چگونه دانشآموزان از مواجهه با کرونا بگویند؟
گاردین مقالهای درباره معلمها و نقش آنها بر بهبود شرایط دانشآموزان پس از دوران همهگیری منتشر کرده است. در این مطلب که مایکل روزن آن را نوشته، پرسیده شده که آیا در مدارس امکانی برای بحث درباره احساس دانشآموزان درباره آنچه در دو سال گذشته رخ داده است، وجود دارد؟ یکی از معلمها این دغدغه را در ذهن او به وجود آورده است. این معلم از او پرسیده که او و همکارانش چه کاری میتوانند برای کمک به کودکان آسیبدیده از همهگیری انجام دهند. به عقیده این معلم، بچههای کلاسش عمیقا تحت تأثیر آنچه در این مدت رخ داده، قرار گرفتهاند. برخی از دانشآموزان نگران و گاهی مضطرب هستند و این در رفتار آنها با یکدیگر کاملا مشهود است. موضوع این است که هنوز تحقیقاتی در این زمینه انجام نشده که مشخص شود آیا این وضعیت برای دانشآموزان دیگر وجود دارد یا نه، این تجربه او و چند همکارش در مدارس مختلف است. از نظر نویسنده که توجهش به این مسئله جلب شده، وقتی بچهها را در زمین بازی مدرسه یا پارک میبینیم، بهراحتی میتوان تصور کرد که تأثیر این مدت بر آنها وجود دارد؛ آنها در حال دویدن و خندیدن هستند، اما چیزی در درون آنها فرق کرده است. در واقع این
مقاله تجربهای برای ما در مدت چند ماه آینده خواهد بود و هشداری که باید حواسمان به دانشآموزان باشد. هرچند مدارس متوسطه دوم از چند روز پیش در ایران بازگشایی شده است، اما هنوز معلمان و دانشآموزان زیادی از تجربیات خود درباره بازگشت به مدرسه چیزی بیان نکردهاند. نویسنده این مقاله که به تجربه انگلیس اشاره کرده، پیشنهاد داده چند سؤال سخت از خود بپرسیم: چه تعداد کودک در سن مدرسه تجربه مستقیم ازدستدادن خواهر یا برادر، والدین، پدربزرگ و مادربزرگ، خویشاوندان نزدیک یا مراقب خود را داشتهاند؟ چند کودک با کودکی که این تجربه را داشته است، دوست صمیمی هستند؟ چه تعداد از دانشآموزان تجربه مستقیم افرادی را داشتهاند که از اثرات طولانیمدت کووید رنج میبرند؟ صد هزار؟ 200 هزار؟ بیشتر؟ در ایران اعلام شده است که حداقل 51 هزار کودک پدر یا مادر خود را از دست دادهاند و حداقل ۱۰ هزار دانشآموز به کرونا مبتلا شدهاند. حالا نویسنده مقاله گاردین میپرسد آیا فکر میکنیم میتوان تأثیر این را نادیده گرفت؟ به هر حال، صحبت از تأثیر روانی «سوگ همهگیر» است.
نویسنده مقاله صادقانه بیان میکند قبلا به این موضوع فکر نکرده است و احساس گناه میکند و تعجب میکند که چرا دولت نیز به این مسئله فکر نکرده است؟ البته این سؤالی است که در یک ماه گذشته، بارها در کشورمان از دولت پرسیده شده و کارشناسان بهداشت روان دربارهاش هشدار دادهاند.
همانطور که نویسنده مقاله اشاره کرده، حالا با تعداد زیادی کودک سروکار داریم که پدر یا مادرشان دیگر صبحها نیستند تا آنها را برای مدرسهرفتن آماده کنند و آنان هر روز با این واقعیت سخت روبهرو میشوند. شاید یکی از دلایل این بیتوجهی، بحث رسانهها باشد و اینکه مدام تأکید شد کرونا بیماری سختی برای کودکان نیست؛ اما رسانهها کمتر اشاره کردند که میتواند چه تأثیرات عمیق و بزرگی بر کودک داشته باشد. در واقع «چشمانداز ازدستدادن و غم و اندوه با صحبتهای شاد درباره واکسیناسیون پوشیده شده است. رسانهها در این مدت به مردم القا میکنند که جامعه به «حالت عادی بازگشته» که یکی از نشانههایش همین بازگشایی مدارس است؛ اما آیا این واقعیت دارد؟ آیا ما در حالت عادی هستیم؟ آیا ما به حالت عادی بازگشتهایم؟ نویسنده مقاله معتقد است این مسئله هم شخصی و هم اجتماعی است و اشاره کرده: «خیلی آسان است که مشکلات شخصی را به حوزه خصوصی بازگردانید، به گونهای که گویی یک موضوع مربوط به فرد یا یک موضوع «انتخاب شخصی» است. با یک بیماری همهگیر، بسیار واضح است که آسیبهای اجتماعی در جریان است؛ بنابراین ممکن است ازدستدادن شخصی و خصوصی احساس
شود؛ اما این تجربه بارها و بارها از طریق گفتوگو در خانواده، بین دوستان و در گفتوگوی رسانههای جمعی باید بیان شود. وقتی دربارهاش سخن گفته نمیشود، انگار کودکان تنهایی رها میشوند تا با آنچه برایشان اتفاق افتاده است، مواجه شوند. کودکان پنج، شش، هفت یا هشتساله چه تصوری از ویروس دارند؟ ما از کودکان خردسال خواستهایم بفهمند که فردی ممکن است به ویروس مبتلا شود، ولی بعدا هیچ نشانهای از مواجهه با آن را بروز ندهد و با این حال افرادی که میشناسند و دوستشان دارند، به خاطر آن ویروس میمیرند. تلاش برای توضیح آن میتواند آن را شبیه جادویی شیطانی کند: میتواند به درون کودک نفوذ کند. میتواند گسترش یابد و تکثیر شود اما در واقع زنده نیست. میتواند در هوا معلق باشد. شما میتوانید آن را تنفس کنید، اما نمیتوانید آن را ببینید، بشنوید، بچشید، بو کنید یا لمس کنید». همانطور که نویسنده مقاله نوشته «ما انتظار داریم کودکان همه اینها را بفهمند یا به بیانی دیگر، ما از کودکان انتظار داریم که با آن کنار بیایند و به زندگی و حضور در مدرسه ادامه دهند؛ درحالیکه از آنها خواسته میشود طوری رفتار کنند انگار چیزی اتفاق نیفتاده
است».
نویسنده این مقاله که البته برنامهساز رادیو، شاعر کودکان و نویسنده ۱۴۰ کتاب است، در بخشی از مقاله به تأثیر شعر و هنر در رویارویی با مرگ و حوادث ناگوار نیز اشاره میکند. پیشنهاد میدهد میتوان در مدارس یا کلاسها یک انجمن یا گروه امن برای کودکان و جوانان تشکیل داد. گروهی که همسالان بتوانند نظرات خود را درباره آنچه برای آنها و بستگانشان اتفاق افتاده است، به اشتراک بگذارند. شاید این پیشنهاد را بتوان در مدارس ایران نیز اجرائی کرد و مدنظر قرار داد تا شاید فرزندان و دانشآموزان ما نیز بتوانند از زیر بار فشار این همهگیری آسانتر عبور کنند.
گاردین مقالهای درباره معلمها و نقش آنها بر بهبود شرایط دانشآموزان پس از دوران همهگیری منتشر کرده است. در این مطلب که مایکل روزن آن را نوشته، پرسیده شده که آیا در مدارس امکانی برای بحث درباره احساس دانشآموزان درباره آنچه در دو سال گذشته رخ داده است، وجود دارد؟ یکی از معلمها این دغدغه را در ذهن او به وجود آورده است. این معلم از او پرسیده که او و همکارانش چه کاری میتوانند برای کمک به کودکان آسیبدیده از همهگیری انجام دهند. به عقیده این معلم، بچههای کلاسش عمیقا تحت تأثیر آنچه در این مدت رخ داده، قرار گرفتهاند. برخی از دانشآموزان نگران و گاهی مضطرب هستند و این در رفتار آنها با یکدیگر کاملا مشهود است. موضوع این است که هنوز تحقیقاتی در این زمینه انجام نشده که مشخص شود آیا این وضعیت برای دانشآموزان دیگر وجود دارد یا نه، این تجربه او و چند همکارش در مدارس مختلف است. از نظر نویسنده که توجهش به این مسئله جلب شده، وقتی بچهها را در زمین بازی مدرسه یا پارک میبینیم، بهراحتی میتوان تصور کرد که تأثیر این مدت بر آنها وجود دارد؛ آنها در حال دویدن و خندیدن هستند، اما چیزی در درون آنها فرق کرده است. در واقع این
مقاله تجربهای برای ما در مدت چند ماه آینده خواهد بود و هشداری که باید حواسمان به دانشآموزان باشد. هرچند مدارس متوسطه دوم از چند روز پیش در ایران بازگشایی شده است، اما هنوز معلمان و دانشآموزان زیادی از تجربیات خود درباره بازگشت به مدرسه چیزی بیان نکردهاند. نویسنده این مقاله که به تجربه انگلیس اشاره کرده، پیشنهاد داده چند سؤال سخت از خود بپرسیم: چه تعداد کودک در سن مدرسه تجربه مستقیم ازدستدادن خواهر یا برادر، والدین، پدربزرگ و مادربزرگ، خویشاوندان نزدیک یا مراقب خود را داشتهاند؟ چند کودک با کودکی که این تجربه را داشته است، دوست صمیمی هستند؟ چه تعداد از دانشآموزان تجربه مستقیم افرادی را داشتهاند که از اثرات طولانیمدت کووید رنج میبرند؟ صد هزار؟ 200 هزار؟ بیشتر؟ در ایران اعلام شده است که حداقل 51 هزار کودک پدر یا مادر خود را از دست دادهاند و حداقل ۱۰ هزار دانشآموز به کرونا مبتلا شدهاند. حالا نویسنده مقاله گاردین میپرسد آیا فکر میکنیم میتوان تأثیر این را نادیده گرفت؟ به هر حال، صحبت از تأثیر روانی «سوگ همهگیر» است.
نویسنده مقاله صادقانه بیان میکند قبلا به این موضوع فکر نکرده است و احساس گناه میکند و تعجب میکند که چرا دولت نیز به این مسئله فکر نکرده است؟ البته این سؤالی است که در یک ماه گذشته، بارها در کشورمان از دولت پرسیده شده و کارشناسان بهداشت روان دربارهاش هشدار دادهاند.
همانطور که نویسنده مقاله اشاره کرده، حالا با تعداد زیادی کودک سروکار داریم که پدر یا مادرشان دیگر صبحها نیستند تا آنها را برای مدرسهرفتن آماده کنند و آنان هر روز با این واقعیت سخت روبهرو میشوند. شاید یکی از دلایل این بیتوجهی، بحث رسانهها باشد و اینکه مدام تأکید شد کرونا بیماری سختی برای کودکان نیست؛ اما رسانهها کمتر اشاره کردند که میتواند چه تأثیرات عمیق و بزرگی بر کودک داشته باشد. در واقع «چشمانداز ازدستدادن و غم و اندوه با صحبتهای شاد درباره واکسیناسیون پوشیده شده است. رسانهها در این مدت به مردم القا میکنند که جامعه به «حالت عادی بازگشته» که یکی از نشانههایش همین بازگشایی مدارس است؛ اما آیا این واقعیت دارد؟ آیا ما در حالت عادی هستیم؟ آیا ما به حالت عادی بازگشتهایم؟ نویسنده مقاله معتقد است این مسئله هم شخصی و هم اجتماعی است و اشاره کرده: «خیلی آسان است که مشکلات شخصی را به حوزه خصوصی بازگردانید، به گونهای که گویی یک موضوع مربوط به فرد یا یک موضوع «انتخاب شخصی» است. با یک بیماری همهگیر، بسیار واضح است که آسیبهای اجتماعی در جریان است؛ بنابراین ممکن است ازدستدادن شخصی و خصوصی احساس
شود؛ اما این تجربه بارها و بارها از طریق گفتوگو در خانواده، بین دوستان و در گفتوگوی رسانههای جمعی باید بیان شود. وقتی دربارهاش سخن گفته نمیشود، انگار کودکان تنهایی رها میشوند تا با آنچه برایشان اتفاق افتاده است، مواجه شوند. کودکان پنج، شش، هفت یا هشتساله چه تصوری از ویروس دارند؟ ما از کودکان خردسال خواستهایم بفهمند که فردی ممکن است به ویروس مبتلا شود، ولی بعدا هیچ نشانهای از مواجهه با آن را بروز ندهد و با این حال افرادی که میشناسند و دوستشان دارند، به خاطر آن ویروس میمیرند. تلاش برای توضیح آن میتواند آن را شبیه جادویی شیطانی کند: میتواند به درون کودک نفوذ کند. میتواند گسترش یابد و تکثیر شود اما در واقع زنده نیست. میتواند در هوا معلق باشد. شما میتوانید آن را تنفس کنید، اما نمیتوانید آن را ببینید، بشنوید، بچشید، بو کنید یا لمس کنید». همانطور که نویسنده مقاله نوشته «ما انتظار داریم کودکان همه اینها را بفهمند یا به بیانی دیگر، ما از کودکان انتظار داریم که با آن کنار بیایند و به زندگی و حضور در مدرسه ادامه دهند؛ درحالیکه از آنها خواسته میشود طوری رفتار کنند انگار چیزی اتفاق نیفتاده
است».
نویسنده این مقاله که البته برنامهساز رادیو، شاعر کودکان و نویسنده ۱۴۰ کتاب است، در بخشی از مقاله به تأثیر شعر و هنر در رویارویی با مرگ و حوادث ناگوار نیز اشاره میکند. پیشنهاد میدهد میتوان در مدارس یا کلاسها یک انجمن یا گروه امن برای کودکان و جوانان تشکیل داد. گروهی که همسالان بتوانند نظرات خود را درباره آنچه برای آنها و بستگانشان اتفاق افتاده است، به اشتراک بگذارند. شاید این پیشنهاد را بتوان در مدارس ایران نیز اجرائی کرد و مدنظر قرار داد تا شاید فرزندان و دانشآموزان ما نیز بتوانند از زیر بار فشار این همهگیری آسانتر عبور کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.