بیانیه مشترک رهبران روسیه، ارمنستان و جمهوری آذربایجان در سوچي
شاخه زیتون پوتین برای علیاف و پاشینیان
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، بار دیگر میزبان رؤسای دو كشور جمهوری آذربایجان و ارمنستان شد تا شاید برای آخرینبار بین این دو كشور صلح برقرار كند؛ صلحی كه مشخص نیست چند روز پایدار خواهد ماند. به گزارش اسپوتنیك، ولادیمیر پوتین به همراه الهام علیاف، رئیسجمهوری آذربایجان و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، بیانیه مشترکی درباره نتایج مذاکرات سهجانبه در سوچی صادر کردند. در این بیانیه آمده است: «ما توافق کردیم تلاشهای مشترک را با هدف تسریع راهحلهای ممکن برای مسائل باقیمانده از بیانیههای ۹ نوامبر ۲۰۲۰ و ۱۱ ژانویه ۲۰۲۱ افزایش دهیم».
ارمنستان و جمهوری آذربایجان دهههاست که با وجود تلاشهای میانجیگرانه قدرتهای بینالمللی، بر سر ارتفاعات ناگورنو قرهباغ جنگیدهاند. ناگورنوی قرهباغ ناحیهای محصور میان آذربایجان و ارمنستان است که مدیریت آن به ارمنستان وفادار است و از طرف ارتش این کشور حمایت میشود. این منطقه سالهای طولانی شاهد درگیریهای متعدد بود، اما برخوردهای مسلحانه در ماه جولای گذشته در ناحیهای به دور از ناگورنوی قرهباغ آغاز شد. در نوامبر گذشته قرارداد صلحی به میانجیگری مسکو به امضا رسید که بر اساس آن، به جنگ ششهفتهای در منطقه که به کشتهشدن بیش از ششهزارو 600 نفر و پیروزی جمهوری آذربایجان انجامید، پایان داد. آتشبسی که با میانجیگری روسیه برقرار شد، به جمهوری آذربایجان امکان داد بار دیگر کنترل خود را بر بخشهای بزرگی از ناگورنو قرهباغ و نواحی اطراف آن که در دست جداییطلبان تحت حمایت ارمنستان بود، برقرار کند.
نیروهای نظامی دو کشور یک سال پس از فروکشکردن جنگ، بهتازگی بار دیگر با یکدیگر درگیر شدند که این درگیریهای پراکنده به کشتهشدن شش سرباز ارمنی و هفت سرباز جمهوری آذربایجان منجر شد و به دنبال آن بار دیگر رؤسای دو كشور به دعوت مسكو برای رسیدن به توافق جدید در سوچی گردهم آمدند. روسیه همواره یکی از حامیان ارمنستان بوده، اما در عین حال دارای رشتههای محکم اقتصادی و نظامی با باکو است.
هرچند علیاف و پاشینیان در پایان این نشست بر ادامه مذاكرات و رعایت آتشبس توافق كردند، اما هر دو آنان به انتقاد از سیاستهای كشور دیگر پرداختند. الهام علیاف در شروع جلسه که خبرنگاران نیز حضور داشتند، گفت کشورش توافق آتشبس را به دقت اجرا کرده و در عین حال از ایروان انتقاد کرد که به درخواستهای باكو برای مذاکرات بیشتر و رسیدن به یک توافق صلح نهایی، پاسخی نداده است.
در مقابل، نیكول پاشینیان گفت سخنان الهام علیاف درباره اجرای توافق آتشبس درست نیست و جمهوری آذربایجان بارها این توافق را نقض کرده است. به گفته او، ارمنستان با مشکلاتی نظیر مسئله زندانیان جنگی، گروگانگیری توسط جمهوری آذربایجان و همچنین ایجاد موانع برای تجارت و حملونقل روبهرو است. نخستوزیر ارمنستان در ادامه ارتش جمهوری آذربایجان را متهم کرد که در این یک سال چندین بار به خاک کشورش تجاوز کرده است. طبق گزارشهای منتشرشده، پوتین بعد از این انتقادها و در پایان بخش علنی گفتوگوهای رهبران این دو کشور گفته است: «با وجود اینکه اقدامات بسیاری در یک سال گذشته انجام شده، اما متأسفانه همه مشکلات حل نشدهاند». پوتین ادامه داد: «چنین اتفاقاتی به توجه ویژه رهبران نیاز دارد. در حقیقت ما هم برای همین اینجا جمع شدیم تا جلوی چنین اتفاقاتی را در آینده بگیریم».
پوتین كه از سال گذشته تلاش كرده است از گسترش جنگ در این منطقه بكاهد، بعد از این نشست به خبرنگاران گفت: میخواهم یادآوری کنم که ما درخصوص شماری از موضوعاتی که من آنها را کلیدی میدانم به توافق رسیدهایم. اولین آنها ایجاد سازوکارهایی برای مرزبندی و تحدید حدود است که توافق کردیم تا پایان سال جاری این کار را انجام دهیم. امیدوارم هرچه زودتر این اتفاق بیفتد و هیچ مانعی برای ایجاد این سازوکارها وجود ندارد.
کارشناسان نیز مانند ولادیمیر پوتین بر این باورند كه مهمترین نتیجه توافق بر سر تعیین حدود مرزهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان است. نیکولای سیلایف، محقق روس در امور قفقاز، دراینباره میگوید: این امر به جلوگیری از تشدید تنش در مرزها که ثبات را در منطقه در ماههای اخیر تضعیف کرده است، کمک میکند. با این حال، از دیدگاه سیلایف بعید است این امر تنش را در اطراف خود قرهباغ کوهستانی از بین ببرد و اختلافات عمیق بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان همچنان ادامه دارد.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، بار دیگر میزبان رؤسای دو كشور جمهوری آذربایجان و ارمنستان شد تا شاید برای آخرینبار بین این دو كشور صلح برقرار كند؛ صلحی كه مشخص نیست چند روز پایدار خواهد ماند. به گزارش اسپوتنیك، ولادیمیر پوتین به همراه الهام علیاف، رئیسجمهوری آذربایجان و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، بیانیه مشترکی درباره نتایج مذاکرات سهجانبه در سوچی صادر کردند. در این بیانیه آمده است: «ما توافق کردیم تلاشهای مشترک را با هدف تسریع راهحلهای ممکن برای مسائل باقیمانده از بیانیههای ۹ نوامبر ۲۰۲۰ و ۱۱ ژانویه ۲۰۲۱ افزایش دهیم».
ارمنستان و جمهوری آذربایجان دهههاست که با وجود تلاشهای میانجیگرانه قدرتهای بینالمللی، بر سر ارتفاعات ناگورنو قرهباغ جنگیدهاند. ناگورنوی قرهباغ ناحیهای محصور میان آذربایجان و ارمنستان است که مدیریت آن به ارمنستان وفادار است و از طرف ارتش این کشور حمایت میشود. این منطقه سالهای طولانی شاهد درگیریهای متعدد بود، اما برخوردهای مسلحانه در ماه جولای گذشته در ناحیهای به دور از ناگورنوی قرهباغ آغاز شد. در نوامبر گذشته قرارداد صلحی به میانجیگری مسکو به امضا رسید که بر اساس آن، به جنگ ششهفتهای در منطقه که به کشتهشدن بیش از ششهزارو 600 نفر و پیروزی جمهوری آذربایجان انجامید، پایان داد. آتشبسی که با میانجیگری روسیه برقرار شد، به جمهوری آذربایجان امکان داد بار دیگر کنترل خود را بر بخشهای بزرگی از ناگورنو قرهباغ و نواحی اطراف آن که در دست جداییطلبان تحت حمایت ارمنستان بود، برقرار کند.
نیروهای نظامی دو کشور یک سال پس از فروکشکردن جنگ، بهتازگی بار دیگر با یکدیگر درگیر شدند که این درگیریهای پراکنده به کشتهشدن شش سرباز ارمنی و هفت سرباز جمهوری آذربایجان منجر شد و به دنبال آن بار دیگر رؤسای دو كشور به دعوت مسكو برای رسیدن به توافق جدید در سوچی گردهم آمدند. روسیه همواره یکی از حامیان ارمنستان بوده، اما در عین حال دارای رشتههای محکم اقتصادی و نظامی با باکو است.
هرچند علیاف و پاشینیان در پایان این نشست بر ادامه مذاكرات و رعایت آتشبس توافق كردند، اما هر دو آنان به انتقاد از سیاستهای كشور دیگر پرداختند. الهام علیاف در شروع جلسه که خبرنگاران نیز حضور داشتند، گفت کشورش توافق آتشبس را به دقت اجرا کرده و در عین حال از ایروان انتقاد کرد که به درخواستهای باكو برای مذاکرات بیشتر و رسیدن به یک توافق صلح نهایی، پاسخی نداده است.
در مقابل، نیكول پاشینیان گفت سخنان الهام علیاف درباره اجرای توافق آتشبس درست نیست و جمهوری آذربایجان بارها این توافق را نقض کرده است. به گفته او، ارمنستان با مشکلاتی نظیر مسئله زندانیان جنگی، گروگانگیری توسط جمهوری آذربایجان و همچنین ایجاد موانع برای تجارت و حملونقل روبهرو است. نخستوزیر ارمنستان در ادامه ارتش جمهوری آذربایجان را متهم کرد که در این یک سال چندین بار به خاک کشورش تجاوز کرده است. طبق گزارشهای منتشرشده، پوتین بعد از این انتقادها و در پایان بخش علنی گفتوگوهای رهبران این دو کشور گفته است: «با وجود اینکه اقدامات بسیاری در یک سال گذشته انجام شده، اما متأسفانه همه مشکلات حل نشدهاند». پوتین ادامه داد: «چنین اتفاقاتی به توجه ویژه رهبران نیاز دارد. در حقیقت ما هم برای همین اینجا جمع شدیم تا جلوی چنین اتفاقاتی را در آینده بگیریم».
پوتین كه از سال گذشته تلاش كرده است از گسترش جنگ در این منطقه بكاهد، بعد از این نشست به خبرنگاران گفت: میخواهم یادآوری کنم که ما درخصوص شماری از موضوعاتی که من آنها را کلیدی میدانم به توافق رسیدهایم. اولین آنها ایجاد سازوکارهایی برای مرزبندی و تحدید حدود است که توافق کردیم تا پایان سال جاری این کار را انجام دهیم. امیدوارم هرچه زودتر این اتفاق بیفتد و هیچ مانعی برای ایجاد این سازوکارها وجود ندارد.
کارشناسان نیز مانند ولادیمیر پوتین بر این باورند كه مهمترین نتیجه توافق بر سر تعیین حدود مرزهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان است. نیکولای سیلایف، محقق روس در امور قفقاز، دراینباره میگوید: این امر به جلوگیری از تشدید تنش در مرزها که ثبات را در منطقه در ماههای اخیر تضعیف کرده است، کمک میکند. با این حال، از دیدگاه سیلایف بعید است این امر تنش را در اطراف خود قرهباغ کوهستانی از بین ببرد و اختلافات عمیق بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان همچنان ادامه دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.