|

وعده‌های واهی طالبان به زنان

روزبه‌روز که حکومت اسلامی طالبان در افغانستان بیشتر قدرت می‌گیرد و پایه‌های استقرارش را محکم‌تر می‌کند، بین وعده‌های داده‌شده و عملکرد واقعی‌اش فاصله بیشتری می‌افتد. البته که این مسئله برای آگاهان واضح و مبرهن بود اما چه طالبان و چه آنهایی که قصد صاف‌کردن جاده برای طالبان را داشتند، مدام از «تغییر» این گروه تروریستی سخن می‌گفتند. اما باور اینکه یک گروه تروریستی که نامش با عملیات‌های انتحاری گره خورده است، حالا در مقام دولت‌داری خیلی با خوی قبلی‌اش فاصله داشته باشد، سخت است. اما تنها نگرانی بابت طالب‌ها به پیشینه آنها و پیوندشان با عملیات‌های انتحاری مربوط نمی‌شود. یکی از بزرگ‌ترین ویژگی‌های این گروه رفتارهای «ضد زن» آنهاست؛ چیزی که پذیرش آن در جامعه مدرن‌شده افغانستان بسیار سخت بود. اینکه بعد از ۲۰ سال حرکات پیشروانه در افغانستان زنان باید به خانه‌ها بازگردند، مسئله‌ای است که طالب‌ها بر آن اصرار دارند و زنان شجاعانه آن را نمی‌پذیرند. یکی از مهم‌ترین این خواسته‌ها حق تحصیل است. برای اینکه بدانیم مسئله تحصیل زنان در افغانستان تا چه حد محل مناقشه است، باید کمی به عقب برگردیم.
در چند سال اخیر مهم‌ترین عملیات‌های تروریستی در افغانستان علیه مدارس و دانشگاه‌هایی رخ داد که زنان و دختران در آن تحصیل می‌کردند. اگرچه کسی مسئولیت این عملیات‌ها را بر عهده نگرفته بود ولی انگشت‌ها در افغانستان یک متهم را نشانه می‌گرفت. طالب‌ها وقتی در قدرت نبودند چنین با مسئله آموزش زنان برخورد می‌کردند. برای همین وضعیت‌شان در روزگار قدرت‌گرفتن کاملا مشخص است. آنها تقریبا حوالی سپتامبر به قدرت رسیدند که هم‌زمان بود با آغاز سال تحصیلی در افغانستان؛ یکی از سردرگم‌ترین سال‌های تحصیلی این کشور که هنوز در آن وضعیت تحصیل زنان مشخص نیست. علیرغم همه وعده‌هایی که طالب‌ها برای فراهم‌کردن شرایط تحصیل زنان داده بودند اما هنوز وضعیت آنها نامشخص است. به‌تازگی ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان و سرپرست وزارت معارف افغانستان به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفته که امیدوار است همه دختران در همه رده‌ها بتوانند از اول فروردین سال آینده به مدارس بازگردند. مجاهد در این مصاحبه‌اش گفت: «آموزش دختران یک مسئله مرتبط با ظرفیت است. دختران و پسران باید کاملا از هم جدا باشند. مانع بزرگ برای ادامه تحصیل دختران پیداکردن یا ساختن خوابگاه و مسافرخانه کافی است». سرپرست وزارت معارف طالبان می‌گوید «در مناطق پرجمعیت، جداکردن کلاس‌ها کافی نیست و به ساختمان‌های جدا برای مدارس دخترانه و پسرانه نیاز است». رویه طالبان درباره بازگشت دختران به مکاتب و لیسه (دبیرستان)‌ها تاکنون یکدست نبوده است.
براساس گزارش‌ها دختران صنوف/مقاطع بالاتر از کلاس هفتم تنها در ۱۰ استان از ۳۴ استان افغانستان در سال جاری تحصیلی به مدرسه بازگشته‌اند. موضوع تحصیل بخشی از نگرانی‌های زنان افغانستانی است. در هفته گذشته ویدئوهایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که مردان تفنگ به دست طالب سرنشین‌های خودروها را تهدید می‌کنند که زن بی‌حجاب یا زنی که محارمش را به همراه ندارد، سوار نکند. همچنین شماری از فعالان زن در اعتراض به کشته‌شدن یک دختر جوان، که گفته می‌شود در تیراندازی در ایست‌وبازرسی طالبان در غرب کابل کشته شده است، تظاهرات دادخواهی به‌راه انداختند. طالبان می‌گوید در مورد این حادثه تحقیق می‌کند. خانواده دختر جوانی در غرب کابل به بی‌بی‌سی گفتند که شامگاه پنجشنبه نیروهای طالبان در یک ایست‌وبازرسی در غرب پایتخت افغانستان به خودروی آنها تیراندازی کردند که زینب عبداللهی بر اثر اصابت دو گلوله به قلبش کشته شد.
در‌همین‌حال در شبکه‌های اجتماعی کارزاری برای عالیه عزیزی، افسر پلیس رئیس زندان زنانه هرات برگزار شد. خانواده عزیزی می‌گویند او چهار ماه پیش، بعد از بازگشت به محل کارش، ناپدید شده است. آنها طالبان را مقصر می‌دانند.

روزبه‌روز که حکومت اسلامی طالبان در افغانستان بیشتر قدرت می‌گیرد و پایه‌های استقرارش را محکم‌تر می‌کند، بین وعده‌های داده‌شده و عملکرد واقعی‌اش فاصله بیشتری می‌افتد. البته که این مسئله برای آگاهان واضح و مبرهن بود اما چه طالبان و چه آنهایی که قصد صاف‌کردن جاده برای طالبان را داشتند، مدام از «تغییر» این گروه تروریستی سخن می‌گفتند. اما باور اینکه یک گروه تروریستی که نامش با عملیات‌های انتحاری گره خورده است، حالا در مقام دولت‌داری خیلی با خوی قبلی‌اش فاصله داشته باشد، سخت است. اما تنها نگرانی بابت طالب‌ها به پیشینه آنها و پیوندشان با عملیات‌های انتحاری مربوط نمی‌شود. یکی از بزرگ‌ترین ویژگی‌های این گروه رفتارهای «ضد زن» آنهاست؛ چیزی که پذیرش آن در جامعه مدرن‌شده افغانستان بسیار سخت بود. اینکه بعد از ۲۰ سال حرکات پیشروانه در افغانستان زنان باید به خانه‌ها بازگردند، مسئله‌ای است که طالب‌ها بر آن اصرار دارند و زنان شجاعانه آن را نمی‌پذیرند. یکی از مهم‌ترین این خواسته‌ها حق تحصیل است. برای اینکه بدانیم مسئله تحصیل زنان در افغانستان تا چه حد محل مناقشه است، باید کمی به عقب برگردیم.
در چند سال اخیر مهم‌ترین عملیات‌های تروریستی در افغانستان علیه مدارس و دانشگاه‌هایی رخ داد که زنان و دختران در آن تحصیل می‌کردند. اگرچه کسی مسئولیت این عملیات‌ها را بر عهده نگرفته بود ولی انگشت‌ها در افغانستان یک متهم را نشانه می‌گرفت. طالب‌ها وقتی در قدرت نبودند چنین با مسئله آموزش زنان برخورد می‌کردند. برای همین وضعیت‌شان در روزگار قدرت‌گرفتن کاملا مشخص است. آنها تقریبا حوالی سپتامبر به قدرت رسیدند که هم‌زمان بود با آغاز سال تحصیلی در افغانستان؛ یکی از سردرگم‌ترین سال‌های تحصیلی این کشور که هنوز در آن وضعیت تحصیل زنان مشخص نیست. علیرغم همه وعده‌هایی که طالب‌ها برای فراهم‌کردن شرایط تحصیل زنان داده بودند اما هنوز وضعیت آنها نامشخص است. به‌تازگی ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان و سرپرست وزارت معارف افغانستان به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفته که امیدوار است همه دختران در همه رده‌ها بتوانند از اول فروردین سال آینده به مدارس بازگردند. مجاهد در این مصاحبه‌اش گفت: «آموزش دختران یک مسئله مرتبط با ظرفیت است. دختران و پسران باید کاملا از هم جدا باشند. مانع بزرگ برای ادامه تحصیل دختران پیداکردن یا ساختن خوابگاه و مسافرخانه کافی است». سرپرست وزارت معارف طالبان می‌گوید «در مناطق پرجمعیت، جداکردن کلاس‌ها کافی نیست و به ساختمان‌های جدا برای مدارس دخترانه و پسرانه نیاز است». رویه طالبان درباره بازگشت دختران به مکاتب و لیسه (دبیرستان)‌ها تاکنون یکدست نبوده است.
براساس گزارش‌ها دختران صنوف/مقاطع بالاتر از کلاس هفتم تنها در ۱۰ استان از ۳۴ استان افغانستان در سال جاری تحصیلی به مدرسه بازگشته‌اند. موضوع تحصیل بخشی از نگرانی‌های زنان افغانستانی است. در هفته گذشته ویدئوهایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که مردان تفنگ به دست طالب سرنشین‌های خودروها را تهدید می‌کنند که زن بی‌حجاب یا زنی که محارمش را به همراه ندارد، سوار نکند. همچنین شماری از فعالان زن در اعتراض به کشته‌شدن یک دختر جوان، که گفته می‌شود در تیراندازی در ایست‌وبازرسی طالبان در غرب کابل کشته شده است، تظاهرات دادخواهی به‌راه انداختند. طالبان می‌گوید در مورد این حادثه تحقیق می‌کند. خانواده دختر جوانی در غرب کابل به بی‌بی‌سی گفتند که شامگاه پنجشنبه نیروهای طالبان در یک ایست‌وبازرسی در غرب پایتخت افغانستان به خودروی آنها تیراندازی کردند که زینب عبداللهی بر اثر اصابت دو گلوله به قلبش کشته شد.
در‌همین‌حال در شبکه‌های اجتماعی کارزاری برای عالیه عزیزی، افسر پلیس رئیس زندان زنانه هرات برگزار شد. خانواده عزیزی می‌گویند او چهار ماه پیش، بعد از بازگشت به محل کارش، ناپدید شده است. آنها طالبان را مقصر می‌دانند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.