نیم شب، برنامه به شکل کامل و تنظیم‌شده از طرف استاد پایور به دست آقای ابتهاج می‌رسید.
آقای شهبازیان در استودیو، ناظر ضبط بود. هر سه‌شنبه، برنامه‌ای کامل برای «گلچین هفته» ضبط می‌کردیم و اگر تصنیفی نبود، گاهی دو، سه پیش‌درآمد یا رِنگ داشتیم. به طور مثال به ضبط کارهای «درویش‌خان» یا «رکن‌الدین خان مختاری» می‌پرداختیم. آثار بسیاری از قدما را با ارکستر آقای پایور ضبط کردیم؛ کاری ماندگار و ستودنی که به دست استاد پایور رقم خورد. ضبط چنین آثاری حاصل پشتکار، نظم و انضباط این چهره برجسته موسیقی بود.
از صمیم قلب می‌گویم؛ به‌قدری در کار با استاد پایور، صمیمیت وجود داشت که هیچ‌کس از زیادی کار گله نمی‌کرد. زمان کاری ما بر اساس حقوق فرهنگ و هنر، 9 تا 11 صبح بود، ولی هیچ‌وقت کار را زودتر از 12 و نیم، تعطیل نکردیم، چون کار داشتیم و با عشق هم انجام می‌دادیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.