اردوغان و بازی متوازن با 2 ابرقدرت جهان
ترکیه سیاست خارجی خود را متناسب با وضع موجود در منطقهای پر از تنش و در جهانی دارای منافع متناقض، برنامهریزی و تنظیم کرده است. هدف عمده از این سیاست که با ابزارها و شیوههای گوناگونی از معامله و سازش تا مداخله مستقیم نظامی پیش برده میشود، تقویت حضور ترکیه با پیشینه عثمانی و تئوری اخوانی در گستره وسیعی از دریای مدیترانه تا آسیای میانه است. ترکیه در اجرای این سیاست از نیازی که دو ابرقدرت آمریکا و روسیه به او دارند، بهرهبرداری و همزمان با هر دو کشور بازی سیاسی میکند. سخنان رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه در این اواخر، اشاره به این دارد که او به روش توسعهطلبانه و رفتار تصادمی و ستیزهجویانه خود در منطقه ادامه خواهد داد. درحالیکه اردوغان پیش از این اظهارات، با جو بایدن، رئیسجمهوری آمریکا و با رهبران اروپا به شمول نخستوزیر یونان دیدار و گفتوگو کرده بود، با وجود آن همه نشستها، دیدارها و تماسهای گسترده، اردوغان بار دیگر بر حضور نیروهای خود در لیبی، جمهوری آذربایجان، سوریه و خاورمیانه تأکید کرد و گفت: «ما حضور خود را ادامه خواهیم داد». آنچه اردوغان را به پیشبرد چنین سیاستهایی جرئت داده اطمینان
او از عدم برخورد و تصادم با دو ابرقدرتی است که از همه بیشتر در جهان و در مرزهای ترکیه حضور و تأثیر دارند. او برای دستیابی به اهداف داخلی نیز بر همین عامل تکیه کرده، از برنامهها و سیاستهای خارجی خود بیپرده سخن میگوید و در برابر حزب مخالف که به سبب مشکلات اقتصادی موجود خواستار انتخابات زودهنگام است، ایستادگی میکند. اردوغان معاملهها و مراودات پیچیدهای را با آمریکا و روسیه انجام میدهد و با آنها چانه میزند؛ چون میداند آنها در پیشبرد سیاستهای بینالمللی و منطقهایشان نیازمند ترکیه هستند. رویدادها نشان میدهد که نقاط فراوانی برای برخورد و تصادم در روابط روسیه و ترکیه وجود دارد، اما با وجود آن مسکو به ادامه همکاری با آنکارا اصرار میورزد. برای مثال مواضع و منافع این دو کشور در قفقاز، اوکراین، سوریه و لیبی در تضاد با همدیگر قرار دارد که میتواند زمینهساز برخورد و تصادم باشد؛ چنانچه ترکیه از جمهوری آذربایجان در برابر ارمنستان پشتیبانی میکند، در اوکراین از خواستههای کیف در شبهجزیره کریمه حمایت میکند، در ادلب و شمال سوریه به مخالفان بشار اسد و در لیبی به مخالفان ژنرال خلیفه حفتر کمک میکند. اینها همه
در تضاد با مواضع و منافع روسیه قرار دارد و میتواند سبب دشمنی شود و هر دو کشور را رودرروی هم قرار دهد، اما با وجود آن، مسکو آنکارا را رها نمیکند. البته همچنان روسیه در مقابله با غرب به ترکیه نیازمند است و به همین دلیل از موضعگیریهای ترکیه که مخالف منافع آن است، چشمپوشی میکند و به همکاری با آن ادامه میدهد. به همین ترتیب آمریکا نیز به دلایلی به ترکیه نیازمند است؛ از اینرو در برابر برخی از مواضع ترکیه که در تضاد با اصول پیمان ناتو و در مخالفت با منافع آمریکا و اروپا قرار دارد، شکیبایی و اغماض میکند. ترکیه هم از این وضعیت استفاده کرده با هر دو ابرقدرت به گونهای متوازن بازی میکند. آمریکا برای فشار بر اروپا به ترکیه نیاز دارد. افزون بر آن ترکیه بهعنوان یک پیمانکار فرعی نیز برای آمریکا ضرورت دارد تا از هر نقطه بحرانی که واشنگتن بیرون میشود، آنکارا جایش را پر کند. اما تا چه وقت ممکن است ترکیه اردوغان همزمان روی دو ریسمان مسکو و واشنگتن بازی کند؟ این پرسش را تحولات آینده پاسخ خواهد داد؛ بهویژه نتایجی که قرار است از گفتوگوهای استراتژیک مورد اتفاق دو ابرقدرت به دست آید.
منبع: ایندیپندنت
ترکیه سیاست خارجی خود را متناسب با وضع موجود در منطقهای پر از تنش و در جهانی دارای منافع متناقض، برنامهریزی و تنظیم کرده است. هدف عمده از این سیاست که با ابزارها و شیوههای گوناگونی از معامله و سازش تا مداخله مستقیم نظامی پیش برده میشود، تقویت حضور ترکیه با پیشینه عثمانی و تئوری اخوانی در گستره وسیعی از دریای مدیترانه تا آسیای میانه است. ترکیه در اجرای این سیاست از نیازی که دو ابرقدرت آمریکا و روسیه به او دارند، بهرهبرداری و همزمان با هر دو کشور بازی سیاسی میکند. سخنان رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه در این اواخر، اشاره به این دارد که او به روش توسعهطلبانه و رفتار تصادمی و ستیزهجویانه خود در منطقه ادامه خواهد داد. درحالیکه اردوغان پیش از این اظهارات، با جو بایدن، رئیسجمهوری آمریکا و با رهبران اروپا به شمول نخستوزیر یونان دیدار و گفتوگو کرده بود، با وجود آن همه نشستها، دیدارها و تماسهای گسترده، اردوغان بار دیگر بر حضور نیروهای خود در لیبی، جمهوری آذربایجان، سوریه و خاورمیانه تأکید کرد و گفت: «ما حضور خود را ادامه خواهیم داد». آنچه اردوغان را به پیشبرد چنین سیاستهایی جرئت داده اطمینان
او از عدم برخورد و تصادم با دو ابرقدرتی است که از همه بیشتر در جهان و در مرزهای ترکیه حضور و تأثیر دارند. او برای دستیابی به اهداف داخلی نیز بر همین عامل تکیه کرده، از برنامهها و سیاستهای خارجی خود بیپرده سخن میگوید و در برابر حزب مخالف که به سبب مشکلات اقتصادی موجود خواستار انتخابات زودهنگام است، ایستادگی میکند. اردوغان معاملهها و مراودات پیچیدهای را با آمریکا و روسیه انجام میدهد و با آنها چانه میزند؛ چون میداند آنها در پیشبرد سیاستهای بینالمللی و منطقهایشان نیازمند ترکیه هستند. رویدادها نشان میدهد که نقاط فراوانی برای برخورد و تصادم در روابط روسیه و ترکیه وجود دارد، اما با وجود آن مسکو به ادامه همکاری با آنکارا اصرار میورزد. برای مثال مواضع و منافع این دو کشور در قفقاز، اوکراین، سوریه و لیبی در تضاد با همدیگر قرار دارد که میتواند زمینهساز برخورد و تصادم باشد؛ چنانچه ترکیه از جمهوری آذربایجان در برابر ارمنستان پشتیبانی میکند، در اوکراین از خواستههای کیف در شبهجزیره کریمه حمایت میکند، در ادلب و شمال سوریه به مخالفان بشار اسد و در لیبی به مخالفان ژنرال خلیفه حفتر کمک میکند. اینها همه
در تضاد با مواضع و منافع روسیه قرار دارد و میتواند سبب دشمنی شود و هر دو کشور را رودرروی هم قرار دهد، اما با وجود آن، مسکو آنکارا را رها نمیکند. البته همچنان روسیه در مقابله با غرب به ترکیه نیازمند است و به همین دلیل از موضعگیریهای ترکیه که مخالف منافع آن است، چشمپوشی میکند و به همکاری با آن ادامه میدهد. به همین ترتیب آمریکا نیز به دلایلی به ترکیه نیازمند است؛ از اینرو در برابر برخی از مواضع ترکیه که در تضاد با اصول پیمان ناتو و در مخالفت با منافع آمریکا و اروپا قرار دارد، شکیبایی و اغماض میکند. ترکیه هم از این وضعیت استفاده کرده با هر دو ابرقدرت به گونهای متوازن بازی میکند. آمریکا برای فشار بر اروپا به ترکیه نیاز دارد. افزون بر آن ترکیه بهعنوان یک پیمانکار فرعی نیز برای آمریکا ضرورت دارد تا از هر نقطه بحرانی که واشنگتن بیرون میشود، آنکارا جایش را پر کند. اما تا چه وقت ممکن است ترکیه اردوغان همزمان روی دو ریسمان مسکو و واشنگتن بازی کند؟ این پرسش را تحولات آینده پاسخ خواهد داد؛ بهویژه نتایجی که قرار است از گفتوگوهای استراتژیک مورد اتفاق دو ابرقدرت به دست آید.
منبع: ایندیپندنت
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.