|

آزادی و جبر

شرق: «مأمور کنترل گذرنامه در فرودگاه لندن گفت: به خانه خوش آمدید آقا. سایمن لیلند به او نگاه کرد، مثل کسی که همین حالا چیز مهمی شنیده است که به او مربوط می‌شود. لیلند گذرنامه‌اش را گرفت. گفت: ممنون. خیلی ممنون. آهسته از راهرو به سوی پله‌برقی، که به پایین و محل تحویل چمدان‌ها می‌رفت، قدم برداشت. هرازگاهی کنار می‌کشید، می‌ایستاد و به همه‌ چیز طوری نگاه می‌کرد که گویی اولین‌ بار است آنها را می‌بیند. بعد روی پله‌ها گذرنامه‌اش را ورق زد و به عکسش نگاه کرد. آخرین مرتبه در اتاق کارش در تریست به آن نگاه کرده بود. در آنجا عکس آدمی بدون آینده را دیده بود. حالا عکس کسی را نشان می‌داد که درِ آینده باز بر رویش گشوده شده است. هنوز نمی‌توانست درست باور کند. مدتی طولانی به عکس نگاه کرد و پایین پلکانی که بر آن سوار بود و زیر زمین ثابت ناپدید می‌شد سکندری خورد...». این آغاز رمان «وزن کلمات» از پاسکال مرسیه است که به‌تازگی با ترجمه مهشید میرمعزی در نشر افق منتشر شده است. پاسکال مرسیه در واقع نام مستعار پتر بیری، رمان‌نویس، فیلسوف و زبان‌شناس معاصر سوئیسی است که در سال 1944 متولد شده است. او از سال 1964 در رشته‌های فلسفه، زبان‌شناسی کلاسیک، هندشناسی، فلسفه کلاسیک و ادبیات انگلیسی در لندن و هایدلبرگ تحصیل کرد و در سال 1971 مدرک دکتری‌اش را گرفت. در سال‌های 1973 تا 1975 در برکلی و هاروارد به پژوهش مشغول بود و در سال 1981 درجه پروفسوری را کسب کرد و پس از آن در دانشگاه‌های مختلف و متعددی به تدریس فلسفه زبان و فلسفه تحلیلی پرداخت.
پتر بیری نام مستعار پاسکال مرسیه را در سال 1955، زمانی که مشغول نوشتن رمان «سکوت پرلمان» بود انتخاب کرد و در سال 1988 با انتشار دومین رمانش با نام «متخصص کوک پیانو» نام اصلی‌اش را فاش کرد. این دو رمان با اقبال خوانندگان روبه‌رو شد و در آنها رد علایق فلسفی نویسنده هم آشکار است؛ اما اثری که با موفقیت بسیار روبه‌رو شد و موفقیت بزرگی برای مرسیه به شمار می‌رود، «قطار شبانه لیسبون» است که این کتاب نیز پیش‌تر با ترجه میرمعزی به فارسی منتشر شده است. این کتاب در سال 2004 نوشته شد و مرسیه با انتشار آن به «جرگه نویسندگان فلسفی» وارد شد که آثارشان با اقبال زیادی روبه‌رو می‌شود. «قطار شبانه لیسبون» به 32 زبان ترجمه شده و تنها در آلمان دو میلیون نسخه از آن فروش رفته است. مرسیه در این رمان به مضامینی مانند خودآگاهی، درک و شناخت دیگری و امکان‌های زبان در توصیف آدم‌ها توجه کرده است. در این رمان با یک معلم 5‌7ساله مدرسه‌ و متخصص زبان‌های باستانی روبه‌روییم که به نظم روزمره و همیشگی زندگی‌اش عادت کرده است. حادثه‌ای باعث می‌شود که او با زنی مرموز آشنا شود و این دیدار و آشنایی نظم همیشگی زندگی ریموند را مختل می‌کند. او در نهایت تصمیم می‌گیرد به لیسبون سفر کند و در این مسیر حوادث مختلفی برایش پیش می‌آید. بر‌اساس این رمان پاسکال مرسیه فیلمی هم در هالیوود ساخته شده است.
در بخشی دیگر از رمان «وزن کلمات» می‌خوانیم: «چطور باید بگویم، روزهایی بودند که ما را آشفته و متلاطم کردند، هر دو ما را. درباره بیماری و زمان کوتاه باقی‌مانده به‌ندرت صحبت می‌کردیم و وقتی هم این کار را انجام می‌دادیم، همراه با کتمان حقیقت از جانب دو بریتانیایی بود، دو فسیل بریتانیایی. در این راه، بالای دست هم بلند می‌شدیم و یک‌ بار هم به این کار خود بسیار خندیدیم. یک‌ بار دیگر هم به این خندیدیم که چطور با کفش چمن‌های آکسفورد را کند. من در اتاق نشیمن می‌خوابیدم، مدام بیدار می‌شدم و به اتاق خواب می‌رفتم که به او سر بزنم. لاغر و سفیدچهره، سر به بالین گذاشته بود و آدم متوجه می‌شد مرگ دیگر فاصله زیادی با او ندارد. روی صندلی می‌نشستم و به صدای نفس‌های کوتاهش گوش می‌کردم. تلاش می‌کردم ارتباط سابق‌مان را درک کنم. چندان پیشرفت نمی‌کردم. از زمانی که از خانه فرار کردم، سی‌وپنج سال گذشته بود. او برایم غریبه بود و نبود». «وزن کلمات» روایتی است از آزادی و جبر در طول زندگی و خواننده را با این پرسش مواجه می‌کند که انسان در زندگی‌اش چقدر آزادانه دست به انتخاب می‌زند. در ماجرای رمان، با شخصیتی روبه‌رو هستیم که از کودکی به زبان علاقه‌ زیادی داشته و برخلاف میل پدر و مادرش مترجم می‌شود و می‌خواهد زبان‌های دیگری را یاد بگیرد. یک خطای پزشکی زندگی او و همسرش را بحرانی می‌کند و این بحران ناخواسته او را در دوراهی زندگی قرار می‌دهد.

شرق: «مأمور کنترل گذرنامه در فرودگاه لندن گفت: به خانه خوش آمدید آقا. سایمن لیلند به او نگاه کرد، مثل کسی که همین حالا چیز مهمی شنیده است که به او مربوط می‌شود. لیلند گذرنامه‌اش را گرفت. گفت: ممنون. خیلی ممنون. آهسته از راهرو به سوی پله‌برقی، که به پایین و محل تحویل چمدان‌ها می‌رفت، قدم برداشت. هرازگاهی کنار می‌کشید، می‌ایستاد و به همه‌ چیز طوری نگاه می‌کرد که گویی اولین‌ بار است آنها را می‌بیند. بعد روی پله‌ها گذرنامه‌اش را ورق زد و به عکسش نگاه کرد. آخرین مرتبه در اتاق کارش در تریست به آن نگاه کرده بود. در آنجا عکس آدمی بدون آینده را دیده بود. حالا عکس کسی را نشان می‌داد که درِ آینده باز بر رویش گشوده شده است. هنوز نمی‌توانست درست باور کند. مدتی طولانی به عکس نگاه کرد و پایین پلکانی که بر آن سوار بود و زیر زمین ثابت ناپدید می‌شد سکندری خورد...». این آغاز رمان «وزن کلمات» از پاسکال مرسیه است که به‌تازگی با ترجمه مهشید میرمعزی در نشر افق منتشر شده است. پاسکال مرسیه در واقع نام مستعار پتر بیری، رمان‌نویس، فیلسوف و زبان‌شناس معاصر سوئیسی است که در سال 1944 متولد شده است. او از سال 1964 در رشته‌های فلسفه، زبان‌شناسی کلاسیک، هندشناسی، فلسفه کلاسیک و ادبیات انگلیسی در لندن و هایدلبرگ تحصیل کرد و در سال 1971 مدرک دکتری‌اش را گرفت. در سال‌های 1973 تا 1975 در برکلی و هاروارد به پژوهش مشغول بود و در سال 1981 درجه پروفسوری را کسب کرد و پس از آن در دانشگاه‌های مختلف و متعددی به تدریس فلسفه زبان و فلسفه تحلیلی پرداخت.
پتر بیری نام مستعار پاسکال مرسیه را در سال 1955، زمانی که مشغول نوشتن رمان «سکوت پرلمان» بود انتخاب کرد و در سال 1988 با انتشار دومین رمانش با نام «متخصص کوک پیانو» نام اصلی‌اش را فاش کرد. این دو رمان با اقبال خوانندگان روبه‌رو شد و در آنها رد علایق فلسفی نویسنده هم آشکار است؛ اما اثری که با موفقیت بسیار روبه‌رو شد و موفقیت بزرگی برای مرسیه به شمار می‌رود، «قطار شبانه لیسبون» است که این کتاب نیز پیش‌تر با ترجه میرمعزی به فارسی منتشر شده است. این کتاب در سال 2004 نوشته شد و مرسیه با انتشار آن به «جرگه نویسندگان فلسفی» وارد شد که آثارشان با اقبال زیادی روبه‌رو می‌شود. «قطار شبانه لیسبون» به 32 زبان ترجمه شده و تنها در آلمان دو میلیون نسخه از آن فروش رفته است. مرسیه در این رمان به مضامینی مانند خودآگاهی، درک و شناخت دیگری و امکان‌های زبان در توصیف آدم‌ها توجه کرده است. در این رمان با یک معلم 5‌7ساله مدرسه‌ و متخصص زبان‌های باستانی روبه‌روییم که به نظم روزمره و همیشگی زندگی‌اش عادت کرده است. حادثه‌ای باعث می‌شود که او با زنی مرموز آشنا شود و این دیدار و آشنایی نظم همیشگی زندگی ریموند را مختل می‌کند. او در نهایت تصمیم می‌گیرد به لیسبون سفر کند و در این مسیر حوادث مختلفی برایش پیش می‌آید. بر‌اساس این رمان پاسکال مرسیه فیلمی هم در هالیوود ساخته شده است.
در بخشی دیگر از رمان «وزن کلمات» می‌خوانیم: «چطور باید بگویم، روزهایی بودند که ما را آشفته و متلاطم کردند، هر دو ما را. درباره بیماری و زمان کوتاه باقی‌مانده به‌ندرت صحبت می‌کردیم و وقتی هم این کار را انجام می‌دادیم، همراه با کتمان حقیقت از جانب دو بریتانیایی بود، دو فسیل بریتانیایی. در این راه، بالای دست هم بلند می‌شدیم و یک‌ بار هم به این کار خود بسیار خندیدیم. یک‌ بار دیگر هم به این خندیدیم که چطور با کفش چمن‌های آکسفورد را کند. من در اتاق نشیمن می‌خوابیدم، مدام بیدار می‌شدم و به اتاق خواب می‌رفتم که به او سر بزنم. لاغر و سفیدچهره، سر به بالین گذاشته بود و آدم متوجه می‌شد مرگ دیگر فاصله زیادی با او ندارد. روی صندلی می‌نشستم و به صدای نفس‌های کوتاهش گوش می‌کردم. تلاش می‌کردم ارتباط سابق‌مان را درک کنم. چندان پیشرفت نمی‌کردم. از زمانی که از خانه فرار کردم، سی‌وپنج سال گذشته بود. او برایم غریبه بود و نبود». «وزن کلمات» روایتی است از آزادی و جبر در طول زندگی و خواننده را با این پرسش مواجه می‌کند که انسان در زندگی‌اش چقدر آزادانه دست به انتخاب می‌زند. در ماجرای رمان، با شخصیتی روبه‌رو هستیم که از کودکی به زبان علاقه‌ زیادی داشته و برخلاف میل پدر و مادرش مترجم می‌شود و می‌خواهد زبان‌های دیگری را یاد بگیرد. یک خطای پزشکی زندگی او و همسرش را بحرانی می‌کند و این بحران ناخواسته او را در دوراهی زندگی قرار می‌دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.