|

عراق به سرنوشت افغانستان دچار نمی‌شود

مؤید الطرفی . كارشناس عرب

دولت عراق و دستگاه نظامی آن ضمن تأکید بر داشتن توانایی لازم برای مدیریت پرونده امنیتی، اطمینان می‌دهند که پس از خروج نیروهای آمریکایی از عراق، سناریوی افغانستان به هیچ صورتی در سرزمین این کشور تکرار نمی‌شود. این در حالی است که جو بایدن، رئیس‌جمهوری ایالات متحده هنگام دیدار با مصطفی‌ الکاظمی، نخست‌وزیر عراق، در ۲۶ جولای گذشته در کاخ سفید به‌صراحت اظهار کرد که مأموریت رزمی ارتش آمریکا در عراق تا پایان سال خاتمه می‌یابد.

درحال‌حاضر، حدود دوهزارو 500 سرباز آمریکایی به‌عنوان بخشی از نیروهای ائتلاف بین‌المللی برای مبارزه علیه داعش در عراق مستقر هستند که به نیروهای عراقی آموزش نظامی می‌دهند. این نیروها در فرودگاه بین‌المللی بغداد، پایگاه عین‌الاسد در استان الانبار و پایگاه حریر در اربیل حضور دارند. ژنرال عبدالامیر یارالله، رئیس ستاد ارتش عراق می‌گوید که نیروهای امنیتی حتی پس از خروج نیروهای آمریکایی قادر به کنترل امنیت کشور هستند. او در صحبتی با ایندیپندنت عربی، گفت که «نیروهای امنیتی آمادگی کامل داشته و قادر به تأمین امنیت کشور هستند». یارالله ادامه داد که «نیروهای آمریکایی از ماه می‌ گذشته، به حمایت خود از نیروهای عراقی پایان دادند، اما با وجود این امر، همه بخش‌های نیروهای عراقی برای حفظ امنیت کشور آمادگی دارند».
عراق با افغانستان قابل مقایسه نیست
از سوی دیگر، هادی العامری، رهبر ائتلاف «فتح»، مقایسه عراق با افغانستان را «نامعقول» دانست و گفت که «جناح‌های مسلح عراق به روند سیاسی باور دارند». او افزود که «عراق را نمی‌توان با افغانستان مقایسه کرد، زیرا داعش دیگر وجودی ندارد و گروه‌های عراقی به روند سیاسی اعتقاد دارند و در این فرایند شرکت می‌کنند و حاضرند با تمام معنی از آن دفاع کنند. بااین‌حال این اعتمادبه‌نفس بیش از حد با نگرانی طرف‌های دیگر عراقی روبه‌رو است مبنی بر اینکه خروج نیروهای آمریکایی از کشور سرآغاز یک جنگ سخت بین جناح‌های مذهبی خواهد بود. سلیم حمزه، نماینده کُرد در مجلس عراق، با ابراز نگرانی از اینکه همه‌ چیز پس از خروج نیروهای آمریکایی از کنترل خارج خواهد شد، گفت «تهدید داعش هنوز پایان نیافته و ترس از جنگ بین جناح‌های مختلف همچنان وجود دارد». او افزود «حفظ امنیت کشور مستلزم این است که سلاح تنها در دست دولت باشد و نیروهای مسلح و غیرمجاز دیگری وجود نداشته باشند، علاوه بر این‌ فرمانده کل نیروهای مسلح کشور کنترل همه نیروها را در دست ندارد». بنابراین و با توجه به وضعیت کنونی، «خروج نیروهای آمریکایی می‌تواند کشور را دچار آشفتگی و هرج‌ومرج کند». دولت عراق طی سال‌های گذشته برخی قراردادهای تسلیحاتی را به‌ منظور توسعه قابلیت‌های هوایی نظامی و رزمی‌اش با روسیه، کره جنوبی و ایالات متحده منعقد کرده است. بغداد و واشنگتن در چارچوب توافق‌نامه استراتژیک با هم همکاری دارند و خرید هواپیماهای نظامی از آمریکا نیز در قالب همین توافق‌نامه صورت گرفته است. بااین‌حال نبرد علیه داعش که در سال ۲۰۱۴، مناطق وسیعی از عراق را تحت تصرف خود درآورده بود، نشان داد که عراق نیازمند توسعه نیروی هوایی است، به‌ویژه پس از آنکه بغداد برای مبارزه علیه گروه افراطی داعش، از ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا خوستار کمک شد. عراق درحال‌حاضر ۹۵ هواپیمای رزمی دارد که آنها را از آمریکا، روسیه، کره جنوبی و چک وارد کرده است و قراردادهای همه هواپیماهای یادشده پس از سال ۲۰۰۳ بسته شده است؛ اما کارشناسان این رقم را برای تأمین امنیت حریم هوایی عراق و انجام حملات علیه اهداف دشمن کافی نمی‌دانند، به‌ویژه اینکه بخشی بزرگی از خاک عراق متشکل از بیابان‌های پهناور است. ایالات متحده ممکن است حدود ۵۰۰ تا دو هزار نفر از نیروهای غیررزمی خود را برای آموزش نیروهای عراقی و حمایت اطلاعاتی در عراق نگه دارد.
خطر تهدیدهای داخلی
غازی فیصل، مدیر مرکز مطالعات استراتژیک عراق، بر این باور است که «وظیفه اصلی ارتش عراق حفظ امنیت ملی و تأمین امنیت مرزهاست و در این راستا عراق با تهدید تجاوز کشورهای همسایه مواجه نخواهد شد؛ اما مشکل اصلی عراق، تهدید داخلی است، به‌ویژه اینکه فعالیت گروه‌های مسلح غیرقانونی، استفاده از سلاح‌های غیرمجاز و عملیات نظامی خارج از اختیارات دولت هنوز هم ادامه دارد». این در حالی است که چندی پیش جمعه عناد حسین، وزیر دفاع عراق، اعلام کرده بود که «ما با داعش دچار چالش بزرگی نیستیم و این سازمان دیگر خطری جدی در کشور به شمار نمی‌رود و نگرانی‌های اندکی که وجود دارد ناشی از آغاز فعالیت برخی هسته‌های داعش است، اما این سازمان دیگر توانایی فعالیت و گسترش نفوذ در کشور را ندارد». وزیر دفاع عراق گفت که وقوع برخی رخدادهای امنیتی به این معنی نیست که نیروهای عراق قادر به حفظ امنیت کشور نیستند. او تأكید كرد كه نقص‌های امنیتی اخیر ناشی از اقدامات تروریستی به روش «گرگ‌های تنها» است که عناصر تروریستی از آن استفاده می‌کنند.

دولت عراق و دستگاه نظامی آن ضمن تأکید بر داشتن توانایی لازم برای مدیریت پرونده امنیتی، اطمینان می‌دهند که پس از خروج نیروهای آمریکایی از عراق، سناریوی افغانستان به هیچ صورتی در سرزمین این کشور تکرار نمی‌شود. این در حالی است که جو بایدن، رئیس‌جمهوری ایالات متحده هنگام دیدار با مصطفی‌ الکاظمی، نخست‌وزیر عراق، در ۲۶ جولای گذشته در کاخ سفید به‌صراحت اظهار کرد که مأموریت رزمی ارتش آمریکا در عراق تا پایان سال خاتمه می‌یابد.

درحال‌حاضر، حدود دوهزارو 500 سرباز آمریکایی به‌عنوان بخشی از نیروهای ائتلاف بین‌المللی برای مبارزه علیه داعش در عراق مستقر هستند که به نیروهای عراقی آموزش نظامی می‌دهند. این نیروها در فرودگاه بین‌المللی بغداد، پایگاه عین‌الاسد در استان الانبار و پایگاه حریر در اربیل حضور دارند. ژنرال عبدالامیر یارالله، رئیس ستاد ارتش عراق می‌گوید که نیروهای امنیتی حتی پس از خروج نیروهای آمریکایی قادر به کنترل امنیت کشور هستند. او در صحبتی با ایندیپندنت عربی، گفت که «نیروهای امنیتی آمادگی کامل داشته و قادر به تأمین امنیت کشور هستند». یارالله ادامه داد که «نیروهای آمریکایی از ماه می‌ گذشته، به حمایت خود از نیروهای عراقی پایان دادند، اما با وجود این امر، همه بخش‌های نیروهای عراقی برای حفظ امنیت کشور آمادگی دارند».
عراق با افغانستان قابل مقایسه نیست
از سوی دیگر، هادی العامری، رهبر ائتلاف «فتح»، مقایسه عراق با افغانستان را «نامعقول» دانست و گفت که «جناح‌های مسلح عراق به روند سیاسی باور دارند». او افزود که «عراق را نمی‌توان با افغانستان مقایسه کرد، زیرا داعش دیگر وجودی ندارد و گروه‌های عراقی به روند سیاسی اعتقاد دارند و در این فرایند شرکت می‌کنند و حاضرند با تمام معنی از آن دفاع کنند. بااین‌حال این اعتمادبه‌نفس بیش از حد با نگرانی طرف‌های دیگر عراقی روبه‌رو است مبنی بر اینکه خروج نیروهای آمریکایی از کشور سرآغاز یک جنگ سخت بین جناح‌های مذهبی خواهد بود. سلیم حمزه، نماینده کُرد در مجلس عراق، با ابراز نگرانی از اینکه همه‌ چیز پس از خروج نیروهای آمریکایی از کنترل خارج خواهد شد، گفت «تهدید داعش هنوز پایان نیافته و ترس از جنگ بین جناح‌های مختلف همچنان وجود دارد». او افزود «حفظ امنیت کشور مستلزم این است که سلاح تنها در دست دولت باشد و نیروهای مسلح و غیرمجاز دیگری وجود نداشته باشند، علاوه بر این‌ فرمانده کل نیروهای مسلح کشور کنترل همه نیروها را در دست ندارد». بنابراین و با توجه به وضعیت کنونی، «خروج نیروهای آمریکایی می‌تواند کشور را دچار آشفتگی و هرج‌ومرج کند». دولت عراق طی سال‌های گذشته برخی قراردادهای تسلیحاتی را به‌ منظور توسعه قابلیت‌های هوایی نظامی و رزمی‌اش با روسیه، کره جنوبی و ایالات متحده منعقد کرده است. بغداد و واشنگتن در چارچوب توافق‌نامه استراتژیک با هم همکاری دارند و خرید هواپیماهای نظامی از آمریکا نیز در قالب همین توافق‌نامه صورت گرفته است. بااین‌حال نبرد علیه داعش که در سال ۲۰۱۴، مناطق وسیعی از عراق را تحت تصرف خود درآورده بود، نشان داد که عراق نیازمند توسعه نیروی هوایی است، به‌ویژه پس از آنکه بغداد برای مبارزه علیه گروه افراطی داعش، از ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا خوستار کمک شد. عراق درحال‌حاضر ۹۵ هواپیمای رزمی دارد که آنها را از آمریکا، روسیه، کره جنوبی و چک وارد کرده است و قراردادهای همه هواپیماهای یادشده پس از سال ۲۰۰۳ بسته شده است؛ اما کارشناسان این رقم را برای تأمین امنیت حریم هوایی عراق و انجام حملات علیه اهداف دشمن کافی نمی‌دانند، به‌ویژه اینکه بخشی بزرگی از خاک عراق متشکل از بیابان‌های پهناور است. ایالات متحده ممکن است حدود ۵۰۰ تا دو هزار نفر از نیروهای غیررزمی خود را برای آموزش نیروهای عراقی و حمایت اطلاعاتی در عراق نگه دارد.
خطر تهدیدهای داخلی
غازی فیصل، مدیر مرکز مطالعات استراتژیک عراق، بر این باور است که «وظیفه اصلی ارتش عراق حفظ امنیت ملی و تأمین امنیت مرزهاست و در این راستا عراق با تهدید تجاوز کشورهای همسایه مواجه نخواهد شد؛ اما مشکل اصلی عراق، تهدید داخلی است، به‌ویژه اینکه فعالیت گروه‌های مسلح غیرقانونی، استفاده از سلاح‌های غیرمجاز و عملیات نظامی خارج از اختیارات دولت هنوز هم ادامه دارد». این در حالی است که چندی پیش جمعه عناد حسین، وزیر دفاع عراق، اعلام کرده بود که «ما با داعش دچار چالش بزرگی نیستیم و این سازمان دیگر خطری جدی در کشور به شمار نمی‌رود و نگرانی‌های اندکی که وجود دارد ناشی از آغاز فعالیت برخی هسته‌های داعش است، اما این سازمان دیگر توانایی فعالیت و گسترش نفوذ در کشور را ندارد». وزیر دفاع عراق گفت که وقوع برخی رخدادهای امنیتی به این معنی نیست که نیروهای عراق قادر به حفظ امنیت کشور نیستند. او تأكید كرد كه نقص‌های امنیتی اخیر ناشی از اقدامات تروریستی به روش «گرگ‌های تنها» است که عناصر تروریستی از آن استفاده می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.