شکایت بیماران پروانهای از شرکت سوئدی تحریمکننده داروها
مرکز حقوق کیفری بینالمللی ایران با ثبت شکایت از شرکت سوئدی مونلیکه بهدنبال جبران خسارت و احقاق حقوق کودکان و بیماران پروانهای ایرانی است. این شرکت بهدلیل تحریمهای آمریکا علیه ایران فروش داروها و پانسمانهای مورد نیاز برای درمان بیماران پروانهای (بیماران ایبی) ساکن ایران را ممنوع کرد. یکی از درمانهای ضروری که این بیماران دریافت میکنند یک پانسمان مخصوص است که از تاولها محافظت میکند و آنها را کاهش میدهد. مؤثرترین پانسمانها را این شرکت دارویی سوئدی به نام «مونلیکه» تولید میکند. برآورد میشود که بیماران پروانهای در ایران بین 800 تا هزارو 200 نفر باشند. این در حالی است که با وجود تحریمها دسترسی آنها طی دو سال گذشته به محصولات این شرکت سوئدی تقریبا غیرممکن شده است. شکایت مطرحشده را خانه ایبی ایران و چند حقوقدان داخلی در راستای پاسخگوکردن ناقضان حقوق بشر از رهگذر تحریمهای اقتصادی آمریکا، نزد «مرکز تماس ملّی» سوئد، محل استقرار دفتر مرکزی کمپانی ثبت کردهاند. شرکت سوئدی «مونلیکه» بعد از تحریمهای پسابرجام با استناد به تحریمهای یکجانبه آمریکا اقدام به قطع فروش محصولات دارویی و تجهیزات پزشکی از آن جمله «پانسمانهای ضروری» برای سلامت و حیات بیماران پروانهای به شرکتهای واردکننده ایرانی کرد. متعاقب قطع فروش این پانسمانها و محرومشدن بیماران پروانهای از دسترسی به این کالای ضروری پزشکی، تعداد پُرشماری از بیماران پروانهای بهخصوص کودکان جان خود را از دست داده و برخی دیگر نیز دچار آسیبهای جدی جسمانی مانند قطع عضو شدند. در راستای حمایت از قربانیان این اقدام که برخلاف اصول حقوق بشر است و همچنین جلوگیری از رفتارهای مشابه، جبران خسارتهای وارده، حقوقدانان ایرانی و خارجی با برعهدهگرفتن نمایندگی تعدادی از قربانیان پروانهای، اقدام به طرح شکایت از شرکت «مونلیکه» نزد «مرکز تماس ملی» سوئد کردهاند. «مرکز تماس ملی» مکانیسمی است که در «سازمان همکاری و توسعه اقتصادی» طراحی شده است تا عملکرد شرکتهای چندملیتی مستقر در دولتهای عضو در ارتباط با رعایت «دستورالعمل شرکتهای چندملیتی» مورد نظارت واقع شود، دولت سوئد نیز عضو این سازمان است. ازجمله مفاد این دستورالعمل رعایت موازین حقوق بشر و درپیشگرفتن رفتار تجاری مسئولانه توسط کمپانیهای چندملیتی است. نقض این دستورالعمل ازطریق عدم مراعات موازین حقوقبشری میتواند منتهی به طرح شکایت نزد «مراکز تماس ملی» شود که بهنوعی ضمانت اجرای دستورالعمل قلمداد میشود. طرح و ثبت شکایت علیه شرکتهای ناقض حقوق بشر راهی است برای پیداکردن جبران و علاج نسبت به خسارت و آسیبی که از اقدامات یک شرکت تجاری ناشی شده است. در واقع این مکانیسم نوعی پاسخگوکردن شرکتها -و نه افراد یا دولتها- در برابر رفتارهای آسیبرسانشان است. در شکایتنامه قربانیان تحریم، با مستندکردن آسیبهای وارده به بیماران پروانهای در ایران از «مرکز تماس ملی» درخواست شده است ضمن پذیرش مسئولیت و عذرخواهی از قربانیان، نسبت به جبران خسارت وارده نیز اقدام و ازسرگیری و تداوم فروش محصولات به ایران را دنبال کنند. این نخستین اقدام یک نهاد مدنی در راستای عدالتخواهی نسبت به قربانیان تحریمهای آمریکا علیه مردم ایران است. خانه ایبی ایران، سازمان مردمنهاد حمایتی از بیماران پروانهای و «مرکز حقوق کیفری بینالمللی ایران»، سازمان مردمنهاد ثبتشده در هلند و چند نفر از حقوقدانان داخلی پیگیر ثبت شکایت از طرف بیماران پروانهای در مرجع شبهقضائی مذکور بودند. همچنین در همین رابطه محمدهادی ذاکرحسین، مؤسس و مدیر مرکز حقوق کیفری بینالمللی ایران در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی ستاد حقوق بشر، درباره روند پیگیری حقوق بیماران پروانهای و این شکایت اینطور توضیح داد: «مرکز حقوق بینالمللی کیفری یک سازمان مردمنهاد است که در هلند ثبت شده و تابعیت هلندی دارد. این سازمان با اخذ مجوز فعالیت از وزارت کشور در ایران نیز دارای نمایندگی است. حوزه اصلی فعالیت این سازمان غیردولتی عدالت بینالمللی است؛ مرکز ما در حوزه تحریم نیز وارد شده است؛ چراکه باور داریم تحریمهای اقتصادی بینالمللی میتواند به آستانه جنایت علیه بشریت برسد که از موضوعات مورد توجه مرکز است. در ارزیابی آثار منفی تحریمهای دارویی و پزشکی به بیماران پروانهای رسیدیم که نسبت به سایر بیماران متأثر از تحریم شدیدترین آسیبها را متحمل شدهاند تا آن میزان که تعدادی از این بیماران به خاطر تحریمها جان باخته یا قطع عضو شدهاند، به همین دلیل تحریمهای پزشکی در ارتباط با بیماران پروانهای برای ما از سایر تحریمها متمایزتر بود». او همچنین درباره فرایند طرح این شکایت نیز گفت: شکایت مرکز حقوق کیفری بینالمللی ایران از شرکت سوئدی در پایان اردیبهشت ماه سال جاری در نقطه تماس ملی سوئد ثبت شد. بهطورمعمول از زمان ثبت شکایت دو تا سه ماه برای اولین اقدام این نهاد زمان نیاز است، البته بهدلیل اینکه پروندههای در حال جریان در سوئد کم است و فرصت بیشتری برای بررسی دارند، امید داریم شکایت ما زودتر به مرحله ارزیابی ماهوی برسد. ما پیش از ثبت شکایت با برخی حقوقدانان هلندی متخصص در حوزه این مکانیسم مشورت کردیم. آنها در همان نگاه اول بهدلیل متقنبودن ادله ارائهشده ما را به پیگیری این پرونده تشویق کردند، لذا به نتیجهبخشبودن آن در پایان امیدوار هستیم. مرکز ما نمایندگی برخی کودکان و بیماران پروانهای را به عهده گرفته و در شکایت خود سه مطالبه را مطرح کرده است.
مرکز حقوق کیفری بینالمللی ایران با ثبت شکایت از شرکت سوئدی مونلیکه بهدنبال جبران خسارت و احقاق حقوق کودکان و بیماران پروانهای ایرانی است. این شرکت بهدلیل تحریمهای آمریکا علیه ایران فروش داروها و پانسمانهای مورد نیاز برای درمان بیماران پروانهای (بیماران ایبی) ساکن ایران را ممنوع کرد. یکی از درمانهای ضروری که این بیماران دریافت میکنند یک پانسمان مخصوص است که از تاولها محافظت میکند و آنها را کاهش میدهد. مؤثرترین پانسمانها را این شرکت دارویی سوئدی به نام «مونلیکه» تولید میکند. برآورد میشود که بیماران پروانهای در ایران بین 800 تا هزارو 200 نفر باشند. این در حالی است که با وجود تحریمها دسترسی آنها طی دو سال گذشته به محصولات این شرکت سوئدی تقریبا غیرممکن شده است. شکایت مطرحشده را خانه ایبی ایران و چند حقوقدان داخلی در راستای پاسخگوکردن ناقضان حقوق بشر از رهگذر تحریمهای اقتصادی آمریکا، نزد «مرکز تماس ملّی» سوئد، محل استقرار دفتر مرکزی کمپانی ثبت کردهاند. شرکت سوئدی «مونلیکه» بعد از تحریمهای پسابرجام با استناد به تحریمهای یکجانبه آمریکا اقدام به قطع فروش محصولات دارویی و تجهیزات پزشکی از آن جمله «پانسمانهای ضروری» برای سلامت و حیات بیماران پروانهای به شرکتهای واردکننده ایرانی کرد. متعاقب قطع فروش این پانسمانها و محرومشدن بیماران پروانهای از دسترسی به این کالای ضروری پزشکی، تعداد پُرشماری از بیماران پروانهای بهخصوص کودکان جان خود را از دست داده و برخی دیگر نیز دچار آسیبهای جدی جسمانی مانند قطع عضو شدند. در راستای حمایت از قربانیان این اقدام که برخلاف اصول حقوق بشر است و همچنین جلوگیری از رفتارهای مشابه، جبران خسارتهای وارده، حقوقدانان ایرانی و خارجی با برعهدهگرفتن نمایندگی تعدادی از قربانیان پروانهای، اقدام به طرح شکایت از شرکت «مونلیکه» نزد «مرکز تماس ملی» سوئد کردهاند. «مرکز تماس ملی» مکانیسمی است که در «سازمان همکاری و توسعه اقتصادی» طراحی شده است تا عملکرد شرکتهای چندملیتی مستقر در دولتهای عضو در ارتباط با رعایت «دستورالعمل شرکتهای چندملیتی» مورد نظارت واقع شود، دولت سوئد نیز عضو این سازمان است. ازجمله مفاد این دستورالعمل رعایت موازین حقوق بشر و درپیشگرفتن رفتار تجاری مسئولانه توسط کمپانیهای چندملیتی است. نقض این دستورالعمل ازطریق عدم مراعات موازین حقوقبشری میتواند منتهی به طرح شکایت نزد «مراکز تماس ملی» شود که بهنوعی ضمانت اجرای دستورالعمل قلمداد میشود. طرح و ثبت شکایت علیه شرکتهای ناقض حقوق بشر راهی است برای پیداکردن جبران و علاج نسبت به خسارت و آسیبی که از اقدامات یک شرکت تجاری ناشی شده است. در واقع این مکانیسم نوعی پاسخگوکردن شرکتها -و نه افراد یا دولتها- در برابر رفتارهای آسیبرسانشان است. در شکایتنامه قربانیان تحریم، با مستندکردن آسیبهای وارده به بیماران پروانهای در ایران از «مرکز تماس ملی» درخواست شده است ضمن پذیرش مسئولیت و عذرخواهی از قربانیان، نسبت به جبران خسارت وارده نیز اقدام و ازسرگیری و تداوم فروش محصولات به ایران را دنبال کنند. این نخستین اقدام یک نهاد مدنی در راستای عدالتخواهی نسبت به قربانیان تحریمهای آمریکا علیه مردم ایران است. خانه ایبی ایران، سازمان مردمنهاد حمایتی از بیماران پروانهای و «مرکز حقوق کیفری بینالمللی ایران»، سازمان مردمنهاد ثبتشده در هلند و چند نفر از حقوقدانان داخلی پیگیر ثبت شکایت از طرف بیماران پروانهای در مرجع شبهقضائی مذکور بودند. همچنین در همین رابطه محمدهادی ذاکرحسین، مؤسس و مدیر مرکز حقوق کیفری بینالمللی ایران در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی ستاد حقوق بشر، درباره روند پیگیری حقوق بیماران پروانهای و این شکایت اینطور توضیح داد: «مرکز حقوق بینالمللی کیفری یک سازمان مردمنهاد است که در هلند ثبت شده و تابعیت هلندی دارد. این سازمان با اخذ مجوز فعالیت از وزارت کشور در ایران نیز دارای نمایندگی است. حوزه اصلی فعالیت این سازمان غیردولتی عدالت بینالمللی است؛ مرکز ما در حوزه تحریم نیز وارد شده است؛ چراکه باور داریم تحریمهای اقتصادی بینالمللی میتواند به آستانه جنایت علیه بشریت برسد که از موضوعات مورد توجه مرکز است. در ارزیابی آثار منفی تحریمهای دارویی و پزشکی به بیماران پروانهای رسیدیم که نسبت به سایر بیماران متأثر از تحریم شدیدترین آسیبها را متحمل شدهاند تا آن میزان که تعدادی از این بیماران به خاطر تحریمها جان باخته یا قطع عضو شدهاند، به همین دلیل تحریمهای پزشکی در ارتباط با بیماران پروانهای برای ما از سایر تحریمها متمایزتر بود». او همچنین درباره فرایند طرح این شکایت نیز گفت: شکایت مرکز حقوق کیفری بینالمللی ایران از شرکت سوئدی در پایان اردیبهشت ماه سال جاری در نقطه تماس ملی سوئد ثبت شد. بهطورمعمول از زمان ثبت شکایت دو تا سه ماه برای اولین اقدام این نهاد زمان نیاز است، البته بهدلیل اینکه پروندههای در حال جریان در سوئد کم است و فرصت بیشتری برای بررسی دارند، امید داریم شکایت ما زودتر به مرحله ارزیابی ماهوی برسد. ما پیش از ثبت شکایت با برخی حقوقدانان هلندی متخصص در حوزه این مکانیسم مشورت کردیم. آنها در همان نگاه اول بهدلیل متقنبودن ادله ارائهشده ما را به پیگیری این پرونده تشویق کردند، لذا به نتیجهبخشبودن آن در پایان امیدوار هستیم. مرکز ما نمایندگی برخی کودکان و بیماران پروانهای را به عهده گرفته و در شکایت خود سه مطالبه را مطرح کرده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.